Adhikarana அத்யாயோபக்ரமஃ · Śloka
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஜ்வரசிகித்ஸிதாதநந்தரஂ ரக்தபித்தசிகித்ஸிதமுச்யதே| யதோ மஹேஶ்வரஸ்ய லலாடாஜ்ஜ்வரோ பபூவ, தத்ஸந்தாபாத்ரக்தபித்தமித்யுக்தம்| அதோ ரக்தபித்தசிகித்ஸிதஸ்யைவாரம்போ யுக்தஃ| ததா, நிதாநே யத்விஶேஷேண நோக்தஂ ததிஹ விஶேஷேண ஸ்பஷ்டஂ கத்வா நிதாநாபிப்ராயமபி பண்யதே, ரக்தபித்தஸ்ய க்ஷிப்ரகாரித்வாத்|
Adhikarana ரக்தபித்தசிகித்ஸிதாऽத்யாயஃ ரக்தபித்தஸ்ய ஸாத்யத்வம் (௨-௧) · Śloka ௧
அதாதோ ரக்தபைத்தசிகித்ஸிதஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ| (கத்யஸூத்ரே|௨| ) ஊர்த்வகஂ பலிநோऽவேகமேகதோஷாநுகஂ நவம்| ரக்தபித்தஂ ஸுகே காலே ஸாதயேந்நிருபத்ரவம்||௧||
अथातो रक्तपैत्तचिकित्सितं व्याख़्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे|२| ) ऊर्ध्वगं बलिनोऽवेगमेकदोषानुगं नवम्| रक्तपित्तं सुख़े काले साधयेन्निरुपद्रवम्||१||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-பலிநோ-பலவதஃ புஂஸோ ந ஸ்த்ரியாஃ, யதுத்பந்நமூர்த்வகஂ ரக்தபித்தஂ தத்ஸாதயேத்-உபக்ரமேத்| ததா யதேவோர்த்வகமவேகஂ-அவேகவத், ததைகோ தோஷஃ-கபாக்யஃ, அநுகஃ-அநுபலோ, யஸ்ய ததேகதோஷாநுகம்| நிதாநேऽப்யுக்தம் (ஹஂஇ.அ.௩/௮)-"ஊர்த்வஂ ஸாத்யஂ கபாத்யஸ்மாத்" இதி| ததா நவஂ-அசிரோத்பந்நஂ, ததா யத்ஸுகே காலே- தத்வ்யாதிப்ரதிபக்ஷபூதே ஹேமந்தே ஶிஶிரே வா ஜாதஂ, ததா யந்நிருபத்ரவஂ-விகதவிஜ்ஞாநீயாத்யாத்யாயோக்தைஃ (ஹ.ஶா.அ.௫/௭௪)" ரக்தபித்தஂபஶஂ ரக்தஂ" இத்யாதிக்ரந்தநிர்திஷ்டைருபத்ரவை ரஹிதம்| அதோ லக்ஷணாத்யத்விபர்யயலக்ஷணமூர்த்வகமபி ரக்தபித்தஂ ததர்தாதஸாத்யஂ யாப்யஂ வா ஸ்யாதிதி கம்யதே|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- அத ரக்தபித்தசிகித்ஸிதம்| தத்ர ஸாத்யமாஹஊர்த்வகமிதி| அவோகஂ-வேகபாஹுல்யரஹிதம்| ஸுகே-ஹேமந்தாதௌ|
Adhikarana ரக்தபித்தஸ்ய யாப்யத்வம் (௨) · Śloka ௨
அதோகஂ யாப்யயேத்ரக்தம் யச்சதோஷத்வயாநுகம்| ஶாந்தஂ ஶாந்தஂ புநஃ குப்யந்மார்காந்மார்காந்தரஂ ச யத்||௨||
अधोगं याप्ययेद्रक्तम् यच्चदोषद्वयानुगम्| शान्तं शान्तं पुनः कुप्यन्मार्गान्मार्गान्तरं च यत्||२||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-அதோகஂ ரக்தபித்தமூர்த்வகரக்தபித்தோக்தைகதோஷாநுகாதிவிஶேஷணவிஷிஷ்டமபி யாபயேத்| யச்ச தோஷத்வயாநுகஂ-வாதகபாப்யாஂ ஹீநபலாப்யாமநுகதமூர்த்வகமபி, தச்ச யாபயேத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- யாப்யமாஹ-அதோகமிதி, ஶாந்தஂ ஶாந்தமிதி ச| யத்-கச்ச்த், இண் கதௌ|
Adhikarana ரக்தபித்தஸ்ய அஸாத்யத்வம் (௩) · Śloka ௩
அதிப்ரவத்தஂ மந்தாக்நேஸ்த்ரிதோஷஂ த்விபதஂ த்யஜேத்| |௩|
अतिप्रवृत्तं मन्दाग्नेस्त्रिदोषं द्विपथं त्यजेत्| |३|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஶாந்தஂ ஶாந்தஂ-அதிஶயேந ஶாந்தஂ, புநஃ குப்யத்-கோபஂ கச்சத், ஊர்த்வகமேகதோஷாநுகமதோகஂ வா த்யஜேத்| அத மார்காத்-ஊர்த்வாத் நாஸாக்ஷிகர்ணாஸ்யலக்ஷணாத், மார்காந்தரஂ-குதமேட்ரலக்ஷணஂ, யத்-கச்ச்ஹத், ஏவஂ யத்ப்ரவத்தஂ தச்ச த்யஜேத்| யதிதி இணஃ ஶதரி இணோ யணிதி யாதேஶே யதிதி ரூபம்| ததா அதிப்ரவத்தமூர்த்வமார்காதோமார்காத்வா யத்ரக்தபித்தஂ தத்த்யஜேத், ரக்தஸ்ய ப்ராணாயதநத்வாத்| உக்தஂ ச-"ஜீவிதஂ ப்ராணிநாஂ தத்ர ரக்தே திஷ்டதி திஷ்டதி|" இதி| ததா, மந்தாக்நேர்யத்ப்ரவத்தமதோகமூர்த்வகஂ வ ததபி விருத்தோபக்ரமத்வாத்த்யஜேத்| ததா ஹி,-மந்தாக்நேஃ கடுகாம்லோஷ்ணரூக்ஷதீக்ஷ்ணாத்யௌஷதமக்நிஸந்துக்ஷணஂ யத்தத்திதம், ரக்தபித்தே சாதோ விபரீதப்ராயஂ யத்தத்பத்யம்| ததா, த்ரிதோஷமூர்த்வகமதோகஂ வா ததபி த்யஜேத், விஷமத்வாத்| யதோ ந தத்வமநவிஷயஂ பவதுமர்ஹதி நாபி விரேசநவிஷயம்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- அஸாத்யமாஹ-அதிப்ரவத்தமிதி| யத்ராநுபந்த்யபி பித்தஂ தத்தி (ந்த்ரி) தோஷஜம்| யத்ர து ஜநகமேவ தத்த்விதோஷ [ ஜ ] மேகதோஷஂ (ஷ)[ஜஂ] வா| நிதாநோக்தாநாமபி ஸாத்யாதீநாஂ புநருக்திரபரிபூர்ணபூரணாய| தத்ர ஸாத்யத்வே யுக்திருக்தா, இஹ து லக்ஷணமிதி வா, பூர்வாசார்யாதிவிப்ரகீர்ணோக்திப்ரதர்ஶநஂ வா|
Adhikarana லங்கநீயபஂஹணீயஶோதநீயஶமநீயவிபாகஃ (௩-௪) · Śloka ௪
| ஜ்ஞாத்வா நிதாநமயநஂ மலாவநுபலௌ பலம்||௩|| தேஶகாலாத்யவஸ்தாஂ ச ரக்தபித்தே ப்ரயோஜயேத்| லங்கநஂ பஂஹணஂ வாऽऽதௌ ஶோதநஂ ஶமநஂ ததா||௪||
| ज्ञात्वा निदानमयनं मलावनुबलौ बलम्||३|| देशकालाद्यवस्थां च रक्तपित्ते प्रयोजयेत्| लङ्घनं बृंहणं वाऽऽदौ शोधनं शमनं तथा||४||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-நிதாநாதி ஜ்ஞாத்வாऽநந்தரஂ ரக்தபித்தே-ஊர்த்வகேऽதோகே வா, ஆதௌ-ப்ரதமத ஏவ, லங்கநஂ ப்ரயோஜயேத், அதவா பஂஹணஂ, அதவா ஶோதநஂ ஶமநஂ வா| தத்ர நிதாநஂ-தீக்ஷ்ணோஷ்ணகட்வம்லாதிஸேவநம், ஏதஜ்ஜ்ஞாநஂ ஹி தந்நிதாநவர்ஜந உபயுஜ்யதே| ததா ச வக்ஷ்யதி (ஶ்லோ.௨௪)-"யத்கிஞ்சித்ரக்தபித்தஸ்ய நிதாநஂ தச்ச வர்ஜயேத்|" இதி| அயநஂ-ஊர்த்வாகோலக்ஷணஂ ஜ்ஞாத்வா| ததா ச வக்ஷ்யதி (ஶ்லோ.௮)- "ரக்தே ஸபிச்சே ஸகபே க்ரதிதே கண்டமார்ககே| லிஹ்யாந்மாக்ஷிகஸர்பிர்ப்யாஂ க்ஷாரமுத்பலநாலஜம்||" இதி| ததா (ஶ்லோ.௪௭)- "குதாகமே விஶேஷேண ஶோணிதே வஸ்திரிஷ்யதே|" இத்யாதி| ததா, பித்தாக்யஸ்ய மலஸ்யாத்ர மூலபூதத்வாத்ஸாமர்த்யாத் மலௌ-வாதகபாக்யௌ, அநுபலௌ ஜ்ஞாத்வா சிகித்ஸாவிஶேஷஂ ப்ரயோஜயேத்| ததா ச வக்ஷ்யதி (ஶ்லோ.௩௬)-"ரக்தபித்தஂ ந சேச்சாம்யேத்தத்ர வாதோல்பணே பயஃ| யுஞ்ஜயாச்சாகஂ" இத்யாதி| ததா, பலஂ ஜ்ஞாத்வா| யதோ வக்ஷ்யதி (ஶ்லோ. ௧௩)- "யதாஸ்வஂ மந்தபேயாதிஃ ப்ரயோஜ்யோ ரக்ஷதா பலம்|" இதி| தேஶோ-த்விவிதஃ ஶாரீரோ பூமிதேஶஶ்ச| தத்ர ஶாரீரோ-முகநாஸாத்யவயவரூபஃ| ஊர்த்வகே ஹி ரக்தபித்தே ஸத்யபி நாஸாப்ரவத்தே விஶேஷேணாந்யதௌஷதமந்யப்ரவத்தேऽந்யத்| ததா, அதோகே ரக்தபித்தே ஸத்யபி குதப்ரவத்தேऽந்யதௌஷதஂ மேட்ரப்ரவத்தே சாந்யத்| பூமிதேஶஶ்ச-த்ரிவிதோவ்யாக்யாதோ ஜாங்கலாநூபஸாதாரணபேதேந| தத்ர ஜாங்கலேऽந்யதௌஷதமநூபேऽந்யத் ஸாதாரணே சாந்யத்| காலோ-முஹூர்தாதிஃ ஶீதோஷ்ணவர்ஷலக்ஷண ஆவஸ்திகஶ்ச| ததா ச ஶீதே காலேऽந்யாதஸமௌஷதமந்யஸ்மிந் காலேऽந்யாதஷமௌஷதஂ ரக்தபித்தே| ஆதிக்ரஹணேநாநலாஹா ரஸத்த்வஸாத்ம்யவயஃப்ரகதிப்ரபதயோ கஹ்யந்தே| அவஸ்தாஂ ச ஜ்ஞாத்வா அவஸ்தாவஶாத், ரக்தபித்தஸ்ய ஹ்யவஸ்தாவிஶேஷேணாந்யதௌஷதஂ ஸ்யாத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- லங்கநீயபஂஹணீயஶோதநீயஶமநீய விபாகமாஹ-ஜ்ஞாத்வேதி| தத்ர நிதாநஜ்ஞாநாத் பஂஹணோத்தே லங்கநஂ லங்கநோத்தே பஂஹணம்| அயநஜ்ஞாநாத் ஊர்த்வகே லங்கநமதோகே பஂஹணம்| அநுபலமலஜ்ஞாநாத் கபே லங்கநஂ வாதே பஂஹணம்| பலஜ்ஞாநாத் ஸம்பூர்ணே பலே லங்கநமல்பே பஂஹணம்| தேஶஜ்ஞாநாத் அநூபே லங்கநஂ ஜாங்கலே பஂஹணம்| காலஜ்ஞாநாத் விஸர்கே லங்கநமாதாநே பஂஹணம்| ஆதிஶப்தாத் யௌவநே லங்கநஂ வார்தகே பஂஹணமித்யாதி| அவஸ்தாஜ்ஞாநாத் அபக்வே லங்கநஂ பக்வே பஂஹணம்| பூர்வஂ ஶமநஶோதநவிபாகோ ஜ்ஞேயஃ| ஆதௌக்ரஹணாத் லங்கநாநந்தரஂ பஂஹணஂ பஂஹணாநந்தரஂ லங்கநஂ ச கார்யம்|
