Adhikarana ਅਧ੍ਯਾਯੋਪਕ੍ਰਮਃ · Śloka
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਜ੍ਵਰਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਾਦਨਨ੍ਤਰਂ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮੁਚ੍ਯਤੇ| ਯਤੋ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਸ੍ਯ ਲਲਾਟਾਜ੍ਜ੍ਵਰੋ ਬਭੂਵ, ਤਤ੍ਸਨ੍ਤਾਪਾਦ੍ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਮਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤਮ੍| ਅਤੋ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਸ੍ਯੈਵਾਰਮ੍ਭੋ ਯੁਕ੍ਤਃ| ਤਥਾ, ਨਿਦਾਨੇ ਯਦ੍ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਨੋਕ੍ਤਂ ਤਦਿਹ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਸ੍ਪਸ੍ਟਂ ਕਤ੍ਵਾ ਨਿਦਾਨਾਭਿਪ੍ਰਾਯਮਪਿ ਭਣ੍ਯਤੇ, ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਕ੍ਸਿਪ੍ਰਕਾਰਿਤ੍ਵਾਤ੍|
Adhikarana ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਾਧ੍ਯਾਯਃ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਸਾਧ੍ਯਤ੍ਵਮ੍ (੨-੧) · Śloka ੧
ਅਥਾਤੋ ਰਕ੍ਤਪੈਤ੍ਤਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਵ੍ਯਾਖ਼੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ| (ਗਦ੍ਯਸੂਤ੍ਰੇ|੨| ) ਊਰ੍ਧ੍ਵਗਂ ਬਲਿਨੋਵੇਗਮੇਕਦੋਸਾਨੁਗਂ ਨਵਮ੍| ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਂ ਸੁਖ਼ੇ ਕਾਲੇ ਸਾਧਯੇਨ੍ਨਿਰੁਪਦ੍ਰਵਮ੍||੧||
अथातो रक्तपैत्तचिकित्सितं व्याख़्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे|२| ) ऊर्ध्वगं बलिनोऽवेगमेकदोषानुगं नवम्| रक्तपित्तं सुख़े काले साधयेन्निरुपद्रवम्||१||
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਬਲਿਨੋ-ਬਲਵਤਃ ਪੁਂਸੋ ਨ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾਃ, ਯਦੁਤ੍ਪਨ੍ਨਮੂਰ੍ਧ੍ਵਗਂ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਂ ਤਤ੍ਸਾਧਯੇਤ੍-ਉਪਕ੍ਰਮੇਤ੍| ਤਥਾ ਯਦੇਵੋਰ੍ਧ੍ਵਗਮਵੇਗਂ-ਅਵੇਗਵਤ੍, ਤਥੈਕੋ ਦੋਸਃ-ਕਫਾਖ਼੍ਯਃ, ਅਨੁਗਃ-ਅਨੁਬਲੋ, ਯਸ੍ਯ ਤਦੇਕਦੋਸਾਨੁਗਮ੍| ਨਿਦਾਨੇਪ੍ਯੁਕ੍ਤਮ੍ (ਹਂਇ.ਅ.੩/੮)-"ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਸਾਧ੍ਯਂ ਕਪਾਦ੍ਯਸ੍ਮਾਤ੍" ਇਤਿ| ਤਥਾ ਨਵਂ-ਅਚਿਰੋਤ੍ਪਨ੍ਨਂ, ਤਥਾ ਯਤ੍ਸੁਖ਼ੇ ਕਾਲੇ- ਤਦ੍ਵ੍ਯਾਧਿਪ੍ਰਤਿਪਕ੍ਸਭੂਤੇ ਹੇਮਨ੍ਤੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰੇ ਵਾ ਜਾਤਂ, ਤਥਾ ਯਨ੍ਨਿਰੁਪਦ੍ਰਵਂ-ਵਿਕਤਵਿਜ੍ਞਾਨੀਯਾਧ੍ਯਾਧ੍ਯਾਯੋਕ੍ਤੈਃ (ਹ.ਸ਼ਾ.ਅ.੫/੭੪)" ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਂਭਸ਼ਂ ਰਕ੍ਤਂ" ਇਤ੍ਯਾਦਿਗ੍ਰਨ੍ਥਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟੈਰੁਪਦ੍ਰਵੈ ਰਹਿਤਮ੍| ਅਤੋ ਲਕ੍ਸਣਾਦ੍ਯਦ੍ਵਿਪਰ੍ਯਯਲਕ੍ਸਣਮੂਰ੍ਧ੍ਵਗਮਪਿ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਂ ਤਦਰ੍ਥਾਦਸਾਧ੍ਯਂ ਯਾਪ੍ਯਂ ਵਾ ਸ੍ਯਾਦਿਤਿ ਗਮ੍ਯਤੇ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਅਥ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮ੍| ਤਤ੍ਰ ਸਾਧ੍ਯਮਾਹਊਰ੍ਧ੍ਵਗਮਿਤਿ| ਅਵੋਗਂ-ਵੇਗਬਾਹੁਲ੍ਯਰਹਿਤਮ੍| ਸੁਖੇ-ਹੇਮਨ੍ਤਾਦੌ|
Adhikarana ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਯਾਪ੍ਯਤ੍ਵਮ੍ (੨) · Śloka ੨
ਅਧੋਗਂ ਯਾਪ੍ਯਯੇਦ੍ਰਕ੍ਤਮ੍ ਯਚ੍ਚਦੋਸਦ੍ਵਯਾਨੁਗਮ੍| ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਪੁਨਃ ਕੁਪ੍ਯਨ੍ਮਾਰ੍ਗਾਨ੍ਮਾਰ੍ਗਾਨ੍ਤਰਂ ਚ ਯਤ੍||੨||
अधोगं याप्ययेद्रक्तम् यच्चदोषद्वयानुगम्| शान्तं शान्तं पुनः कुप्यन्मार्गान्मार्गान्तरं च यत्||२||
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਅਧੋਗਂ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਮੂਰ੍ਧ੍ਵਗਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੋਕ੍ਤੈਕਦੋਸਾਨੁਗਾਦਿਵਿਸ਼ੇਸਣਵਿਸਿਸ੍ਟਮਪਿ ਯਾਪਯੇਤ੍| ਯਚ੍ਚ ਦੋਸਦ੍ਵਯਾਨੁਗਂ-ਵਾਤਕਫਾਭ੍ਯਾਂ ਹੀਨਬਲਾਭ੍ਯਾਮਨੁਗਤਮੂਰ੍ਧ੍ਵਗਮਪਿ, ਤਚ੍ਚ ਯਾਪਯੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਯਾਪ੍ਯਮਾਹ-ਅਧੋਗਮਿਤਿ, ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮਿਤਿ ਚ| ਯਤ੍-ਗਚ੍ਛ੍ਤ੍, ਇਣ੍ ਗਤੌ|
Adhikarana ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਅਸਾਧ੍ਯਤ੍ਵਮ੍ (੩) · Śloka ੩
ਅਤਿਪ੍ਰਵਤ੍ਤਂ ਮਨ੍ਦਾਗ੍ਨੇਸ੍ਤ੍ਰਿਦੋਸਂ ਦ੍ਵਿਪਥਂ ਤ੍ਯਜੇਤ੍| |੩|
अतिप्रवृत्तं मन्दाग्नेस्त्रिदोषं द्विपथं त्यजेत्| |३|
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ-ਅਤਿਸ਼ਯੇਨ ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ, ਪੁਨਃ ਕੁਪ੍ਯਤ੍-ਕੋਪਂ ਗਚ੍ਛਤ੍, ਊਰ੍ਧ੍ਵਗਮੇਕਦੋਸਾਨੁਗਮਧੋਗਂ ਵਾ ਤ੍ਯਜੇਤ੍| ਅਥ ਮਾਰ੍ਗਾਤ੍-ਊਰ੍ਧ੍ਵਾਤ੍ ਨਾਸਾਕ੍ਸਿਕਰ੍ਣਾਸ੍ਯਲਕ੍ਸਣਾਤ੍, ਮਾਰ੍ਗਾਨ੍ਤਰਂ-ਗੁਦਮੇਢ੍ਰਲਕ੍ਸਣਂ, ਯਤ੍-ਗਚ੍ਛ੍ਹਤ੍, ਏਵਂ ਯਤ੍ਪ੍ਰਵਤ੍ਤਂ ਤਚ੍ਚ ਤ੍ਯਜੇਤ੍| ਯਦਿਤਿ ਇਣਃ ਸ਼ਤਰਿ ਇਣੋ ਯਣਿਤਿ ਯਾਦੇਸ਼ੇ ਯਦਿਤਿ ਰੂਪਮ੍| ਤਥਾ ਅਤਿਪ੍ਰਵਤ੍ਤਮੂਰ੍ਧ੍ਵਮਾਰ੍ਗਾਧੋਮਾਰ੍ਗਾਦ੍ਵਾ ਯਦ੍ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਂ ਤਤ੍ਤ੍ਯਜੇਤ੍, ਰਕ੍ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਣਾਯਤਨਤ੍ਵਾਤ੍| ਉਕ੍ਤਂ ਚ-"ਜੀਵਿਤਂ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਤਤ੍ਰ ਰਕ੍ਤੇ ਤਿਸ੍ਠਤਿ ਤਿਸ੍ਠਤਿ|" ਇਤਿ| ਤਥਾ, ਮਨ੍ਦਾਗ੍ਨੇਰ੍ਯਤ੍ਪ੍ਰਵਤ੍ਤਮਧੋਗਮੂਰ੍ਧ੍ਵਗਂ ਵ ਤਦਪਿ ਵਿਰੁਦ੍ਧੋਪਕ੍ਰਮਤ੍ਵਾਤ੍ਤ੍ਯਜੇਤ੍| ਤਥਾ ਹਿ,-ਮਨ੍ਦਾਗ੍ਨੇਃ ਕਟੁਕਾਮ੍ਲੋਸ੍ਣਰੂਕ੍ਸਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾਦ੍ਯੌਸਧਮਗ੍ਨਿਸਨ੍ਧੁਕ੍ਸਣਂ ਯਤ੍ਤਦ੍ਧਿਤਮ੍, ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੇ ਚਾਤੋ ਵਿਪਰੀਤਪ੍ਰਾਯਂ ਯਤ੍ਤਤ੍ਪਥ੍ਯਮ੍| ਤਥਾ, ਤ੍ਰਿਦੋਸਮੂਰ੍ਧ੍ਵਗਮਧੋਗਂ ਵਾ ਤਦਪਿ ਤ੍ਯਜੇਤ੍, ਵਿਸਮਤ੍ਵਾਤ੍| ਯਤੋ ਨ ਤਦ੍ਵਮਨਵਿਸਯਂ ਭਵਤੁਮਰ੍ਹਤਿ ਨਾਪਿ ਵਿਰੇਚਨਵਿਸਯਮ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਅਸਾਧ੍ਯਮਾਹ-ਅਤਿਪ੍ਰਵਤ੍ਤਮਿਤਿ| ਯਤ੍ਰਾਨੁਬਨ੍ਧ੍ਯਪਿ ਪਿਤ੍ਤਂ ਤਦ੍ਧਿ (ਨ੍ਤ੍ਰਿ) ਦੋਸਜਮ੍| ਯਤ੍ਰ ਤੁ ਜਨਕਮੇਵ ਤਦ੍ਦ੍ਵਿਦੋਸ [ ਜ ] ਮੇਕਦੋਸਂ (ਸ)[ਜਂ] ਵਾ| ਨਿਦਾਨੋਕ੍ਤਾਨਾਮਪਿ ਸਾਧ੍ਯਾਦੀਨਾਂ ਪੁਨਰੁਕ੍ਤਿਰਪਰਿਪੂਰ੍ਣਪੂਰਣਾਯ| ਤਤ੍ਰ ਸਾਧ੍ਯਤ੍ਵੇ ਯੁਕ੍ਤਿਰੁਕ੍ਤਾ, ਇਹ ਤੁ ਲਕ੍ਸਣਮਿਤਿ ਵਾ, ਪੂਰ੍ਵਾਚਾਰ੍ਯਾਤਿਵਿਪ੍ਰਕੀਰ੍ਣੋਕ੍ਤਿਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਵਾ|
Adhikarana ਲਙ੍ਘਨੀਯਬਂਹਣੀਯਸ਼ੋਧਨੀਯਸ਼ਮਨੀਯਵਿਭਾਗਃ (੩-੪) · Śloka ੪
| ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਨਿਦਾਨਮਯਨਂ ਮਲਾਵਨੁਬਲੌ ਬਲਮ੍||੩|| ਦੇਸ਼ਕਾਲਾਦ੍ਯਵਸ੍ਥਾਂ ਚ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੇ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍| ਲਙ੍ਘਨਂ ਬਂਹਣਂ ਵਾਦੌ ਸ਼ੋਧਨਂ ਸ਼ਮਨਂ ਤਥਾ||੪||
| ज्ञात्वा निदानमयनं मलावनुबलौ बलम्||३|| देशकालाद्यवस्थां च रक्तपित्ते प्रयोजयेत्| लङ्घनं बृंहणं वाऽऽदौ शोधनं शमनं तथा||४||
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਨਿਦਾਨਾਦਿ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾਨਨ੍ਤਰਂ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੇ-ਊਰ੍ਧ੍ਵਗੇਧੋਗੇ ਵਾ, ਆਦੌ-ਪ੍ਰਥਮਤ ਏਵ, ਲਙ੍ਘਨਂ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍, ਅਥਵਾ ਬਂਹਣਂ, ਅਥਵਾ ਸ਼ੋਧਨਂ ਸ਼ਮਨਂ ਵਾ| ਤਤ੍ਰ ਨਿਦਾਨਂ-ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੋਸ੍ਣਕਟ੍ਵਮ੍ਲਾਦਿਸੇਵਨਮ੍, ਏਤਜ੍ਜ੍ਞਾਨਂ ਹਿ ਤਨ੍ਨਿਦਾਨਵਰ੍ਜਨ ਉਪਯੁਜ੍ਯਤੇ| ਤਥਾ ਚ ਵਕ੍ਸ੍ਯਤਿ (ਸ਼੍ਲੋ.੨੪)-"ਯਤ੍ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਨਿਦਾਨਂ ਤਚ੍ਚ ਵਰ੍ਜਯੇਤ੍|" ਇਤਿ| ਅਯਨਂ-ਊਰ੍ਧ੍ਵਾਘੋਲਕ੍ਸਣਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ| ਤਥਾ ਚ ਵਕ੍ਸ੍ਯਤਿ (ਸ਼੍ਲੋ.੮)- "ਰਕ੍ਤੇ ਸਪਿਚ੍ਛੇ ਸਕਫੇ ਗ੍ਰਥਿਤੇ ਕਣ੍ਠਮਾਰ੍ਗਗੇ| ਲਿਹ੍ਯਾਨ੍ਮਾਕ੍ਸਿਕਸਰ੍ਪਿਰ੍ਭ੍ਯਾਂ ਕ੍ਸਾਰਮੁਤ੍ਪਲਨਾਲਜਮ੍||" ਇਤਿ| ਤਥਾ (ਸ਼੍ਲੋ.੪੭)- "ਗੁਦਾਗਮੇ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਸ਼ੋਣਿਤੇ ਵਸ੍ਤਿਰਿਸ੍ਯਤੇ|" ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਤਥਾ, ਪਿਤ੍ਤਾਖ੍ਯਸ੍ਯ ਮਲਸ੍ਯਾਤ੍ਰ ਮੂਲਭੂਤਤ੍ਵਾਤ੍ਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਾਤ੍ ਮਲੌ-ਵਾਤਕਫਾਖ੍ਯੌ, ਅਨੁਬਲੌ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਵਿਸ਼ੇਸਂ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍| ਤਥਾ ਚ ਵਕ੍ਸ੍ਯਤਿ (ਸ਼੍ਲੋ.੩੬)-"ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਂ ਨ ਚੇਚ੍ਛਾਮ੍ਯੇਤ੍ਤਤ੍ਰ ਵਾਤੋਲ੍ਬਣੇ ਪਯਃ| ਯੁਞ੍ਜਯਾਚ੍ਛਾਗਂ" ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਤਥਾ, ਬਲਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ| ਯਤੋ ਵਕ੍ਸ੍ਯਤਿ (ਸ਼੍ਲੋ. ੧੩)- "ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਮਨ੍ਥਪੇਯਾਦਿਃ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯੋ ਰਕ੍ਸਤਾ ਬਲਮ੍|" ਇਤਿ| ਦੇਸ਼ੋ-ਦ੍ਵਿਵਿਧਃ ਸ਼ਾਰੀਰੋ ਭੂਮਿਦੇਸ਼ਸ਼੍ਚ| ਤਤ੍ਰ ਸ਼ਾਰੀਰੋ-ਮੁਖਨਾਸਾਦ੍ਯਵਯਵਰੂਪਃ| ਊਰ੍ਧ੍ਵਗੇ ਹਿ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੇ ਸਤ੍ਯਪਿ ਨਾਸਾਪ੍ਰਵਤ੍ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣਾਨ੍ਯਦੌਸਧਮਨ੍ਯਪ੍ਰਵਤ੍ਤੇਨ੍ਯਤ੍| ਤਥਾ, ਅਧੋਗੇ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੇ ਸਤ੍ਯਪਿ ਗੁਦਪ੍ਰਵਤ੍ਤੇਨ੍ਯਦੌਸਧਂ ਮੇਢ੍ਰਪ੍ਰਵਤ੍ਤੇ ਚਾਨ੍ਯਤ੍| ਭੂਮਿਦੇਸ਼ਸ਼੍ਚ-ਤ੍ਰਿਵਿਧੋਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤੋ ਜਾਙ੍ਗਲਾਨੂਪਸਾਧਾਰਣਭੇਦੇਨ| ਤਤ੍ਰ ਜਾਙ੍ਗਲੇਨ੍ਯਧੌਸਧਮਨੂਪੇਨ੍ਯਤ੍ ਸਾਧਾਰਣੇ ਚਾਨ੍ਯਤ੍| ਕਾਲੋ-ਮੁਹੂਰ੍ਤਾਦਿਃ ਸ਼ੀਤੋਸ੍ਣਵਰ੍ਸਲਕ੍ਸਣ ਆਵਸ੍ਥਿਕਸ਼੍ਚ| ਤਥਾ ਚ ਸ਼ੀਤੇ ਕਾਲੇਨ੍ਯਾਦਸਮੌਸਧਮਨ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਕਾਲੇਨ੍ਯਾਦਸਮੌਸਧਂ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੇ| ਆਦਿਗ੍ਰਹਣੇਨਾਨਲਾਹਾ ਰਸਤ੍ਤ੍ਵਸਾਤ੍ਮ੍ਯਵਯਃਪ੍ਰਕਤਿਪ੍ਰਭਤਯੋ ਗਹ੍ਯਨ੍ਤੇ| ਅਵਸ੍ਥਾਂ ਚ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਅਵਸ੍ਥਾਵਸ਼ਾਤ੍, ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਹ੍ਯਵਸ੍ਥਾਵਿਸ਼ੇਸੇਣਾਨ੍ਯਦੌਸਧਂ ਸ੍ਯਾਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਲਙ੍ਘਨੀਯਬਂਹਣੀਯਸ਼ੋਧਨੀਯਸ਼ਮਨੀਯ ਵਿਭਾਗਮਾਹ-ਜ੍ਞਾਤ੍ਵੇਤਿ| ਤਤ੍ਰ ਨਿਦਾਨਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ ਬਂਹਣੋਤ੍ਥੇ ਲਙ੍ਘਨਂ ਲਙ੍ਘਨੋਤ੍ਥੇ ਬਂਹਣਮ੍| ਅਯਨਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ ਊਰ੍ਧ੍ਵਗੇ ਲਙ੍ਘਨਮਧੋਗੇ ਬਂਹਣਮ੍| ਅਨੁਬਲਮਲਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ ਕਫ਼ੇ ਲਙ੍ਗ਼ਨਂ ਵਾਤੇ ਬਂਹਣਮ੍| ਬਲਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣੇ ਬਲੇ ਲਙ੍ਘਨਮਲ੍ਪੇ ਬਂਹਣਮ੍| ਦੇਸ਼ਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ ਅਨੂਪੇ ਲਙ੍ਘਨਂ ਜਾਙ੍ਗਲੇ ਬਂਹਣਮ੍| ਕਾਲਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ ਵਿਸਰ੍ਗੇ ਲਙ੍ਘਨਮਾਦਾਨੇ ਬਂਹਣਮ੍| ਆਦਿਸ਼ਬ੍ਦਾਤ੍ ਯੌਵਨੇ ਲਙ੍ਘਨਂ ਵਾਰ੍ਧਕੇ ਬਂਹਣਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਵਸ੍ਥਾਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ ਅਪਕ੍ਵੇ ਲਙ੍ਘਨਂ ਪਕ੍ਵੇ ਬਂਹਣਮ੍| ਪੂਰ੍ਵਂ ਸ਼ਮਨਸ਼ੋਧਨਵਿਭਾਗੋ ਜ੍ਞੇਯਃ| ਆਦੌਗ੍ਰਹਣਾਤ੍ ਲਙ੍ਘਨਾਨਨ੍ਤਰਂ ਬਂਹਣਂ ਬਂਹਣਾਨਨ੍ਤਰਂ ਲਙ੍ਘਨਂ ਚ ਕਾਰ੍ਯਮ੍|
