Adhikarana ಅಧ್ಯಾಯೋಪಕ್ರಮಃ · Śloka
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಜ್ವರಚಿಕಿತ್ಸಿತಾದನನ್ತರಂ ರಕ್ತಪಿತ್ತಚಿಕಿತ್ಸಿತಮುಚ್ಯತೇ| ಯತೋ ಮಹೇಶ್ವರಸ್ಯ ಲಲಾಟಾಜ್ಜ್ವರೋ ಬಭೂವ, ತತ್ಸನ್ತಾಪಾದ್ರಕ್ತಪಿತ್ತಮಿತ್ಯುಕ್ತಮ್| ಅತೋ ರಕ್ತಪಿತ್ತಚಿಕಿತ್ಸಿತಸ್ಯೈವಾರಮ್ಭೋ ಯುಕ್ತಃ| ತಥಾ, ನಿದಾನೇ ಯದ್ವಿಶೇಷೇಣ ನೋಕ್ತಂ ತದಿಹ ವಿಶೇಷೇಣ ಸ್ಪಷ್ಟಂ ಕೃತ್ವಾ ನಿದಾನಾಭಿಪ್ರಾಯಮಪಿ ಭಣ್ಯತೇ, ರಕ್ತಪಿತ್ತಸ್ಯ ಕ್ಷಿಪ್ರಕಾರಿತ್ವಾತ್|
Adhikarana ರಕ್ತಪಿತ್ತಚಿಕಿತ್ಸಿತಾಽಧ್ಯಾಯಃ ರಕ್ತಪಿತ್ತಸ್ಯ ಸಾಧ್ಯತ್ವಮ್ (೨-೧) · Śloka ೧
ಅಥಾತೋ ರಕ್ತಪೈತ್ತಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ| (ಗದ್ಯಸೂತ್ರೇ|೨| ) ಊರ್ಧ್ವಗಂ ಬಲಿನೋಽವೇಗಮೇಕದೋಷಾನುಗಂ ನವಮ್| ರಕ್ತಪಿತ್ತಂ ಸುಖೇ ಕಾಲೇ ಸಾಧಯೇನ್ನಿರುಪದ್ರವಮ್||೧||
अथातो रक्तपैत्तचिकित्सितं व्याख़्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे|२| ) ऊर्ध्वगं बलिनोऽवेगमेकदोषानुगं नवम्| रक्तपित्तं सुख़े काले साधयेन्निरुपद्रवम्||१||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಬಲಿನೋ-ಬಲವತಃ ಪುಂಸೋ ನ ಸ್ತ್ರಿಯಾಃ, ಯದುತ್ಪನ್ನಮೂರ್ಧ್ವಗಂ ರಕ್ತಪಿತ್ತಂ ತತ್ಸಾಧಯೇತ್-ಉಪಕ್ರಮೇತ್| ತಥಾ ಯದೇವೋರ್ಧ್ವಗಮವೇಗಂ-ಅವೇಗವತ್, ತಥೈಕೋ ದೋಷಃ-ಕಫಾಖ್ಯಃ, ಅನುಗಃ-ಅನುಬಲೋ, ಯಸ್ಯ ತದೇಕದೋಷಾನುಗಮ್| ನಿದಾನೇಽಪ್ಯುಕ್ತಮ್ (ಹೃಂಇ.ಅ.