Adhikarana ஶோத்யத்வேऽபி லங்கநஶாம்யபஂஹணஶாம்யவிபாகஃ (௫-௬) · Śloka ௬
ஸந்தர்பணோத்தஂ பலிநோ பஹூதோஷஸ்ய ஸாதயேத்| ஊர்த்வபாகஂ விரேகேண வமநேந த்வதோகதம்||௫|| ஶமநைர்பஂஹணைஶ்சாந்யல்லங்க்ய பஂஹ்யாநவேக்ஷ்ய ச| |௬|
सन्तर्पणोत्थं बलिनो बहूदोषस्य साधयेत्| ऊर्ध्वभागं विरेकेण वमनेन त्वधोगतम्||५|| शमनैर्बृंहणैश्चान्यल्लङ्घ्य बृंह्यानवेक्ष्य च| |६|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஸந்தர்பணோத்தஂ பலிநோ பஹுதோஷஸ்ய நரஸ்ய ரக்தபித்தமூர்த்வகஂ விரேகேண ஸாதயேத், அதோகதஂ து வமநேந ஸாதயேத்| அந்யதபதர்பணோத்தஂ ரக்தபித்தஂ துர்பலஸ்யால்பதோஷஸ்யோர்த்வகஂ ஶமநைரதோகஂ பஂஹணைருபாசரேத்| பஂஹணைர்வா ஶமநைஃ| ந சேதஂ சிகித்ஸிதஂ நிரபேக்ஷஂ யுஞீதேத்யாஹ-லங்க்யபஂஹ்யாநவேக்ஷ்ய சேதி| லங்கநாதுத்பந்நமதோகமபி ஶமநைருபாசரேத்| பஂஹணாதுத்பந்நமூர்த்வகமபி லங்ஹ்கநைருபாசரேதித்யர்தஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-ஶோத்யத்வேऽபி வம்யவிரேச்யவிபாகமாஹ-ஸந்தர்பணோத்தமிதி| அதோகே வமநம்| ஊர்த்வகே விரேசநம்| ஸந்தர்பணோத்தஂ இத்யத்ர உபயத்ர துல்யம்| ஶாம்யத்வேऽபி லங்கநஶாம்யபஂஹணஶாம்யவிபாகமாஹ- ஶமநைர்பஂஹணைஶ்சேதி| அந்யத்- அபதர்பணோத்தமல்பபலஸ்ய சால்பதோஷஸ்யச| ஊர்த்வகஂ லங்கநஶமநைஸ்ததா லங்க்யே புருஷே ஸந்தர்பணோத்தத்வாதித்ரயே ஸத்யபி பஂஹணம்| பஂஹ்யே புருஷே அதர்பணோத்தத்வாதித்ரயே ஸத்யபி லங்கநம்|
Adhikarana ஶமநௌஷதம் (௬-௭) · Śloka ௭
| ஊர்த்வஂ ப்ரவத்தே ஶமநௌ ரஸௌ திக்தகஷாயகௌ||௬|| உபவாஸஶ்ச நிஃஶுண்டீஷடங்கோதகபாயிநஃ| |௭|
| ऊर्ध्वं प्रवृत्ते शमनौ रसौ तिक्तकषायकौ||६|| उपवासश्च निःशुण्ठीषडङ्गोदकपायिनः| |७|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஊர்த்வஂ ப்ரவத்தே ரக்தபித்தே ஶுண்டீரஹிதஂ ஷடங்கோதகஂ பிபதஃ புஂஸஸ்திக்தகஷாயௌ ரஸௌ ஶமநம்| ததா, உபவாஸஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- ஶமநமாஹ-ஊர்த்வஂ ப்ரவத்த இதி| ஷடங்கோதகஂ-"கநசந்தநஶுண்ட்யம்புபர்படோஶீரஸாதிதம்|" (ஹ. சி. அ. ௧/௧௫) இதி ஜ்வரோக்தம், தச்சாத்ர ஶுண்டீஂ விநா கார்யம்|
Adhikarana பஂஹணௌஷதம் (௭) · Śloka ௭
| அதோகே ரக்தபித்தே து பஂஹணௌ மதுரோ ரஸஃ||௭||
| अधोगे रक्तपित्ते तु बृंहणौ मधुरो रसः||७||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-அதோகே து ரக்தபித்தே பஂஹணோ மதுரோ ரஸோ ஹிதஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- பஂஹணமாஹ-அதோகே ரக்தபித்த இதி|
Adhikarana ஊர்த்வகாதோகயோஃ பத்யவிபாகஃ (௮) · Śloka ௮
ஊர்த்வகே தர்பணஂ யோஜ்யஂ ப்ராக் ச பேயா த்வதோகதே| |௮|
ऊर्ध्वगे तर्पणं योज्यं प्राक् च पेया त्वधोगते| |८|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஊர்த்வகே ரக்தபித்தே ப்ராக்-பூர்வஂ, தர்பணஂ யோஜ்யம், ததாஸாத்ம்யத்வாத்| ஏவமதோகே ரக்தபித்தே ப்ராக் பேயா யோஜ்யா|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- ஊர்த்வகாதோகயோஃ பத்யவிபாகமாஹ்ந-ஊர்த்வகே தர்பணமிதி| ஊர்த்வகே ப்ராக் தர்பணஂ பத்யம், அதோகே து பேயா ஶேஷஂ ஜ்வரவத்|
Adhikarana அஶுத்தரக்தஸ்ய ஸ்தம்பநநிஷேதஃ ஶுத்தரக்தஸ்ய ஸ்தம்பநம் (௮-௯) · Śloka ௯
| ஆஶ்நதோ பலிநோऽஶுத்தஂ ந தார்யஂ தத்தி ரோககத்||௮|| தாரயேதந்யதா ஶீக்ரமக்நிவச்சீக்ரகாரி தத்| |௯|
| आश्नतो बलिनोऽशुद्धं न धार्यं तद्धि रोगकृत्||८|| धारयेदन्यथा शीघ्रमग्निवच्छीघ्रकारि तत्| |९|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-பலிநோ நரஸ்யாஶ்நதோ ரக்தமஶுத்தஂ-துஷ்டஂ, ந தார்யஂ-ந ஸ்தம்பநீயம்| தத்தி கதஂ ஸிராவ்யதவித்யுக்தாந் விஸர்பவித்ரதிப்லீஹாதீந் ரோகாந் கரோதி| அந்யதா-விதிவிபர்யயே ஸதி துர்பலஸ்யாபோஜநஸ்ய ச, ஶீக்ரஂ தாரயேத்| யஸ்மாதக்நிவச்சீக்ரஂ மரணகாரி தத்-ரக்தமஸ்தம்பிதஂ, ஸ்யாத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- அஶுத்தஸ்ய ரக்தஸ்ய ஸ்தம்பநஂ நிஷேததி-அஶ்நத இதி| ஶுத்தஸ்ய ஸ்தம்பநஂ விதத்தே-தாரயேதிதி| அந்யதா-ஶுத்தத்வே, பலாஶநயோரல்பயோரஶுத்தத்வேऽபி| தத்-அஸ்தம்பிதஂ ரக்தம்|
Adhikarana விரேசநௌஷதம் (௯-௧௦) · Śloka ௧௦
| த்ரிவச்ச்யாமாகஷாயேண கல்கேந ச ஸஶர்கரம்||௯|| ஸாதயேத்விதிவல்லேஹஂ லிஹ்யாத்பாணிதலஂ ததஃ| |௧௦|
| त्रिवृच्छ्यामाकषायेण कल्केन च सशर्करम्||९|| साधयेद्विधिवल्लेहं लिह्यात्पाणितलं ततः| |१०|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-த்ரிவதா-ஶுக்லகோபீத்யுச்யதே| ஶ்மாமா-மாலவிகா த்ரிவதுச்யதே| தயோஃ கஷாயேண ததா தயோரேவ [கல்கேந] மாத்ராமாஶ்ரித்யைததுக்தம்| அத்ர ச கண்டகாரிகாலேஹவத் (ஹ.சி.அ.௩/௬௨) க்வாதகல்கஶர்கராணாஂ பரிமாணஂ வேத்யமிதி வத்தவைத்யவ்யவஹாரஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- விரேசநமாஹ-த்ரிவச்சாமாகஷாயேணேதி| கல்கேநத்ரிவத்த்வயஸ்யைவ| பாணிதலஂ கர்ஷம்|
Adhikarana விரேசநாந்தரத்வயம் (௧௦-௧௧) · Śloka ௧௧
| த்ரிவதா த்ரிபலா ஶ்யாமா பிப்பலீ ஶர்கரா மது||௧௦|| மோதகஃ ஸந்நிபாதோர்த்வரக்தஶோபஜ்வராபஹஃ| த்ரிவத்ஸமஸிதா தத்வத் பிப்பலீபாதஸஂயுதா||௧௧||
| त्रिवृता त्रिफला श्यामा पिप्पली शर्करा मधु||१०|| मोदकः सन्निपातोर्ध्वरक्तशोफज्वरापहः| त्रिवृत्समसिता तद्वत् पिप्पलीपादसंयुता||११||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ததா த்ரிவதாதிபிர்மோதகோ-வடகஃ| ஶர்கராபரிமாணஂ ச பத்மகாத்யசூர்ணவதவபோத்யம்| ஸ ச மோதகஃ ஸந்நிபாதோர்த்வரக்தஶோபஜ்வரஹத்பவதி| பூர்வோக்தஸ்ய லேஹஸ்ய விஷயநிர்தேஶாதேவ விஷயோ வேத்யஃ| த்ரிவத்ஸமஸிதா பிப்பலீபாதஸஂயுதா தத்வத்-ஸந்நிபாதாதி ஹதித்யர்தஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- விரேசநாந்தரமாஹ-த்ரிவதேதி| ஸந்நிபாதஸ்த்ரிபிஃ ஸம்பத்யதே| விரேசநாந்தரமாஹ-த்ரிவத்ஸமஸிதேதி| ஸங்க்ரஹே (சி. அ. ௩)- " த்ரிபலாத்ரிவதாதாத்ரீத்ராயந்த்யாரக்வதாபயாஃ| கவாக்ஷீக்ஷுரஸக்ஷீரத்ராக்ஷாஃ க்ஷௌத்ரஸிதோத்கடாஃ|| யதாஸ்வஂ கல்பபிஹிதா விரேகார்தஂ ப்ரயோஜயேத்|" இதி| த்ரிபலாதீநி தஶ விரேசநாநி| ப்ரத்யேகஂ மதுஸிதோத்கடாநி| கவாக்ஷீ-இந்த்ரவாருணீ|
Adhikarana வமநபஞ்சகம் (௧௨-௧௩) · Śloka ௧௩
வமநஂ பலஸஂயுக்தஂ தர்பணஂ ஸஸிதாமது| ஸஸிதஂ வா ஜலஂ க்ஷௌத்ரயுக்தஂ வா மதுகோதகம்||௧௨|| க்ஷீரஂ வா ரஸமிக்ஷோர்வா| |௧௩|
वमनं फलसंयुक्तं तर्पणं ससितामधु| ससितं वा जलं क्षौद्रयुक्तं वा मधुकोदकम्||१२|| क्षीरं वा रसमिक्षोर्वा| |१३|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-மதநபலேந ஸஂயுக்தஂ தர்பணஂ ஸிதாமதுப்யாஂ ஸஹ வமநே தேயம், வாதகோபபயாதித்யபிப்ராயஃ| அதவா ஸஶர்கரஂ பல ஸஂயுக்தஂ, [அதவா] மதுகோதகமதவா க்ஷௌத்ரஸஂயுக்தஂ, அதவா க்ஷீரஂ, அதவேக்ஷுரஸம்| ஸர்வமேதத் மதநபலஸஂயுக்தஂ பதக் ப்ரத்யேகஂ தேயம்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- வமநபஞ்சகமாஹ-வமநஂ பலஸஂயுக்தமிதி| பஞ்சஸ்வபி மதநபலஸஂயோகஃ| ஸங்க்ரஹே து (சி. அ. ௩)- "பலேந்த்ரயவகாங்கேயீமதுகஂ வா ஸமாக்ஷிகம்|" இதி|