Adhikarana ਸ਼ੋਧ੍ਯਤ੍ਵੇਪਿ ਲਙ੍ਘਨਸ਼ਾਮ੍ਯਬਂਹਣਸ਼ਾਮ੍ਯਵਿਭਾਗਃ (੫-੬) · Śloka ੬
ਸਨ੍ਤਰ੍ਪਣੋਤ੍ਥਂ ਬਲਿਨੋ ਬਹੂਦੋਸਸ੍ਯ ਸਾਧਯੇਤ੍| ਊਰ੍ਧ੍ਵਭਾਗਂ ਵਿਰੇਕੇਣ ਵਮਨੇਨ ਤ੍ਵਧੋਗਤਮ੍||੫|| ਸ਼ਮਨੈਰ੍ਬਂਹਣੈਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯਲ੍ਲਙ੍ਘ੍ਯ ਬਂਹ੍ਯਾਨਵੇਕ੍ਸ੍ਯ ਚ| |੬|
सन्तर्पणोत्थं बलिनो बहूदोषस्य साधयेत्| ऊर्ध्वभागं विरेकेण वमनेन त्वधोगतम्||५|| शमनैर्बृंहणैश्चान्यल्लङ्घ्य बृंह्यानवेक्ष्य च| |६|
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਸਨ੍ਤਰ੍ਪਣੋਤ੍ਥਂ ਬਲਿਨੋ ਬਹੁਦੋਸਸ੍ਯ ਨਰਸ੍ਯ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਮੂਰ੍ਧ੍ਵਗਂ ਵਿਰੇਕੇਣ ਸਾਧਯੇਤ੍, ਅਧੋਗਤਂ ਤੁ ਵਮਨੇਨ ਸਾਧਯੇਤ੍| ਅਨ੍ਯਤਪਤਰ੍ਪਣੋਤ੍ਥਂ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਂ ਦੁਰ੍ਬਲਸ੍ਯਾਲ੍ਪਦੋਸਸ੍ਯੋਰ੍ਧ੍ਵਗਂ ਸ਼ਮਨੈਰਧੋਗਂ ਬਂਹਣੈਰੁਪਾਚਰੇਤ੍| ਬਂਹਣੈਰ੍ਵਾ ਸ਼ਮਨੈਃ| ਨ ਚੇਦਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਨਿਰਪੇਕ੍ਸਂ ਯੁਞੀਤੇਤ੍ਯਾਹ-ਲਙ੍ਘ੍ਯਬਂਹ੍ਯਾਨਵੇਕ੍ਸ੍ਯ ਚੇਤਿ| ਲਙ੍ਘਨਾਦੁਤ੍ਪਨ੍ਨਮਧੋਗਮਪਿ ਸ਼ਮਨੈਰੁਪਾਚਰੇਤ੍| ਬਂਹਣਾਦੁਤ੍ਪਨ੍ਨਮੂਰ੍ਧ੍ਵਗਮਪਿ ਲਙ੍ਹ੍ਘਨੈਰੁਪਾਚਰੇਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਸ਼ੋਧ੍ਯਤ੍ਵੇਪਿ ਵਮ੍ਯਵਿਰੇਚ੍ਯਵਿਭਾਗਮਾਹ-ਸਨ੍ਤਰ੍ਪਣੋਤ੍ਥਮਿਤਿ| ਅਧੋਗੇ ਵਮਨਮ੍| ਊਰ੍ਧ੍ਵਗੇ ਵਿਰੇਚਨਮ੍| ਸਨ੍ਤਰ੍ਪਣੋਤ੍ਥਂ ਇਤ੍ਯਤ੍ਰ ਉਭਯਤ੍ਰ ਤੁਲ੍ਯਮ੍| ਸ਼ਾਮ੍ਯਤ੍ਵੇਪਿ ਲਙ੍ਘਨਸ਼ਾਮ੍ਯਬਂਹਣਸ਼ਾਮ੍ਯਵਿਭਾਗਮਾਹ- ਸ਼ਮਨੈਰ੍ਬਂਹਣੈਸ਼੍ਚੇਤਿ| ਅਨ੍ਯਤ੍- ਅਪਤਰ੍ਪਣੋਤ੍ਥਮਲ੍ਪਬਲਸ੍ਯ ਚਾਲ੍ਪਦੋਸਸ੍ਯਚ| ਊਰ੍ਧ੍ਵਗਂ ਲਙ੍ਘਨਸ਼ਮਨੈਸ੍ਤਥਾ ਲਙ੍ਘ੍ਯੇ ਪੁਰੁਸੇ ਸਨ੍ਤਰ੍ਪਣੋਤ੍ਥਤ੍ਵਾਦਿਤ੍ਰਯੇ ਸਤ੍ਯਪਿ ਬਂਹਣਮ੍| ਬਂਹ੍ਯੇ ਪੁਰੁਸੇ ਅਤਰ੍ਪਣੋਤ੍ਥਤ੍ਵਾਦਿਤ੍ਰਯੇ ਸਤ੍ਯਪਿ ਲਙ੍ਘਨਮ੍|
Adhikarana ਸ਼ਮਨੌਸਧਮ੍ (੬-੭) · Śloka ੭
| ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਪ੍ਰਵਤ੍ਤੇ ਸ਼ਮਨੌ ਰਸੌ ਤਿਕ੍ਤਕਸਾਯਕੌ||੬|| ਉਪਵਾਸਸ਼੍ਚ ਨਿਃਸ਼ੁਣ੍ਠੀਸਡਙ੍ਗੋਦਕਪਾਯਿਨਃ| |੭|
| ऊर्ध्वं प्रवृत्ते शमनौ रसौ तिक्तकषायकौ||६|| उपवासश्च निःशुण्ठीषडङ्गोदकपायिनः| |७|
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਪ੍ਰਵਤ੍ਤੇ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੇ ਸ਼ੁਣ੍ਠੀਰਹਿਤਂ ਸਡਙ੍ਗੋਦਕਂ ਪਿਬਤਃ ਪੁਂਸਸ੍ਤਿਕ੍ਤਕਸਾਯੌ ਰਸੌ ਸ਼ਮਨਮ੍| ਤਥਾ, ਉਪਵਾਸਃ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਸ਼ਮਨਮਾਹ-ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਪ੍ਰਵਤ੍ਤ ਇਤਿ| ਸਡਙ੍ਗੋਦਕਂ-"ਘਨਚਨ੍ਦਨਸ਼ੁਣ੍ਠ੍ਯਮ੍ਬੁਪਰ੍ਪਟੋਸ਼ੀਰਸਾਧਿਤਮ੍|" (ਹ. ਚਿ. ਅ. ੧/੧੫) ਇਤਿ ਜ੍ਵਰੋਕ੍ਤਮ੍, ਤਚ੍ਚਾਤ੍ਰ ਸ਼ੁਣ੍ਠੀਂ ਵਿਨਾ ਕਾਰ੍ਯਮ੍|
Adhikarana ਬਂਹਣੌਸਧਮ੍ (੭) · Śloka ੭
| ਅਧੋਗੇ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੇ ਤੁ ਬਂਹਣੌ ਮਧੁਰੋ ਰਸਃ||੭||
| अधोगे रक्तपित्ते तु बृंहणौ मधुरो रसः||७||
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਅਧੋਗੇ ਤੁ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੇ ਬਂਹਣੋ ਮਧੁਰੋ ਰਸੋ ਹਿਤਃ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਬਂਹਣਮਾਹ-ਅਧੋਗੇ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤ ਇਤਿ|
Adhikarana ਊਰ੍ਧ੍ਵਗਾਧੋਗਯੋਃ ਪਥ੍ਯਵਿਭਾਗਃ (੮) · Śloka ੮
ਊਰ੍ਧ੍ਵਗੇ ਤਰ੍ਪਣਂ ਯੋਜ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਕ੍ ਚ ਪੇਯਾ ਤ੍ਵਧੋਗਤੇ| |੮|
ऊर्ध्वगे तर्पणं योज्यं प्राक् च पेया त्वधोगते| |८|
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਊਰ੍ਧ੍ਵਗੇ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੇ ਪ੍ਰਾਕ੍-ਪੂਰ੍ਵਂ, ਤਰ੍ਪਣਂ ਯੋਜ੍ਯਮ੍, ਤਥਾਸਾਤ੍ਮ੍ਯਤ੍ਵਾਤ੍| ਏਵਮਧੋਗੇ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੇ ਪ੍ਰਾਕ੍ ਪੇਯਾ ਯੋਜ੍ਯਾ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਊਰ੍ਧ੍ਵਗਾਧੋਗਯੋਃ ਪਥ੍ਯਵਿਭਾਗਮਾਹ੍ਨ-ਊਰ੍ਧ੍ਵਗੇ ਤਰ੍ਪਣਮਿਤਿ| ਊਰ੍ਧ੍ਵਗੇ ਪ੍ਰਾਕ੍ ਤਰ੍ਪਣਂ ਪਥ੍ਯਮ੍, ਅਧੋਗੇ ਤੁ ਪੇਯਾ ਸ਼ੇਸਂ ਜ੍ਵਰਵਤ੍|
Adhikarana ਅਸ਼ੁਦ੍ਧਰਕ੍ਤਸ੍ਯ ਸ੍ਤਮ੍ਭਨਨਿਸੇਧਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਰਕ੍ਤਸ੍ਯ ਸ੍ਤਮ੍ਭਨਮ੍ (੮-੯) · Śloka ੯
| ਆਸ਼੍ਨਤੋ ਬਲਿਨੋਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਨ ਧਾਰ੍ਯਂ ਤਦ੍ਧਿ ਰੋਗਕਤ੍||੮|| ਧਾਰਯੇਦਨ੍ਯਥਾ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮਗ੍ਨਿਵਚ੍ਛੀਘ੍ਰਕਾਰਿ ਤਤ੍| |੯|
| आश्नतो बलिनोऽशुद्धं न धार्यं तद्धि रोगकृत्||८|| धारयेदन्यथा शीघ्रमग्निवच्छीघ्रकारि तत्| |९|
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਬਲਿਨੋ ਨਰਸ੍ਯਾਸ਼੍ਨਤੋ ਰਕ੍ਤਮਸ਼ੁਦ੍ਧਂ-ਦੁਸ੍ਟਂ, ਨ ਧਾਰ੍ਯਂ-ਨ ਸ੍ਤਮ੍ਭਨੀਯਮ੍| ਤਦ੍ਧਿ ਗ਼ਤਂ ਸਿਰਾਵ੍ਯਧਵਿਧ੍ਯੁਕ੍ਤਾਨ੍ ਵਿਸਰ੍ਪਵਿਦ੍ਰਧਿਪ੍ਲੀਹਾਦੀਨ੍ ਰੋਗਾਨ੍ ਕਰੋਤਿ| ਅਨ੍ਯਥਾ-ਵਿਧਿਵਿਪਰ੍ਯਯੇ ਸਤਿ ਦੁਰ੍ਬਲਸ੍ਯਾਭੋਜਨਸ੍ਯ ਚ, ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਧਾਰਯੇਤ੍| ਯਸ੍ਮਾਦਗ੍ਨਿਵਚ੍ਛੀਘ੍ਰਂ ਮਰਣਕਾਰਿ ਤਤ੍-ਰਕ੍ਤਮਸ੍ਤਮ੍ਭਿਤਂ, ਸ੍ਯਾਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਅਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਰਕ੍ਤਸ੍ਯ ਸ੍ਤਮ੍ਭਨਂ ਨਿਸੇਧਤਿ-ਅਸ਼੍ਨਤ ਇਤਿ| ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਸ੍ਤਮ੍ਭਨਂ ਵਿਧਤ੍ਤੇ-ਧਾਰਯੇਦਿਤਿ| ਅਨ੍ਯਥਾ-ਸ਼ੁਦ੍ਧਤ੍ਵੇ, ਬਲਾਸ਼ਨਯੋਰਲ੍ਪਯੋਰਸ਼ੁਦ੍ਧਤ੍ਵੇਪਿ| ਤਤ੍-ਅਸ੍ਤਮ੍ਭਿਤਂ ਰਕ੍ਤਮ੍|
Adhikarana ਵਿਰੇਚਨੌਸਧਮ੍ (੯-੧੦) · Śloka ੧੦
| ਤ੍ਰਿਵਚ੍ਛ੍ਯਾਮਾਕਸਾਯੇਣ ਕਲ੍ਕੇਨ ਚ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਮ੍||੯|| ਸਾਧਯੇਦ੍ਵਿਧਿਵਲ੍ਲੇਹਂ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ਪਾਣਿਤਲਂ ਤਤਃ| |੧੦|
| त्रिवृच्छ्यामाकषायेण कल्केन च सशर्करम्||९|| साधयेद्विधिवल्लेहं लिह्यात्पाणितलं ततः| |१०|
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਤ੍ਰਿਵਤਾ-ਸ਼ੁਕ੍ਲਗੋਪੀਤ੍ਯੁਚ੍ਯਤੇ| ਸ਼੍ਮਾਮਾ-ਮਾਲਵਿਕਾ ਤ੍ਰਿਵਦੁਚ੍ਯਤੇ| ਤਯੋਃ ਕਸਾਯੇਣ ਤਥਾ ਤਯੋਰੇਵ [ਕਲ੍ਕੇਨ] ਮਾਤ੍ਰਾਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯੈਤਦੁਕ੍ਤਮ੍| ਅਤ੍ਰ ਚ ਕਣ੍ਟਕਾਰਿਕਾਲੇਹਵਤ੍ (ਹ.ਚਿ.ਅ.੩/੬੨) ਕ੍ਵਾਥਕਲ੍ਕਸ਼ਰ੍ਕਰਾਣਾਂ ਪਰਿਮਾਣਂ ਵੇਦ੍ਯਮਿਤਿ ਵਦ੍ਧਵੈਦ੍ਯਵ੍ਯਵਹਾਰਃ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਵਿਰੇਚਨਮਾਹ-ਤ੍ਰਿਵਚ੍ਛਾਮਾਕਸਾਯੇਣੇਤਿ| ਕਲ੍ਕੇਨਤ੍ਰਿਵਦ੍ਦ੍ਵਯਸ੍ਯੈਵ| ਪਾਣਿਤਲਂ ਕਰ੍ਸਮ੍|
Adhikarana ਵਿਰੇਚਨਾਨ੍ਤਰਦ੍ਵਯਮ੍ (੧੦-੧੧) · Śloka ੧੧
| ਤ੍ਰਿਵਤਾ ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਸ਼੍ਯਾਮਾ ਪਿਪ੍ਪਲੀ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾ ਮਧੁ||੧੦|| ਮੋਦਕਃ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੋਰ੍ਧ੍ਵਰਕ੍ਤਸ਼ੋਫਜ੍ਵਰਾਪਹਃ| ਤ੍ਰਿਵਤ੍ਸਮਸਿਤਾ ਤਦ੍ਵਤ੍ ਪਿਪ੍ਪਲੀਪਾਦਸਂਯੁਤਾ||੧੧||
| त्रिवृता त्रिफला श्यामा पिप्पली शर्करा मधु||१०|| मोदकः सन्निपातोर्ध्वरक्तशोफज्वरापहः| त्रिवृत्समसिता तद्वत् पिप्पलीपादसंयुता||११||
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਤਥਾ ਤ੍ਰਿਵਤਾਦਿਭਿਰ੍ਮੋਦਕੋ-ਵਟਕਃ| ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਪਰਿਮਾਣਂ ਚ ਪਦ੍ਮਕਾਦ੍ਯਚੂਰ੍ਣਵਦਵਬੋਧ੍ਯਮ੍| ਸ ਚ ਮੋਦਕਃ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੋਰ੍ਧ੍ਵਰਕ੍ਤਸ਼ੋਫਜ੍ਵਰਹਦ੍ਭਵਤਿ| ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਸ੍ਯ ਲੇਹਸ੍ਯ ਵਿਸਯਨਿਰ੍ਦੇਸ਼ਾਦੇਵ ਵਿਸਯੋ ਵੇਦ੍ਯਃ| ਤ੍ਰਿਵਤ੍ਸਮਸਿਤਾ ਪਿਪ੍ਪਲੀਪਾਦਸਂਯੁਤਾ ਤਦ੍ਵਤ੍-ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਾਦਿ ਹਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਵਿਰੇਚਨਾਨ੍ਤਰਮਾਹ-ਤ੍ਰਿਵਤੇਤਿ| ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਸ੍ਤ੍ਰਿਭਿਃ ਸਮ੍ਬਧ੍ਯਤੇ| ਵਿਰੇਚਨਾਨ੍ਤਰਮਾਹ-ਤ੍ਰਿਵਤ੍ਸਮਸਿਤੇਤਿ| ਸਙ੍ਗ੍ਰਹੇ (ਚਿ. ਅ. ੩)- " ਤ੍ਰਿਫ਼ਲਾਤ੍ਰਿਵਤਾਧਾਤ੍ਰੀਤ੍ਰਾਯਨ੍ਤ੍ਯਾਰਗ੍ਵਧਾਭਯਾਃ| ਗਵਾਕ੍ਸੀਕ੍ਸੁਰਸਕ੍ਸੀਰਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਃ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਿਤੋਤ੍ਕਟਾਃ|| ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਕਲ੍ਪਬਿਹਿਤਾ ਵਿਰੇਕਾਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍|" ਇਤਿ| ਤ੍ਰਿਫ਼ਲਾਦੀਨਿ ਦਸ਼ ਵਿਰੇਚਨਾਨਿ| ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਮਧੁਸਿਤੋਤ੍ਕਟਾਨਿ| ਗਵਾਕ੍ਸੀ-ਇਨ੍ਦ੍ਰਵਾਰੁਣੀ|
Adhikarana ਵਮਨਪਞ੍ਚਕਮ੍ (੧੨-੧੩) · Śloka ੧੩
ਵਮਨਂ ਫਲਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਤਰ੍ਪਣਂ ਸਸਿਤਾਮਧੁ| ਸਸਿਤਂ ਵਾ ਜਲਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਕ੍ਤਂ ਵਾ ਮਧੁਕੋਦਕਮ੍||੧੨|| ਕ੍ਸੀਰਂ ਵਾ ਰਸਮਿਕ੍ਸੋਰ੍ਵਾ| |੧੩|
वमनं फलसंयुक्तं तर्पणं ससितामधु| ससितं वा जलं क्षौद्रयुक्तं वा मधुकोदकम्||१२|| क्षीरं वा रसमिक्षोर्वा| |१३|