೩/೮)-"ಊರ್ಧ್ವಂ ಸಾಧ್ಯಂ ಕಪಾದ್ಯಸ್ಮಾತ್" ಇತಿ| ತಥಾ ನವಂ-ಅಚಿರೋತ್ಪನ್ನಂ, ತಥಾ ಯತ್ಸುಖೇ ಕಾಲೇ- ತದ್ವ್ಯಾಧಿಪ್ರತಿಪಕ್ಷಭೂತೇ ಹೇಮನ್ತೇ ಶಿಶಿರೇ ವಾ ಜಾತಂ, ತಥಾ ಯನ್ನಿರುಪದ್ರವಂ-ವಿಕೃತವಿಜ್ಞಾನೀಯಾಧ್ಯಾಧ್ಯಾಯೋಕ್ತೈಃ (ಹೃ.ಶಾ.ಅ.೫/೭೪)" ರಕ್ತಪಿತ್ತಂಭೃಶಂ ರಕ್ತಂ" ಇತ್ಯಾದಿಗ್ರನ್ಥನಿರ್ದಿಷ್ಟೈರುಪದ್ರವೈ ರಹಿತಮ್| ಅತೋ ಲಕ್ಷಣಾದ್ಯದ್ವಿಪರ್ಯಯಲಕ್ಷಣಮೂರ್ಧ್ವಗಮಪಿ ರಕ್ತಪಿತ್ತಂ ತದರ್ಥಾದಸಾಧ್ಯಂ ಯಾಪ್ಯಂ ವಾ ಸ್ಯಾದಿತಿ ಗಮ್ಯತೇ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦- ಅಥ ರಕ್ತಪಿತ್ತಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್| ತತ್ರ ಸಾಧ್ಯಮಾಹಊರ್ಧ್ವಗಮಿತಿ| ಅವೋಗಂ-ವೇಗಬಾಹುಲ್ಯರಹಿತಮ್| ಸುಖೇ-ಹೇಮನ್ತಾದೌ|
Adhikarana ರಕ್ತಪಿತ್ತಸ್ಯ ಯಾಪ್ಯತ್ವಮ್ (೨) · Śloka ೨
ಅಧೋಗಂ ಯಾಪ್ಯಯೇದ್ರಕ್ತಮ್ ಯಚ್ಚದೋಷದ್ವಯಾನುಗಮ್| ಶಾನ್ತಂ ಶಾನ್ತಂ ಪುನಃ ಕುಪ್ಯನ್ಮಾರ್ಗಾನ್ಮಾರ್ಗಾನ್ತರಂ ಚ ಯತ್||೨||
अधोगं याप्ययेद्रक्तम् यच्चदोषद्वयानुगम्| शान्तं शान्तं पुनः कुप्यन्मार्गान्मार्गान्तरं च यत्||२||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಅಧೋಗಂ ರಕ್ತಪಿತ್ತಮೂರ್ಧ್ವಗರಕ್ತಪಿತ್ತೋಕ್ತೈಕದೋಷಾನುಗಾದಿವಿಶೇಷಣವಿಷಿಷ್ಟಮಪಿ ಯಾಪಯೇತ್| ಯಚ್ಚ ದೋಷದ್ವಯಾನುಗಂ-ವಾತಕಫಾಭ್ಯಾಂ ಹೀನಬಲಾಭ್ಯಾಮನುಗತಮೂರ್ಧ್ವಗಮಪಿ, ತಚ್ಚ ಯಾಪಯೇತ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦- ಯಾಪ್ಯಮಾಹ-ಅಧೋಗಮಿತಿ, ಶಾನ್ತಂ ಶಾನ್ತಮಿತಿ ಚ| ಯತ್-ಗಚ್ಛ್ತ್, ಇಣ್ ಗತೌ|
Adhikarana ರಕ್ತಪಿತ್ತಸ್ಯ ಅಸಾಧ್ಯತ್ವಮ್ (೩) · Śloka ೩