Adhikarana ஶுத்தஸ்ய பத்யம் (௧௩) · Śloka ௧௩
ஶுத்தஸ்யாநந்தரோ விதிஃ| யதாஸ்வஂ மந்தபேயாதிஃ ப்ரயோஜ்யோ ரக்ஷதா பலம்||௧௩||
शुद्धस्यानन्तरो विधिः| यथास्वं मन्थपेयादिः प्रयोज्यो रक्षता बलम्||१३||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஊர்த்வ[க]ரக்தபித்திநோऽதோகரக்தபித்திநோ வா யதாக்ரமஂ விரேகவமநாப்யாஂ ஶுத்தஸ்யாநந்தரஂ [யதாஸ்வஂ-] யதாயோகஂ யதாவிதி, மந்தபேயாதிஃ ப்ரயோக்தவ்யஃ,-ஊர்த்வகே மந்தாதிரதோகே பேயாதிரிதி யதார்தஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- ஶுத்தஸ்ய பத்யமாஹ-ஶுத்தஸ்யேதி| அநந்தரஃ "ஊர்த்வகே தர்பணஂ யோஜ்யம்" (ஶ்லோ. ௮) இத்யாதி| பலஂ அக்நிபலஂ தேஹபலஂ ச|
Adhikarana மந்தத்வயம் (௧௪) · Śloka ௧௪
மந்தோ ஜ்வரோக்தோ த்ராக்ஷாதிஃ, பித்தக்நைர்வா பலைஃ கதஃ| |௧௪|
मन्थो ज्वरोक्तो द्राक्षादिः, पित्तघ्नैर्वा फलैः कृतः| |१४|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-மந்தோ ஜ்வரோக்தோ த்ராக்ஷாதிஃ-"த்ராக்ஷாமதூகமதுக" (ஹ. சி. அ. ௧/௫௫) இத்யாதிஃ| பித்தக்நைர்வா-த்ராக்ஷாமலகக்ராஶ்மர்யமதுகாதிபிஃ, பலைஃ கதஃ ப்ரயோக்தவ்யஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- மந்தமாஹ-மந்தோ ஜ்வரோக்த இதி| த்ராக்ஷாதிஃ-"த்ராக்ஷாமதூகமதுக" இத்யாதிஃ| மந்தாந்தரமாஹ-பித்தக்நைர்வேதி|
Adhikarana மந்தாந்தரத்வயம் (௧௪-௧௫) · Śloka ௧௫
| மதுகர்ஜூரமத்வீகாபரூஷகஸிதாம்பஸா||௧௪|| மந்தோ வா பஞ்சஸாரேண ஸகதைர்லாஜஸக்துபிஃ| தாடிமாமலகாம்லோ வ மந்தாக்ந்யம்லாபிலாஷிணாம்||௧௫||
| मधुख़र्जूरमृद्वीकापरूषकसिताम्भसा||१४|| मन्थो वा पञ्चसारेण सग़ृतैर्लाजसक्तुभिः| दाडिमामलकाम्लो व मन्दाग्न्यम्लाभिलाषिणाम्||१५||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-அதவா மத்வாதிநா த்ரவ்யபஞ்சகேந கதேந பஞ்சஸாராக்யேந லாஜஸக்துபிஃ ஸஸர்பிஷ்கைர்மந்தோ ஹிதஃ| மந்தாக்நீநாமம்லாபிலாஷிணாஂ ச தாடிமாமலகாப்யாமம்லஶ்ச மந்தஃ ப்ரயோக்தவ்யஃ| 'அதோகே ப்ராக்பேயா ப்ரயோஜ்யா' இத்யுக்தம்| அதஸ்தா ஏவ பேயா ப்ரூதே-
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- மந்தாந்தரமாஹ-மதுகர்ஜூரேதி| பஞ்ச மத்வாதீநி ஸாராண்யத்ரேதி பஞ்சஸாரம், ஸஂஜ்ஞா சேயம்| மந்தாந்தரமாஹ-தாடீமாமலகாம்லோ வேதி| தாடிமாமலகரஸயோகாதம்லஃ|
Adhikarana பேயாஸப்தகம் (௧௬-௧௮) · Śloka ௧௮
கமலோத்பலகிஞ்ஜல்கபஶ்நிபர்ணீப்ரியங்குகாஃ| உஶீரஂ ஶாபரஂ ரோத்ரஂ ஶங்கபேரஂ குசந்தநம்||௧௬|| ஹீவேரஂ தாதகீபுஷ்பஂ பில்வமத்யஂ துராலபா| அர்தார்தைர்விஹிதாஃ பேயா வக்ஷ்யந்தே பாதயௌகிகாஃ||௧௭|| பூநிம்பஸேவ்யஜலதா மஸூராஃ பஶ்நிபர்ண்யபி| விதாரிகந்தா முத்காஶ்ச பலா ஸர்பிர்ஹரேணுகாஃ||௧௮||
कमलोत्पलकिञ्जल्कपृश्निपर्णीप्रियङ्गुकाः| उशीरं शाबरं रोध्रं शृङ्गबेरं कुचन्दनम्||१६|| हीवेरं धातकीपुष्पं बिल्वमध्यं दुरालभा| अर्धार्धैर्विहिताः पेया वक्ष्यन्ते पादयौगिकाः||१७|| भूनिम्बसेव्यजलदा मसूराः पृश्निपर्ण्यपि| विदारिगन्धा मुद्गाश्च बला सर्पिर्हरेणुकाः||१८||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-கமலோத்பலேத்யாதிபிர்வர்கைரர்தஶ்லோகைஃ பேயா விஹிதாஃ| பாதயௌகிகா வக்ஷ்யந்தே| பூநிம்பஸேவ்யேத்யாதயஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- த்ரிபிரர்தர்சைஸ்திஸ்த்ரஃ பேயா ஆஹ-கமலோத்பலேதி| சதுர்பிஃ பாதைஶ்சதஸ்நஃ பேயா ஆஹ-பூநிம்பஸேவ்யஜலதா இதி| விதாரிகந்தா-ஶாலிபர்ணீ| ஹரேணுகாஃ-ஸதீநாஃ| ஸங்க்ர்ஹே த்வதிகாஃ பேயாஃ (சி. அ. ௩)- "சந்தநாம்புப்ரியங்கவஃ| துவர்யோ வாऽதிபலயா பலயா வா ஹரேணவஃ||" இதி|
Adhikarana உக்தாநாஂ பேயாநாஂ ப்ரகாராந்தரம்,மாஂஸரஸாஃ (௧௯-௨௦) · Śloka ௨௦
ஜாங்கலாநி ச மாஂஸாநி ஶீதவீர்யாணி ஸாதயேத்| பதகபதக்ஜலே தேஷாஂ யவாகூஃ கல்பயேத்ரஸே||௧௯|| ஶீதாஃ ஸஶர்கராக்ஷௌத்ராஸ்தத்வந்மாஂஸரஸாநபி| ஈஷதம்லாநநம்லாந் வா கதபஷ்டாந் ஸஶர்கராந்||௨௦||
जाङ्गलानि च मांसानि शीतवीर्याणि साधयेत्| पृथकपृथग्जले तेषां यवागूः कल्पयेद्रसे||१९|| शीताः सशर्कराक्षौद्रास्तद्वन्मांसरसानपि| ईषदम्लाननम्लान् वा घृतभृष्टान् सशर्करान्||२०||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-மாஂஸாநி ஜாங்கலாநி ஶீதவீர்யாணீ-ஶஶாதிஸபந்தீநி, பூர்வோக்தபேயௌஷதாநாஂ பதக்பதக்ஜலே ஸாதயேத்| அநந்தரஂ தஸ்மிந் ரஸே யவாகூஃ கல்பயேத்| கீதஶீஃ ? ஶீதாஸ்ததா ஸஶர்கராக்ஷௌத்ராஃ| தத்வதித்யநேந ஶீதத்வஂ மாஂஸரஸாநாமதிதிஶதி, ந து ஸஶர்கராக்ஷௌத்ரத்வமபி, அயோகார்ஹத்வாத்| அத ஏவாஹ-தாந் மாஂஸரஸாந் ஈஷதம்லாநம்லாபிலாஷிணஃ, அநம்லாபிலாஷிணோऽநம்லாநேவ| ததா, கதபஷ்டாந் ஸஶர்கராந்-ஶர்கராயுக்தாந்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- உக்தாநாஂ பேயாநாஂ ப்ரகாராந்தரமாஹ-ஜாங்கலாநி சேதி| தேஷாஂ-பேயௌஷதாநாஂ, ஜலே-காதே| ரஸே-க்வாதஸித்தமாஂஸரஸே| மாஂஸரஸாநாஹ-தத்வதிதி| தத்வத்-பேயாவத், தண்டுலப்ரக்ஷேபஂவிநா| ஸங்க்ரஹே து (சி. அ. ௩)- "தத்கஷாயே ஹிதாஃ பேயாமாஂஸபேயாஸ்ததா ரஸாஃ| அநம்லாஃ கிஞ்சிதம்லா வா ஸகதக்ஷௌ த்ரஶர்கராஃ||" இதி|
Adhikarana தாந்யாநி ஶாகாநி ச (௨௧) · Śloka ௨௧
ஶூகஶிம்பீபவஂ தாந்யஂ ரக்தே ஶாகஂ ச ஶஸ்யதே| அந்நஸ்வரூபவிஜ்ஞாநே யதுக்தஂ லகு ஶீதலம்||௨௧||
शूकशिम्बीभवं धान्यं रक्ते शाकं च शस्यते| अन्नस्वरूपविज्ञाने यदुक्तं लघु शीतलम्||२१||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ததா, ஶூகஶிம்பீஜஂ, தாந்யஂ ஶாகஂ ச ரக்தபித்தே ஶஸ்யதே| அந்நஸ்வரூபவிஜ்ஞாநீயேऽத்யாயே (ஸூ.அ. ௬) யதுக்தஂ லகு ச ஶீதலஂ ச|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- தாந்யாநி ஶாகாநி சாஹ-ஶூகஶிம்பீபவஂ தாந்வமிதி ரக்தே-ரக்தபித்தே|
Adhikarana பாநார்தமுதகம் (௨௨) · Śloka ௨௨
பூர்வோக்தமம்பு பாநீயஂ பஞ்சமூலேந வா ஶதம்| லகுநா ஶதஶீதஂ வா மத்வம்போ வா பலாம்பு வா||௨௨||
पूर्वोक्तमम्बु पानीयं पञ्चमूलेन वा शृतम्| लघुना शृतशीतं वा मध्वम्भो वा फलाम्बु वा||२२||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-பூர்வோக்தமம்பு-ஷடங்கஂ ஶுண்டீரஹிதஂ, பாநீயஂ-பாதவ்யம்| அதவா லகுநா பஞ்சமூலேந ஶதம்| பாநீயஸ்ய ஶ்ரபணே தந்த்ரகாரைர்விதிருக்தஃ| யதா-"கர்ஷஂ கஹீத்வா த்ரவ்யஸ்ய க்வாதயேத்ப்ராஸ்திகேऽம்பஸி| அர்தஶதஂ ப்ரயோக்தவ்யஂ ஜலபாகே த்வயஂ விதிஃ||" இதி| கேவலஂ வா ஜலஂ ஶதஶீதஂ ஹிதம்| மத்வம்போ-மாக்ஷிகயுக்தஂ பாநீயம்| பலாம்பு வா-த்ராக்ஷாபிர்வா பித்தக்நைஃ பலைஃ கதம்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- தஷிதஸ்ய பாநார்தமுதகமாஹ-பூர்வோக்தமம்ப்விதி| பூர்வோக்தஂ-நிஃஶுண்டீஷடங்கோதகம்| லகுபஞ்சமீலஸித்தஂ வா| ஶதஶீதஂ வா கேவலம்| மதூதகஂ வா| பலோதகஂ வா பலாநி-தாடிமாதீநிலௌ ஶீதலாநி|ஸங்க்ரஹே து (சி. அ. ௩)பத்மகாத்யஞ்ஜநாதி ச ஸாரிவாதிஂ ச கல்பயேத்| அந்நபாநே கணஂ தத்வத்தஶகஂ தாஹநாஶநம்|| கபாநுகே யூஷஶாகஂ மாருதாநுகதே ரஸம்| அபீரோரங்குரைர்லாவாஃ ஸஹ முத்காஃ படோலஜைஃ| மகுஷ்டா தந்வயாஸோத்தை ரக்தபித்தே பரஂ மதாஃ|" இதி|