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਮਦਨਫਲੇਨ ਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਤਰ੍ਪਣਂ ਸਿਤਾਮਧੁਭ੍ਯਾਂ ਸਹ ਵਮਨੇ ਦੇਯਮ੍, ਵਾਤਕੋਪਭਯਾਦਿਤ੍ਯਭਿਪ੍ਰਾਯਃ| ਅਥਵਾ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਂ ਫਲ ਸਂਯੁਕ੍ਤਂ, [ਅਥਵਾ] ਮਧੁਕੋਦਕਮਥਵਾ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਂਯੁਕ੍ਤਂ, ਅਥਵਾ ਕ੍ਸੀਰਂ, ਅਥਵੇਕ੍ਸੁਰਸਮ੍| ਸਰ੍ਵਮੇਤਤ੍ ਮਦਨਫਲਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਪਥਕ੍ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਦੇਯਮ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਵਮਨਪਞ੍ਚਕਮਾਹ-ਵਮਨਂ ਫ਼ਲਸਂਯੁਕ੍ਤਮਿਤਿ| ਪਞ੍ਚਸ੍ਵਪਿ ਮਦਨਫ਼ਲਸਂਯੋਗਃ| ਸਙ੍ਗ੍ਰਹੇ ਤੁ (ਚਿ. ਅ. ੩)- "ਫਲੇਨ੍ਦ੍ਰਯਵਗਾਙ੍ਗੇਯੀਮਧੁਕਂ ਵਾ ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਮ੍|" ਇਤਿ|
Adhikarana ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਪਥ੍ਯਮ੍ (੧੩) · Śloka ੧੩
ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯਾਨਨ੍ਤਰੋ ਵਿਧਿਃ| ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਮਨ੍ਥਪੇਯਾਦਿਃ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯੋ ਰਕ੍ਸਤਾ ਬਲਮ੍||੧੩||
शुद्धस्यानन्तरो विधिः| यथास्वं मन्थपेयादिः प्रयोज्यो रक्षता बलम्||१३||
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਊਰ੍ਧ੍ਵ[ਗ]ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਿਨੋਧੋਗਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਿਨੋ ਵਾ ਯਥਾਕ੍ਰਮਂ ਵਿਰੇਕਵਮਨਾਭ੍ਯਾਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯਾਨਨ੍ਤਰਂ [ਯਥਾਸ੍ਵਂ-] ਯਥਾਯੋਗਂ ਯਥਾਵਿਧਿ, ਮਨ੍ਥਪੇਯਾਦਿਃ ਪ੍ਰਯੋਕ੍ਤਵ੍ਯਃ,-ਊਰ੍ਧ੍ਵਗੇ ਮਨ੍ਥਾਦਿਰਧੋਗੇ ਪੇਯਾਦਿਰਿਤਿ ਯਥਾਰ੍ਥਃ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਪਥ੍ਯਮਾਹ-ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯੇਤਿ| ਅਨਨ੍ਤਰਃ "ਊਰ੍ਧ੍ਵਗੇ ਤਰ੍ਪਣਂ ਯੋਜ੍ਯਮ੍" (ਸ਼੍ਲੋ. ੮) ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਬਲਂ ਅਗ੍ਨਿਬਲਂ ਦੇਹਬਲਂ ਚ|
Adhikarana ਮਨ੍ਥਦ੍ਵਯਮ੍ (੧੪) · Śloka ੧੪
ਮਨ੍ਥੋ ਜ੍ਵਰੋਕ੍ਤੋ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਦਿਃ, ਪਿਤ੍ਤਘ੍ਨੈਰ੍ਵਾ ਫਲੈਃ ਕਤਃ| |੧੪|
मन्थो ज्वरोक्तो द्राक्षादिः, पित्तघ्नैर्वा फलैः कृतः| |१४|
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਮਨ੍ਥੋ ਜ੍ਵਰੋਕ੍ਤੋ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਦਿਃ-"ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਮਧੂਕਮਧੁਕ" (ਹ. ਚਿ. ਅ. ੧/੫੫) ਇਤ੍ਯਾਦਿਃ| ਪਿਤ੍ਤਗ਼੍ਨੈਰ੍ਵਾ-ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਮਲਕਕ੍ਰਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਮਧੁਕਾਦਿਭਿਃ, ਫਲੈਃ ਕਤਃ ਪ੍ਰਯੋਕ੍ਤਵ੍ਯਃ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਮਨ੍ਥਮਾਹ-ਮਨ੍ਥੋ ਜ੍ਵਰੋਕ੍ਤ ਇਤਿ| ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਦਿਃ-"ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਮਧੂਕਮਧੁਕ" ਇਤ੍ਯਾਦਿਃ| ਮਨ੍ਥਾਨ੍ਤਰਮਾਹ-ਪਿਤ੍ਤਘ੍ਨੈਰ੍ਵੇਤਿ|
Adhikarana ਮਨ੍ਥਾਨ੍ਤਰਦ੍ਵਯਮ੍ (੧੪-੧੫) · Śloka ੧੫
| ਮਧੁਖ਼ਰ੍ਜੂਰਮਦ੍ਵੀਕਾਪਰੂਸਕਸਿਤਾਮ੍ਭਸਾ||੧੪|| ਮਨ੍ਥੋ ਵਾ ਪਞ੍ਚਸਾਰੇਣ ਸਗ਼ਤੈਰ੍ਲਾਜਸਕ੍ਤੁਭਿਃ| ਦਾਡਿਮਾਮਲਕਾਮ੍ਲੋ ਵ ਮਨ੍ਦਾਗ੍ਨ੍ਯਮ੍ਲਾਭਿਲਾਸਿਣਾਮ੍||੧੫||
| मधुख़र्जूरमृद्वीकापरूषकसिताम्भसा||१४|| मन्थो वा पञ्चसारेण सग़ृतैर्लाजसक्तुभिः| दाडिमामलकाम्लो व मन्दाग्न्यम्लाभिलाषिणाम्||१५||
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਅਥਵਾ ਮਧ੍ਵਾਦਿਨਾ ਦ੍ਰਵ੍ਯਪਞ੍ਚਕੇਨ ਕਤੇਨ ਪਞ੍ਚਸਾਰਾਖ਼੍ਯੇਨ ਲਾਜਸਕ੍ਤੁਭਿਃ ਸਸਰ੍ਪਿਸ੍ਕੈਰ੍ਮਨ੍ਥੋ ਹਿਤਃ| ਮਨ੍ਦਾਗ੍ਨੀਨਾਮਮ੍ਲਾਭਿਲਾਸਿਣਾਂ ਚ ਦਾਡਿਮਾਮਲਕਾਭ੍ਯਾਮਮ੍ਲਸ਼੍ਚ ਮਨ੍ਥਃ ਪ੍ਰਯੋਕ੍ਤਵ੍ਯਃ| 'ਅਧੋਗੇ ਪ੍ਰਾਕ੍ਪੇਯਾ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਾ' ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਮ੍| ਅਤਸ੍ਤਾ ਏਵ ਪੇਯਾ ਬ੍ਰੂਤੇ-
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਮਨ੍ਥਾਨ੍ਤਰਮਾਹ-ਮਧੁਖਰ੍ਜੂਰੇਤਿ| ਪਞ੍ਚ ਮਧ੍ਵਾਦੀਨਿ ਸਾਰਾਣ੍ਯਤ੍ਰੇਤਿ ਪਞ੍ਚਸਾਰਮ੍, ਸਂਜ੍ਞਾ ਚੇਯਮ੍| ਮਨ੍ਥਾਨ੍ਤਰਮਾਹ-ਦਾਡੀਮਾਮਲਕਾਮ੍ਲੋ ਵੇਤਿ| ਦਾਡਿਮਾਮਲਕਰਸਯੋਗਾਦਮ੍ਲਃ|
Adhikarana ਪੇਯਾਸਪ੍ਤਕਮ੍ (੧੬-੧੮) · Śloka ੧੮
ਕਮਲੋਤ੍ਪਲਕਿਞ੍ਜਲ੍ਕਪਸ਼੍ਨਿਪਰ੍ਣੀਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਕਾਃ| ਉਸ਼ੀਰਂ ਸ਼ਾਬਰਂ ਰੋਧ੍ਰਂ ਸ਼ਙ੍ਗਬੇਰਂ ਕੁਚਨ੍ਦਨਮ੍||੧੬|| ਹੀਵੇਰਂ ਧਾਤਕੀਪੁਸ੍ਪਂ ਬਿਲ੍ਵਮਧ੍ਯਂ ਦੁਰਾਲਭਾ| ਅਰ੍ਧਾਰ੍ਧੈਰ੍ਵਿਹਿਤਾਃ ਪੇਯਾ ਵਕ੍ਸ੍ਯਨ੍ਤੇ ਪਾਦਯੌਗਿਕਾਃ||੧੭|| ਭੂਨਿਮ੍ਬਸੇਵ੍ਯਜਲਦਾ ਮਸੂਰਾਃ ਪਸ਼੍ਨਿਪਰ੍ਣ੍ਯਪਿ| ਵਿਦਾਰਿਗਨ੍ਧਾ ਮੁਦ੍ਗਾਸ਼੍ਚ ਬਲਾ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਹਰੇਣੁਕਾਃ||੧੮||
कमलोत्पलकिञ्जल्कपृश्निपर्णीप्रियङ्गुकाः| उशीरं शाबरं रोध्रं शृङ्गबेरं कुचन्दनम्||१६|| हीवेरं धातकीपुष्पं बिल्वमध्यं दुरालभा| अर्धार्धैर्विहिताः पेया वक्ष्यन्ते पादयौगिकाः||१७|| भूनिम्बसेव्यजलदा मसूराः पृश्निपर्ण्यपि| विदारिगन्धा मुद्गाश्च बला सर्पिर्हरेणुकाः||१८||
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਕਮਲੋਤ੍ਪਲੇਤ੍ਯਾਦਿਭਿਰ੍ਵਰ੍ਗੈਰਰ੍ਧਸ਼੍ਲੋਕੈਃ ਪੇਯਾ ਵਿਹਿਤਾਃ| ਪਾਦਯੌਗਿਕਾ ਵਕ੍ਸ੍ਯਨ੍ਤੇ| ਭੂਨਿਮ੍ਬਸੇਵ੍ਯੇਤ੍ਯਾਦਯਃ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਤ੍ਰਿਭਿਰਰ੍ਧਰ੍ਚੈਸ੍ਤਿਸ੍ਤ੍ਰਃ ਪੇਯਾ ਆਹ-ਕਮਲੋਤ੍ਪਲੇਤਿ| ਚਤੁਰ੍ਭਿਃ ਪਾਦੈਸ਼੍ਚਤਸ੍ਨਃ ਪੇਯਾ ਆਹ-ਭੂਨਿਮ੍ਬਸੇਵ੍ਯਜਲਦਾ ਇਤਿ| ਵਿਦਾਰਿਗਨ੍ਧਾ-ਸ਼ਾਲਿਪਰ੍ਣੀ| ਹਰੇਣੁਕਾਃ-ਸਤੀਨਾਃ| ਸਙ੍ਗ੍ਰ੍ਹੇ ਤ੍ਵਧਿਕਾਃ ਪੇਯਾਃ (ਚਿ. ਅ. ੩)- "ਚਨ੍ਦਨਾਮ੍ਬੁਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗਵਃ| ਤੁਵਰ੍ਯੋ ਵਾਤਿਬਲਯਾ ਬਲਯਾ ਵਾ ਹਰੇਣਵਃ||" ਇਤਿ|
Adhikarana ਉਕ੍ਤਾਨਾਂ ਪੇਯਾਨਾਂ ਪ੍ਰਕਾਰਾਨ੍ਤਰਮ੍,ਮਾਂਸਰਸਾਃ (੧੯-੨੦) · Śloka ੨੦
ਜਾਙ੍ਗਲਾਨਿ ਚ ਮਾਂਸਾਨਿ ਸ਼ੀਤਵੀਰ੍ਯਾਣਿ ਸਾਧਯੇਤ੍| ਪਥਕਪਥਗ੍ਜਲੇ ਤੇਸਾਂ ਯਵਾਗੂਃ ਕਲ੍ਪਯੇਦ੍ਰਸੇ||੧੯|| ਸ਼ੀਤਾਃ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਸ੍ਤਦ੍ਵਨ੍ਮਾਂਸਰਸਾਨਪਿ| ਈਸਦਮ੍ਲਾਨਨਮ੍ਲਾਨ੍ ਵਾ ਘਤਭਸ੍ਟਾਨ੍ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਾਨ੍||੨੦||
जाङ्गलानि च मांसानि शीतवीर्याणि साधयेत्| पृथकपृथग्जले तेषां यवागूः कल्पयेद्रसे||१९|| शीताः सशर्कराक्षौद्रास्तद्वन्मांसरसानपि| ईषदम्लाननम्लान् वा घृतभृष्टान् सशर्करान्||२०||
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਮਾਂਸਾਨਿ ਜਾਙ੍ਗਲਾਨਿ ਸ਼ੀਤਵੀਰ੍ਯਾਣੀ-ਸ਼ਸ਼ਾਦਿਸਬਨ੍ਧੀਨਿ, ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਪੇਯੌਸਧਾਨਾਂ ਪਥਕ੍ਪਥਗ੍ਜਲੇ ਸਾਧਯੇਤ੍| ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਰਸੇ ਯਵਾਗੂਃ ਕਲ੍ਪਯੇਤ੍| ਕੀਦਸ਼ੀਃ ? ਸ਼ੀਤਾਸ੍ਤਥਾ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਃ| ਤਦ੍ਵਦਿਤ੍ਯਨੇਨ ਸ਼ੀਤਤ੍ਵਂ ਮਾਂਸਰਸਾਨਾਮਤਿਦਿਸ਼ਤਿ, ਨ ਤੁ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਤ੍ਵਮਪਿ, ਅਯੋਗਾਰ੍ਹਤ੍ਵਾਤ੍| ਅਤ ਏਵਾਹ-ਤਾਨ੍ ਮਾਂਸਰਸਾਨ੍ ਈਸਦਮ੍ਲਾਨਮ੍ਲਾਭਿਲਾਸਿਣਃ, ਅਨਮ੍ਲਾਭਿਲਾਸਿਣੋਨਮ੍ਲਾਨੇਵ| ਤਥਾ, ਘਤਭਸ੍ਟਾਨ੍ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਾਨ੍-ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਯੁਕ੍ਤਾਨ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਉਕ੍ਤਾਨਾਂ ਪੇਯਾਨਾਂ ਪ੍ਰਕਾਰਾਨ੍ਤਰਮਾਹ-ਜਾਙ੍ਗਲਾਨਿ ਚੇਤਿ| ਤੇਸਾਂ-ਪੇਯੌਸਧਾਨਾਂ, ਜਲੇ-ਕਾਥੇ| ਰਸੇ-ਕ੍ਵਾਥਸਿਦ੍ਧਮਾਂਸਰਸੇ| ਮਾਂਸਰਸਾਨਾਹ-ਤਦ੍ਵਦਿਤਿ| ਤਦ੍ਵਤ੍-ਪੇਯਾਵਤ੍, ਤਣ੍ਡੁਲਪ੍ਰਕ੍ਸੇਪਂਵਿਨਾ| ਸਙ੍ਗ੍ਰਹੇ ਤੁ (ਚਿ. ਅ. ੩)- "ਤਤ੍ਕਸਾਯੇ ਹਿਤਾਃ ਪੇਯਾਮਾਂਸਪੇਯਾਸ੍ਤਥਾ ਰਸਾਃ| ਅਨਮ੍ਲਾਃ ਕਿਞ੍ਚਿਦਮ੍ਲਾ ਵਾ ਸਘਤਕ੍ਸੌ ਦ੍ਰਸ਼ਰ੍ਕਰਾਃ||" ਇਤਿ|
Adhikarana ਧਾਨ੍ਯਾਨਿ ਸ਼ਾਕਾਨਿ ਚ (੨੧) · Śloka ੨੧
ਸ਼ੂਕਸ਼ਿਮ੍ਬੀਭਵਂ ਧਾਨ੍ਯਂ ਰਕ੍ਤੇ ਸ਼ਾਕਂ ਚ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ| ਅਨ੍ਨਸ੍ਵਰੂਪਵਿਜ੍ਞਾਨੇ ਯਦੁਕ੍ਤਂ ਲਘੁ ਸ਼ੀਤਲਮ੍||੨੧||
शूकशिम्बीभवं धान्यं रक्ते शाकं च शस्यते| अन्नस्वरूपविज्ञाने यदुक्तं लघु शीतलम्||२१||
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਤਥਾ, ਸ਼ੂਕਸ਼ਿਮ੍ਬੀਜਂ, ਧਾਨ੍ਯਂ ਸ਼ਾਕਂ ਚ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੇ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ| ਅਨ੍ਨਸ੍ਵਰੂਪਵਿਜ੍ਞਾਨੀਯੇਧ੍ਯਾਯੇ (ਸੂ.ਅ. ੬) ਯਦੁਕ੍ਤਂ ਲਘੁ ਚ ਸ਼ੀਤਲਂ ਚ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਧਾਨ੍ਯਾਨਿ ਸ਼ਾਕਾਨਿ ਚਾਹ-ਸ਼ੂਕਸ਼ਿਮ੍ਬੀਭਵਂ ਧਾਨ੍ਵਮਿਤਿ ਰਕ੍ਤੇ-ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੇ|
Adhikarana ਪਾਨਾਰ੍ਥਮੁਦਕਮ੍ (੨੨) · Śloka ੨੨
ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਮਮ੍ਬੁ ਪਾਨੀਯਂ ਪਞ੍ਚਮੂਲੇਨ ਵਾ ਸ਼ਤਮ੍| ਲਘੁਨਾ ਸ਼ਤਸ਼ੀਤਂ ਵਾ ਮਧ੍ਵਮ੍ਭੋ ਵਾ ਫਲਾਮ੍ਬੁ ਵਾ||੨੨||
पूर्वोक्तमम्बु पानीयं पञ्चमूलेन वा शृतम्| लघुना शृतशीतं वा मध्वम्भो वा फलाम्बु वा||२२||
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਮਮ੍ਬੁ-ਸਡਙ੍ਗਂ ਸ਼ੁਣ੍ਠੀਰਹਿਤਂ, ਪਾਨੀਯਂ-ਪਾਤਵ੍ਯਮ੍| ਅਥਵਾ ਲਘੁਨਾ ਪਞ੍ਚਮੂਲੇਨ ਸ਼ਤਮ੍| ਪਾਨੀਯਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰਪਣੇ ਤਨ੍ਤ੍ਰਕਾਰੈਰ੍ਵਿਧਿਰੁਕ੍ਤਃ| ਯਥਾ-"ਕਰ੍ਸਂ ਗਹੀਤ੍ਵਾ ਦ੍ਰਵ੍ਯਸ੍ਯ ਕ੍ਵਾਥਯੇਤ੍ਪ੍ਰਾਸ੍ਥਿਕੇਮ੍ਭਸਿ| ਅਰ੍ਧਸ਼ਤਂ ਪ੍ਰਯੋਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਜਲਪਾਕੇ ਤ੍ਵਯਂ ਵਿਧਿਃ||" ਇਤਿ| ਕੇਵਲਂ ਵਾ ਜਲਂ ਸ਼ਤਸ਼ੀਤਂ ਹਿਤਮ੍| ਮਧ੍ਵਮ੍ਭੋ-ਮਾਕ੍ਸਿਕਯੁਕ੍ਤਂ ਪਾਨੀਯਮ੍| ਫਲਾਮ੍ਬੁ ਵਾ-ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਭਿਰ੍ਵਾ ਪਿਤ੍ਤਘ੍ਨੈਃ ਫਲੈਃ ਕਤਮ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਤਸਿਤਸ੍ਯ ਪਾਨਾਰ੍ਥਮੁਦਕਮਾਹ-ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਮਮ੍ਬ੍ਵਿਤਿ| ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਂ-ਨਿਃਸ਼ੁਣ੍ਠੀਸਡਙ੍ਗੋਦਕਮ੍| ਲਘੁਪਞ੍ਚਮੀਲਸਿਦ੍ਧਂ ਵਾ| ਸ਼ਤਸ਼ੀਤਂ ਵਾ ਕੇਵਲਮ੍| ਮਧੂਦਕਂ ਵਾ| ਫ਼ਲੋਦਕਂ ਵਾ ਫ਼ਲਾਨਿ-ਦਾਡਿਮਾਦੀਨਿਲੌ ਸ਼ੀਤਲਾਨਿ|ਸਙ੍ਗ੍ਰਹੇ ਤੁ (ਚਿ. ਅ. ੩)ਪਦ੍ਮਕਾਦ੍ਯਞ੍ਜਨਾਦਿ ਚ ਸਾਰਿਵਾਦਿਂ ਚ ਕਲ੍ਪਯੇਤ੍| ਅਨ੍ਨਪਾਨੇ ਗਣਂ ਤਦ੍ਵਦ੍ਦਸ਼ਕਂ ਦਾਹਨਾਸ਼ਨਮ੍|| ਕਫਾਨੁਗੇ ਯੂਸਸ਼ਾਕਂ ਮਾਰੁਤਾਨੁਗਤੇ ਰਸਮ੍| ਅਭੀਰੋਰਙ੍ਕੁਰੈਰ੍ਲਾਵਾਃ ਸਹ ਮੁਦ੍ਗਾਃ ਪਟੋਲਜੈਃ| ਮਕੁਸ੍ਠਾ ਧਨ੍ਵਯਾਸੋਤ੍ਥੈ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੇ ਪਰਂ ਮਤਾਃ|" ਇਤਿ|