ಅತಿಪ್ರವೃತ್ತಂ ಮನ್ದಾಗ್ನೇಸ್ತ್ರಿದೋಷಂ ದ್ವಿಪಥಂ ತ್ಯಜೇತ್| |೩|
अतिप्रवृत्तं मन्दाग्नेस्त्रिदोषं द्विपथं त्यजेत्| |३|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಶಾನ್ತಂ ಶಾನ್ತಂ-ಅತಿಶಯೇನ ಶಾನ್ತಂ, ಪುನಃ ಕುಪ್ಯತ್-ಕೋಪಂ ಗಚ್ಛತ್, ಊರ್ಧ್ವಗಮೇಕದೋಷಾನುಗಮಧೋಗಂ ವಾ ತ್ಯಜೇತ್| ಅಥ ಮಾರ್ಗಾತ್-ಊರ್ಧ್ವಾತ್ ನಾಸಾಕ್ಷಿಕರ್ಣಾಸ್ಯಲಕ್ಷಣಾತ್, ಮಾರ್ಗಾನ್ತರಂ-ಗುದಮೇಢ್ರಲಕ್ಷಣಂ, ಯತ್-ಗಚ್ಛ್ಹತ್, ಏವಂ ಯತ್ಪ್ರವೃತ್ತಂ ತಚ್ಚ ತ್ಯಜೇತ್| ಯದಿತಿ ಇಣಃ ಶತರಿ ಇಣೋ ಯಣಿತಿ ಯಾದೇಶೇ ಯದಿತಿ ರೂಪಮ್| ತಥಾ ಅತಿಪ್ರವೃತ್ತಮೂರ್ಧ್ವಮಾರ್ಗಾಧೋಮಾರ್ಗಾದ್ವಾ ಯದ್ರಕ್ತಪಿತ್ತಂ ತತ್ತ್ಯಜೇತ್, ರಕ್ತಸ್ಯ ಪ್ರಾಣಾಯತನತ್ವಾತ್| ಉಕ್ತಂ ಚ-"ಜೀವಿತಂ ಪ್ರಾಣಿನಾಂ ತತ್ರ ರಕ್ತೇ ತಿಷ್ಠತಿ ತಿಷ್ಠತಿ|" ಇತಿ| ತಥಾ, ಮನ್ದಾಗ್ನೇರ್ಯತ್ಪ್ರವೃತ್ತಮಧೋಗಮೂರ್ಧ್ವಗಂ ವ ತದಪಿ ವಿರುದ್ಧೋಪಕ್ರಮತ್ವಾತ್ತ್ಯಜೇತ್| ತಥಾ ಹಿ,-ಮನ್ದಾಗ್ನೇಃ ಕಟುಕಾಮ್ಲೋಷ್ಣರೂಕ್ಷತೀಕ್ಷ್ಣಾದ್ಯೌಷಧಮಗ್ನಿಸನ್ಧುಕ್ಷಣಂ ಯತ್ತದ್ಧಿತಮ್, ರಕ್ತಪಿತ್ತೇ ಚಾತೋ ವಿಪರೀತಪ್ರಾಯಂ ಯತ್ತತ್ಪಥ್ಯಮ್| ತಥಾ, ತ್ರಿದೋಷಮೂರ್ಧ್ವಗಮಧೋಗಂ ವಾ ತದಪಿ ತ್ಯಜೇತ್, ವಿಷಮತ್ವಾತ್| ಯತೋ ನ ತದ್ವಮನವಿಷಯಂ ಭವತುಮರ್ಹತಿ ನಾಪಿ ವಿರೇಚನವಿಷಯಮ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦- ಅಸಾಧ್ಯಮಾಹ-ಅತಿಪ್ರವೃತ್ತಮಿತಿ| ಯತ್ರಾನುಬನ್ಧ್ಯಪಿ ಪಿತ್ತಂ ತದ್ಧಿ (ನ್ತ್ರಿ) ದೋಷಜಮ್| ಯತ್ರ ತು ಜನಕಮೇವ ತದ್ದ್ವಿದೋಷ [ ಜ ] ಮೇಕದೋಷಂ (ಷ)[ಜಂ] ವಾ| ನಿದಾನೋಕ್ತಾನಾಮಪಿ ಸಾಧ್ಯಾದೀನಾಂ ಪುನರುಕ್ತಿರಪರಿಪೂರ್ಣಪೂರಣಾಯ| ತತ್ರ ಸಾಧ್ಯತ್ವೇ ಯುಕ್ತಿರುಕ್ತಾ, ಇಹ ತು ಲಕ್ಷಣಮಿತಿ ವಾ, ಪೂರ್ವಾಚಾರ್ಯಾತಿವಿಪ್ರಕೀರ್ಣೋಕ್ತಿಪ್ರದರ್ಶನಂ ವಾ|