Adhikarana விபத்தே மாஂஸரஸத்ரயம் (௨௩) · Śloka ௨௩
ஶஶஃ ஸவாஸ்துகஃ ஶஸ்தோ விபந்தே| |௨௩|
शशः सवास्तुकः शस्तो विबन्धे| |२३|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஶஶஃ-ஶஶஸ்ய மாஂஸஂ, ஸஹவாஸ்துகேந விட்விபந்தே ஸதி ரக்தபித்திநஃ ஶஸ்தஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- விபந்தே ரஸமாஹ-ஶஶஃ ஸவாஸ்துக இதி|
Adhikarana மாருதாதிகே மாஂஸரஸத்ரயம் (௨௩-௨௪) · Śloka ௨௪
தித்திரிஃ புநஃ| உதும்பரஸ்ய நிர்யூஹே ஸாதிதோ மாருதேऽதிகே||௨௩|| ப்லக்ஷஸ்ய பர்ஹிணஸ்தத்வந்ந்யக்ரோதஸ்ய ச குக்குடஃ| |௨௪|
तित्तिरिः पुनः| उदुम्बरस्य निर्यूहे साधितो मारुतेऽधिके||२३|| प्लक्षस्य बर्हिणस्तद्वन्न्यग्रोधस्य च कुक्कुटः| |२४|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-தித்திரிஸ்து மாருதேऽதிக உதும்பரஸ்ய க்வாதே ஸாதிதஃ ஶஸ்தஃ| ப்லக்ஷஸ்ய க்வாதே ஸாதிதோ பர்ஹிணோ-மயூரஃ, தத்வத்-மாருதேऽதிகே ஶஸ்தஃ| பர்ஹிண இதி "பலபர்ஹாப்யாமிநச்|" ததைவந்யக்ரோதஸ்ய நிர்யூஹே குக்குடஃ ஶஸ்தஃ| உதும்பராதிக்வாதஸாதநஂ தித்திர்யாதீநாமௌஷ்ண்யஂ ப்ரதிஹந்தும்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- மாருதாதிகே ரஸமாஹ-தித்திரிஃ புநரிதி| மாருதா[திகே ரஸா] ந்தரமாஹ-ப்லக்ஷஸ்ய பர்ஹிணஸ்தத்வதிதி| பர்ஹிணோ-மயூரஃ| ரஸாந்தரமாஹ-ந்யக்ரோதஸ்ய ச குக்குட இதி| ஸங்க்ரஹே து (சி. அ. ௩)- "பிஸோத்பலமணாலாநாஂ வர்தகக்ரகரௌ ஹிதௌ| வர்தீரோऽம்போஜநாலாநாமஶ்வத்தஸ்ய கபிஞ்சலஃ||" இதி|
Adhikarana வர்ஜநீயம் (௨௪) · Śloka ௨௪
| யத்கிஞ்சித்ரக்தபித்தஸ்ய நிதாநஂ தச்ச வர்ஜயேத்||௨௪||
| यत्किञ्चिद्रक्तपित्तस्य निदानं तच्च वर्जयेत्||२४||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-யத்கிஞ்சித்ரக்தபித்தஸ்ய காரணஂ-யேந ஸேவிதேந தஜ்ஜாதஂ, தச்ச வர்ஜயேத்-பரிஹரேத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- வர்ஜநியமாஹ-யத்கிஞ்சிதிதி|
Adhikarana ஶமநௌஷதத்ரயம் (௨௫-௨௬) · Śloka ௨௬
வாஸாரஸேந பலிநீமத்கோத்ராஞ்ஜநமாக்ஷீகம்| பித்தாஸக் ஶமயேத்பீதஂ, நிர்யாஸோ வாऽடரூஷகாத்||௨௫|| ஶர்கராமதுஸஂயுக்தஃ கேவலோ வா, ஶதோऽபி வா| வஷஃ ஸத்யோ ஜயத்யஸ்ரஂ, ஸ ஹ்யஸ்ய பரமௌஷதம்||௨௬||
वासारसेन फलिनीमृद्गोध्राञ्जनमाक्षीकम्| पित्तासृक् शमयेत्पीतं, निर्यासो वाऽटरूषकात्||२५|| शर्करामधुसंयुक्तः केवलो वा, शृतोऽपि वा| वृषः सद्यो जयत्यस्रं, स ह्यस्य परमौषधम्||२६||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸஂ-வாஸகஸ்ய ரஸேந பலிந்யாதிகஂ பீதஂ ரக்தபித்தஂ ஶமயதி| அதவா, அடரூஷகஸ்ய ரஸஃ ஶர்கராமதுயுக்தஃ பீதோ ரக்தபித்தஂ ஜயேத்| அதவா கேவலோ வாஸாரஸஃ| அதவா க்வதிதோ வஷஃ ஶீக்ரஂ ரக்தஂ ஜயேத்| ஸ வஷோ யஸ்மாதஸ்ய-ரக்தஸ்ய, பரமௌஷதம்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- ஶமநமாஹ-வாஸாரஸேநேதி| பலிநீ-ப்ரியங்குஃ| மத்-ஸௌராஷ்ட்ரீ| அஞ்ஜநஂ-ரஸாஞ்ஜநம்| மாக்ஷிகஂ-மது| [ ஶமநாந்தரமாஹ-நிர்யாஸ இதி| நிர்யாஸஃ-ஸ்வரஸஃ| ஸ ஶர்கராமதுஸஂயுக்தஃ கேவலோ வேதி த்விவிதஃ| ] ஶமநாந்தரமாஹ-ஶதோऽபி வா வஷ இதி| ஶ்ருதோऽபி ஶர்கராமதுஸஂயுக்தஃ கேவலோ வேதி ஸ்வரஸவத்த்விவிதஃ|
Adhikarana க்வாதத்ரயம் (௨௭-௨௮) · Śloka ௨௮
படோலமாலதீநிம்பசந்தநத்வயபத்மகம்| ரோத்ரோ வஷஸ்தந்துலீயஃ கஷ்ணா மந்மதயந்திகா||௨௭|| ஶதாவரீ கோபகந்யா காகோல்யௌ மதுயஷ்டிகா| ரக்தபித்தஹராஃ க்வாதாஸ்த்ரயஃ ஸமதுஶர்கராஃ||௨௮||
पटोलमालतीनिम्बचन्दनद्वयपद्मकम्| रोध्रो वृषस्तन्दुलीयः कृष्णा मृन्मदयन्तिका||२७|| शतावरी गोपकन्या काकोल्यौ मधुयष्टिका| रक्तपित्तहराः क्वाथास्त्रयः समधुशर्कराः||२८||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-படோலாதயோऽர்தஶ்லோகாஸ்த்ரயஃ க்வாதா மதுஶர்கராயுதா ரக்தபித்தஂ ஜயந்தீதி யோஜ்யம்| அத்ர ச வாஸக ஆர்த்ரோऽபி த்விகுணோ ந யோஜ்யஃ| ஏவஂ ஹ்யுக்தஂ தந்த்ராந்தரே-"வாஸாகுடஜகூஷ்மாண்டஶதபுஷ்பாஸஹாசராஃ| நித்யமார்த்ராஃ ப்ரயோக்தவ்யாஸ்ததாऽபி த்விகுணா ந தே||" இதி|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- த்ரிபிரர்தர்சைஃ வ்காதத்ரயமாஹ-படோலமாலதீதி| சந்தநத்வயஂ-ஶ்வேதஂ ரக்தஂ ச| கஷ்ணா மத்-கஷ்ணமத்திகா| மதயந்திகா-யூதிகா|
Adhikarana க்வாதாந்தரம் லேஹஃ (௨௯) · Śloka ௨௯
பலாஶவல்கக்வாதோ வா ஸுஶீதஃ ஶர்கராந்விதஃ| லிஹ்யாத்வா மதுஸர்பிப்யாஂ கவாஶ்வஶகதோ ரஸம்||௨௯||
पलाशवल्कक्वाथो वा सुशीतः शर्करान्वितः| लिह्याद्वा मधुसर्पिभ्यां गवाश्वशकृतो रसम्||२९||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-அதவா பலாஶத்வக்க்வாதஃ ஶீதஃ ஶர்கராயுதஃ பூர்வோக்தகுணஃ| அதவா மதுஸர்பிப்யாஂ கவாஶ்வஶகதோ ரஸஂ பிபேத்| கவாஶ்சேதி "அவட் ஸ்போடாயநஸ்ய" இத்யவஙாதேஶஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- க்வாதாந்தரமாஹ-பலாஶவல்கவ்காதோ வேதி| வல்கலஂ-த்வக்| லேஹமாஹ-லேஹ்யாத்வா மதுஸர்பிர்ப்யாமிதி| ஶகத்ரஸஸ்ய பாகாத்கநீபாவேந லேஹத்வம்|
Adhikarana க்ரதிதே ரக்தே லேஹஃ (௩௦) · Śloka ௩௦
ஸக்ஷௌத்கஂ க்ரதிதே ரக்தே லிஹ்யாத்பாராவதாச்சகத்| |௩௦|
सक्षौद्गं ग्रथिते रक्ते लिह्यात्पारावताच्छकृत्| |३०|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-க்ரதிதே-க்ரந்திமதி, ரக்தபித்தே பாராவதஸ்ய ஶகத் க்ஷௌத்கேண ஸஹ லிஹ்யாத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- க்ரதிதே ரக்தே லேஹமாஹ-ஸக்ஷௌத்ரமிதி| க்ரதிதஂ தந்துலம்|
Adhikarana அதியோகே ரூதிரபாநம் அதியோகே யகபக்ஷணம் (௩௦-௩௧) · Śloka ௩௧
| அதிநிஃ ஸ்ருதரக்தஶ்ச க்ஷௌத்கேண ருதிரஂ பிபேத்||௩௦|| ஜாங்கலஂ, பக்ஷயேத்வாऽऽஜமாமஂ பித்தயுதஂ யகத்| |௩௧|
| अतिनिः स्रुतरक्तश्च क्षौद्गेण रुधिरं पिबेत्||३०|| जाङ्गलं, भक्षयेद्वाऽऽजमामं पित्तयुतं यकृत्| |३१|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-அதிநிஃஸ்ருதரக்தஶ்ச ஜாங்கலஂ ரக்தஂ க்ஷௌத்கேண ஸஹ பிபேத்| ஆஜஂ யகதபக்வஂ பித்தயுதஂ பக்ஷயேத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- அதியோகே ருதிரமாஹ-அதிநிஃஸதரக்தோ வேதி| ஜாங்கலஂ-ஜாங்கலவர்கீயஹரிணாதிஶரீரஜம்| அதியோகே யகத்பக்ஷணமாஹ-பக்ஷயேத்வேதி| அஜஸ்ய-சாகஸ்யேதமாஜம்| ஆமஂ-அபக்வம்| ஆஜேநைவ பித்தேந யுக்தம்|
Adhikarana அதியோகே ஶீதகஷாயஃ (௩௧-௩௨) · Śloka ௩௨
| சந்தநோஶீரஜலதலாஜமுத்ககணாயவைஃ||௩௧|| பலாஜலே பர்யுஷிதைஃ கஷாயோ ரக்தபித்தஹா| |௩௨|
| चन्दनोशीरजलदलाजमुद्गकणायवैः||३१|| बलाजले पर्युषितैः कषायो रक्तपित्तहा| |३२|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-சந்தாநாதிபிர்பலாஜலே பர்யுஷிதைஃ கஷாயோ ரக்தபித்தஜித்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- அதியோகே ஶீதகஷாயமாஹ-சந்தநோஶீரேதி| பலாஜலே-பலாக்வாதே|
Adhikarana அதியோகே ஶீதகஷாயாந்தரத்வயம் (௩௨-௩௪) · Śloka ௩௪