Adhikarana ਵਿਬਦ੍ਧੇ ਮਾਂਸਰਸਤ੍ਰਯਮ੍ (੨੩) · Śloka ੨੩
ਸ਼ਸ਼ਃ ਸਵਾਸ੍ਤੁਕਃ ਸ਼ਸ੍ਤੋ ਵਿਬਨ੍ਧੇ| |੨੩|
शशः सवास्तुकः शस्तो विबन्धे| |२३|
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਸ਼ਸ਼ਃ-ਸ਼ਸ਼ਸ੍ਯ ਮਾਂਸਂ, ਸਹਵਾਸ੍ਤੁਕੇਨ ਵਿਡ੍ਵਿਬਨ੍ਧੇ ਸਤਿ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਿਨਃ ਸ਼ਸ੍ਤਃ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਵਿਬਨ੍ਧੇ ਰਸਮਾਹ-ਸ਼ਸ਼ਃ ਸਵਾਸ੍ਤੁਕ ਇਤਿ|
Adhikarana ਮਾਰੁਤਾਧਿਕੇ ਮਾਂਸਰਸਤ੍ਰਯਮ੍ (੨੩-੨੪) · Śloka ੨੪
ਤਿਤ੍ਤਿਰਿਃ ਪੁਨਃ| ਉਦੁਮ੍ਬਰਸ੍ਯ ਨਿਰ੍ਯੂਹੇ ਸਾਧਿਤੋ ਮਾਰੁਤੇਧਿਕੇ||੨੩|| ਪ੍ਲਕ੍ਸਸ੍ਯ ਬਰ੍ਹਿਣਸ੍ਤਦ੍ਵਨ੍ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਸ੍ਯ ਚ ਕੁਕ੍ਕੁਟਃ| |੨੪|
तित्तिरिः पुनः| उदुम्बरस्य निर्यूहे साधितो मारुतेऽधिके||२३|| प्लक्षस्य बर्हिणस्तद्वन्न्यग्रोधस्य च कुक्कुटः| |२४|
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਤਿਤ੍ਤਿਰਿਸ੍ਤੁ ਮਾਰੁਤੇਧਿਕ ਉਦੁਮ੍ਬਰਸ੍ਯ ਕ੍ਵਾਥੇ ਸਾਧਿਤਃ ਸ਼ਸ੍ਤਃ| ਪ੍ਲਕ੍ਸਸ੍ਯ ਕ੍ਵਾਥੇ ਸਾਧਿਤੋ ਬਰ੍ਹਿਣੋ-ਮਯੂਰਃ, ਤਦ੍ਵਤ੍-ਮਾਰੁਤੇਧਿਕੇ ਸ਼ਸ੍ਤਃ| ਬਰ੍ਹਿਣ ਇਤਿ "ਫਲਬਰ੍ਹਾਭ੍ਯਾਮਿਨਚ੍|" ਤਥੈਵਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਸ੍ਯ ਨਿਰ੍ਯੂਹੇ ਕੁਕ੍ਕੁਟਃ ਸ਼ਸ੍ਤਃ| ਉਦੁਮ੍ਬਰਾਦਿਕ੍ਵਾਥਸਾਧਨਂ ਤਿਤ੍ਥਿਰ੍ਯਾਦੀਨਾਮੌਸ੍ਣ੍ਯਂ ਪ੍ਰਤਿਹਨ੍ਤੁਮ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਮਾਰੁਤਾਧਿਕੇ ਰਸਮਾਹ-ਤਿਤ੍ਤਿਰਿਃ ਪੁਨਰਿਤਿ| ਮਾਰੁਤਾ[ਧਿਕੇ ਰਸਾ] ਨ੍ਤਰਮਾਹ-ਪ੍ਲਕ੍ਸਸ੍ਯ ਬਰ੍ਹਿਣਸ੍ਤਦ੍ਵਦਿਤਿ| ਬਰ੍ਹਿਣੋ-ਮਯੂਰਃ| ਰਸਾਨ੍ਤਰਮਾਹ-ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਸ੍ਯ ਚ ਕੁਕ੍ਕੁਟ ਇਤਿ| ਸਙ੍ਗ੍ਰਹੇ ਤੁ (ਚਿ. ਅ. ੩)- "ਬਿਸੋਤ੍ਪਲਮਣਾਲਾਨਾਂ ਵਰ੍ਤਕਕ੍ਰਕਰੌ ਹਿਤੌ| ਵਰ੍ਤੀਰੋਮ੍ਭੋਜਨਾਲਾਨਾਮਸ਼੍ਵਤ੍ਥਸ੍ਯ ਕਪਿਞ੍ਚਲਃ||" ਇਤਿ|
Adhikarana ਵਰ੍ਜਨੀਯਮ੍ (੨੪) · Śloka ੨੪
| ਯਤ੍ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਨਿਦਾਨਂ ਤਚ੍ਚ ਵਰ੍ਜਯੇਤ੍||੨੪||
| यत्किञ्चिद्रक्तपित्तस्य निदानं तच्च वर्जयेत्||२४||
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਯਤ੍ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਕਾਰਣਂ-ਯੇਨ ਸੇਵਿਤੇਨ ਤਜ੍ਜਾਤਂ, ਤਚ੍ਚ ਵਰ੍ਜਯੇਤ੍-ਪਰਿਹਰੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਵਰ੍ਜਨਿਯਮਾਹ-ਯਤ੍ਕਿਞ੍ਚਿਦਿਤਿ|
Adhikarana ਸ਼ਮਨੌਸਧਤ੍ਰਯਮ੍ (੨੫-੨੬) · Śloka ੨੬
ਵਾਸਾਰਸੇਨ ਫਲਿਨੀਮਦ੍ਗੋਧ੍ਰਾਞ੍ਜਨਮਾਕ੍ਸੀਕਮ੍| ਪਿਤ੍ਤਾਸਕ੍ ਸ਼ਮਯੇਤ੍ਪੀਤਂ, ਨਿਰ੍ਯਾਸੋ ਵਾਟਰੂਸਕਾਤ੍||੨੫|| ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮਧੁਸਂਯੁਕ੍ਤਃ ਕੇਵਲੋ ਵਾ, ਸ਼ਤੋਪਿ ਵਾ| ਵਸਃ ਸਦ੍ਯੋ ਜਯਤ੍ਯਸ੍ਰਂ, ਸ ਹ੍ਯਸ੍ਯ ਪਰਮੌਸਧਮ੍||੨੬||
वासारसेन फलिनीमृद्गोध्राञ्जनमाक्षीकम्| पित्तासृक् शमयेत्पीतं, निर्यासो वाऽटरूषकात्||२५|| शर्करामधुसंयुक्तः केवलो वा, शृतोऽपि वा| वृषः सद्यो जयत्यस्रं, स ह्यस्य परमौषधम्||२६||
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸਂ-ਵਾਸਕਸ੍ਯ ਰਸੇਨ ਫਲਿਨ੍ਯਾਦਿਕਂ ਪੀਤਂ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਂ ਸ਼ਮਯਤਿ| ਅਥਵਾ, ਅਟਰੂਸਕਸ੍ਯ ਰਸਃ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮਧੁਯੁਕ੍ਤਃ ਪੀਤੋ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਂ ਜਯੇਤ੍| ਅਥਵਾ ਕੇਵਲੋ ਵਾਸਾਰਸਃ| ਅਥਵਾ ਕ੍ਵਥਿਤੋ ਵਸਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਰਕ੍ਤਂ ਜਯੇਤ੍| ਸ ਵਸੋ ਯਸ੍ਮਾਦਸ੍ਯ-ਰਕ੍ਤਸ੍ਯ, ਪਰਮੌਸਧਮ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਸ਼ਮਨਮਾਹ-ਵਾਸਾਰਸੇਨੇਤਿ| ਫ਼ਲਿਨੀ-ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਃ| ਮਤ੍-ਸੌਰਾਸ੍ਟ੍ਰੀ| ਅਞ੍ਜਨਂ-ਰਸਾਞ੍ਜਨਮ੍| ਮਾਕ੍ਸਿਕਂ-ਮਧੁ| [ ਸ਼ਮਨਾਨ੍ਤਰਮਾਹ-ਨਿਰ੍ਯਾਸ ਇਤਿ| ਨਿਰ੍ਯਾਸਃ-ਸ੍ਵਰਸਃ| ਸ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮਧੁਸਂਯੁਕ੍ਤਃ ਕੇਵਲੋ ਵੇਤਿ ਦ੍ਵਿਵਿਧਃ| ] ਸ਼ਮਨਾਨ੍ਤਰਮਾਹ-ਸ਼ਤੋਪਿ ਵਾ ਵਸ ਇਤਿ| ਸ਼੍ਰੁਤੋਪਿ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮਧੁਸਂਯੁਕ੍ਤਃ ਕੇਵਲੋ ਵੇਤਿ ਸ੍ਵਰਸਵਦ੍ਦ੍ਵਿਵਿਧਃ|
Adhikarana ਕ੍ਵਾਥਤ੍ਰਯਮ੍ (੨੭-੨੮) · Śloka ੨੮
ਪਟੋਲਮਾਲਤੀਨਿਮ੍ਬਚਨ੍ਦਨਦ੍ਵਯਪਦ੍ਮਕਮ੍| ਰੋਧ੍ਰੋ ਵਸਸ੍ਤਨ੍ਦੁਲੀਯਃ ਕਸ੍ਣਾ ਮਨ੍ਮਦਯਨ੍ਤਿਕਾ||੨੭|| ਸ਼ਤਾਵਰੀ ਗੋਪਕਨ੍ਯਾ ਕਾਕੋਲ੍ਯੌ ਮਧੁਯਸ੍ਟਿਕਾ| ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਹਰਾਃ ਕ੍ਵਾਥਾਸ੍ਤ੍ਰਯਃ ਸਮਧੁਸ਼ਰ੍ਕਰਾਃ||੨੮||
पटोलमालतीनिम्बचन्दनद्वयपद्मकम्| रोध्रो वृषस्तन्दुलीयः कृष्णा मृन्मदयन्तिका||२७|| शतावरी गोपकन्या काकोल्यौ मधुयष्टिका| रक्तपित्तहराः क्वाथास्त्रयः समधुशर्कराः||२८||
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਪਟੋਲਾਦਯੋਰ੍ਧਸ਼੍ਲੋਕਾਸ੍ਤ੍ਰਯਃ ਕ੍ਵਾਥਾ ਮਧੁਸ਼ਰ੍ਕਰਾਯੁਤਾ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਂ ਜਯਨ੍ਤੀਤਿ ਯੋਜ੍ਯਮ੍| ਅਤ੍ਰ ਚ ਵਾਸਕ ਆਰ੍ਦ੍ਰੋਪਿ ਦ੍ਵਿਗੁਣੋ ਨ ਯੋਜ੍ਯਃ| ਏਵਂ ਹ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰੇ-"ਵਾਸਾਕੁਟਜਕੂਸ੍ਮਾਣ੍ਡਸ਼ਤਪੁਸ੍ਪਾਸਹਾਚਰਾਃ| ਨਿਤ੍ਯਮਾਰ੍ਦ੍ਰਾਃ ਪ੍ਰਯੋਕ੍ਤਵ੍ਯਾਸ੍ਤਥਾਪਿ ਦ੍ਵਿਗੁਣਾ ਨ ਤੇ||" ਇਤਿ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਤ੍ਰਿਭਿਰਰ੍ਧਰ੍ਚੈਃ ਵ੍ਕਾਥਤ੍ਰਯਮਾਹ-ਪਟੋਲਮਾਲਤੀਤਿ| ਚਨ੍ਦਨਦ੍ਵਯਂ-ਸ਼੍ਵੇਤਂ ਰਕ੍ਤਂ ਚ| ਕਸ੍ਣਾ ਮਤ੍-ਕਸ੍ਣਮਤ੍ਤਿਕਾ| ਮਦਯਨ੍ਤਿਕਾ-ਯੂਥਿਕਾ|
Adhikarana ਕ੍ਵਾਥਾਨ੍ਤਰਮ੍ ਲੇਹਃ (੨੯) · Śloka ੨੯
ਪਲਾਸ਼ਵਲ੍ਕਕ੍ਵਾਥੋ ਵਾ ਸੁਸ਼ੀਤਃ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਨ੍ਵਿਤਃ| ਲਿਹ੍ਯਾਦ੍ਵਾ ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਭ੍ਯਾਂ ਗਵਾਸ਼੍ਵਸ਼ਕਤੋ ਰਸਮ੍||੨੯||
पलाशवल्कक्वाथो वा सुशीतः शर्करान्वितः| लिह्याद्वा मधुसर्पिभ्यां गवाश्वशकृतो रसम्||२९||
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਅਥਵਾ ਪਲਾਸ਼ਤ੍ਵਕ੍ਕ੍ਵਾਥਃ ਸ਼ੀਤਃ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਯੁਤਃ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਗੁਣਃ| ਅਥਵਾ ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਭ੍ਯਾਂ ਗਵਾਸ਼੍ਵਸ਼ਕਤੋ ਰਸਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਗਵਾਸ਼੍ਚੇਤਿ "ਅਵਡ੍ ਸ੍ਫੋਟਾਯਨਸ੍ਯ" ਇਤ੍ਯਵਙਾਦੇਸ਼ਃ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਕ੍ਵਾਥਾਨ੍ਤਰਮਾਹ-ਪਲਾਸ਼ਵਲ੍ਕਵ੍ਕਾਥੋ ਵੇਤਿ| ਵਲ੍ਕਲਂ-ਤ੍ਵਕ੍| ਲੇਹਮਾਹ-ਲੇਹ੍ਯਾਦ੍ਵਾ ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਰ੍ਭ੍ਯਾਮਿਤਿ| ਸ਼ਕਦ੍ਰਸਸ੍ਯ ਪਾਕਾਦ੍ਗ਼ਨੀਭਾਵੇਨ ਲੇਹਤ੍ਵਮ੍|
Adhikarana ਗ੍ਰਥਿਤੇ ਰਕ੍ਤੇ ਲੇਹਃ (੩੦) · Śloka ੩੦
ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਗਂ ਗ੍ਰਥਿਤੇ ਰਕ੍ਤੇ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ਪਾਰਾਵਤਾਚ੍ਛਕਤ੍| |੩੦|
सक्षौद्गं ग्रथिते रक्ते लिह्यात्पारावताच्छकृत्| |३०|
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਗ੍ਰਥਿਤੇ-ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਮਤਿ, ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੇ ਪਾਰਾਵਤਸ੍ਯ ਸ਼ਕਤ੍ ਕ੍ਸੌਦ੍ਗੇਣ ਸਹ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਗ੍ਰਥਿਤੇ ਰਕ੍ਤੇ ਲੇਹਮਾਹ-ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਮਿਤਿ| ਗ੍ਰਥਿਤਂ ਤਨ੍ਤੁਲਮ੍|
Adhikarana ਅਤਿਯੋਗੇ ਰੂਧਿਰਪਾਨਮ੍ ਅਤਿਯੋਗੇ ਯਕਭਕ੍ਸਣਮ੍ (੩੦-੩੧) · Śloka ੩੧
| ਅਤਿਨਿਃ ਸ੍ਰੁਤਰਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਕ੍ਸੌਦ੍ਗੇਣ ਰੁਧਿਰਂ ਪਿਬੇਤ੍||੩੦|| ਜਾਙ੍ਗਲਂ, ਭਕ੍ਸਯੇਦ੍ਵਾਜਮਾਮਂ ਪਿਤ੍ਤਯੁਤਂ ਯਕਤ੍| |੩੧|
| अतिनिः स्रुतरक्तश्च क्षौद्गेण रुधिरं पिबेत्||३०|| जाङ्गलं, भक्षयेद्वाऽऽजमामं पित्तयुतं यकृत्| |३१|
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਅਤਿਨਿਃਸ੍ਰੁਤਰਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਜਾਙ੍ਗਲਂ ਰਕ੍ਤਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਗੇਣ ਸਹ ਪਿਬੇਤ੍| ਆਜਂ ਯਕਦਪਕ੍ਵਂ ਪਿਤ੍ਤਯੁਤਂ ਭਕ੍ਸਯੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਅਤਿਯੋਗੇ ਰੁਧਿਰਮਾਹ-ਅਤਿਨਿਃਸਤਰਕ੍ਤੋ ਵੇਤਿ| ਜਾਙ੍ਗਲਂ-ਜਾਙ੍ਗਲਵਰ੍ਗੀਯਹਰਿਣਾਦਿਸ਼ਰੀਰਜਮ੍| ਅਤਿਯੋਗੇ ਯਕਦ੍ਭਕ੍ਸਣਮਾਹ-ਭਕ੍ਸਯੇਦ੍ਵੇਤਿ| ਅਜਸ੍ਯ-ਛਾਗਸ੍ਯੇਦਮਾਜਮ੍| ਆਮਂ-ਅਪਕ੍ਵਮ੍| ਆਜੇਨੈਵ ਪਿਤ੍ਤੇਨ ਯੁਕ੍ਤਮ੍|
Adhikarana ਅਤਿਯੋਗੇ ਸ਼ੀਤਕਸਾਯਃ (੩੧-੩੨) · Śloka ੩੨
| ਚਨ੍ਦਨੋਸ਼ੀਰਜਲਦਲਾਜਮੁਦ੍ਗਕਣਾਯਵੈਃ||੩੧|| ਬਲਾਜਲੇ ਪਰ੍ਯੁਸਿਤੈਃ ਕਸਾਯੋ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਹਾ| |੩੨|
| चन्दनोशीरजलदलाजमुद्गकणायवैः||३१|| बलाजले पर्युषितैः कषायो रक्तपित्तहा| |३२|
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਚਨ੍ਦਾਨਾਦਿਭਿਰ੍ਬਲਾਜਲੇ ਪਰ੍ਯੁਸਿਤੈਃ ਕਸਾਯੋ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਜਿਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਅਤਿਯੋਗੇ ਸ਼ੀਤਕਸਾਯਮਾਹ-ਚਨ੍ਦਨੋਸ਼ੀਰੇਤਿ| ਬਲਾਜਲੇ-ਬਲਾਕ੍ਵਾਥੇ|
Adhikarana ਅਤਿਯੋਗੇ ਸ਼ੀਤਕਸਾਯਾਨ੍ਤਰਦ੍ਵਯਮ੍ (੩੨-੩੪) · Śloka ੩੪
| ਪ੍ਰਸਾਦਸ਼੍ਚਨ੍ਦਨਾਮ੍ਭੋਜਸੇਵ੍ਯਮਦ੍ਭਸ੍ਟਲੋਸ੍ਟਜਃ||੩੨|| ਸੁਸ਼ੀਤਃ ਸਸਿਤਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਃ ਸ਼ੋਣਿਤਾਤਿਪ੍ਰਵਤ੍ਤਿਜਿਤ੍| ਆਪੋਥ੍ਯ ਵਾ ਨਵੇ ਕੁਮ੍ਭੇ ਪ੍ਲਾਵਯੇਦਿਕ੍ਸੁਗਣ੍ਡਿਕਾਃ||੩੩|| ਸ੍ਥਿਤਂ ਤਦ੍ਗੁਪ੍ਤਮਾਕਾਸ਼ੇ ਰਾਤ੍ਰਿਂ ਪ੍ਰਾਤਃ ਸ੍ਰੁਤਂ ਜਲਮ੍| ਮਧੁਮਦ੍ਵਿਕਚਾਮ੍ਭੋਜਕਤੋਤ੍ਤਂਸਂ ਚ ਤਦ੍ਗੁਣਮ੍||੩੪||
| प्रसादश्चन्दनाम्भोजसेव्यमृद्भृष्टलोष्टजः||३२|| सुशीतः ससिताक्षौद्रः शोणितातिप्रवृत्तिजित्| आपोथ्य वा नवे कुम्भे प्लावयेदिक्षुगण्डिकाः||३३|| स्थितं तद्गुप्तमाकाशे रात्रिं प्रातः स्रुतं जलम्| मधुमद्विकचाम्भोजकृतोत्तंसं च तद्गुणम्||३४||