Adhikarana ಲಙ್ಘನೀಯಬೃಂಹಣೀಯಶೋಧನೀಯಶಮನೀಯವಿಭಾಗಃ (೩-೪) · Śloka ೪
| ಜ್ಞಾತ್ವಾ ನಿದಾನಮಯನಂ ಮಲಾವನುಬಲೌ ಬಲಮ್||೩|| ದೇಶಕಾಲಾದ್ಯವಸ್ಥಾಂ ಚ ರಕ್ತಪಿತ್ತೇ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್| ಲಙ್ಘನಂ ಬೃಂಹಣಂ ವಾಽಽದೌ ಶೋಧನಂ ಶಮನಂ ತಥಾ||೪||
| ज्ञात्वा निदानमयनं मलावनुबलौ बलम्||३|| देशकालाद्यवस्थां च रक्तपित्ते प्रयोजयेत्| लङ्घनं बृंहणं वाऽऽदौ शोधनं शमनं तथा||४||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ನಿದಾನಾದಿ ಜ್ಞಾತ್ವಾಽನನ್ತರಂ ರಕ್ತಪಿತ್ತೇ-ಊರ್ಧ್ವಗೇಽಧೋಗೇ ವಾ, ಆದೌ-ಪ್ರಥಮತ ಏವ, ಲಙ್ಘನಂ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್, ಅಥವಾ ಬೃಂಹಣಂ, ಅಥವಾ ಶೋಧನಂ ಶಮನಂ ವಾ| ತತ್ರ ನಿದಾನಂ-ತೀಕ್ಷ್ಣೋಷ್ಣಕಟ್ವಮ್ಲಾದಿಸೇವನಮ್, ಏತಜ್ಜ್ಞಾನಂ ಹಿ ತನ್ನಿದಾನವರ್ಜನ ಉಪಯುಜ್ಯತೇ| ತಥಾ ಚ ವಕ್ಷ್ಯತಿ (ಶ್ಲೋ.೨೪)-"ಯತ್ಕಿಞ್ಚಿದ್ರಕ್ತಪಿತ್ತಸ್ಯ ನಿದಾನಂ ತಚ್ಚ ವರ್ಜಯೇತ್|" ಇತಿ| ಅಯನಂ-ಊರ್ಧ್ವಾಘೋಲಕ್ಷಣಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾ| ತಥಾ ಚ ವಕ್ಷ್ಯತಿ (ಶ್ಲೋ.೮)- "ರಕ್ತೇ ಸಪಿಚ್ಛೇ ಸಕಫೇ ಗ್ರಥಿತೇ ಕಣ್ಠಮಾರ್ಗಗೇ| ಲಿಹ್ಯಾನ್ಮಾಕ್ಷಿಕಸರ್ಪಿರ್ಭ್ಯಾಂ ಕ್ಷಾರಮುತ್ಪಲನಾಲಜಮ್||" ಇತಿ| ತಥಾ (ಶ್ಲೋ.