| ப்ரஸாதஶ்சந்தநாம்போஜஸேவ்யமத்பஷ்டலோஷ்டஜஃ||௩௨|| ஸுஶீதஃ ஸஸிதாக்ஷௌத்ரஃ ஶோணிதாதிப்ரவத்திஜித்| ஆபோத்ய வா நவே கும்பே ப்லாவயேதிக்ஷுகண்டிகாஃ||௩௩|| ஸ்திதஂ தத்குப்தமாகாஶே ராத்ரிஂ ப்ராதஃ ஸ்ருதஂ ஜலம்| மதுமத்விகசாம்போஜகதோத்தஂஸஂ ச தத்குணம்||௩௪||
| प्रसादश्चन्दनाम्भोजसेव्यमृद्भृष्टलोष्टजः||३२|| सुशीतः ससिताक्षौद्रः शोणितातिप्रवृत्तिजित्| आपोथ्य वा नवे कुम्भे प्लावयेदिक्षुगण्डिकाः||३३|| स्थितं तद्गुप्तमाकाशे रात्रिं प्रातः स्रुतं जलम्| मधुमद्विकचाम्भोजकृतोत्तंसं च तद्गुणम्||३४||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-சந்தநாதிஜஃ ப்ரஸாத ஸுஶீதஃ ஶர்கராமாக்ஷிகாப்யாஂ ஸஹ ரக்தஸ்யாதிப்ரவத்திஂ ஜயேத்|ஸஂ-இக்ஷுகண்டிகா ஆபோத்ய பஶமாதௌ ஸங்குட்ய ஜலே ப்லாவயேத்| நவே கும்பே ராத்ரிமாகாஶே குப்தஂ-கீடாத்யுபஹதஂ யதா ந ஸ்யாத்ததா. ஸ்திதஂ தத்-இக்ஷுகண்டிகாஜலஂ, ப்ராதஃ ஸ்ருதஂ ஸமாக்ஷிகஂ விகஸிதபத்மேந கதஶேகரஂ தத்குணஂ-பூர்வவத்குணமித்யர்தஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- அதியோகே ஶீதகஷாயாந்தரமாஹ-ப்ரஸாதைதி| மத்பஷ்டலோஷ்டஂ-பாகாதக்நிவர்ணதாஂ நீதஂ மல்லோஷ்டம்|ஆ௦ ர௦- அதியோகே ஶீதகஷாயாந்தரமாஹ-ஆபோத்ய வேதி| ஆபோத்ய-ஜர்ஜரீகத்ய| ப்லவயேத்-நவகும்பஸ்தே ஜலே க்ஷிபேத்| அல்பத்வார்தஂ இக்ஷுகண்டிகாஃ-இக்ஷுகண்டாநி| ராத்ரிமாகாஶே ஸ்திதஂஶிக்யாலம்பநாத்| குத்பஂ-ப்ரகதிகீடாதிப்யஃ| மதுமத்-க்ஷோத்ரயுக்தம்| விக்கசாம்போஜகதோத்தஂஸஂ-கும்பகண்டபத்தைரந்தஃப்ரவிஶத்பிரிவ விகஸிதகமலைஃ ஸுரபீகதம்| தத்குணஂ-பூர்வௌஷதஸமாநம்|
Adhikarana பித்தஜ்வரோக்தாஶ்ச கஷாயாஃ (௩௫) · Śloka ௩௫
யே ச பித்தஜ்வரே சோக்தாஃ கஷாயாஸ்தாஂஶ்ச யோஜயேத்| |௩௫|
ये च पित्तज्वरे चोक्ताः कषायास्तांश्च योजयेत्| |३५|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-பித்தஜ்வரே ச யே கஷாயா உக்தாஃ-"ஶக்ரயவாகநம்| கடுகா சேதி ஸக்ஷௌத்கா" (ஹ. சி. அ. ௧/௫௨) இத்யாதயஃ, தாஂஶ்ச-கஷாயாந், அத்ர யோஜயேத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- பித்தஜ்வரகஷாயாநதிதிஶதி-யே சேதி| ஸங்க்ரஹே து (சி. அ. ௩)- "வாஸாரஸேந பூநிம்பகடுகாஶர்கராஃ பிபேத்| தேநைவ வா க்ஷௌத்ரயுக்தஂ பத்மகேஸரபத்மகம்|| ஸரோத்ரநாககுஸுமஶாட்வலோத்பலவாஸ்துகம்| ஶாட்வலஂ-தூர்வா| பத்யாரஜந்யஹிஂஸ்த்ரா வா பலாண்டுஂ தத்வதேவ வா|| அஹிஂஸ்த்ரா-கந்தாரிபேதஃ| தத்வத்-மதுஸர்பிர்ப்யா லிஹ்யாத்| பலிநீலோத்ரகதிரஶால்மலீகோவிதாரஜம்| ஶிரீஷஶேலுககுபஸிந்துவாராதிமுக்தஜம்|| பலாஶயூதிகாஶிக்ருமதூகாஸநஜந்ம ச| மதுநாசூர்ணிதஂ புஷ்பமேகத்ர பதகேவ வா|| புஷ்பைரேபிர்விபவ்கஂ ச ஸக்ஷௌத்ரஂ மாஹிஷஂ கதம்| லிஹ்யாத் க்ஷௌத்ரேண பத்யாஂ வா கிஞ்ஜல்கஂ கமலஸ்ய வா|| லாஜாந் ஶங்காடகஂ முஸ்தஂ கர்ஜூரஂ கஷ்ணமத்திகாம்| க்ஷீரிவக்ஷாங்குராந் த்ராக்ஷாஂ தவக்ஷீரிஂ ஸிதோபலாம்|| கைரிகஂ மதுகஂ ரோத்ரஂ ஶங்கஂ ஶம்பூகமஞ்ஜநம்| தண்டுலீயகமூலஂ வா பீஜஂ வா வாஸ்துகோத்பவம்|| ரோத்ரகாலீயகோஶீரபலிநீஶங்ககைரிகம்| படோலபத்ரஂ தூஃஸ்பர்ஶா ஸமங்க ஸாரிவா லதா|| த்வக்ஜம்பூவேதஸாஶ்வத்தஹயாஹ்வோதும்பரார்ஜுநாத்| கிராததிக்தக்ரமுகமுஸ்தகட்பலபத்மகம்|| ப்ரபௌண்டரீகஹீபேரகமலோத்பலபர்படம்| சந்தநேந பதக்யுக்தஂ ஸமஸ்தஂ வா ஸஶர்கரம்|| பாண்டீகதஂ ஶதஂ ஶீதஂ சூர்ணஂ வா தண்டுலாம்பஸா| பீதமாஶுஜயத்யஸ்த்ரஂ தட்தாஹதமகாநபி|| தத்வதச்சஃ ஸிதாரோத்ரமதூகோஶீரசந்தநாத்| மச்ச்யாமாஸாரிவாமுஸ்துதாதகீயஷ்டிகாந்விதாத்|| அச்சஃ-ப்ரஸாதஃ| தத்வத்-சந்தநாதிவத்| வைடூர்யமுக்தாமச்சங்ககைரிகாமலகோததகம்| மதூதகஂ ரஸஂ வேக்ஷோஃ பிபஞ்ஜயதி ஶோணிதம்|| த்ரபுஸீமூலகல்கஂ வா ஸக்ஷௌத்ரஂ தண்டுலாம்புநா| பிபேத்கரஞ்ஜபீஜஂ வா தேந க்ஷௌத்ரஸிதாயுதம்|| ரோத்ரசந்தநயஷ்டயாஹ்வஂ தேந யஷ்டயாஹ்வமேவ வா| நீலோத்பலஂ ஸிதா யஷ்டீ மதூகஂ பத்மகேஸரம்|| சிந்நோத்பவா ச ஶீதோऽயஂ கஷாயோ ரக்தஜித்பரம்|" இதி| வங்கஸேநே து (ரக்தபித்தாதிகாரே ஶ்லோ ௪௮)- "தாலீஸசூர்ணயக்தஃ பேயஃ க்ஷௌத்ரேணவாஸகஸ்வரஸஃ| கபபித்தஶ்வாஸவமீதமகஸ்வரபேதரக்தபித்தஹரஃ|| ஆடரூஷகமதீகாபத்யாவ்காதஃ ஸஶர்கரஃ| க்ஷௌத்ராட்யஃ கஸநஶ்வாஸரக்தபித்தநிபர்ஹணஃ|| ஶதாவரீ பலா ராஸ்நா காஶ்மர்யஂ ஸபரூஷகம்| பாயயேத்ரக்தபித்தக்நஂ ஸத்யஃ ஶூலஹரஂ பரம்|| சந்தநேந்த்ரயவாஃ பாடாகடுகா ஸதுராலபா| குடூசீ வாஸகஂ ரோத்ரஂ பிப்பலீக்ஷௌத்ரஸஂயுதம்| [ கபாந்விதஂ ஜயேத்ரக்தஂ தஷ்ணாகாஸஜ்வரராபஹம்|| ] பிபேச்சீதகஷாயஂ வா ஜம்ப்வாம்ரார்ஜுநஸம்பவம்| உதும்பரபலாநாஂ வா ரஸஂ ஸமது பாயயேத்|| அதஸீகுஸுமஸமங்கா வடப்ரரோஹத்வகம்பஸா பீதா| ப்ரஶமயதி ரக்தபித்தஂ யதி புங்க்தே முத்கயூஷேண|| லோஹகந்திநி நிஃஶ்வாஸே உத்காரே தூமகந்திநி| பத்வீகாஂ ஶணமாத்ராஂ து காதேத்த்விகுணஶர்கராம்|| (ஶ்லோ. ௪௬)- " வாஸாகஷாயோத்பலமத்ப்ரியங்குரோத்ராஞ்ஜநாம்போருஹகேஸராணி| பித்வாஸிதாக்ஷௌத்ரயுதாநி ஹந்யாத்பித்தாஸஜோ வேகமுதீர்ணமாஶு|| வாஸாயாஂ வித்யமாநாயாமாஶாயாஂ ஜீவிதஸ்ய ச| ரக்தபித்தீ க்ஷயீ காஸீ கிமர்தமவஸீததி|| ஸமாக்ஷிகஃ பத்மப(த)லோத்பவோ வா பீதோ ரஸஃ ஶோணிதமாஶு ஹந்தி|| (ஶ்லோ. ௬௯)- " பவ்கோதும்பரகாஶ்மர்யபத்யாகர்ஜூரகோஸ்தநாஃ| மதுநா க்நந்தி ஸஂலீட ரக்தபித்தஂ பதக் பதக்|| வாஸகஸ்வரஸே பத்யா ஸப்ததா பரிபாவிதா| கஷ்ணா வா மதுநா லீடா ரக்தபித்தஂ த்ருதஂ ஜயேத்|| (ஶ்லோ. ௯௩)- சந்தநஂ நலதஂ லோத்ரமுஶீரஂ பத்மகேஸரம்| நாகபுஷ்பஂ ச பில்வஂ ச பத்ரமுஸ்தஂ ஸஶர்கரம்|| ஹீபேரஂ சைவ பாடா ச குடஜஸ்ய பலஂ த்வசம்|ஶங்கபேரஂ ஸாதிவிஷஂ தாதகீ ச ரஸாஞ்ஜநம்|| ஆம்ராஸ்தி ஜம்புஸாராஸ்தி ததா மோசரஸோऽபி ச| நீலோத்பலஂ ஸமங்கா ச ஸூக்ஷ்மைலா தாடிமத்வசம்|| சதுர்விஶதிரேதாநி ஸமபாகாநி காரயேத்| தண்டுலோதகஸஂயுக்தஂ க்ஷௌத்ரேண ஸஹ யோஜயேத்| ஹிதஂ லோஹிதபித்தாநாமர்ஶஃ ஸுஜ்வரிதேஷு ச| மூர்ச்சதமோபஸஷ்டாநாஂ தஷார்தாநாஂ ச தாபயேத்|| [அதீஸாரஂ ததா சர்திஃ ஸ்த்ரீணாஂ ச ரஜஸோ க்ரஹம்|] சலிதாநாஂ ச கர்பாணாஂ ஸ்தம்பநஂ பரமுச்யதே| அஶ்விப்யாஂ விஹிதோ யோகோரக்தபித்தவிநாஶநஃ||" இதி| ஜம்பூஸாரா-ராஜஜம்பூஃ| இதி நவரக்தபித்தம்|
Adhikarana ஜீர்ணரக்தபித்தசிகித்ஸா சாகக்ஷீரப்ரயோகஃ,கவ்யக்ஷீரப்ரயோகத்ரயம் (௩௫-௩௮) · Śloka ௩௮
| கஷாயைர்விவிதைரேபிர்தீப்தேऽக்நௌ விஜிதே கபே||௩௫|| ரக்தபித்தஂ ந சேச்சாம்யேத்தத்ர வாதோல்பணே பயஃ| யுஞ்ஜயாச்சாகஂ ஶதஂ, தத்வத்கவ்யஂ பஞ்சகுணேऽம்பஸி||௩௬|| பஞ்சமூலேந லகுநா ஶதஂ வா ஸஸிதாமது| ஜீவகர்ஷபகத்ராக்ஷாபலாகோக்ஷுரநாகரைஃ||௩௭|| பதக்பதக்ஶதஂ க்ஷீரஂ ஸகதஂ ஸிதயாऽதவா| |௩௮|
| कषायैर्विविधैरेभिर्दीप्तेऽग्नौ विजिते कफे||३५|| रक्तपित्तं न चेच्छाम्येत्तत्र वातोल्बणे पयः| युञ्जयाच्छागं शृतं, तद्वद्गव्यं पञ्चगुणेऽम्भसि||३६|| पञ्चमूलेन लघुना शृतं वा ससितामधु| जीवकर्षभकद्राक्षाबलागोक्षुरनागरैः||३७|| पृथक्पृथक्शृतं क्षीरं सघृतं सितयाऽथवा| |३८|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஏபிர்விவிதைஃ-நாநாப்ரகாரைஃ கஷாயைஃ, அக்நௌ தீப்தே கபே ச விஜிதே ஸதி யதி ரக்தபித்தஂ ந ஶாம்யதி, ததா தத்ர வாதோல்பணே ரக்தபித்தே ஸதி பஞ்சகுணேऽம்பஸி ஶதஂ சாகஂ பயோ யுஞ்ஜயாத்| பஞ்சகுணேऽம்பஸி கவ்யஂ க்ஷீரஂ க்வதிதஂ தத்வத்-தேந சாகேந ஸமாநகுணஂ, தச்ச யுஞ்ஜயாத்| அதவா லகுநா பஞ்சமூலேந ஶதஂ கவ்யஂ ஸஶர்கராமது தத்குணம்| ததா, ஜீவகர்ஷபகாதிபிஃ பதக் பதக் ஶதஂ ஸஹ கதேநாதவா ஶர்கரயா ஸஹ தத்குணம்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- அத ஜீர்ணரக்தபித்தம்| தத்ர சாகக்ஷீரப்ரயோகமாஹ-கஷாயைர்விவிதைரிதி| கவ்யக்ஷீரமாஹ-தத்வத்கவ்யமிதி| தத்வத்-"அல்பாம்புபாநவ்யாயாமகடுதிக்தாஶநைஃ " (ஹ. ஸூ. அ. ௫/௨௪) இத்யுக்தஹேதுமத்| பஞ்சகுணேऽம்பஸி ஶதம்| க்ஷீராந்தரமாஹ-பஞ்சமூலேநேதி க்ஷீராந்தரமாஹ-ஜீவகர்ஷபகேதி|
Adhikarana மூத்ரமார்ககே க்ஷீரம் (௩௮-௩௯) · Śloka ௩௯
| கோகண்டகாபீருஶதஂ பர்ணிநீபிஸ்ததா பயஃ||௩௮|| ஹந்த்யாஶு ரக்தஂ ஸருஜஂ விஶேஷாந்மூத்ரமார்ககம்| |௩௯|
| गोकण्टकाभीरुशृतं पर्णिनीभिस्तथा पयः||३८|| हन्त्याशु रक्तं सरुजं विशेषान्मूत्रमार्गगम्| |३९|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-கோகண்டகாதிபிஸ்ததா [ பர்ணிநீபிஃ-] ஶாலிபர்ணீபஶ்நிபர்ணீமுத்கபர்ணீமாஷபர்ணீபிஃ, ஶதஂ ஶீக்ரமேவ ரக்தஂ ஸவேதநஂ ஹந்தி| விஶேஷேண மூத்ரமார்ககதம்| விஷேஷக்ரஹணாதந்யமார்ககமபி ரக்தஂ ஹந்தீதி த்யோதயதி|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- மூத்ரமார்ககே க்ஷீரமாஹ-கோகண்டகாபீருஶதமிதி|
Adhikarana விண்மார்ககே க்ஷீரசதுஷ்டயம் (௩௯-௪௦) · Śloka ௪௦
| விண்மார்ககே விஶேஷேண ஹிதஂ மோசரஸேந து||௩௯|| வடப்ரரோஹைஃ ஶுங்கைர்வா ஶுண்ட்யுதீச்யோத்பலைரபி| |௪௦|
| विण्मार्गगे विशेषेण हितं मोचरसेन तु||३९|| वटप्ररोहैः शुङ्गैर्वा शुण्ठ्युदीच्योत्पलैरपि| |४०|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-விண்மார்ககே-குதகதே, ரக்தபித்தே து விஶேஷேண மோசரஸேந ஶதஂ க்ஷீரஂ ஹிதம்| வடப்ரரோஹைர்வா ஶதஂ க்ஷீரஂ, அதவா வடஶுங்கைஃ-ப்ரதமோத்பூதமுகுலிதைஃ பல்லவப்ராயைஃ, ஶுண்ட்யுதீச்யோத்பலைர்வா ஶதஂ பயோ ஹிதம்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- குதப்ரவத்தே க்ஷீரசதுஷ்டயமாஹ-விண்மார்ககே விஶேஷேணேதி| மோசரஸஃ-ஶால்மலீநிர்யாஸஃ| ஶ(ஶு)ங்கைஃ-வடஶ(ஶு)ங்கைஃ| முகுலாவஸ்யஂ பத்ரஂ-ஶ(ஶு)ங்கஃ|
Adhikarana ரக்தாகஷாயாஃ ஸபயஸ்காஃ (௪௦) · Śloka ௪௦
| ரக்தாதிஸாரதுர்நாமசிகித்ஸாஂ சாத்ர கல்பயேத்||௪௦||
| रक्तातिसारदुर्नामचिकित्सां चात्र कल्पयेत्||४०||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ரக்தஶப்தஸ்யாதிஸாரதுர்நாம்ரோஃ ஸம்பந்தஃ| ரக்தாதிஸாரஸ்ய ரக்தார்ஶஸஶ்ச, யா சிகித்ஸா தாமத்ர-ரக்தே, யோஜயேத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- ரக்தாதிஸாரரக்தார்ஶஶ்சிகித்ஸாமதிதிஶதி-ரக்தாதிஸாரேதி|
Adhikarana பூர்வோக்தகஷாயஸித்தாநி கதாநி (௪௧) · Śloka ௪௧
பீத்வா கஷாயாந் பயஸா புஞ்ஜீத பயஸைவ ச| கஷாயயோகைரேபிர்வா விபக்வஂ பாயயேத்ததம்||௪௧||
पीत्वा कषायान् पयसा भुञ्जीत पयसैव च| कषाययोगैरेभिर्वा विपक्वं पाययेद्धृतम्||४१||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-கஷாயாந்-பூர்வோக்தாந், பயஸா பீத்வா பயஸைவாஶ்நியாத்| ஸ௦-ஏதைர்வா கஷாயாக்யைர்யோகைர்விபக்வஂ கதஂ ரக்தபித்திநஂ பாயயேத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- பூர்வோக்தகஷாயாந் ஸபயஸ்காநாஹ-பீத்வா கஷாயாநிதி| ஆ௦ ர௦- பூர்வோக்தகஷாயஸித்தாநி கதாந்யாஹ-கஷாயயோகைரிதி|
Adhikarana வாஸாகதம் (௪௨-௪௪) · Śloka ௪௪
ஸமூலமஸ்தகஂ க்ஷுண்ணஂ வஷமஷ்டகுணேऽம்பஸி| பக்த்வாऽஷ்டாஂஶாவஶேஷேண கதஂ தேந விபாசயேத்||௪௨|| தத்புஷ்பகர்பஂ தச்சீதஂ ஸக்ஷௌத்கஂ பித்தஶோணிதம்| பித்தகுல்மஜ்வரஶ்வாஸகாஸஹத்ரோககாமலாஃ||௪௩|| திமிரப்ரமவீஸர்பஸ்வரஸாதாஂஶ்ச நாஶயேத்| |௪௪|
समूलमस्तकं क्षुण्णं वृषमष्टगुणेऽम्भसि| पक्त्वाऽष्टांशावशेषेण घृतं तेन विपाचयेत्||४२|| तत्पुष्पगर्भं तच्छीतं सक्षौद्गं पित्तशोणितम्| पित्तगुल्मज्वरश्वासकासहृद्रोगकामलाः||४३|| तिमिरभ्रमवीसर्पस्वरसादांश्च नाशयेत्| |४४|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-மூலபல்லவாதியுக்தஂ க்ஷுண்ணஂ-சூர்ணிதஂ, வஷமஷ்டகுணே ஜலே பக்த்வா தேந-ஆஷ்டாஶாவஶேஷேண க்வாதேந, கதஂ விபாசயேத்| கிம்பூதம் ? தத்புஷ்பகர்பம்| தஸ்ய-வஷஸ்ய, புஷ்பாணீ கர்பஃ-கல்கோ, யஸ்ய ததேவம்| தச்ச ஶீதிபூதஂ க்ஷௌத்கேண ஸஹ பித்தஶோணிதாதீந்நாஶயேத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- வாஸாகதமாஹ-ஸமூலமஸ்தகமிதி| [ஸித்தஸாரே ரக்தபித்தாதிகாரே ஶ்லோ. ௪௮ ]-"ஶதவர்யாதிகே சாஜ்யே ஶர்கராமது பாதிகம்| மத்வேவ பாதிகஂ ஶ்ரேயோ வாஸாஸர்பிஷி ஸம்மதம்||" இதி| வங்கஸேநே து (ரக்தபித்தாதிகாரே)- "வஷஸ்ய பத்ராங்குரபுஷ்பஶாகாகஷாயகல்கேந கதஂ விபக்வம்| ஸமாக்ஷிகஂ க்ஷோணகபே ப்ரயுக்தஂ தத்ரக்தபித்தஂ ஶமயத்யுதீர்ணம்|| (ஶ்லோ. ௧௨௬)- வாஸகஸ்வரஸே ஸர்பிஃ பயஸா ஸஹ பாசயேத்| கல்கைர்பூநிம்பகுடஜமுஸ்தயஷ்ட்யாஹ்வசந்தநைஃ|| உஶீரமதுகாநந்தாஸாரிவோதீச்யபத்மகைஃ| த்ராயந்த்யுத்பலமூர்வாபிர்மதயந்த்யாஶ்சபல்லவைஃ| ஸிதாக்ஷௌத்ரயுதஂ ஹந்யாத்ரக்தபித்தஂ ஸுதாருணம்| பைத்தஂகாஸஂ ச குல்மஂ ச ஸ்வரபேதஂ ஹலீமகம்|| யே சாந்யே கீர்திதாரோகா ரக்தபித்தகபாஶ்ரயாஃ| தாந் ஸர்வாந் ஶமயேதேதத் பீயமாநஂ ஹிதாஶிநா|| அஶ்வகந்தாபலஶதஂ ததர்தஂ கோக்ஷுரஸ்ய ச| ஶதாவரீ விதாரீ ச ஶாலிபர்ணீ பலாऽமதா|| அஶ்வத்தஸ்ய ச ஶுங்காநி பத்மபீஜஂ புநர்நவா| காஶ்மர்யஸ்ய பலஂ சேவ மாஷபீஜஂ ததைவ ச|| பதக்தஶ பலாநேதாஶ்சதுர்த்ரோணேऽம்பஸஃ பசேத்| த்ரோணஶேஷே ரஸே தஸ்மிந் புதே ஶீதே ப்ரதாபயேத்|| மத்வீகா பத்மகஂ குஷ்டஂ பிப்பலீ ரக்தசந்தநம்| பத்ரகஂ நாகபுஷ்பஂ ச ஆத்ம குத்பாபலஂ ததா|| நீலோத்பலஂ ஸாரிவே த்வே ஜீவநீயாந்யஶேஷதஃ| பதக்கர்ஷாஸமா பாகாஃ ஶர்கராயாஃ பலத்வயம்|| ரஸஃ ஸ்யாத்பௌண்ட்ரகேக்ஷூணாமாடகாகமாஹரேத்| [ சௌர்குணேந பயஸா கதப்ரஸ்தஂ விபாசயேத்|| ] ரக்தபித்தஂ க்ஷதக்ஷீணஂ காமலாஂ வாதஶோணிதம்| ஹலீமகஂ பாண்டுரோகஂ வர்ணபேதஂ ஸ்வரக்ஷயம்|| மூத்ரகச்ச்ரமுரோதாஹஂ பார்ஶ்வஶூலஂ ச நாஶயேத்| ஏதத்ராஜ்ஞாஂ ப்ரதாதவ்யஂ பஹ்வந்தஃபுரசாரிணாம்|| ஸ்த்ரீணாஂ சைவாப்ரஜாதாநாஂ துர்பலாநாஂ ச தேஹிநாம்| ஶ்ரேஷ்டஂ பலகரஂ தந்யஂ ஹத்யஂ வஷ்யஂ ரஸாயநம்|| ஓஜஸ்தேஜஸ்கரஂ ஸ்வர்யமாயுஷ்யஂ ப்ராணவர்தநம்| ஸஂவர்தயதி ஶுஷ்கஂ ச புருஷஂ துர்பலேந்த்ரியம்|| ஸர்வரோகவிநிர்முக்தஸ்தோயஸோக்தோ யதா த்குமஃ| காமதேவமிதி க்யாதஂ ஸர்பிருக்தஂ மஹாகுணம்|| (ஶ்லோ. ௯௯)- தூர்வாஸோத்பலகிஞ்ஜல்கா மஞ்ஜிஷ்டா ஸைலவாலுகா| ஸிதாஸிதமுஶீரஂ ச முஸ்தசந்தநபத்மகம்|| விபசேத்கார்ஷிகைரேதைஃ ஸர்பிராஜஂ ஸுகாக்நிநா| தண்டுலாம்புத்வஜாக்ஷீரஂ தத்வா சைவ சதுர்குணம்|| [த்ராக்ஷாயஶ்ட்யாஹ்வதுககாஶ்மரீசந்தநஂ ஸிதம்| பிஷ்ட்வா தத்கார்ஷிகைர்த்ரவ்யைர்கதப்ரஸ்தஂ விபாசயேத்||] தத்பாநஂ வமதோ ரக்தஂ நாவநஂ நாஸிகாகதே| கர்ணப்யாஂ யஸ்ய கச்சேச்ச தஸ்ய கர்ணௌ ப்ரபூரயேத்|| சக்ஷுஃஸ்நாவிணி ரக்தே ச பூரத்தேந சக்ஷுஷீ| மேட்ரபாயுப்ரவத்தே ச பஸ்திகர்மணி தத்திதம்|| ரோமகூபப்ரவத்தே ச ததப்யங்கே ப்ரயோஜயேத்| பித்தஜேஷு