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਚਨ੍ਦਨਾਦਿਜਃ ਪ੍ਰਸਾਦ ਸੁਸ਼ੀਤਃ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮਾਕ੍ਸਿਕਾਭ੍ਯਾਂ ਸਹ ਰਕ੍ਤਸ੍ਯਾਤਿਪ੍ਰਵਤ੍ਤਿਂ ਜਯੇਤ੍|ਸਂ-ਇਕ੍ਸੁਗਣ੍ਡਿਕਾ ਆਪੋਥ੍ਯ ਭਸ਼ਮਾਦੌ ਸਙ੍ਕੁਟ੍ਯ ਜਲੇ ਪ੍ਲਾਵਯੇਤ੍| ਨਵੇ ਕੁਮ੍ਭੇ ਰਾਤ੍ਰਿਮਾਕਾਸ਼ੇ ਗੁਪ੍ਤਂ-ਕੀਟਾਦ੍ਯੁਪਹਤਂ ਯਥਾ ਨ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਥਾ. ਸ੍ਥਿਤਂ ਤਤ੍-ਇਕ੍ਸੁਗਣ੍ਡਿਕਾਜਲਂ, ਪ੍ਰਾਤਃ ਸ੍ਰੁਤਂ ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਂ ਵਿਕਸਿਤਪਦ੍ਮੇਨ ਕਤਸ਼ੇਖ਼ਰਂ ਤਦ੍ਗੁਣਂ-ਪੂਰ੍ਵਵਦ੍ਗੁਣਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਅਤਿਯੋਗੇ ਸ਼ੀਤਕਸਾਯਾਨ੍ਤਰਮਾਹ-ਪ੍ਰਸਾਦੈਤਿ| ਮਦ੍ਭਸ੍ਟਲੋਸ੍ਟਂ-ਪਾਕਾਦਗ੍ਨਿਵਰ੍ਣਤਾਂ ਨੀਤਂ ਮਲ੍ਲੋਸ੍ਟਮ੍|ਆ੦ ਰ੦- ਅਤਿਯੋਗੇ ਸ਼ੀਤਕਸਾਯਾਨ੍ਤਰਮਾਹ-ਆਪੋਥ੍ਯ ਵੇਤਿ| ਆਪੋਥ੍ਯ-ਜਰ੍ਜਰੀਕਤ੍ਯ| ਪ੍ਲਵਯੇਤ੍-ਨਵਕੁਮ੍ਭਸ੍ਥੇ ਜਲੇ ਕ੍ਸਿਪੇਤ੍| ਅਲ੍ਪਤ੍ਵਾਰ੍ਥਂ ਇਕ੍ਸੁਗਣ੍ਡਿਕਾਃ-ਇਕ੍ਸੁਖਣ੍ਡਾਨਿ| ਰਾਤ੍ਰਿਮਾਕਾਸ਼ੇ ਸ੍ਥਿਤਂਸ਼ਿਕ੍ਯਾਲਮ੍ਬਨਾਤ੍| ਗੁਤ੍ਪਂ-ਪ੍ਰਕਤਿਕੀਟਾਦਿਭ੍ਯਃ| ਮਧੁਮਤ੍-ਕ੍ਸੋਦ੍ਰਯੁਕ੍ਤਮ੍| ਵਿਕ੍ਕਚਾਮ੍ਭੋਜਕਤੋਤ੍ਤਂਸਂ-ਕੁਮ੍ਭਕਣ੍ਠਬਦ੍ਧੈਰਨ੍ਤਃਪ੍ਰਵਿਸ਼ਦ੍ਭਿਰਿਵ ਵਿਕਸਿਤਕਮਲੈਃ ਸੁਰਭੀਕਤਮ੍| ਤਦ੍ਗੁਣਂ-ਪੂਰ੍ਵੌਸਧਸਮਾਨਮ੍|
Adhikarana ਪਿਤ੍ਤਜ੍ਵਰੋਕ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਕਸਾਯਾਃ (੩੫) · Śloka ੩੫
ਯੇ ਚ ਪਿਤ੍ਤਜ੍ਵਰੇ ਚੋਕ੍ਤਾਃ ਕਸਾਯਾਸ੍ਤਾਂਸ਼੍ਚ ਯੋਜਯੇਤ੍| |੩੫|
ये च पित्तज्वरे चोक्ताः कषायास्तांश्च योजयेत्| |३५|
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਪਿਤ੍ਤਜ੍ਵਰੇ ਚ ਯੇ ਕਸਾਯਾ ਉਕ੍ਤਾਃ-"ਸ਼ਕ੍ਰਯਵਾਗ਼ਨਮ੍| ਕਟੁਕਾ ਚੇਤਿ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਗਾ" (ਹ. ਚਿ. ਅ. ੧/੫੨) ਇਤ੍ਯਾਦਯਃ, ਤਾਂਸ਼੍ਚ-ਕਸਾਯਾਨ੍, ਅਤ੍ਰ ਯੋਜਯੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਪਿਤ੍ਤਜ੍ਵਰਕਸਾਯਾਨਤਿਦਿਸ਼ਤਿ-ਯੇ ਚੇਤਿ| ਸਙ੍ਗ੍ਰਹੇ ਤੁ (ਚਿ. ਅ. ੩)- "ਵਾਸਾਰਸੇਨ ਭੂਨਿਮ੍ਬਕਟੁਕਾਸ਼ਰ੍ਕਰਾਃ ਪਿਬੇਤ੍| ਤੇਨੈਵ ਵਾ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਕ੍ਤਂ ਪਦ੍ਮਕੇਸਰਪਦ੍ਮਕਮ੍|| ਸਰੋਧ੍ਰਨਾਗਕੁਸੁਮਸ਼ਾਡ੍ਵਲੋਤ੍ਪਲਵਾਸ੍ਤੁਕਮ੍| ਸ਼ਾਡ੍ਵਲਂ-ਦੂਰ੍ਵਾ| ਪਥ੍ਯਾਰਜਨ੍ਯਹਿਂਸ੍ਤ੍ਰਾ ਵਾ ਪਲਾਣ੍ਡੁਂ ਤਦ੍ਵਦੇਵ ਵਾ|| ਅਹਿਂਸ੍ਤ੍ਰਾ-ਕਨ੍ਥਾਰਿਭੇਦਃ| ਤਦ੍ਵਤ੍-ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਰ੍ਭ੍ਯਾ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍| ਫ਼ਲਿਨੀਲੋਧ੍ਰਖਦਿਰਸ਼ਾਲ੍ਮਲੀਕੋਵਿਦਾਰਜਮ੍| ਸ਼ਿਰੀਸਸ਼ੇਲੁਕਕੁਭਸਿਨ੍ਦੁਵਾਰਾਤਿਮੁਕ੍ਤਜਮ੍|| ਪਲਾਸ਼ਯੂਥਿਕਾਸ਼ਿਗ੍ਰੁਮਧੂਕਾਸਨਜਨ੍ਮ ਚ| ਮਧੁਨਾਚੂਰ੍ਣਿਤਂ ਪੁਸ੍ਪਮੇਕਤ੍ਰ ਪਥਗੇਵ ਵਾ|| ਪੁਸ੍ਪੈਰੇਭਿਰ੍ਵਿਪਵ੍ਕਂ ਚ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਮਾਹਿਸਂ ਘਤਮ੍| ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰੇਣ ਪਥ੍ਯਾਂ ਵਾ ਕਿਞ੍ਜਲ੍ਕਂ ਕਮਲਸ੍ਯ ਵਾ|| ਲਾਜਾਨ੍ ਸ਼ਙ੍ਗਾਟਕਂ ਮੁਸ੍ਤਂ ਖਰ੍ਜੂਰਂ ਕਸ੍ਣਮਤ੍ਤਿਕਾਮ੍| ਕ੍ਸੀਰਿਵਕ੍ਸਾਙ੍ਕੁਰਾਨ੍ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਂ ਤਵਕ੍ਸੀਰਿਂ ਸਿਤੋਪਲਾਮ੍|| ਗੈਰਿਕਂ ਮਧੁਕਂ ਰੋਧ੍ਰਂ ਸ਼ਙ੍ਖਂ ਸ਼ਮ੍ਬੂਕਮਞ੍ਜਨਮ੍| ਤਣ੍ਡੁਲੀਯਕਮੂਲਂ ਵਾ ਬੀਜਂ ਵਾ ਵਾਸ੍ਤੁਕੋਦ੍ਭਵਮ੍|| ਰੋਧ੍ਰਕਾਲੀਯਕੋਸ਼ੀਰਫ਼ਲਿਨੀਸ਼ਙ੍ਖਗੈਰਿਕਮ੍| ਪਟੋਲਪਤ੍ਰਂ ਦੂਃਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾ ਸਮਙ੍ਗ ਸਾਰਿਵਾ ਲਤਾ|| ਤ੍ਵਗ੍ਜਮ੍ਬੂਵੇਤਸਾਸ਼੍ਵਤ੍ਥਹਯਾਹ੍ਵੋਦੁਮ੍ਬਰਾਰ੍ਜੁਨਾਤ੍| ਕਿਰਾਤਤਿਕ੍ਤਕ੍ਰਮੁਕਮੁਸ੍ਤਕਟ੍ਫ਼ਲਪਦ੍ਮਕਮ੍|| ਪ੍ਰਪੌਣ੍ਡਰੀਕਹੀਬੇਰਕਮਲੋਤ੍ਪਲਪਰ੍ਪਟਮ੍| ਚਨ੍ਦਨੇਨ ਪਥਗ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਸਮਸ੍ਤਂ ਵਾ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਮ੍|| ਫਾਣ੍ਟੀਕਤਂ ਸ਼ਤਂ ਸ਼ੀਤਂ ਚੂਰ੍ਣਂ ਵਾ ਤਣ੍ਡੁਲਾਮ੍ਭਸਾ| ਪੀਤਮਾਸ਼ੁਜਯਤ੍ਯਸ੍ਤ੍ਰਂ ਤਡ੍ਦਾਹਤਮਕਾਨਪਿ|| ਤਦ੍ਵਦਚ੍ਛਃ ਸਿਤਾਰੋਧ੍ਰਮਧੂਕੋਸ਼ੀਰਚਨ੍ਦਨਾਤ੍| ਮਚ੍ਛ੍ਯਾਮਾਸਾਰਿਵਾਮੁਸ੍ਤੁਧਾਤਕੀਯਸ੍ਟਿਕਾਨ੍ਵਿਤਾਤ੍|| ਅਚ੍ਛਃ-ਪ੍ਰਸਾਦਃ| ਤਦ੍ਵਤ੍-ਚਨ੍ਦਨਾਦਿਵਤ੍| ਵੈਡੂਰ੍ਯਮੁਕ੍ਤਾਮਚ੍ਛਙ੍ਖਗੈਰਿਕਾਮਲਕੋਦਦਕਮ੍| ਮਧੂਦਕਂ ਰਸਂ ਵੇਕ੍ਸੋਃ ਪਿਬਞ੍ਜਯਤਿ ਸ਼ੋਣਿਤਮ੍|| ਤ੍ਰਪੁਸੀਮੂਲਕਲ੍ਕਂ ਵਾ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਤਣ੍ਡੁਲਾਮ੍ਬੁਨਾ| ਪਿਬੇਤ੍ਕਰਞ੍ਜਬੀਜਂ ਵਾ ਤੇਨ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਿਤਾਯੁਤਮ੍|| ਰੋਧ੍ਰਚਨ੍ਦਨਯਸ੍ਟਯਾਹ੍ਵਂ ਤੇਨ ਯਸ੍ਟਯਾਹ੍ਵਮੇਵ ਵਾ| ਨੀਲੋਤ੍ਪਲਂ ਸਿਤਾ ਯਸ੍ਟੀ ਮਧੂਕਂ ਪਦ੍ਮਕੇਸਰਮ੍|| ਛਿਨ੍ਨੋਦ੍ਭਵਾ ਚ ਸ਼ੀਤੋਯਂ ਕਸਾਯੋ ਰਕ੍ਤਜਿਤ੍ਪਰਮ੍|" ਇਤਿ| ਵਙ੍ਗਸੇਨੇ ਤੁ (ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਾਧਿਕਾਰੇ ਸ਼੍ਲੋ ੪੮)- "ਤਾਲੀਸਚੂਰ੍ਣਯਕ੍ਤਃ ਪੇਯਃ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰੇਣਵਾਸਕਸ੍ਵਰਸਃ| ਕਫ਼ਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਵਾਸਵਮੀਤਮਕਸ੍ਵਰਭੇਦਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਹਰਃ|| ਆਟਰੂਸਕਮਦੀਕਾਪਥ੍ਯਾਵ੍ਕਾਥਃ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਃ| ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਢ੍ਯਃ ਕਸਨਸ਼੍ਵਾਸਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਨਿਬਰ੍ਹਣਃ|| ਸ਼ਤਾਵਰੀ ਬਲਾ ਰਾਸ੍ਨਾ ਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਂ ਸਪਰੂਸਕਮ੍| ਪਾਯਯੇਦ੍ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਘ੍ਨਂ ਸਦ੍ਯਃ ਸ਼ੂਲਹਰਂ ਪਰਮ੍|| ਚਨ੍ਦਨੇਨ੍ਦ੍ਰਯਵਾਃ ਪਾਠਾਕਟੁਕਾ ਸਦੁਰਾਲਭਾ| ਗੁਡੂਚੀ ਵਾਸਕਂ ਰੋਧ੍ਰਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਂਯੁਤਮ੍| [ ਕਫ਼ਾਨ੍ਵਿਤਂ ਜਯੇਦ੍ਰਕ੍ਤਂ ਤਸ੍ਣਾਕਾਸਜ੍ਵਰਰਾਪਹਮ੍|| ] ਪਿਬੇਚ੍ਛੀਤਕਸਾਯਂ ਵਾ ਜਮ੍ਬ੍ਵਾਮ੍ਰਾਰ੍ਜੁਨਸਮ੍ਭਵਮ੍| ਉਦੁਮ੍ਬਰਫ਼ਲਾਨਾਂ ਵਾ ਰਸਂ ਸਮਧੁ ਪਾਯਯੇਤ੍|| ਅਤਸੀਕੁਸੁਮਸਮਙ੍ਗਾ ਵਟਪ੍ਰਰੋਹਤ੍ਵਗਮ੍ਭਸਾ ਪੀਤਾ| ਪ੍ਰਸ਼ਮਯਤਿ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਂ ਯਦਿ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਮੁਦ੍ਗਯੂਸੇਣ|| ਲੋਹਗਨ੍ਧਿਨਿ ਨਿਃਸ਼੍ਵਾਸੇ ਉਦ੍ਗਾਰੇ ਧੂਮਗਨ੍ਧਿਨਿ| ਪਥ੍ਵੀਕਾਂ ਸ਼ਣਮਾਤ੍ਰਾਂ ਤੁ ਖਾਦੇਦ੍ਦ੍ਵਿਗੁਣਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮ੍|| (ਸ਼੍ਲੋ. ੪੬)- " ਵਾਸਾਕਸਾਯੋਤ੍ਪਲਮਤ੍ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਰੋਧ੍ਰਾਞ੍ਜਨਾਮ੍ਭੋਰੁਹਕੇਸਰਾਣਿ| ਪਿਤ੍ਵਾਸਿਤਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਤਾਨਿ ਹਨ੍ਯਾਤ੍ਪਿਤ੍ਤਾਸਜੋ ਵੇਗਮੁਦੀਰ੍ਣਮਾਸ਼ੁ|| ਵਾਸਾਯਾਂ ਵਿਦ੍ਯਮਾਨਾਯਾਮਾਸ਼ਾਯਾਂ ਜੀਵਿਤਸ੍ਯ ਚ| ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੀ ਕ੍ਸਯੀ ਕਾਸੀ ਕਿਮਰ੍ਥਮਵਸੀਦਤਿ|| ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਃ ਪਦ੍ਮਪ(ਦ)ਲੋਦ੍ਭਵੋ ਵਾ ਪੀਤੋ ਰਸਃ ਸ਼ੋਣਿਤਮਾਸ਼ੁ ਹਨ੍ਤਿ|| (ਸ਼੍ਲੋ. ੬੯)- " ਪਵ੍ਕੋਦੁਮ੍ਬਰਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਪਥ੍ਯਾਖਰ੍ਜੂਰਗੋਸ੍ਤਨਾਃ| ਮਧੁਨਾ ਘ੍ਨਨ੍ਤਿ ਸਂਲੀਢ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਂ ਪਥਕ੍ ਪਥਕ੍|| ਵਾਸਕਸ੍ਵਰਸੇ ਪਥ੍ਯਾ ਸਪ੍ਤਧਾ ਪਰਿਭਾਵਿਤਾ| ਕਸ੍ਣਾ ਵਾ ਮਧੁਨਾ ਲੀਢਾ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਂ ਦ੍ਰੁਤਂ ਜਯੇਤ੍|| (ਸ਼੍ਲੋ. ੯੩)- ਚਨ੍ਦਨਂ ਨਲਦਂ ਲੋਧ੍ਰਮੁਸ਼ੀਰਂ ਪਦ੍ਮਕੇਸਰਮ੍| ਨਾਗਪੁਸ੍ਪਂ ਚ ਬਿਲ੍ਵਂ ਚ ਭਦ੍ਰਮੁਸ੍ਤਂ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਮ੍|| ਹੀਬੇਰਂ ਚੈਵ ਪਾਠਾ ਚ ਕੁਟਜਸ੍ਯ ਫ਼ਲਂ ਤ੍ਵਚਮ੍|ਸ਼ਙ੍ਗਬੇਰਂ ਸਾਤਿਵਿਸਂ ਧਾਤਕੀ ਚ ਰਸਾਞ੍ਜਨਮ੍|| ਆਮ੍ਰਾਸ੍ਥਿ ਜਮ੍ਬੁਸਾਰਾਸ੍ਥਿ ਤਥਾ ਮੋਚਰਸੋਪਿ ਚ| ਨੀਲੋਤ੍ਪਲਂ ਸਮਙ੍ਗਾ ਚ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮੈਲਾ ਦਾਡਿਮਤ੍ਵਚਮ੍|| ਚਤੁਰ੍ਵਿਸ਼ਤਿਰੇਤਾਨਿ ਸਮਭਾਗਾਨਿ ਕਾਰਯੇਤ੍| ਤਣ੍ਡੁਲੋਦਕਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰੇਣ ਸਹ ਯੋਜਯੇਤ੍| ਹਿਤਂ ਲੋਹਿਤਪਿਤ੍ਤਾਨਾਮਰ੍ਸ਼ਃ ਸੁਜ੍ਵਰਿਤੇਸੁ ਚ| ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਤਮੋਪਸਸ੍ਟਾਨਾਂ ਤਸਾਰ੍ਤਾਨਾਂ ਚ ਦਾਪਯੇਤ੍|| [ਅਤੀਸਾਰਂ ਤਥਾ ਛਰ੍ਦਿਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਚ ਰਜਸੋ ਗ੍ਰਹਮ੍|] ਚਲਿਤਾਨਾਂ ਚ ਗਰ੍ਭਾਣਾਂ ਸ੍ਤਮ੍ਭਨਂ ਪਰਮੁਚ੍ਯਤੇ| ਅਸ਼੍ਵਿਭ੍ਯਾਂ ਵਿਹਿਤੋ ਯੋਗੋਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਵਿਨਾਸ਼ਨਃ||" ਇਤਿ| ਜਮ੍ਬੂਸਾਰਾ-ਰਾਜਜਮ੍ਬੂਃ| ਇਤਿ ਨਵਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਮ੍|
Adhikarana ਜੀਰ੍ਣਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਚਿਕਿਤ੍ਸਾ ਛਾਗਕ੍ਸੀਰਪ੍ਰਯੋਗਃ,ਗਵ੍ਯਕ੍ਸੀਰਪ੍ਰਯੋਗਤ੍ਰਯਮ੍ (੩੫-੩੮) · Śloka ੩੮
| ਕਸਾਯੈਰ੍ਵਿਵਿਧੈਰੇਭਿਰ੍ਦੀਪ੍ਤੇਗ੍ਨੌ ਵਿਜਿਤੇ ਕਫੇ||੩੫|| ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਂ ਨ ਚੇਚ੍ਛਾਮ੍ਯੇਤ੍ਤਤ੍ਰ ਵਾਤੋਲ੍ਬਣੇ ਪਯਃ| ਯੁਞ੍ਜਯਾਚ੍ਛਾਗਂ ਸ਼ਤਂ, ਤਦ੍ਵਦ੍ਗਵ੍ਯਂ ਪਞ੍ਚਗੁਣੇਮ੍ਭਸਿ||੩੬|| ਪਞ੍ਚਮੂਲੇਨ ਲਘੁਨਾ ਸ਼ਤਂ ਵਾ ਸਸਿਤਾਮਧੁ| ਜੀਵਕਰ੍ਸਭਕਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਬਲਾਗੋਕ੍ਸੁਰਨਾਗਰੈਃ||੩੭|| ਪਥਕ੍ਪਥਕ੍ਸ਼ਤਂ ਕ੍ਸੀਰਂ ਸਘਤਂ ਸਿਤਯਾਥਵਾ| |੩੮|
| कषायैर्विविधैरेभिर्दीप्तेऽग्नौ विजिते कफे||३५|| रक्तपित्तं न चेच्छाम्येत्तत्र वातोल्बणे पयः| युञ्जयाच्छागं शृतं, तद्वद्गव्यं पञ्चगुणेऽम्भसि||३६|| पञ्चमूलेन लघुना शृतं वा ससितामधु| जीवकर्षभकद्राक्षाबलागोक्षुरनागरैः||३७|| पृथक्पृथक्शृतं क्षीरं सघृतं सितयाऽथवा| |३८|
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਏਭਿਰ੍ਵਿਵਿਧੈਃ-ਨਾਨਾਪ੍ਰਕਾਰੈਃ ਕਸਾਯੈਃ, ਅਗ੍ਨੌ ਦੀਪ੍ਤੇ ਕਫੇ ਚ ਵਿਜਿਤੇ ਸਤਿ ਯਦਿ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਂ ਨ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ, ਤਦਾ ਤਤ੍ਰ ਵਾਤੋਲ੍ਬਣੇ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੇ ਸਤਿ ਪਞ੍ਚਗੁਣੇਮ੍ਭਸਿ ਸ਼ਤਂ ਛਾਗਂ ਪਯੋ ਯੁਞ੍ਜਯਾਤ੍| ਪਞ੍ਚਗੁਣੇਮ੍ਭਸਿ ਗਵ੍ਯਂ ਕ੍ਸੀਰਂ ਕ੍ਵਥਿਤਂ ਤਦ੍ਵਤ੍-ਤੇਨ ਛਾਗੇਨ ਸਮਾਨਗੁਣਂ, ਤਚ੍ਚ ਯੁਞ੍ਜਯਾਤ੍| ਅਥਵਾ ਲਘੁਨਾ ਪਞ੍ਚਮੂਲੇਨ ਸ਼ਤਂ ਗਵ੍ਯਂ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮਧੁ ਤਦ੍ਗੁਣਮ੍| ਤਥਾ, ਜੀਵਕਰ੍ਸਭਕਾਦਿਭਿਃ ਪਥਕ੍ ਪਥਕ੍ ਸ਼ਤਂ ਸਹ ਘਤੇਨਾਥਵਾ ਸ਼ਰ੍ਕਰਯਾ ਸਹ ਤਦ੍ਗੁਣਮ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਅਥ ਜੀਰ੍ਣਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਮ੍| ਤਤ੍ਰ ਛਾਗਕ੍ਸੀਰਪ੍ਰਯੋਗਮਾਹ-ਕਸਾਯੈਰ੍ਵਿਵਿਧੈਰਿਤਿ| ਗਵ੍ਯਕ੍ਸੀਰਮਾਹ-ਤਦ੍ਵਦ੍ਗਵ੍ਯਮਿਤਿ| ਤਦ੍ਵਤ੍-"ਅਲ੍ਪਾਮ੍ਬੁਪਾਨਵ੍ਯਾਯਾਮਕਟੁਤਿਕ੍ਤਾਸ਼ਨੈਃ " (ਹ. ਸੂ. ਅ. ੫/੨੪) ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਹੇਤੁਮਤ੍| ਪਞ੍ਚਗੁਣੇਮ੍ਭਸਿ ਸ਼ਤਮ੍| ਕ੍ਸੀਰਾਨ੍ਤਰਮਾਹ-ਪਞ੍ਚਮੂਲੇਨੇਤਿ ਕ੍ਸੀਰਾਨ੍ਤਰਮਾਹ-ਜੀਵਕਰ੍ਸਭਕੇਤਿ|
Adhikarana ਮੂਤ੍ਰਮਾਰ੍ਗਗੇ ਕ੍ਸੀਰਮ੍ (੩੮-੩੯) · Śloka ੩੯
| ਗੋਕਣ੍ਟਕਾਭੀਰੁਸ਼ਤਂ ਪਰ੍ਣਿਨੀਭਿਸ੍ਤਥਾ ਪਯਃ||੩੮|| ਹਨ੍ਤ੍ਯਾਸ਼ੁ ਰਕ੍ਤਂ ਸਰੁਜਂ ਵਿਸ਼ੇਸਾਨ੍ਮੂਤ੍ਰਮਾਰ੍ਗਗਮ੍| |੩੯|
| गोकण्टकाभीरुशृतं पर्णिनीभिस्तथा पयः||३८|| हन्त्याशु रक्तं सरुजं विशेषान्मूत्रमार्गगम्| |३९|
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਗੋਕਣ੍ਟਕਾਦਿਭਿਸ੍ਤਥਾ [ ਪਰ੍ਣਿਨੀਭਿਃ-] ਸ਼ਾਲਿਪਰ੍ਣੀਪਸ਼੍ਨਿਪਰ੍ਣੀਮੁਦ੍ਗਪਰ੍ਣੀਮਾਸਪਰ੍ਣੀਭਿਃ, ਸ਼ਤਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮੇਵ ਰਕ੍ਤਂ ਸਵੇਦਨਂ ਹਨ੍ਤਿ| ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਮੂਤ੍ਰਮਾਰ੍ਗਗਤਮ੍| ਵਿਸੇਸਗ੍ਰਹਣਾਦਨ੍ਯਮਾਰ੍ਗਗਮਪਿ ਰਕ੍ਤਂ ਹਨ੍ਤੀਤਿ ਦ੍ਯੋਤਯਤਿ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਮੂਤ੍ਰਮਾਰ੍ਗਗੇ ਕ੍ਸੀਰਮਾਹ-ਗੋਕਣ੍ਟਕਾਭੀਰੁਸ਼ਤਮਿਤਿ|
Adhikarana ਵਿਣ੍ਮਾਰ੍ਗਗੇ ਕ੍ਸੀਰਚਤੁਸ੍ਟਯਮ੍ (੩੯-੪੦) · Śloka ੪੦
| ਵਿਣ੍ਮਾਰ੍ਗਗੇ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਹਿਤਂ ਮੋਚਰਸੇਨ ਤੁ||੩੯|| ਵਟਪ੍ਰਰੋਹੈਃ ਸ਼ੁਙ੍ਗੈਰ੍ਵਾ ਸ਼ੁਣ੍ਠ੍ਯੁਦੀਚ੍ਯੋਤ੍ਪਲੈਰਪਿ| |੪੦|
| विण्मार्गगे विशेषेण हितं मोचरसेन तु||३९|| वटप्ररोहैः शुङ्गैर्वा शुण्ठ्युदीच्योत्पलैरपि| |४०|
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਵਿਣ੍ਮਾਰ੍ਗਗੇ-ਗੁਦਗਤੇ, ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੇ ਤੁ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਮੋਚਰਸੇਨ ਸ਼ਤਂ ਕ੍ਸੀਰਂ ਹਿਤਮ੍| ਵਟਪ੍ਰਰੋਹੈਰ੍ਵਾ ਸ਼ਤਂ ਕ੍ਸੀਰਂ, ਅਥਵਾ ਵਟਸ਼ੁਙ੍ਗੈਃ-ਪ੍ਰਥਮੋਦ੍ਭੂਤਮੁਕੁਲਿਤੈਃ ਪਲ੍ਲਵਪ੍ਰਾਯੈਃ, ਸ਼ੁਣ੍ਠ੍ਯੁਦੀਚ੍ਯੋਤ੍ਪਲੈਰ੍ਵਾ ਸ਼ਤਂ ਪਯੋ ਹਿਤਮ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਗੁਦਪ੍ਰਵਤ੍ਤੇ ਕ੍ਸੀਰਚਤੁਸ੍ਟਯਮਾਹ-ਵਿਣ੍ਮਾਰ੍ਗਗੇ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣੇਤਿ| ਮੋਚਰਸਃ-ਸ਼ਾਲ੍ਮਲੀਨਿਰ੍ਯਾਸਃ| ਸ਼(ਸ਼ੁ)ਙ੍ਗੈਃ-ਵਟਸ਼(ਸ਼ੁ)ਙ੍ਗੈਃ| ਮੁਕੁਲਾਵਸ੍ਯਂ ਪਤ੍ਰਂ-ਸ਼(ਸ਼ੁ)ਙ੍ਗਃ|
Adhikarana ਰਕ੍ਤਾਕਸਾਯਾਃ ਸਪਯਸ੍ਕਾਃ (੪੦) · Śloka ੪੦
| ਰਕ੍ਤਾਤਿਸਾਰਦੁਰ੍ਨਾਮਚਿਕਿਤ੍ਸਾਂ ਚਾਤ੍ਰ ਕਲ੍ਪਯੇਤ੍||੪੦||
| रक्तातिसारदुर्नामचिकित्सां चात्र कल्पयेत्||४०||
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਰਕ੍ਤਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਯਾਤਿਸਾਰਦੁਰ੍ਨਾਮ੍ਰੋਃ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ| ਰਕ੍ਤਾਤਿਸਾਰਸ੍ਯ ਰਕ੍ਤਾਰ੍ਸ਼ਸਸ਼੍ਚ, ਯਾ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾ ਤਾਮਤ੍ਰ-ਰਕ੍ਤੇ, ਯੋਜਯੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਰਕ੍ਤਾਤਿਸਾਰਰਕ੍ਤਾਰ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਤਿਦਿਸ਼ਤਿ-ਰਕ੍ਤਾਤਿਸਾਰੇਤਿ|
Adhikarana ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਕਸਾਯਸਿਦ੍ਧਾਨਿ ਘਤਾਨਿ (੪੧) · Śloka ੪੧
ਪੀਤ੍ਵਾ ਕਸਾਯਾਨ੍ ਪਯਸਾ ਭੁਞ੍ਜੀਤ ਪਯਸੈਵ ਚ| ਕਸਾਯਯੋਗੈਰੇਭਿਰ੍ਵਾ ਵਿਪਕ੍ਵਂ ਪਾਯਯੇਦ੍ਧਤਮ੍||੪੧||
पीत्वा कषायान् पयसा भुञ्जीत पयसैव च| कषाययोगैरेभिर्वा विपक्वं पाययेद्धृतम्||४१||
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਕਸਾਯਾਨ੍-ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਾਨ੍, ਪਯਸਾ ਪੀਤ੍ਵਾ ਪਯਸੈਵਾਸ਼੍ਨਿਯਾਤ੍| ਸ੦-ਏਤੈਰ੍ਵਾ ਕਸਾਯਾਖ੍ਯੈਰ੍ਯੋਗੈਰ੍ਵਿਪਕ੍ਵਂ ਘਤਂ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਿਨਂ ਪਾਯਯੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਕਸਾਯਾਨ੍ ਸਪਯਸ੍ਕਾਨਾਹ-ਪੀਤ੍ਵਾ ਕਸਾਯਾਨਿਤਿ| ਆ੦ ਰ੦- ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਕਸਾਯਸਿਦ੍ਧਾਨਿ ਘਤਾਨ੍ਯਾਹ-ਕਸਾਯਯੋਗੈਰਿਤਿ|
Adhikarana ਵਾਸਾਘਤਮ੍ (੪੨-੪੪) · Śloka ੪੪
ਸਮੂਲਮਸ੍ਤਕਂ ਕ੍ਸੁਣ੍ਣਂ ਵਸਮਸ੍ਟਗੁਣੇਮ੍ਭਸਿ| ਪਕ੍ਤ੍ਵਾਸ੍ਟਾਂਸ਼ਾਵਸ਼ੇਸੇਣ ਘਤਂ ਤੇਨ ਵਿਪਾਚਯੇਤ੍||੪੨|| ਤਤ੍ਪੁਸ੍ਪਗਰ੍ਭਂ ਤਚ੍ਛੀਤਂ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਗਂ ਪਿਤ੍ਤਸ਼ੋਣਿਤਮ੍| ਪਿਤ੍ਤਗੁਲ੍ਮਜ੍ਵਰਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਹਦ੍ਰੋਗਕਾਮਲਾਃ||੪੩|| ਤਿਮਿਰਭ੍ਰਮਵੀਸਰ੍ਪਸ੍ਵਰਸਾਦਾਂਸ਼੍ਚ ਨਾਸ਼ਯੇਤ੍| |੪੪|
समूलमस्तकं क्षुण्णं वृषमष्टगुणेऽम्भसि| पक्त्वाऽष्टांशावशेषेण घृतं तेन विपाचयेत्||४२|| तत्पुष्पगर्भं तच्छीतं सक्षौद्गं पित्तशोणितम्| पित्तगुल्मज्वरश्वासकासहृद्रोगकामलाः||४३|| तिमिरभ्रमवीसर्पस्वरसादांश्च नाशयेत्| |४४|
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਮੂਲਪਲ੍ਲਵਾਦਿਯੁਕ੍ਤਂ ਕ੍ਸੁਣ੍ਣਂ-ਚੂਰ੍ਣਿਤਂ, ਵਸਮਸ੍ਟਗੁਣੇ ਜਲੇ ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੇਨ-ਆਸ੍ਟਾਸ਼ਾਵਸ਼ੇਸੇਣ ਕ੍ਵਾਥੇਨ, ਘਤਂ ਵਿਪਾਚਯੇਤ੍| ਕਿਮ੍ਭੂਤਮ੍ ? ਤਤ੍ਪੁਸ੍ਪਗਰ੍ਭਮ੍| ਤਸ੍ਯ-ਵਸਸ੍ਯ, ਪੁਸ੍ਪਾਣੀ ਗਰ੍ਭਃ-ਕਲ੍ਕੋ, ਯਸ੍ਯ ਤਦੇਵਮ੍| ਤਚ੍ਚ ਸ਼ੀਤਿਭੂਤਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਗੇਣ ਸਹ ਪਿਤ੍ਤਸ਼ੋਣਿਤਾਦੀਨ੍ਨਾਸ਼ਯੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਵਾਸਾਘਤਮਾਹ-ਸਮੂਲਮਸ੍ਤਕਮਿਤਿ| [ਸਿਦ੍ਧਸਾਰੇ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਾਧਿਕਾਰੇ ਸ਼੍ਲੋ. ੪੮ ]-"ਸ਼ਤਵਰ੍ਯਾਦਿਕੇ ਚਾਜ੍ਯੇ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮਧੁ ਪਾਦਿਕਮ੍| ਮਧ੍ਵੇਵ ਪਾਦਿਕਂ ਸ਼੍ਰੇਯੋ ਵਾਸਾਸਰ੍ਪਿਸਿ ਸਮ੍ਮਤਮ੍||" ਇਤਿ| ਵਙ੍ਗਸੇਨੇ ਤੁ (ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਾਧਿਕਾਰੇ)- "ਵਸਸ੍ਯ ਪਤ੍ਰਾਙ੍ਕੁਰਪੁਸ੍ਪਸ਼ਾਖਾਕਸਾਯਕਲ੍ਕੇਨ ਘਤਂ ਵਿਪਕ੍ਵਮ੍| ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਂ ਕ੍ਸੋਣਕਫ਼ੇ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਂ ਤਦ੍ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਂ ਸ਼ਮਯਤ੍ਯੁਦੀਰ੍ਣਮ੍|| (ਸ਼੍ਲੋ. ੧੨੬)- ਵਾਸਕਸ੍ਵਰਸੇ ਸਰ੍ਪਿਃ ਪਯਸਾ ਸਹ ਪਾਚਯੇਤ੍| ਕਲ੍ਕੈਰ੍ਭੂਨਿਮ੍ਬਕੁਟਜਮੁਸ੍ਤਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਚਨ੍ਦਨੈਃ|| ਉਸ਼ੀਰਮਧੁਕਾਨਨ੍ਤਾਸਾਰਿਵੋਦੀਚ੍ਯਪਦ੍ਮਕੈਃ| ਤ੍ਰਾਯਨ੍ਤ੍ਯੁਤ੍ਪਲਮੂਰ੍ਵਾਭਿਰ੍ਮਦਯਨ੍ਤ੍ਯਾਸ਼੍ਚਪਲ੍ਲਵੈਃ| ਸਿਤਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਤਂ ਹਨ੍ਯਾਦ੍ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਂ ਸੁਦਾਰੁਣਮ੍| ਪੈਤ੍ਤਂਕਾਸਂ ਚ ਗੁਲ੍ਮਂ ਚ ਸ੍ਵਰਭੇਦਂ ਹਲੀਮਕਮ੍|| ਯੇ ਚਾਨ੍ਯੇ ਕੀਰ੍ਤਿਤਾਰੋਗਾ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਕਫ਼ਾਸ਼੍ਰਯਾਃ| ਤਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਸ਼ਮਯੇਦੇਤਤ੍ ਪੀਯਮਾਨਂ ਹਿਤਾਸ਼ਿਨਾ|| ਅਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾਪਲਸ਼ਤਂ ਤਦਰ੍ਧਂ ਗੋਕ੍ਸੁਰਸ੍ਯ ਚ| ਸ਼ਤਾਵਰੀ ਵਿਦਾਰੀ ਚ ਸ਼ਾਲਿਪਰ੍ਣੀ ਬਲਾਮਤਾ|| ਅਸ਼੍ਵਤ੍ਥਸ੍ਯ ਚ ਸ਼ੁਙ੍ਗਾਨਿ ਪਦ੍ਮਬੀਜਂ ਪੁਨਰ੍ਨਵਾ| ਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਸ੍ਯ ਫ਼ਲਂ ਚੇਵ ਮਾਸਬੀਜਂ ਤਥੈਵ ਚ|| ਪਥਗ੍ਦਸ਼ ਪਲਾਨੇਤਾਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਰੋਣੇਮ੍ਭਸਃ ਪਚੇਤ੍| ਦ੍ਰੋਣਸ਼ੇਸੇ ਰਸੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਪੁਤੇ ਸ਼ੀਤੇ ਪ੍ਰਦਾਪਯੇਤ੍|| ਮਦ੍ਵੀਕਾ ਪਦ੍ਮਕਂ ਕੁਸ੍ਟਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀ ਰਕ੍ਤਚਨ੍ਦਨਮ੍| ਪਤ੍ਰਕਂ ਨਾਗਪੁਸ੍ਪਂ ਚ ਆਤ੍ਮ ਗੁਤ੍ਪਾਫ਼ਲਂ ਤਥਾ|| ਨੀਲੋਤ੍ਪਲਂ ਸਾਰਿਵੇ ਦ੍ਵੇ ਜੀਵਨੀਯਾਨ੍ਯਸ਼ੇਸਤਃ| ਪਥਕ੍ਕਰ੍ਸਾਸਮਾ ਭਾਗਾਃ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਯਾਃ ਪਲਦ੍ਵਯਮ੍|| ਰਸਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਪੌਣ੍ਡ੍ਰਕੇਕ੍ਸੂਣਾਮਾਢਕਾਕਮਾਹਰੇਤ੍| [ ਚੌਰ੍ਗੁਣੇਨ ਪਯਸਾ ਘਤਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਵਿਪਾਚਯੇਤ੍|| ] ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਂ ਕ੍ਸਤਕ੍ਸੀਣਂ ਕਾਮਲਾਂ ਵਾਤਸ਼ੋਣਿਤਮ੍| ਹਲੀਮਕਂ ਪਾਣ੍ਡੁਰੋਗਂ ਵਰ੍ਣਭੇਦਂ ਸ੍ਵਰਕ੍ਸਯਮ੍|| ਮੂਤ੍ਰਕਚ੍ਛ੍ਰਮੁਰੋਦਾਹਂ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ਼ੂਲਂ ਚ ਨਾਸ਼ਯੇਤ੍| ਏਤਦ੍ਰਾਜ੍ਞਾਂ ਪ੍ਰਦਾਤਵ੍ਯਂ ਬਹ੍ਵਨ੍ਤਃਪੁਰਚਾਰਿਣਾਮ੍|| ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਚੈਵਾਪ੍ਰਜਾਤਾਨਾਂ ਦੁਰ੍ਬਲਾਨਾਂ ਚ ਦੇਹਿਨਾਮ੍| ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਂ ਬਲਕਰਂ ਧਨ੍ਯਂ ਹਦ੍ਯਂ ਵਸ੍ਯਂ ਰਸਾਯਨਮ੍|| ਓਜਸ੍ਤੇਜਸ੍ਕਰਂ ਸ੍ਵਰ੍ਯਮਾਯੁਸ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਣਵਰ੍ਧਨਮ੍| ਸਂਵਰ੍ਧਯਤਿ ਸ਼ੁਸ੍ਕਂ ਚ ਪੁਰੁਸਂ ਦੁਰ੍ਬਲੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮ੍|| ਸਰ੍ਵਰੋਗਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੋਯਸੋਕ੍ਤੋ ਯਥਾ ਦ੍ਗੁਮਃ| ਕਾਮਦੇਵਮਿਤਿ ਖ੍ਯਾਤਂ ਸਰ੍ਪਿਰੁਕ੍ਤਂ ਮਹਾਗੁਣਮ੍|| (ਸ਼੍ਲੋ. ੯੯)- ਦੂਰ੍ਵਾਸੋਤ੍ਪਲਕਿਞ੍ਜਲ੍ਕਾ ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾ ਸੈਲਵਾਲੁਕਾ| ਸਿਤਾਸਿਤਮੁਸ਼ੀਰਂ ਚ ਮੁਸ੍ਤਚਨ੍ਦਨਪਦ੍ਮਕਮ੍|| ਵਿਪਚੇਤ੍ਕਾਰ੍ਸਿਕੈਰੇਤੈਃ ਸਰ੍ਪਿਰਾਜਂ ਸੁਖਾਗ੍ਨਿਨਾ| ਤਣ੍ਡੁਲਾਮ੍ਬੁਤ੍ਵਜਾਕ੍ਸੀਰਂ ਦਤ੍ਵਾ ਚੈਵ ਚਤੁਰ੍ਗੁਣਮ੍|| [ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਯਸ਼੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਧੁਕਕਾਸ਼੍ਮਰੀਚਨ੍ਦਨਂ ਸਿਤਮ੍| ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਤਤ੍ਕਾਰ੍ਸਿਕੈਰ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯੈਰ੍ਘਤਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਵਿਪਾਚਯੇਤ੍||] ਤਤ੍ਪਾਨਂ ਵਮਤੋ ਰਕ੍ਤਂ ਨਾਵਨਂ ਨਾਸਿਕਾਗਤੇ| ਕਰ੍ਣਭ੍ਯਾਂ ਯਸ੍ਯ ਗਚ੍ਛੇਚ੍ਚ ਤਸ੍ਯ ਕਰ੍ਣੌ ਪ੍ਰਪੂਰਯੇਤ੍|| ਚਕ੍ਸੁਃਸ੍ਨਾਵਿਣਿ ਰਕ੍ਤੇ ਚ ਪੂਰਤ੍ਤੇਨ ਚਕ੍ਸੁਸੀ| ਮੇਢ੍ਰਪਾਯੁਪ੍ਰਵਤ੍ਤੇ ਚ ਬਸ੍ਤਿਕਰ੍ਮਣਿ ਤਦ੍ਧਿਤਮ੍|| ਰੋਮਕੂਪਪ੍ਰਵਤ੍ਤੇ ਚ ਤਦਭ੍ਯਙ੍ਗੇ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍| ਪਿਤ੍ਤਜੇਸੁ ਵਿਕਾਰੇਸੁ ਵਿਸ੍ਫ਼ੋਟਾਦਿਸੁ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍|| ਵਿਸੇਸੁ ਕੀਟਦੋਸੇਸੁ ਵਿਸਰ੍ਪੇਸੁ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍| [ਰਕ੍ਤਸ੍ਤ੍ਰਾਵੀਣਿ ਚਾਰ੍ਸ਼ਾਸਿ ਲੇਪਯੇਤ੍ਤੇਨ ਸਰ੍ਪਿਸਾ|| ] ਦੂਰ੍ਵਾ ਸੇਨ੍ਦੀਵਰੀ ਪਦ੍ਮਂ ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਸੈਲਵਾਲਿਕਾ| ਰਾਲਾ ਮੁਸ੍ਤਾ ਤਥੋਸ਼ੀਰਂ ਚਨ੍ਦਨਂ ਮਧੁਕਾਹ੍ਵਯਮ੍|| ਪਦ੍ਮਕਂ ਰੋਧ੍ਰਕੁਸ੍ਠਂ ਚ ਚਨ੍ਦਨਂ ਰਜਨੀਦ੍ਵਯਮ੍| ਕਾਕੋਲ੍ਯੌ ਸਾਰਿਵਾ ਚੇਤਿ ਕਲ੍ਕੈਰੇਤੈਸ਼੍ਚ ਕਾਰ੍ਸਿਕੈਃ|| ਘਤਪ੍ਰਸ੍ਥਮਜਾਕ੍ਸੀਰਂ ਤਣ੍ਡੁਲੋਦਕਸਂਯੁਤਮ੍| ਦੂਰ੍ਵਾਯਾਃ ਸ੍ਵਰਸੇਨੈਵ ਸਾਧਿਤਂ ਪੁਰ੍ਵਵਦ੍ਗੁਣਮ੍|| ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧੋਦੁਮ੍ਬਰਾਸ਼੍ਵਤ੍ਥਸ਼ੁਙ੍ਗਾਨ੍ਯਾਪੋਥ੍ਯ ਵਾਸਯੇਤ੍| ਅਹੋਰਾਤ੍ਰਂ ਜਲੇ ਤਤ੍ਪੇ ਘਤਂ ਤੇਨਾਮ੍ਭਸਾ ਪਚੇਤ੍|| ਤਦਰ੍ਧਸ਼ਰ੍ਕਰਾਯੁਕ੍ਤਂ ਲੇਹਯੇਤ੍ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਪਾਦਿਕਮ੍| ਅਧੋ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾਪ੍ਯੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਰਕ੍ਤਂ ਯਸ੍ਯ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ| ਸੁਖਂ ਭਵਤਿ ਤਸ੍ਯਾਸ਼ੁ ਅਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ਵਚੋ ਯਥਾ|| ਸ਼ਤਾਵਰੀਦਾਡੀਮਤਿਤ੍ਤਿਡੀਕਂ ਕਾਕੋਲਿ ਮੇਦੇ ਮਧੁਕਂ ਵਿਦਾਰੀਮ੍| ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਚ ਮੂਲਂ ਫ਼ਲਪੁਰਕਸ੍ਯ ਘਤਂ ਪਚੇਤ੍ ਕ੍ਸੀਰਚਤੁਰ੍ਗੁਣਂ ਚ| ਕਾਸਜ੍ਵਰਾਨਾਹਵਿਬਨ੍ਧਸ਼ੂਲਂ ਤਦ੍ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਂ ਚ ਘਤਂ ਨਿਹਨ੍ਤਿ|| ਸ਼ਤਾਵਰ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਮੂਲਾਨਾਂ ਰਸਪ੍ਰਸ੍ਥਦ੍ਵਯਂ ਮਤਮ੍| ਤਤ੍ਸਮਂ ਚ ਭਵੇਤ੍ਕ੍ਸੀਰਂ ਘਤਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਵਿਪਾਚਯੇਤ੍|| ਜੀਵਕਰ੍ਸਭਕੌ ਮੇਦਾ ਮਹਾਮੇਦਾ ਤਥੈਵ ਚ| ਕਾਕੋਲੀ ਕ੍ਸੀਰਕਾਕੋਲੀ ਮਦ੍ਵੀਕਾ ਮਧੁਕਂ ਤਥਾ|| ਮੁਦ੍ਗਪਰ੍ਣੀ ਮਾਸਪਰ੍ਣੀ ਵਿਦਾਰੀ ਰਕ੍ਤਚਨ੍ਦਨਮ੍| ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮਧੁਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਵਿਸ੍ਤ੍ਰਾਵਯੇਤ੍ ਘਤਮ੍|| ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਵਿਕਾਰੇਸੁ ਵਾਤਰਕ੍ਤਗਦੇਸੁ ਚ| ਕ੍ਸੀਣਸ਼ੁਕ੍ਰੇਸੁ ਦਾਤਵ੍ਯਂ ਵਾਜੀਕਰਣਮੁਤ੍ਤਮਮ੍|| ਅਙ੍ਗਦਾਹਂ ਸ਼ਿਰੋਦਾਹਂ ਜ੍ਵਰਪਿਤ੍ਤਸਮੁਦ੍ਭਵਮ੍| ਯੋਨਿਸ਼ੂਲਂ ਚ ਦਾਹਂ ਚ ਮੂਤ੍ਰਕਚ੍ਛ੍ਰਂ ਚ ਪੈਤ੍ਤਿਕਮ੍|| ਏਤਾਨ੍ ਰੋਗਾਨ੍ਨਿਹਨ੍ਤਾਸ਼ੁ ਛਿਨ੍ਨਾਭ੍ਰਮਿਵ ਮਾਰੁਤਃ| ਸ਼ਤਾਵਰੀਸਰ੍ਪਿਰਿਦਂ ਬਲਵਰ੍ਣਾਗ੍ਨਿਵਰ੍ਧਨਮ੍||[ਸ਼ਤਾਵਰ੍ਯਾਦਿਕੇ ਚਾਜ੍ਯੇ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮਧੁ ਪਾਦਿਕਮ੍||] (ਸ਼੍ਲੋ. ੧੪੧)- ਅਨਨ੍ਤਾ ਸਾਰਿਵਾ ਪਦ੍ਮਂ ਸਲੋਧ੍ਰਂ ਨੀਲਮੁਤ੍ਪਲਮ੍| ਕਲ੍ਕੈਰੇਭਿਃ ਪਚੇਤ੍ਸਾਰ੍ਪਿਃ ਸਕ੍ਸੀਰਂ ਨਾਵਨਂ ਪਰਮ੍|| ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਂ ਪ੍ਰਸ਼ਮਯੇਨ੍ਨਾਰੀਣਾਂ ਪ੍ਰਦਰਂ ਤਥਾ| ਹਸ੍ਤਾਪਾਦਾਙ੍ਗਦਾਹੇਸੁ ਜ੍ਵਰੇ ਰਕ੍ਤੇ ਤਤ੍ਥੋਰ੍ਧ੍ਵਗੇ| ਵਾਸਾਘਤਂ ਸ਼ਤਾਵਰ੍ਯਾ ਸਿਤਯਾ ਪਰਮਂ ਹਿਤਮ੍|| ਦੂਰ੍ਵਾਮਧੁਕਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਦ੍ਰਾਕ੍ਸੇਕ੍ਸੁਰਸਚਨ੍ਦਨੈਃ| ਸਾਰਿਵਾਦ੍ਵਯਨਕ੍ਤਾਹ੍ਵੈਸ੍ਤੈਲਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਵਿਪਾਚਯੇਤ੍|| ਕ੍ਸੀਰਂ ਚਤੁਰ੍ਗੁਣਂ ਦਤ੍ਵਾ ਸਿਦ੍ਧਮਭ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਭਵੇਤ੍| ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਹਰਂ ਹ੍ਯੇਤਦ੍ਵਲ੍ਯਂ ਵਾਤਨ੍ਧਮੁਤ੍ਤਮਮ੍| ਦੂਰ੍ਵਾਤੈਲਮਿਤਿ ਖ੍ਯਾਤਂ ਸਵਰ੍ਣਕਰਣਂ ਮਹਤ੍|| (ਸ਼੍ਲੋ. ੧੬੭)- ਤੁਲਾਮਾਦਯ ਵਾਸਾਯਾਃ ਪਚੇਦਸ੍ਟਗੁਣੇ ਜਲੇ| ਤੇਨ ਪਾਦਾਵਸ਼ੇਸੇਣ ਪਾਚਯੇਦਾਢਕਂ ਭਿਸਕ੍|| ਚੂਰ੍ਣਾਨਾਮਭਯਾਨਾਂ ਤੁ ਖਣ੍ਡਾਚ੍ਛੁਦ੍ਧਾਚ੍ਛਤਂ ਤਥਾ| ਦ੍ਵਿਪਲਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀਚੂਰ੍ਣਾਤ੍ਸਿਦ੍ਧਸ਼ੀਤੇ ਚ ਮਾਕ੍ਸਿਕਾਤ੍|| ਕੁਡਵਂ ਪਲਮਾਨਂ ਚ ਚਾਤੁਰ੍ਜਾਤਂ ਸੁਚੂਰ੍ਣਿਤਮ੍| ਕ੍ਸਿਪ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਲੋਡਿਤਂ ਖਾਦੇਦ੍ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੀ ਯਥਾਬਲਮ੍| ਕਾਸਸ਼੍ਵਾਸਗਹੀਤਸ਼੍ਚ ਯਕ੍ਸ੍ਮਣਾ ਚ ਪ੍ਰਪੀਡਿਤਃ|| ਲੋਹਾਚ੍ਚਤੁਰ੍ਗੁਣਂ ਕ੍ਸੀਰਮਾਜ੍ਯਂ ਦ੍ਵਿਗੁਣਮੁਤ੍ਤਮਮ੍| ਚੁਰ੍ਣਪਾਦਂ ਚ ਵੈਡਙ੍ਗਂ ਦਦ੍ਯਾਨ੍ਮਧੁਸਿਤੇ ਸਮੇ|| ਸਰ੍ਵਮੇਕਤ੍ਰ ਪ੍ਰਕ੍ਸਿਪ੍ਯ ਪਾਤ੍ਰੇ ਤਾਮ੍ਰਮਯੇ ਦ੍ਦਢੇ| ਪਾਕਮਾਨੀਯ ਤਤ੍ਵੇਨ ਸ੍ਥਾਪਯੇਤ੍ ਘਤਭਾਜਨੇ|| ਮਾਸਕਾਦਿਕ੍ਰਣਾਦੌ ਬਕ੍ਸਯੇਦ੍ਵਿਧਿਪੂਰ੍ਵਕਮ੍| ਅਨੁਪਾਨਂ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ ਨਾਲਿਕੇਰਜਲਾਦਿਕਮ੍|| ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਂ ਜਯੇਤ੍ਤੀਵ੍ਰਮਮ੍ਲਪਿਤ੍ਤਂ ਕ੍ਸਤਂ ਕ੍ਸਯਮ੍| ਪੁਸ੍ਟਿਦਂ ਕਾਨ੍ਤਿਜਨਨਮਾਯੁਸ੍ਯਂ ਵਸ੍ਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍|| (ਸ਼੍ਲੋ. ੧੯੩) ਸ਼ਤਾਵਰੀ ਛਿਨ੍ਨਰੁਹਾ ਵਸਮੁਣ੍ਡਿਤਿਕਾ ਬਲਾ| ਤਾਲਮੂਲੀ ਚ ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਤ੍ਰਿਫ਼ਲਾਯਾਸ੍ਤ੍ਵਚਸ੍ਤਥਾ|| ਭਾਰ੍ਗੀ ਪੁਸ੍ਕਰਮੂਲਂ ਚ ਪਥਕ੍ ਪਞ੍ਚ ਪਲਾਨਿ ਚ| ਜਲਦ੍ਰੋਣੇ ਵਿਪਕ੍ਤਵ੍ਯਮਸ੍ਟਭਾਗਾਵਸ਼ੇਸਿਤਮ੍|| ਦਿਵ੍ਯੌਸਧਿਹਤਸ੍ਯਾਪਿ ਮਾਕ੍ਸਿਕੇਣ ਹਤਸ੍ਯ ਵਾ| ਪਲਦ੍ਵਾਦਸ਼ਕਂ ਦੇਯਂ ਰੁਕ੍ਮਲੋਹਸ੍ਯ ਚੂਰ੍ਣਿਤਮ੍|| ਖਣ੍ਡਤੁਲ੍ਯਂ ਘਤਂ ਦੇਯਂ ਪਲਸੋਡਕਂ ਬੁਦ੍ਧੈਃ| ਪਚੇਤ੍ਤਾਭ੍ਰਮਯੇ ਪਾਤ੍ਰੇ ਗੁਡਪਾਕੋ ਮਤੋ ਯਥਾ|| ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਰ੍ਧਂ ਮਧੁਨੋ ਦੇਯਂ ਸ਼ੁਭਾਸ਼੍ਮਜਤੁਕਂ ਤ੍ਵਚਮ੍| ਸ਼ਭਾਸ਼੍ਮਜਤੁਕਂ ਤ੍ਵਚਮ੍| ਸ਼ਙ੍ਗੀ ਵਿਡਙ੍ਗਂ ਕਸ੍ਣਾ ਚ ਸ਼ੁਣ੍ਠ੍ਯਾਜਾਜੀ ਪਲਂ ਪਲਮ੍|| ਤ੍ਰਿਫ਼ਲਾ ਧਾਨ੍ਯਕਂ ਪਤ੍ਰਂ ਵ੍ਦ੍ਯਕ੍ਸਂ ਮਰਿਚਕੇਸਰਮ੍| ਚੂਰ੍ਣਂ ਦਤ੍ਵਾ ਸੁਮਥਿਤਂ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੇਭਾਣ੍ਡੇ ਨਿਧਾਪਯੇਤ੍|| ਯਥਾਕਾਲਂ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ ਬਿਡਲਪਦਕਂ ਤਤਃ ਗਵ੍ਯਕ੍ਸੀਰਾਨੁਪਨਂ ਚ ਸੇਵ੍ਯਂ ਮਾਂਸਰਸਂ ਪਯਃ||ਗੁਰੁਵਸ੍ਯਾਨ੍ਨਪਾਨਾਨਿ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਮਤ੍ਸ੍ਯਾਦਿ ਬਂਹਣਮ੍| ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਂ ਪ੍ਰਦੁਸ੍ਟਂ ਚ ਕ੍ਸਤਕਾਸਂ ਵਿਸ਼ੇਸਤਃ|| ਵਾਤਰਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਮੇਹਂ ਚ ਸ਼ੀਤਪਿਤ੍ਤਂ ਵਮਿਂ ਕ੍ਲਮਮ੍| ਸ਼੍ਵਯਥੁਂ ਪਾਣ੍ਡੁਰੋਗਂ ਚ ਕੁਸ੍ਠਂ ਪ੍ਲੀਹੋਦਰਂ ਤਥਾ|| ਆਨਾਹਂ ਰਕ੍ਤਸ੍ਤ੍ਰਾਵਂ ਚ ਅਮ੍ਲਪਿਤ੍ਤਂ ਨਿਹਨ੍ਤਿ ਚ| ਚਕ੍ਸੁਸ੍ਯਂ ਬਂਹਣਂ ਵਸ੍ਯਂ ਮਾਙ੍ਗਲ੍ਯਂ ਪ੍ਰੀਤਿਵਰ੍ਧਨਮ੍|| ਆਰੋਗ੍ਯਂ ਪੁਤ੍ਰਦਂ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਂ ਕਾਯਾਗ੍ਨਿਬਲਰ੍ਧਨਮ੍| ਸ਼੍ਰੀਕਰਂ ਲਾਘਵਕਰਂ ਖਣ੍ਡਖਾਦ੍ਯਂ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍|| ਛਾਗਂ ਪਾਰਾਵਤਂ ਮਾਂਸਂ ਤਿਤ੍ਤਿਰਿਕ੍ਰਕਰਾਃ ਸ਼ਸ਼ਾਃ| ਕੁਲਿਙ੍ਗਾਃ ਕਸ੍ਣਸਾਰਾ ਯੇ ਤੇਸਾਂ ਮਾਂਸਾਨਿ ਯੋਜਯੇਤ੍|| ਨਾਰਿਕੇਲਪਯਃ ਪਾਨਂ ਸੁਨਿਸਣ੍ਣ੍ਕਵਾਸ੍ਤੁਕਮ੍| ਸ਼ੁਸ੍ਕਮੂਲਕਜੀਵਾਖ੍ਯਂ ਪਟੋਲਂ ਬਹਤੀਫ਼ਲਮ੍|| ਫ਼ਲਂ ਵਾਰ੍ਤਾਕਪਵ੍ਕਾਮ੍ਰਂ ਖਰ੍ਜੂਰਂ ਸ੍ਵਾਦੁਦਾਡਿਮਮ੍| ਕਕਾਰਪੂਰ੍ਵਕਂ ਯਚ੍ਚ ਮਾਸਂ ਚਾਨੂਪਸਮ੍ਭਵਮ੍|| ਵਰ੍ਜਨੀਯਂ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਖਣ੍ਡਖਾਦ੍ਯਂ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵਤਾ| ਲੋਹਾਨ੍ਤਰਵਦਤ੍ਰਾਪਿ ਪੁਟਨਾਦਿਕ੍ਰਿਯੇਸ੍ਯਤੇ| (ਸ਼੍ਲੋ. ੧੬੧)- ਪਞ੍ਜ੍ਚਾਸ਼ਤ੍ਪਲਿਕਂ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਕੂਸ੍ਨਾਣ੍ਡਂ ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਮਾਜ੍ਯਤਃ| ਪਕ੍ਵਂ ਪਲਸ਼ਤਂ ਖਣ੍ਡਾਦ੍ਵਾਸਾਵ੍ਕਾਥਾਢਕੇ ਪਚੇਤ੍|| ਸ਼ੁਭਾਧਾਤ੍ਰੀਘਨੈਰ੍ਭਾਰ੍ਗੀਤ੍ਰਿਸੁਗਨ੍ਧੈਸ਼੍ਚ ਕਰ੍ਸਿਕੈਃ| ਐਲੇਯਵਿਸ਼੍ਵਧਾਨ੍ਯਾਕਮਰਿਚੈਸ਼੍ਚ ਪਲਾਂਸ਼ਕੈਃ|| ਪਿਪ੍ਪਲੀਕੁਡਵਂ ਚੈਵ ਮਧੁਮਾਨੀਂ ਪ੍ਰਦਾਪਯੇਤ੍| ਕਾਸਂ ਸ਼੍ਵਾ [ਸਂ ਕ੍ਸਯਂ ਹਿਕ੍ਕਾਂ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਂ ਹਲੀਮਕਮ੍|| ਹਦ੍ਰੋਗਮਮ੍ਲਪਿਤ੍ਤਂ ਚ ਪੀਨਸਂ ਚ ਵ੍ਯਪੋਹਤਿ| ਯੁਕ੍ਤਸਰ੍ਪਿਸਿ ਕੂਸ੍ਮਾਣ੍ਡੇ ਪਾਕੋ ਬਨ੍ਧੇਨ ਮੁਦ੍ਗਯਾ||" ਇਤਿ|
Adhikarana ਪਲਾਸ਼ਘਤਮ੍ ਤ੍ਰਾਯਮਾਣਾਘਤਮ੍ (੪੪-੪੫) · Śloka ੪੫
| ਪਲਾਸ਼ਵਨ੍ਤਸ੍ਵਰਸੇ ਤਦ੍ਗਰ੍ਭਂ ਚ ਗ਼ਤਂ ਪਚੇਤ੍||੪੪|| ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਤਚ੍ਚ ਰਕ੍ਤਘ੍ਨਂ, ਤਥੈਵ ਤ੍ਰਾਯਮਾਣਯਾ| |੪੫|
| पलाशवृन्तस्वरसे तद्गर्भं च ग़ृतं पचेत्||४४|| सक्षौद्रं तच्च रक्तघ्नं, तथैव त्रायमाणया| |४५|
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਪਲਾਸ਼ਵਨ੍ਤਾਨਾਂ ਸ੍ਵਰਸੇ ਤਦ੍ਗਰ੍ਭਂ-ਪਲਾਸ਼ਵਨ੍ਤਕਲ੍ਕਂ, ਗ਼ਤਂ ਪਚੇਤ੍| ਤਚ੍ਚ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰੇਣ ਸਹ ਰਕ੍ਤਘ੍ਨਂ ਭਵਤਿ| ਤਦ੍ਵਦੇਵ ਤ੍ਰਾਯਮਾਣਯਾ ਸ਼ਤਂ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਘ੍ਨਮ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਪਲਾਸ਼ਘਤਮਾਹ-ਪਲਾਸ਼ਵਨ੍ਤਸ੍ਵਰਸ ਇਤਿ| ਵਨ੍ਤਂ ਪੁਸ੍ਪਨਾਲਮ੍| ਤਦ੍ਗਰ੍ਭਂ-ਵਨ੍ਤਕਲ੍ਕਗਰ੍ਭਮ੍| ਤ੍ਰਾਯਮਾਣਾਘਤਮਾਹ-ਤਥੈਵੇਤਿ| ਤਥੈਵ-ਕ੍ਵਾਥਕਲ੍ਕੀਕਤਯਾ| ਸਙ੍ਗ੍ਰਹੇ ਤੁ (ਚਿ. ਅ. ੩)- "ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਵਪਨੀਪੁਸ੍ਪਂ ਮਧੁਕਂ ਮਧੁਸ਼ਰ੍ਕਰਾ| ਵਪਨੀ-ਕਾਰ੍ਪਾਸੀ| ਰੋਧ੍ਰੋਤ੍ਪਲਸਮਙ੍ਗਾਭਿਸ੍ਤਦ੍ਵਦ੍ਵਤ੍ਸਕਸਾਧਿਤਮ੍|| ਰੋਧ੍ਰਾਦਿਤ੍ਰਯੇਣ, ਵਤ੍ਸਕੇਨੈਕੇਨ| ਤਦ੍ਵਤ੍-ਕ੍ਵਾਥਕਲ੍ਕਾਭ੍ਯਾਂ ਘਤਮ੍| ਲਾਜਗੋਧੂਮਮਧੁਕਸਿਤਾਚੁਰ੍ਣਂ ਪਯੋਦ੍ਰੁਤਮ੍| ਘਤੇਨੋਤ੍ਕਾਰਿਕਾਂ ਕਤ੍ਵਾਖਾਦੇਤ੍ਪਿਤ੍ਤਾਸ੍ਤ੍ਰਵਾਰਿਣੀਮ੍||" ਇਤਿ| ਵਙ੍ਗਸੇਨੇ ਤੁ (ਰਕ੍ਤ. ਸ਼੍ਲੋ.੬੮)-" ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਯਾ ਫ਼ਲਿਨੀਭਿਰ੍ਵਾ ਬਲਯਾ ਮਧੁਕੇਨ ਵਾ| ਸ਼੍ਵਦਂਸ੍ਟ੍ਰਯਾ ਸ਼ਤਾਵਰ੍ਯਾ ਰਕ੍ਤਜਿਤ੍ਸਾਧਿਤਂ ਪਯਃ|| (ਸ਼੍ਲੋ. ੬੬)-ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਂ ਮਾਕ੍ਸਿਕਸਂਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਂ ਵਿਦਾਰਿਗਨ੍ਧਾਦਿਗਣੇ ਸ਼ਤਂ ਵਾ|| (ਸ਼੍ਲੋ.੭੪)- ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਲਾਕ੍ਸਾਂ ਮਧੁਮਿਸ਼੍ਰਿਤੇਨ ਪ੍ਰਪੀਯ ਜੀਰ੍ਣੇ ਪਯਸਾਨ੍ਨਮਦ੍ਯਾਤ੍| ਸਦ੍ਯੋਨਿਹਨ੍ਯਾਦ੍ਰੁਧਿਰਂ ਕ੍ਸਤੋਤ੍ਥਂ ਕਾਨ੍ਤਾਰ੍ਜੁਨਾਨਾਮਥਵਾਪਿ ਕਲ੍ਕਮ੍|| ਕਲ੍ਕਂ ਮਧੂਕਤ੍ਰਿਫ਼ਲਾਰ੍ਜੁਨਾਨਾਂ ਨਿਸ਼ਿ ਸ੍ਥਿਤਂ ਲੋਹਮਯੇ ਸੁਪਾਤ੍ਰੇ| ਸਾਜ੍ਯਂ ਵਿਲਿਹ੍ਯਾਨੁਪਿਬੇਤ੍ਸੁਸ਼ੀਤਂ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਂ ਛਾਗਪਯਃ ਕ੍ਸੁਧਾਰ੍ਤਃ|| ਪਾਰਾਵਤਸ੍ਯ ਮਾਂਸਂ ਵਾ ਘਤਸਿਦ੍ਧਂ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਮ੍| ਭਕ੍ਸਯੇਨ੍ਮਧੁਨਾਸ਼ੀਤਂ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਨਿਵਾਰਣਮ੍|| ਪ੍ਰਾਯੇਣੋਪਹਤਾਗ੍ਨਿਤ੍ਵਾਤ੍ਸਪਿਚ੍ਛਮਤਿਸਾਰ੍ਯਤੇ| ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਵਾਸ੍ਯਵੈਤਸ੍ਯਂ ਨ ਚਾਨ੍ਨਮਭਿਨਨ੍ਦਤਿ|| ਨਾਗਰੇਨ੍ਦ੍ਰਯਵੌ ਤਤ੍ਰ ਪਾਤਵ੍ਯੌ ਤਣ੍ਡੁਲਾਮ੍ਬੁਨਾ| ਸਿਦ੍ਧਾਂ ਯਵਾਗੂਂ ਜੀਰ੍ਣੇ ਚ ਚਾਙ੍ਗੇਰੀਤ(ਪ)ਤ੍ਰਦਾਡਿਮੈਃ||" ਇਤਿ|