விகாரேஷு விஸ்போடாதிஷு புத்திமாந்|| விஷேஷு கீடதோஷேஷு விஸர்பேஷு ப்ரயோஜயேத்| [ரக்தஸ்த்ராவீணி சார்ஶாஸி லேபயேத்தேந ஸர்பிஷா|| ] தூர்வா ஸேந்தீவரீ பத்மஂ மஞ்ஜிஷ்டாஸைலவாலிகா| ராலா முஸ்தா ததோஶீரஂ சந்தநஂ மதுகாஹ்வயம்|| பத்மகஂ ரோத்ரகுஷ்டஂ ச சந்தநஂ ரஜநீத்வயம்| காகோல்யௌ ஸாரிவா சேதி கல்கைரேதைஶ்ச கார்ஷிகைஃ|| கதப்ரஸ்தமஜாக்ஷீரஂ தண்டுலோதகஸஂயுதம்| தூர்வாயாஃ ஸ்வரஸேநைவ ஸாதிதஂ புர்வவத்குணம்|| ந்யக்ரோதோதும்பராஶ்வத்தஶுங்காந்யாபோத்ய வாஸயேத்| அஹோராத்ரஂ ஜலே தத்பே கதஂ தேநாம்பஸா பசேத்|| ததர்தஶர்கராயுக்தஂ லேஹயேத்க்ஷௌத்ரபாதிகம்| அதோ வா யதி வாऽப்யூர்த்வஂ ரக்தஂ யஸ்ய ப்ரவர்ததே| ஸுகஂ பவதி தஸ்யாஶு அக்நிவேஶவசோ யதா|| ஶதாவரீதாடீமதித்திடீகஂ காகோலி மேதே மதுகஂ விதாரீம்| பிஷ்ட்வா ச மூலஂ பலபுரகஸ்ய கதஂ பசேத் க்ஷீரசதுர்குணஂ ச| காஸஜ்வராநாஹவிபந்தஶூலஂ தத்ரக்தபித்தஂ ச கதஂ நிஹந்தி|| ஶதாவர்யாஸ்து மூலாநாஂ ரஸப்ரஸ்தத்வயஂ மதம்| தத்ஸமஂ ச பவேத்க்ஷீரஂ கதப்ரஸ்தஂ விபாசயேத்|| ஜீவகர்ஷபகௌ மேதா மஹாமேதா ததைவ ச| காகோலீ க்ஷீரகாகோலீ மத்வீகா மதுகஂ ததா|| முத்கபர்ணீ மாஷபர்ணீ விதாரீ ரக்தசந்தநம்| ஶர்கராமதுஸஂயுக்தஂ ஸித்தஂ விஸ்த்ராவயேத் கதம்|| ரக்தபித்தவிகாரேஷு வாதரக்தகதேஷு ச| க்ஷீணஶுக்ரேஷு தாதவ்யஂ வாஜீகரணமுத்தமம்|| அங்கதாஹஂ ஶிரோதாஹஂ ஜ்வரபித்தஸமுத்பவம்| யோநிஶூலஂ ச தாஹஂ ச மூத்ரகச்ச்ரஂ ச பைத்திகம்|| ஏதாந் ரோகாந்நிஹந்தாஶு சிந்நாப்ரமிவ மாருதஃ| ஶதாவரீஸர்பிரிதஂ பலவர்ணாக்நிவர்தநம்||[ஶதாவர்யாதிகே சாஜ்யே ஶர்கராமது பாதிகம்||] (ஶ்லோ. ௧௪௧)- அநந்தா ஸாரிவா பத்மஂ ஸலோத்ரஂ நீலமுத்பலம்| கல்கைரேபிஃ பசேத்ஸார்பிஃ ஸக்ஷீரஂ நாவநஂ பரம்|| ரக்தபித்தஂ ப்ரஶமயேந்நாரீணாஂ ப்ரதரஂ ததா| ஹஸ்தாபாதாங்கதாஹேஷு ஜ்வரே ரக்தே தத்தோர்த்வகே| வாஸாகதஂ ஶதாவர்யா ஸிதயா பரமஂ ஹிதம்|| தூர்வாமதுகமஞ்ஜிஷ்டாத்ராக்ஷேக்ஷுரஸசந்தநைஃ| ஸாரிவாத்வயநக்தாஹ்வைஸ்தைலப்ரஸ்தஂ விபாசயேத்|| க்ஷீரஂ சதுர்குணஂ தத்வா ஸித்தமப்யஞ்ஜநஂ பவேத்| ரக்தபித்தஹரஂ ஹ்யேதத்வல்யஂ வாதந்தமுத்தமம்| தூர்வாதைலமிதி க்யாதஂ ஸவர்ணகரணஂ மஹத்|| (ஶ்லோ. ௧௬௭)- துலாமாதய வாஸாயாஃ பசேதஷ்டகுணே ஜலே| தேந பாதாவஶேஷேண பாசயேதாடகஂ பிஷக்|| சூர்ணாநாமபயாநாஂ து கண்டாச்சுத்தாச்சதஂ ததா| த்விபலஂ பிப்பலீசூர்ணாத்ஸித்தஶீதே ச மாக்ஷிகாத்|| குடவஂ பலமாநஂ ச சாதுர்ஜாதஂ ஸுசூர்ணிதம்| க்ஷிப்த்வா விலோடிதஂ காதேத்ரக்தபித்தீ யதாபலம்| காஸஶ்வாஸகஹீதஶ்ச யக்ஷ்மணா ச ப்ரபீடிதஃ|| லோஹாச்சதுர்குணஂ க்ஷீரமாஜ்யஂ த்விகுணமுத்தமம்| சுர்ணபாதஂ ச வைடங்கஂ தத்யாந்மதுஸிதே ஸமே|| ஸர்வமேகத்ர ப்ரக்ஷிப்ய பாத்ரே தாம்ரமயே த்தடே| பாகமாநீய தத்வேந ஸ்தாபயேத் கதபாஜநே|| மாஷகாதிக்ரணாதௌ பக்ஷயேத்விதிபூர்வகம்| அநுபாநஂ ப்ரயுஞ்ஜீத நாலிகேரஜலாதிகம்|| ரக்தபித்தஂ ஜயேத்தீவ்ரமம்லபித்தஂ க்ஷதஂ க்ஷயம்| புஷ்டிதஂ காந்திஜநநமாயுஷ்யஂ வஷ்யமுத்தமம்|| (ஶ்லோ. ௧௯௩) ஶதாவரீ சிந்நருஹா வஷமுண்டிதிகா பலா| தாலமூலீ ச காயத்ரீ த்ரிபலாயாஸ்த்வசஸ்ததா|| பார்கீ புஷ்கரமூலஂ ச பதக் பஞ்ச பலாநி ச| ஜலத்ரோணே விபக்தவ்யமஷ்டபாகாவஶேஷிதம்|| திவ்யௌஷதிஹதஸ்யாபி மாக்ஷிகேண ஹதஸ்ய வா| பலத்வாதஶகஂ தேயஂ ருக்மலோஹஸ்ய சூர்ணிதம்|| கண்டதுல்யஂ கதஂ தேயஂ பலஷோடகஂ புத்தைஃ| பசேத்தாப்ரமயே பாத்ரே குடபாகோ மதோ யதா|| ப்ரஸ்தார்தஂ மதுநோ தேயஂ ஶுபாஶ்மஜதுகஂ த்வசம்| ஶபாஶ்மஜதுகஂ த்வசம்| ஶங்கீ விடங்கஂ கஷ்ணா ச ஶுண்ட்யாஜாஜீ பலஂ பலம்|| த்ரிபலா தாந்யகஂ பத்ரஂ வ்த்யக்ஷஂ மரிசகேஸரம்| சூர்ணஂ தத்வா ஸுமதிதஂ ஸ்நிக்தேபாண்டே நிதாபயேத்|| யதாகாலஂ ப்ரயுஞ்ஜீத பிடலபதகஂ ததஃ கவ்யக்ஷீராநுபநஂ ச ஸேவ்யஂ மாஂஸரஸஂ பயஃ||குருவஷ்யாந்நபாநாநி ஸ்நிக்தமத்ஸ்யாதி பஂஹணம்| ரக்தபித்தஂ ப்ரதுஷ்டஂ ச க்ஷதகாஸஂ விஶேஷதஃ|| வாதரக்தஂ ப்ரமேஹஂ ச ஶீதபித்தஂ வமிஂ க்லமம்| ஶ்வயதுஂ பாண்டுரோகஂ ச குஷ்டஂ ப்லீஹோதரஂ ததா|| ஆநாஹஂ ரக்தஸ்த்ராவஂ ச அம்லபித்தஂ நிஹந்தி ச| சக்ஷுஷ்யஂ பஂஹணஂ வஷ்யஂ மாங்கல்யஂ ப்ரீதிவர்தநம்|| ஆரோக்யஂ புத்ரதஂ ஶ்ரேஷ்டஂ காயாக்நிபலர்தநம்| ஶ்ரீகரஂ லாகவகரஂ கண்டகாத்யஂ ப்ரகீர்திதம்|| சாகஂ பாராவதஂ மாஂஸஂ தித்திரிக்ரகராஃ ஶஶாஃ| குலிங்காஃ கஷ்ணஸாரா யே தேஷாஂ மாஂஸாநி யோஜயேத்|| நாரிகேலபயஃ பாநஂ ஸுநிஷண்ண்கவாஸ்துகம்| ஶுஷ்கமூலகஜீவாக்யஂ படோலஂ பஹதீபலம்|| பலஂ வார்தாகபவ்காம்ரஂ கர்ஜூரஂ ஸ்வாதுதாடிமம்| ககாரபூர்வகஂ யச்ச மாஸஂ சாநூபஸம்பவம்|| வர்ஜநீயஂ விஶேஷேண கண்டகாத்யஂ ப்ரகுர்வதா| லோஹாந்தரவதத்ராபி புடநாதிக்ரியேஷ்யதே| (ஶ்லோ. ௧௬௧)- பஞ்ஜ்சாஶத்பலிகஂ ஸ்விந்நஂ கூஷ்நாண்டஂ ப்ரஸ்தாமாஜ்யதஃ| பக்வஂ பலஶதஂ கண்டாத்வாஸாவ்காதாடகே பசேத்|| ஶுபாதாத்ரீகநைர்பார்கீத்ரிஸுகந்தைஶ்ச கர்ஷிகைஃ| ஐலேயவிஶ்வதாந்யாகமரிசைஶ்ச பலாஂஶகைஃ|| பிப்பலீகுடவஂ சைவ மதுமாநீஂ ப்ரதாபயேத்| காஸஂ ஶ்வா [ஸஂ க்ஷயஂ ஹிக்காஂ ரக்தபித்தஂ ஹலீமகம்|| ஹத்ரோகமம்லபித்தஂ ச பீநஸஂ ச வ்யபோஹதி| யுக்தஸர்பிஷி கூஷ்மாண்டே பாகோ பந்தேந முத்கயா||" இதி|
Adhikarana பலாஶகதம் த்ராயமாணாகதம் (௪௪-௪௫) · Śloka ௪௫
| பலாஶவந்தஸ்வரஸே தத்கர்பஂ ச கதஂ பசேத்||௪௪|| ஸக்ஷௌத்ரஂ தச்ச ரக்தக்நஂ, ததைவ த்ராயமாணயா| |௪௫|
| पलाशवृन्तस्वरसे तद्गर्भं च ग़ृतं पचेत्||४४|| सक्षौद्रं तच्च रक्तघ्नं, तथैव त्रायमाणया| |४५|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-பலாஶவந்தாநாஂ ஸ்வரஸே தத்கர்பஂ-பலாஶவந்தகல்கஂ, கதஂ பசேத்| தச்ச க்ஷௌத்ரேண ஸஹ ரக்தக்நஂ பவதி| தத்வதேவ த்ராயமாணயா ஶதஂ ரக்தபித்தக்நம்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- பலாஶகதமாஹ-பலாஶவந்தஸ்வரஸ இதி| வந்தஂ புஷ்பநாலம்| தத்கர்பஂ-வந்தகல்ககர்பம்| த்ராயமாணாகதமாஹ-ததைவேதி| ததைவ-க்வாதகல்கீகதயா| ஸங்க்ரஹே து (சி. அ. ௩)- "க்ஷீரேண வபநீபுஷ்பஂ மதுகஂ மதுஶர்கரா| வபநீ-கார்பாஸீ| ரோத்ரோத்பலஸமங்காபிஸ்தத்வத்வத்ஸகஸாதிதம்|| ரோத்ராதித்ரயேண, வத்ஸகேநைகேந| தத்வத்-க்வாதகல்காப்யாஂ கதம்| லாஜகோதூமமதுகஸிதாசுர்ணஂ பயோத்ருதம்| கதேநோத்காரிகாஂ கத்வாகாதேத்பித்தாஸ்த்ரவாரிணீம்||" இதி| வங்கஸேநே து (ரக்த. ஶ்லோ.௬௮)-" த்ராக்ஷயா பலிநீபிர்வா பலயா மதுகேந வா| ஶ்வதஂஷ்ட்ரயா ஶதாவர்யா ரக்தஜித்ஸாதிதஂ பயஃ|| (ஶ்லோ. ௬௬)-ஸஶர்கரஂ மாக்ஷிகஸஂப்ரயுக்தஂ விதாரிகந்தாதிகணே ஶதஂ வா|| (ஶ்லோ.௭௪)- க்ஷீரேண லாக்ஷாஂ மதுமிஶ்ரிதேந ப்ரபீய ஜீர்ணே பயஸாऽந்நமத்யாத்| ஸத்யோநிஹந்யாத்ருதிரஂ க்ஷதோத்தஂ காந்தார்ஜுநாநாமதவாऽபி கல்கம்|| கல்கஂ மதூகத்ரிபலார்ஜுநாநாஂ நிஶி ஸ்திதஂ லோஹமயே ஸுபாத்ரே| ஸாஜ்யஂ விலிஹ்யாநுபிபேத்ஸுஶீதஂ ஸஶர்கரஂ சாகபயஃ க்ஷுதார்தஃ|| பாராவதஸ்ய மாஂஸஂ வா கதஸித்தஂ ஸஶர்கரம்| பக்ஷயேந்மதுநாஶீதஂ ரக்தபித்தநிவாரணம்|| ப்ராயேணோபஹதாக்நித்வாத்ஸபிச்சமதிஸார்யதே| ப்ராப்நோதி வாऽऽஸ்யவைதஸ்யஂ ந சாந்நமபிநந்ததி|| நாகரேந்த்ரயவௌ தத்ர பாதவ்யௌ தண்டுலாம்புநா| ஸித்தாஂ யவாகூஂ ஜீர்ணே ச சாங்கேரீத(ப)த்ரதாடிமைஃ||" இதி|
Adhikarana ரக்தபித்தவிஶேஷே க்ஷாரசதுஷ்டயம் (௪௫-௪௬) · Śloka ௪௬