Adhikarana ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਵਿਸ਼ੇਸੇ ਕ੍ਸਾਰਚਤੁਸ੍ਟਯਮ੍ (੪੫-੪੬) · Śloka ੪੬
| ਰਕ੍ਤੇ ਸਪਿਚ੍ਛੇ ਸਕਫੇ ਗ੍ਰਥਿਤੇ ਕਣ੍ਠਮਾਰ੍ਗਗੇ||੪੫|| ਲਿਹ੍ਯਾਨ੍ਮਾਕ੍ਸਿਕਸਰ੍ਪਿਰ੍ਭ੍ਯਾਂ ਕ੍ਸਾਰਮੁਤ੍ਪਲਨਾਲਜਮ੍| ਪਥਕ੍ਪਥਕ੍ ਤਥਾਮ੍ਭੋਜਰੇਣੁਸ਼੍ਯਾਮਾਮਧੂਕਜਮ੍||੪੬||
| रक्ते सपिच्छे सकफे ग्रथिते कण्ठमार्गगे||४५|| लिह्यान्माक्षिकसर्पिर्भ्यां क्षारमुत्पलनालजम्| पृथक्पृथक् तथाऽम्भोजरेणुश्यामामधूकजम्||४६||
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਰਕ੍ਤੇ ਪਿਚ੍ਛਾਵਤਿ, ਪਿਚ੍ਛਾ-ਸ਼ਾਲ੍ਮਲ੍ਯਾ ਰਸਸਦਸ਼ੀ, ਤਥਾ ਸਕਫੇ, ਤਥਾ ਗ੍ਰਥਿਤੇ-ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਸਦਸ਼ੇ, ਤਥਾ ਕਣ੍ਠਮਾਰ੍ਗਗੇ ਸਤਿ, ਕ੍ਸਾਰਮੁਤ੍ਪਲਨਾਲਜਂ ਮਾਕ੍ਸਿਕਸਰ੍ਪਿਰ੍ਭ੍ਯਾਂ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍| ਨਨੁ, ਕ੍ਸਾਰਸ੍ਯ ਤੈਕ੍ਸ੍ਣ੍ਯਾਦਿਗੁਣਯੋਗਾਦ੍ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੇ ਨ ਯੁਕ੍ਤ ਉਪਯੋਗਃ| ਤਤ੍ਕਥਮਿਹ ਤਮਨੁਮੇਨੇ ਤਨ੍ਤ੍ਰਕਤ੍ ? ਬ੍ਰੂਮਃ| ਉਤ੍ਪਲਾਦੀਨਿ ਸ਼ੀਤਸ੍ਵਭਾਵਾਨਿ| ਤਤ੍ਸਮੁਤ੍ਥਸ਼੍ਚ ਕ੍ਸਾਰਃ ਸਯੋਨਿਮਨੁਕਰੋਤਿ| ਤਥਾ ਚੋਕ੍ਤਮ੍ (ਹ.ਸ਼ਾ.ਅ. ੧/੪)- "ਕਾਰਣਾਨੁਵਿਧਾਯਿਤ੍ਵਾਕਾਰ੍ਯਾਣਾਂ ਤਤ੍ਸ੍ਵਭਾਵਤਾ|" ਇਤਿ| ਕ੍ਸਾਰਸ੍ਵਰੂਪਂ ਚ ਵਿਸ੍ਯਨ੍ਦਨਾਤ੍ਮਕਂ ਧਤ੍ਤੇ| ਤਦੇਵਂ ਕਣ੍ਠਮਾਰ੍ਗਗਸ੍ਯ ਕਫਾਨੁਬਨ੍ਧਸ੍ਯ ਗ੍ਰਥਿਤਸ੍ਯ ਰਕ੍ਤਸ੍ਯ ਕ੍ਸਾਰੋ ਘਤਮਾਕ੍ਸਿਕਾਭ੍ਯਾਂ ਸਂਯੁਕ੍ਤੋ ਵਿਸ੍ਯਨ੍ਦਨਪੂਰ੍ਵਂ ਸ਼ੋਧਯਤ੍ਯੇਵ, ਨ ਤੁ ਤਸ੍ਯ ਕੋਪਾਯ ਸ੍ਯਾਦਿਤਿ ਯੁਕ੍ਤੋਤ੍ਰ ਕ੍ਸਾਰੋਪਯੋਗਃ| ਅਮ੍ਭੋਜਰੇਣ੍ਵਾਦਿਜਂ ਚ ਪਥਕ੍ ਪਥਕ੍ ਤਥਾ ਮਾਕ੍ਸਿਕਘਤਾਭ੍ਯਾਂ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਵਿਸ਼ੇਸੇ ਕ੍ਸਾਰਚਤੁਸ੍ਟਯਮਾਹ-ਰਕ੍ਤੇ ਸਪਿਚ੍ਛ ਇਤਿ| ਅਮ੍ਭੋਜਰੇਣੁਃ-ਪਦ੍ਮਕੇਸਰਮ੍| ਸ਼੍ਯਾਮਾ-ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਃ| ਸਙ੍ਗ੍ਰਹੇ ਤੁ (ਚਿ. ਅ. ੩)- " ਮਣਾਲਾਮ੍ਭੋਜਕਿਞ੍ਜਲ੍ਕਸ਼੍ਯਾਮਾਸਨਮਧੂਕਜਮ੍| ਤਦ੍ਵਤ੍ਪਥਕ੍ਪਥਕ੍ ਕ੍ਸਾਰਂ, ਘਤਂ ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਸਾਧਯੇਤ੍|| ਪਿਸ੍ਟੈਰਭੀਰੁਕਾਕੋਲੀਮੇਦਾਵਕ੍ਸਾਮ੍ਲਦਾਡਿਮੈਃ| ਫ਼ਲਪੂਰਕਮੂਲੇਨ ਵਿਦਾਰ੍ਯਾ ਮਧੁਕੇਨ ਚ|| ਤਦ੍ਵਿਬਨ੍ਧਜ੍ਵਰਾਨਾਹਸ਼ੂਲਕਾਸਾਸ੍ਤ੍ਰਪਿਤ੍ਤਜਿਤ੍| ਪਞ੍ਚਭਿਃ ਪਞ੍ਚਮੂਲੈਰ੍ਵਾ ਸਿਦ੍ਧਮਾਦ੍ਯੈਸ੍ਤਦਰ੍ਥਕਤ੍||" ਇਤਿ|
Adhikarana ਗੁਦਪ੍ਰਵਤ੍ਤੇ ਰਕ੍ਤੇ ਬਸ੍ਤਿਃ (੪੭) · Śloka ੪੭
ਗੁਦਾਗਮੇ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਸ਼ੋਣਿਤੇ ਬਸ੍ਤਿਰਿਸ੍ਯਤੇ| |੪੭|
गुदागमे विशेषेण शोणिते बस्तिरिष्यते| |४७|
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਗੁਦਾਗਮੇ ਰਕ੍ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਬਸ੍ਤਿਰਿਸ੍ਯਤੇ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਗੁਦਪ੍ਰਵਤ੍ਤੇ ਬਸ੍ਤਿਮਾਹ-ਗੁਦਗਮ ਇਤਿ| ਸਙ੍ਗ੍ਰਹੇ ਤੁ (ਚਿ. ਅ. ੩)- " ਮਧੂਕਾਞ੍ਜਨਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਮਣਾਲੋਤ੍ਪਲਗੈਰਿਕੈਃ| ਸੁਵਰ੍ਣਰੋਧ੍ਰਕਾਲੀਯਸਮਙ੍ਗਮ੍ਰਾਮ੍ਬੁਚਨ੍ਦਨੈਃ|| ਸੌਗਨ੍ਧਿਕਸਿਤਾਸ਼ਙ੍ਖੈਃ ਪਿਸ੍ਟੈਰ੍ਮਧੁਘਤਾਨ੍ਵਿਤੈਃ| ਕ੍ਸੀਰੇਣਾਸ੍ਥਾਪਯੇਦੇਵਂ ਸ੍ਨਾਨਂ ਚ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰਾਮ੍ਭਸਾ|| ਕ੍ਸੀਰੇਣੈਵਾਸ਼ਯੇਚ੍ਛਾਲੀਂਸ੍ਤਤੋ ਮਧੁਕਸਰ੍ਪਿਸਾ| ਕਾਲੇਨੁਵਾਸਯੇਦੇਵਮਤੀਸਾਰੇਪਿ ਦੁਸ੍ਤਰੇ|| ਜੀਰ੍ਣੇਸਕ੍ਪ੍ਰਬਲੇ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵਿਰੇਕੇਚਾਤਿਯੋਗਿਨਿ| ਵਿਦਾਰ੍ਯਾਦਿਗਣੇਨੇਸ੍ਟਂ ਸ਼ਤਂ ਵਾਸ੍ਥਾਪਨੇ ਪਯਃ|| ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸ਼ਰ੍ਕਰਾਸਰ੍ਪਿਃ ਸਰ੍ਪਿਸ਼੍ਚੈਵਾਨੁਵਾਸਨੇ| ਮੂਤ੍ਰਾਸ਼ਯਸ੍ਥਂ ਸ਼ਮਯੇਦ੍ਰਕ੍ਤਮੁਤ੍ਤਰਬਸ੍ਤਿਭਿਃ|| ਈਦ੍ਦਸ਼ੈਰਏਵ ਤਦ੍ਵਚ੍ਚ ਪ੍ਰਦਰੇਪਿ ਵਿਧਿਃ ਸ੍ਮਤਃ| ਛੇਦਭੇਦਾਦਿਭਿਸ਼੍ਚਾਤਿਪ੍ਰਵਤ੍ਤੇ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ਼ੋਣਿਤੇ|| ਵਿਸ਼ੇਸਾਤ੍ਪ੍ਰਦਰਸ੍ਯੋਕ੍ਤਂ ਯੋਨਿਰੋਗੇਸੁ ਚੌਸਧਮ੍|" ਇਤਿ|
Adhikarana ਘ੍ਰਾਣਪ੍ਰਵਤ੍ਤੇ ਰਕ੍ਤੇ ਨਸ੍ਯਮ੍ (੪੭-੪੯) · Śloka ੪੯
| ਘ੍ਰਾਣਗੇ ਰੁਧਿਰੇ ਸ਼ੁਦ੍ਧੇ ਨਾਵਨਂ ਚਾਨੁਸੇਚਯੇਤ੍||੪੭|| ਕਸਾਯਯੋਗਾਨ੍ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਾਨ੍ ਕ੍ਸੀਰੇਕ੍ਸ੍ਵਾਦਿਰਸਾਪ੍ਲੁਤਾਨ੍| ਕ੍ਸੀਰਾਦੀਨ੍ਸਸਿਤਾਂਸ੍ਤੋਯਂ ਕੇਵਲਂ ਵਾ ਜਲਂ ਹਿਤਮ੍||੪੮|| ਰਸੋ ਦਾਡਿਮਪੁਸ੍ਪਾਣਾਮਾਮ੍ਰਾਸ੍ਥ੍ਨਃ ਸ਼ਾਡ੍ਵਲਸ੍ਯ ਵਾ| |੪੯|
| घ्राणगे रुधिरे शुद्धे नावनं चानुषेचयेत्||४७|| कषाययोगान् पूर्वोक्तान् क्षीरेक्ष्वादिरसाप्लुतान्| क्षीरादीन्ससितांस्तोयं केवलं वा जलं हितम्||४८|| रसो दाडिमपुष्पाणामाम्रास्थ्नः शाड्वलस्य वा| |४९|
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਘ੍ਰਾਣਗੇ ਰੁਧਿਰੇ ਸ਼ੁਦ੍ਧੇ ਸਤਿ ਨਾਵਨਮਨੁਸੇਚਯੇਤ੍-ਨਸ੍ਯਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍| ਕਸਾਯਯੋਗਾਨ੍ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਾਨ੍-ਵਾਸਕਾਦੀਨ੍, ਘ੍ਰਾਣਗੇਨੁਸੇਚਯੇਤ੍| ਕਿਮ੍ਭੂਤਾਨ੍? ਕ੍ਸੀਰੇਕ੍ਸ੍ਵਾਦਿਰਸੇਨਾਪ੍ਲੁਤਾਨ੍-ਸਦ੍ਰਵਾਨ੍| ਆਦਿਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਮਾਂਸਰਸਘਤਾਦਿ ਗਹ੍ਯਤੇ| ਕ੍ਸੀਰਾਦੀਨ੍ ਵਾ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਾਨ੍ ਦਦ੍ਯਾਤ੍| ਤਥਾ ਤੋਯਮਰ੍ਥਾਤ੍ਸਸਿਤਂ, ਵਾ ਕੇਵਲਂ ਜਲਂ ਹਿਤਮਿਤਿ| ਤਥਾ ਦਾਡਿਮਪੁਸ੍ਪਾਣਾਂ ਰਸਃ, ਤਥਾ ਚੂਤਫਲਾਸ੍ਥ੍ਨਃ, ਤਥਾ ਦੂਰ੍ਵਾਯਾ ਰਸੋ, ਨਸ੍ਯਂ ਪਥਕ੍ਪਥਕ੍ ਹਿਤਮ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਘ੍ਰਾਣਪ੍ਰਵਤ੍ਤੇ ਨਸ੍ਯਮਾਹ-ਘ੍ਰਾਣਗੇ ਰੁਧਿਰ ਇਤਿ| ਕ੍ਸੀਰਾਦੀਨ੍ ਸਸਿਤਾਨਿਤ੍ਯਨ੍ਯਃ ਪ੍ਰਯੋਗਃ| ਤੋਯਂ ਸਸਿਤਮਿਤ੍ਯਨ੍ਯਃ| ਕੇਵਲਂ ਵਾ ਜਲਮਿਤ੍ਯਨ੍ਯਃ| ਰਸੋ ਦਾਡਿਮਪੁਸ੍ਪਾਣਾਮਿਤ੍ਯਨ੍ਯਃ| ਆਮ੍ਰਾਸ੍ਥ੍ਨੋ ਰਸ ਇਤ੍ਯਨ੍ਯਃ| ਸ਼ਾਦ੍ਵਲਸ੍ਯ ਰਸ ਇਤ੍ਯਨ੍ਯਃ|
Adhikarana ਪ੍ਰਦੇਹਾਭ੍ਯਞ੍ਜਨਾਦਯਃ (੪੯) · Śloka ੪੯
| ਕਲ੍ਪਯੇਚ੍ਛੀਤਵਰ੍ਗਂ ਚ ਪ੍ਰਦੇਹਾਭ੍ਯਞ੍ਜਨਾਦਿਸੁ||੪੯||
| कल्पयेच्छीतवर्गं च प्रदेहाभ्यञ्जनादिषु||४९||
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਸ਼ੀਤਵੀਰ੍ਯਵਰ੍ਗਂ ਚ ਪ੍ਰਲੇਪਾਭ੍ਯਞ੍ਜਨਾਦਿਸੁ ਕਲ੍ਪਯੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਪ੍ਰਦੇਹਾਦੀਨਾਹ-ਕਲ੍ਪਯੇਦਿਤਿ|
Adhikarana ਪਿਤ੍ਤਜ੍ਵਰੌਸਧਂ ਕ੍ਸਤਕ੍ਸੀਣੌਸਧਂ ਚ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੇ ਹਿਤਮ੍ (੨) · Śloka ੨
ਯਚ੍ਚ ਪਿਤ੍ਤਜ੍ਵਰੇ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਬਹਿਰਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਭੇਸਜਮ੍| ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੇ ਹਿਤਂ ਤਚ੍ਚ ਕ੍ਸਤਕ੍ਸੀਣੇ ਹਿਤਂ ਚ ਯਤ੍||੫੦|| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸੂਨੁਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਗ੍ਭਟਵਿਰਚਿਤਾ- ਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਹਦਯਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤ ਸ੍ਥਾਨੇ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਨਾਮ ਦ੍ਵਿਤੀਯੋਧ੍ਯਾਯਃ||੨||
यच्च पित्तज्वरे प्रोक्तं बहिरन्तश्च भेषजम्| रक्तपित्ते हितं तच्च क्षतक्षीणे हितं च यत्||५०|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचिता- यामष्टाङ्गहृदयसंहितायां चतुर्थे चिकित्सित स्थाने रक्तपित्तचिकित्सितं नाम द्वितीयोऽध्यायः||२||
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਯਚ੍ਚ ਪਿਤ੍ਤਜ੍ਵਰੇਭਿਹਿਤਮੌਸਧਂ ਬਹਿਰਨ੍ਤਰੇ, ਤਚ੍ਚ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੇ ਹਿਤਮ੍| ਤਥਾ, ਯਚ੍ਚ ਕ੍ਸਤੇ ਕ੍ਸੀਣੇ ਚ ਹਿਤਂ ਤਦਪਿ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੇ ਹਿਤਮਿਤਿ| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਗਾਙ੍ਕਦਤ੍ਤਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ਰੀਮਦਰੁਣਦਤ੍ਤਵਿਰਚਿਤਾਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਹਦਯਟੀ- ਕਾਯਾਂ ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰਾਖ਼੍ਯਾਯਾਂ ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਸ੍ਥਾਨੇ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਨਾਮ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ- ਧ੍ਯਾਯਃ ਸਮਾਪ੍ਤਃ|| ੨||
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਪਿਤ੍ਤਜ੍ਵਰੌਸਧਂ ਕ੍ਸਤਕ੍ਸੀਣੋਸਧ ਚ ਰਕ੍ਤਾਪਿਤ੍ਤਤਿਦਿਸ਼ਤਿ-ਯਚ੍ਚੇਤਿ| ਵਙ੍ਗਸੇਨੇ ਤੁ (ਰਕ੍ਤ. ਸ਼੍ਲੋ.੮੧)- "ਨਾਸਾਪ੍ਰਵਤ੍ਤਰੁਦਿਰਂ ਘਤਭਸ੍ਟਂ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਪਿਸ੍ਟਮਾਮਲਕਮ੍| ਸੇਤੁਰਿਵ ਤੋਯਵੇਗਂ ਰੁਣਦ੍ਧਿ ਮੂਰ੍ਨ੍ਧ੍ਨਿ ਪ੍ਰਲੇਪੇਨ|| ਰਸੋ ਦਾਡੀਮਪੁਸ੍ਪਸ੍ਯ ਦੂਰ੍ਵਾਰਸਸਮਨ੍ਵਿਤਃ| ਅਲਕ੍ਤਕਰਸੋਪੇਸ੍ਰਯਂ ਨਾਸਾਪੁਟੇ ਭਿਸਕ੍|| ਯੋਜਯੇਨ੍ਨਾਸ਼ਯੇਤ੍ ਕ੍ਸਿਪ੍ਰਂ ਤ੍ਰਿਦੋਸਮਪਿ ਦਾਰੁਣਮ੍| ਨਾਸਾਰਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਵਤ੍ਤਂ ਤੁ ਹਨ੍ਯਾਦਿਤਿ ਕਿਮਦ੍ਭੁਤਮ੍|| ਦੂਰ੍ਵਾਭਯਾਦਾਡਿਮਪੁਸ੍ਪਕਾਣਾਂ ਲਾਕ੍ਸਾਮਲਕ੍ਯੋਃ ਸ੍ਵਰਸੇਨ ਨਸ੍ਯਮ੍| [ ਦਿਨਤ੍ਰਯਂ ਯਃ ਕੁਰੁਤੇ ਪ੍ਰਭਾਤੇ ਨਾਸਾਸਜਂ ਨਾਮ ਰੁਜਂ ਨਿਹਨ੍ਤਿ|| ਸ਼੍ਯਾਮਾਸ਼੍ਵਮੋਰਟਾਨਨ੍ਤਾਸ਼ਕਰਾਭਿਃ ਸ਼ਤਂ ਘਤਮ੍| ਸਰ੍ਵਦੋਸਹਰਂ ਹਦ੍ਯਂ ਨਸ੍ਯਂ ] ਨਾਸਾਗਤੇਸਜਿ|| ਅਸ਼੍ਵਃ-ਅਸ਼੍ਵਕਨ੍ਦਃ| ਦੂਰ੍ਵਾ ਭਵ੍ਯਫ਼ਲਂ ਮਾਸਃ ਕੁਲਤ੍ਥਾ ਵਂਸ਼ਪਤ੍ਰਿਕਾਃ| ਜਲਸ੍ਥਲੋਦ੍ਭਵੌ ਕਰ੍ਣਮੋਟਕੌ ਖਰਮਞ੍ਜਰੀ|| ਦਣ੍ਡੋਤ੍ਪਲਸ੍ਯ ਮੂਲਂ ਚ ਨਿਸ੍ਵ੍ਕਾਥ੍ਯਾਸ੍ਟਗੁਣੇਮ੍ਭਸਿ| ਤਤ੍ਪਾਦਸ਼ੇਸਿਤਂ ਤੈਲਂ ਤੁਲ੍ਯਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਪਾਚਯੇਤ੍| ਤਤ੍ਤੈਲਂ ਪ੍ਰਤਿਮਰ੍ਸ਼ੇਨ ਆਨਾਹਾਖ੍ਯਂ ਗਦਂਜਯੇਤ੍||" ਇਤਿ| ਇਤਿ ਨਾਸਾਰੁਧਿਰਮ੍| ਇਤਿ ਹੇਮਾਦ੍ਰਿਟੀਕਾਯਾਮਾਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨੇ| ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤ੍ਤਪ੍ਰਕਾਰਣਂ ਸਾਮਸ੍ਤ੍ਯੇਨ ਨਿਰੂਪਿਤਮ੍||