| ரக்தே ஸபிச்சே ஸகபே க்ரதிதே கண்டமார்ககே||௪௫|| லிஹ்யாந்மாக்ஷிகஸர்பிர்ப்யாஂ க்ஷாரமுத்பலநாலஜம்| பதக்பதக் ததாऽம்போஜரேணுஶ்யாமாமதூகஜம்||௪௬||
| रक्ते सपिच्छे सकफे ग्रथिते कण्ठमार्गगे||४५|| लिह्यान्माक्षिकसर्पिर्भ्यां क्षारमुत्पलनालजम्| पृथक्पृथक् तथाऽम्भोजरेणुश्यामामधूकजम्||४६||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ரக்தே பிச்சாவதி, பிச்சா-ஶால்மல்யா ரஸஸதஶீ, ததா ஸகபே, ததா க்ரதிதே-க்ரந்திஸதஶே, ததா கண்டமார்ககே ஸதி, க்ஷாரமுத்பலநாலஜஂ மாக்ஷிகஸர்பிர்ப்யாஂ லிஹ்யாத்| நநு, க்ஷாரஸ்ய தைக்ஷ்ண்யாதிகுணயோகாத்ரக்தபித்தே ந யுக்த உபயோகஃ| தத்கதமிஹ தமநுமேநே தந்த்ரகத் ? ப்ரூமஃ| உத்பலாதீநி ஶீதஸ்வபாவாநி| தத்ஸமுத்தஶ்ச க்ஷாரஃ ஸயோநிமநுகரோதி| ததா சோக்தம் (ஹ.ஶா.அ. ௧/௪)- "காரணாநுவிதாயித்வாகார்யாணாஂ தத்ஸ்வபாவதா|" இதி| க்ஷாரஸ்வரூபஂ ச விஷ்யந்தநாத்மகஂ தத்தே| ததேவஂ கண்டமார்ககஸ்ய கபாநுபந்தஸ்ய க்ரதிதஸ்ய ரக்தஸ்ய க்ஷாரோ கதமாக்ஷிகாப்யாஂ ஸஂயுக்தோ விஷ்யந்தநபூர்வஂ ஶோதயத்யேவ, ந து தஸ்ய கோபாய ஸ்யாதிதி யுக்தோऽத்ர க்ஷாரோபயோகஃ| அம்போஜரேண்வாதிஜஂ ச பதக் பதக் ததா மாக்ஷிககதாப்யாஂ லிஹ்யாத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- ரக்தபித்தவிஶேஷே க்ஷாரசதுஷ்டயமாஹ-ரக்தே ஸபிச்ச இதி| அம்போஜரேணுஃ-பத்மகேஸரம்| ஶ்யாமா-ப்ரியங்குஃ| ஸங்க்ரஹே து (சி. அ. ௩)- " மணாலாம்போஜகிஞ்ஜல்கஶ்யாமாஸநமதூகஜம்| தத்வத்பதக்பதக் க்ஷாரஂ, கதஂ க்ஷீரேண ஸாதயேத்|| பிஷ்டைரபீருகாகோலீமேதாவக்ஷாம்லதாடிமைஃ| பலபூரகமூலேந விதார்யா மதுகேந ச|| தத்விபந்தஜ்வராநாஹஶூலகாஸாஸ்த்ரபித்தஜித்| பஞ்சபிஃ பஞ்சமூலைர்வா ஸித்தமாத்யைஸ்ததர்தகத்||" இதி|
Adhikarana குதப்ரவத்தே ரக்தே பஸ்திஃ (௪௭) · Śloka ௪௭
குதாகமே விஶேஷேண ஶோணிதே பஸ்திரிஷ்யதே| |௪௭|
गुदागमे विशेषेण शोणिते बस्तिरिष्यते| |४७|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-குதாகமே ரக்தே விஶேஷேண பஸ்திரிஷ்யதே|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- குதப்ரவத்தே பஸ்திமாஹ-குதகம இதி| ஸங்க்ரஹே து (சி. அ. ௩)- " மதூகாஞ்ஜநமஞ்ஜிஷ்டாமணாலோத்பலகைரிகைஃ| ஸுவர்ணரோத்ரகாலீயஸமங்கம்ராம்புசந்தநைஃ|| ஸௌகந்திகஸிதாஶங்கைஃ பிஷ்டைர்மதுகதாந்விதைஃ| க்ஷீரேணாஸ்தாபயேதேவஂ ஸ்நாநஂ ச ஶிஶிராம்பஸா|| க்ஷீரேணைவாஶயேச்சாலீஂஸ்ததோ மதுகஸர்பிஷா| காலேऽநுவாஸயேதேவமதீஸாரேऽபி துஸ்தரே|| ஜீர்ணேऽஸக்ப்ரபலே குர்யாத்விரேகேசாதியோகிநி| விதார்யாதிகணேநேஷ்டஂ ஶதஂ வாऽऽஸ்தாபநே பயஃ|| ஸக்ஷௌத்ரஶர்கராஸர்பிஃ ஸர்பிஶ்சைவாநுவாஸநே| மூத்ராஶயஸ்தஂ ஶமயேத்ரக்தமுத்தரபஸ்திபிஃ|| ஈத்தஶைரஏவ தத்வச்ச ப்ரதரேऽபி விதிஃ ஸ்மதஃ| சேதபேதாதிபிஶ்சாதிப்ரவத்தே ஶுத்தஶோணிதே|| விஶேஷாத்ப்ரதரஸ்யோக்தஂ யோநிரோகேஷு சௌஷதம்|" இதி|
Adhikarana க்ராணப்ரவத்தே ரக்தே நஸ்யம் (௪௭-௪௯) · Śloka ௪௯
| க்ராணகே ருதிரே ஶுத்தே நாவநஂ சாநுஷேசயேத்||௪௭|| கஷாயயோகாந் பூர்வோக்தாந் க்ஷீரேக்ஷ்வாதிரஸாப்லுதாந்| க்ஷீராதீந்ஸஸிதாஂஸ்தோயஂ கேவலஂ வா ஜலஂ ஹிதம்||௪௮|| ரஸோ தாடிமபுஷ்பாணாமாம்ராஸ்த்நஃ ஶாட்வலஸ்ய வா| |௪௯|
| घ्राणगे रुधिरे शुद्धे नावनं चानुषेचयेत्||४७|| कषाययोगान् पूर्वोक्तान् क्षीरेक्ष्वादिरसाप्लुतान्| क्षीरादीन्ससितांस्तोयं केवलं वा जलं हितम्||४८|| रसो दाडिमपुष्पाणामाम्रास्थ्नः शाड्वलस्य वा| |४९|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-க்ராணகே ருதிரே ஶுத்தே ஸதி நாவநமநுஷேசயேத்-நஸ்யஂ தத்யாத்| கஷாயயோகாந் பூர்வோக்தாந்-வாஸகாதீந், க்ராணகேऽநுஷேசயேத்| கிம்பூதாந்? க்ஷீரேக்ஷ்வாதிரஸேநாப்லுதாந்-ஸத்ரவாந்| ஆதிஶப்தேந மாஂஸரஸகதாதி கஹ்யதே| க்ஷீராதீந் வா ஸஶர்கராந் தத்யாத்| ததா தோயமர்தாத்ஸஸிதஂ, வா கேவலஂ ஜலஂ ஹிதமிதி| ததா தாடிமபுஷ்பாணாஂ ரஸஃ, ததா சூதபலாஸ்த்நஃ, ததா தூர்வாயா ரஸோ, நஸ்யஂ பதக்பதக் ஹிதம்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- க்ராணப்ரவத்தே நஸ்யமாஹ-க்ராணகே ருதிர இதி| க்ஷீராதீந் ஸஸிதாநித்யந்யஃ ப்ரயோகஃ| தோயஂ ஸஸிதமித்யந்யஃ| கேவலஂ வா ஜலமித்யந்யஃ| ரஸோ தாடிமபுஷ்பாணாமித்யந்யஃ| ஆம்ராஸ்த்நோ ரஸ இத்யந்யஃ| ஶாத்வலஸ்ய ரஸ இத்யந்யஃ|
Adhikarana ப்ரதேஹாப்யஞ்ஜநாதயஃ (௪௯) · Śloka ௪௯
| கல்பயேச்சீதவர்கஂ ச ப்ரதேஹாப்யஞ்ஜநாதிஷு||௪௯||
| कल्पयेच्छीतवर्गं च प्रदेहाभ्यञ्जनादिषु||४९||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஶீதவீர்யவர்கஂ ச ப்ரலேபாப்யஞ்ஜநாதிஷு கல்பயேத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- ப்ரதேஹாதீநாஹ-கல்பயேதிதி|
Adhikarana பித்தஜ்வரௌஷதஂ க்ஷதக்ஷீணௌஷதஂ ச ரக்தபித்தே ஹிதம் (௨) · Śloka ௨
யச்ச பித்தஜ்வரே ப்ரோக்தஂ பஹிரந்தஶ்ச பேஷஜம்| ரக்தபித்தே ஹிதஂ தச்ச க்ஷதக்ஷீணே ஹிதஂ ச யத்||௫௦|| இதி ஶ்ரீவைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸூநுஶ்ரீமத்வாக்படவிரசிதா- யாமஷ்டாங்கஹதயஸஂஹிதாயாஂ சதுர்தே சிகித்ஸித ஸ்தாநே ரக்தபித்தசிகித்ஸிதஂ நாம த்விதீயோऽத்யாயஃ||௨||
यच्च पित्तज्वरे प्रोक्तं बहिरन्तश्च भेषजम्| रक्तपित्ते हितं तच्च क्षतक्षीणे हितं च यत्||५०|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचिता- यामष्टाङ्गहृदयसंहितायां चतुर्थे चिकित्सित स्थाने रक्तपित्तचिकित्सितं नाम द्वितीयोऽध्यायः||२||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-யச்ச பித்தஜ்வரேऽபிஹிதமௌஷதஂ பஹிரந்தரே, தச்ச ரக்தபித்தே ஹிதம்| ததா, யச்ச க்ஷதே க்ஷீணே ச ஹிதஂ ததபி ரக்தபித்தே ஹிதமிதி| இதி ஶ்ரீமகாங்கதத்தபுத்ரஶ்ரீமதருணதத்தவிரசிதாயாமஷ்டாங்கஹதயடீ- காயாஂ ஸர்வாங்கஸுந்தராக்யாயாஂ சதுர்தே சிகித்ஸிதஸ்தாநே ரக்தபித்தசிகித்ஸிதஂ நாம த்விதீயா- த்யாயஃ ஸமாப்தஃ|| ௨||
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- பித்தஜ்வரௌஷதஂ க்ஷதக்ஷீணோஷத ச ரக்தாபித்தऽதிதிஶதி-யச்சேதி| வங்கஸேநே து (ரக்த. ஶ்லோ.௮௧)- "நாஸாப்ரவத்தருதிரஂ கதபஷ்டஂ ஶ்லக்ஷ்ணபிஷ்டமாமலகம்| ஸேதுரிவ தோயவேகஂ ருணத்தி மூர்ந்த்நி ப்ரலேபேந|| ரஸோ தாடீமபுஷ்பஸ்ய தூர்வாரஸஸமந்விதஃ| அலக்தகரஸோபேஸ்ரயஂ நாஸாபுடே பிஷக்|| யோஜயேந்நாஶயேத் க்ஷிப்ரஂ த்ரிதோஷமபி தாருணம்| நாஸாரக்தஂ ப்ரவத்தஂ து ஹந்யாதிதி கிமத்புதம்|| தூர்வாபயாதாடிமபுஷ்பகாணாஂ லாக்ஷாமலக்யோஃ ஸ்வரஸேந நஸ்யம்| [ திநத்ரயஂ யஃ குருதே ப்ரபாதே நாஸாஸஜஂ நாம ருஜஂ நிஹந்தி|| ஶ்யாமாஶ்வமோரடாநந்தாஶகராபிஃ ஶதஂ கதம்| ஸர்வதோஷஹரஂ ஹத்யஂ நஸ்யஂ ] நாஸாகதேऽஸஜி|| அஶ்வஃ-அஶ்வகந்தஃ| தூர்வா பவ்யபலஂ மாஷஃ குலத்தா வஂஶபத்ரிகாஃ| ஜலஸ்தலோத்பவௌ கர்ணமோடகௌ கரமஞ்ஜரீ|| தண்டோத்பலஸ்ய மூலஂ ச நிஷ்வ்காத்யாஷ்டகுணேऽம்பஸி| தத்பாதஶேஷிதஂ தைலஂ துல்யஂ கத்வா விபாசயேத்| தத்தைலஂ ப்ரதிமர்ஶேந ஆநாஹாக்யஂ கதஂஜயேத்||" இதி| இதி நாஸாருதிரம்| இதி ஹேமாத்ரிடீகாயாமாயுர்வேதரஸாயநே| ரக்தபித்த்தப்ரகாரணஂ ஸாமஸ்த்யேந நிரூபிதம்||