೪೭)- "ಗುದಾಗಮೇ ವಿಶೇಷೇಣ ಶೋಣಿತೇ ವಸ್ತಿರಿಷ್ಯತೇ|" ಇತ್ಯಾದಿ| ತಥಾ, ಪಿತ್ತಾಖ್ಯಸ್ಯ ಮಲಸ್ಯಾತ್ರ ಮೂಲಭೂತತ್ವಾತ್ಸಾಮರ್ಥ್ಯಾತ್ ಮಲೌ-ವಾತಕಫಾಖ್ಯೌ, ಅನುಬಲೌ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಚಿಕಿತ್ಸಾವಿಶೇಷಂ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್| ತಥಾ ಚ ವಕ್ಷ್ಯತಿ (ಶ್ಲೋ.೩೬)-"ರಕ್ತಪಿತ್ತಂ ನ ಚೇಚ್ಛಾಮ್ಯೇತ್ತತ್ರ ವಾತೋಲ್ಬಣೇ ಪಯಃ| ಯುಞ್ಜಯಾಚ್ಛಾಗಂ" ಇತ್ಯಾದಿ| ತಥಾ, ಬಲಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾ| ಯತೋ ವಕ್ಷ್ಯತಿ (ಶ್ಲೋ. ೧೩)- "ಯಥಾಸ್ವಂ ಮನ್ಥಪೇಯಾದಿಃ ಪ್ರಯೋಜ್ಯೋ ರಕ್ಷತಾ ಬಲಮ್|" ಇತಿ| ದೇಶೋ-ದ್ವಿವಿಧಃ ಶಾರೀರೋ ಭೂಮಿದೇಶಶ್ಚ| ತತ್ರ ಶಾರೀರೋ-ಮುಖನಾಸಾದ್ಯವಯವರೂಪಃ| ಊರ್ಧ್ವಗೇ ಹಿ ರಕ್ತಪಿತ್ತೇ ಸತ್ಯಪಿ ನಾಸಾಪ್ರವೃತ್ತೇ ವಿಶೇಷೇಣಾನ್ಯದೌಷಧಮನ್ಯಪ್ರವೃತ್ತೇಽನ್ಯತ್| ತಥಾ, ಅಧೋಗೇ ರಕ್ತಪಿತ್ತೇ ಸತ್ಯಪಿ ಗುದಪ್ರವೃತ್ತೇಽನ್ಯದೌಷಧಂ ಮೇಢ್ರಪ್ರವೃತ್ತೇ ಚಾನ್ಯತ್| ಭೂಮಿದೇಶಶ್ಚ-ತ್ರಿವಿಧೋವ್ಯಾಖ್ಯಾತೋ ಜಾಙ್ಗಲಾನೂಪಸಾಧಾರಣಭೇದೇನ| ತತ್ರ ಜಾಙ್ಗಲೇಽನ್ಯಧೌಷಧಮನೂಪೇಽನ್ಯತ್ ಸಾಧಾರಣೇ ಚಾನ್ಯತ್| ಕಾಲೋ-ಮುಹೂರ್ತಾದಿಃ ಶೀತೋಷ್ಣವರ್ಷಲಕ್ಷಣ ಆವಸ್ಥಿಕಶ್ಚ| ತಥಾ ಚ ಶೀತೇ ಕಾಲೇಽನ್ಯಾದೃಸಮೌಷಧಮನ್ಯಸ್ಮಿನ್ ಕಾಲೇಽನ್ಯಾದೃಷಮೌಷಧಂ ರಕ್ತಪಿತ್ತೇ| ಆದಿಗ್ರಹಣೇನಾನಲಾಹಾ ರಸತ್ತ್ವಸಾತ್ಮ್ಯವಯಃಪ್ರಕೃತಿಪ್ರಭೃತಯೋ ಗೃಹ್ಯನ್ತೇ| ಅವಸ್ಥಾಂ ಚ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಅವಸ್ಥಾವಶಾತ್, ರಕ್ತಪಿತ್ತಸ್ಯ ಹ್ಯವಸ್ಥಾವಿಶೇಷೇಣಾನ್ಯದೌಷಧಂ ಸ್ಯಾತ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦- ಲಙ್ಘನೀಯಬೃಂಹಣೀಯಶೋಧನೀಯಶಮನೀಯ ವಿಭಾಗಮಾಹ-ಜ್ಞಾತ್ವೇತಿ| ತತ್ರ ನಿದಾನಜ್ಞಾನಾತ್ ಬೃಂಹಣೋತ್ಥೇ ಲಙ್ಘನಂ ಲಙ್ಘನೋತ್ಥೇ ಬೃಂಹಣಮ್| ಅಯನಜ್ಞಾನಾತ್ ಊರ್ಧ್ವಗೇ ಲಙ್ಘನಮಧೋಗೇ ಬೃಂಹಣಮ್| ಅನುಬಲಮಲಜ್ಞಾನಾತ್ ಕಫೇ ಲಙ್ಘನಂ ವಾತೇ ಬೃಂಹಣಮ್| ಬಲಜ್ಞಾನಾತ್ ಸಮ್ಪೂರ್ಣೇ ಬಲೇ ಲಙ್ಘನಮಲ್ಪೇ ಬೃಂಹಣಮ್| ದೇಶಜ್ಞಾನಾತ್ ಅನೂಪೇ ಲಙ್ಘನಂ ಜಾಙ್ಗಲೇ ಬೃಂಹಣಮ್| ಕಾಲಜ್ಞಾನಾತ್ ವಿಸರ್ಗೇ ಲಙ್ಘನಮಾದಾನೇ ಬೃಂಹಣಮ್| ಆದಿಶಬ್ದಾತ್ ಯೌವನೇ ಲಙ್ಘನಂ ವಾರ್ಧಕೇ ಬೃಂಹಣಮಿತ್ಯಾದಿ| ಅವಸ್ಥಾಜ್ಞಾನಾತ್ ಅಪಕ್ವೇ ಲಙ್ಘನಂ ಪಕ್ವೇ ಬೃಂಹಣಮ್| ಪೂರ್ವಂ ಶಮನಶೋಧನವಿಭಾಗೋ ಜ್ಞೇಯಃ| ಆದೌಗ್ರಹಣಾತ್ ಲಙ್ಘನಾನನ್ತರಂ ಬೃಂಹಣಂ ಬೃಂಹಣಾನನ್ತರಂ ಲಙ್ಘನಂ ಚ ಕಾರ್ಯಮ್|
Adhikarana ಶೋಧ್ಯತ್ವೇಽಪಿ ಲಙ್ಘನಶಾಮ್ಯಬೃಂಹಣಶಾಮ್ಯವಿಭಾಗಃ (೫-೬) · Śloka ೬
ಸನ್ತರ್ಪಣೋತ್ಥಂ ಬಲಿನೋ ಬಹೂದೋಷಸ್ಯ ಸಾಧಯೇತ್| ಊರ್ಧ್ವಭಾಗಂ ವಿರೇಕೇಣ ವಮನೇನ ತ್ವಧೋಗತಮ್||೫|| ಶಮನೈರ್ಬೃಂಹಣೈಶ್ಚಾನ್ಯಲ್ಲಙ್ಘ್ಯ ಬೃಂಹ್ಯಾನವೇಕ್ಷ್ಯ ಚ| |೬|
सन्तर्पणोत्थं बलिनो बहूदोषस्य साधयेत्| ऊर्ध्वभागं विरेकेण वमनेन त्वधोगतम्||५|| शमनैर्बृंहणैश्चान्यल्लङ्घ्य बृंह्यानवेक्ष्य च| |६|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಸನ್ತರ್ಪಣೋತ್ಥಂ ಬಲಿನೋ ಬಹುದೋಷಸ್ಯ ನರಸ್ಯ ರಕ್ತಪಿತ್ತಮೂರ್ಧ್ವಗಂ ವಿರೇಕೇಣ ಸಾಧಯೇತ್, ಅಧೋಗತಂ ತು ವಮನೇನ ಸಾಧಯೇತ್| ಅನ್ಯತಪತರ್ಪಣೋತ್ಥಂ ರಕ್ತಪಿತ್ತಂ ದುರ್ಬಲಸ್ಯಾಲ್ಪದೋಷಸ್ಯೋರ್ಧ್ವಗಂ ಶಮನೈರಧೋಗಂ ಬೃಂಹಣೈರುಪಾಚರೇತ್| ಬೃಂಹಣೈರ್ವಾ ಶಮನೈಃ| ನ ಚೇದಂ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ನಿರಪೇಕ್ಷಂ ಯುಞೀತೇತ್ಯಾಹ-ಲಙ್ಘ್ಯಬೃಂಹ್ಯಾನವೇಕ್ಷ್ಯ ಚೇತಿ| ಲಙ್ಘನಾದುತ್ಪನ್ನಮಧೋಗಮಪಿ ಶಮನೈರುಪಾಚರೇತ್| ಬೃಂಹಣಾದುತ್ಪನ್ನಮೂರ್ಧ್ವಗಮಪಿ ಲಙ್ಹ್ಘನೈರುಪಾಚರೇದಿತ್ಯರ್ಥಃ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦-ಶೋಧ್ಯತ್ವೇಽಪಿ ವಮ್ಯವಿರೇಚ್ಯವಿಭಾಗಮಾಹ-ಸನ್ತರ್ಪಣೋತ್ಥಮಿತಿ| ಅಧೋಗೇ ವಮನಮ್| ಊರ್ಧ್ವಗೇ ವಿರೇಚನಮ್| ಸನ್ತರ್ಪಣೋತ್ಥಂ ಇತ್ಯತ್ರ ಉಭಯತ್ರ ತುಲ್ಯಮ್| ಶಾಮ್ಯತ್ವೇಽಪಿ ಲಙ್ಘನಶಾಮ್ಯಬೃಂಹಣಶಾಮ್ಯವಿಭಾಗಮಾಹ- ಶಮನೈರ್ಬೃಂಹಣೈಶ್ಚೇತಿ| ಅನ್ಯತ್- ಅಪತರ್ಪಣೋತ್ಥಮಲ್ಪಬಲಸ್ಯ ಚಾಲ್ಪದೋಷಸ್ಯಚ| ಊರ್ಧ್ವಗಂ ಲಙ್ಘನಶಮನೈಸ್ತಥಾ ಲಙ್ಘ್ಯೇ ಪುರುಷೇ ಸನ್ತರ್ಪಣೋತ್ಥತ್ವಾದಿತ್ರಯೇ ಸತ್ಯಪಿ ಬೃಂಹಣಮ್| ಬೃಂಹ್ಯೇ ಪುರುಷೇ ಅತರ್ಪಣೋತ್ಥತ್ವಾದಿತ್ರಯೇ ಸತ್ಯಪಿ ಲಙ್ಘನಮ್|
Adhikarana ಶಮನೌಷಧಮ್ (೬-೭) · Śloka ೭
| ಊರ್ಧ್ವಂ ಪ್ರವೃತ್ತೇ ಶಮನೌ ರಸೌ ತಿಕ್ತಕಷಾಯಕೌ||೬|| ಉಪವಾಸಶ್ಚ ನಿಃಶುಣ್ಠೀಷಡಙ್ಗೋದಕಪಾಯಿನಃ| |೭|
| ऊर्ध्वं प्रवृत्ते शमनौ रसौ तिक्तकषायकौ||६|| उपवासश्च निःशुण्ठीषडङ्गोदकपायिनः| |७|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಊರ್ಧ್ವಂ ಪ್ರವೃತ್ತೇ ರಕ್ತಪಿತ್ತೇ ಶುಣ್ಠೀರಹಿತಂ ಷಡಙ್ಗೋದಕಂ ಪಿಬತಃ ಪುಂಸಸ್ತಿಕ್ತಕಷಾಯೌ ರಸೌ ಶಮನಮ್| ತಥಾ, ಉಪವಾಸಃ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦- ಶಮನಮಾಹ-ಊರ್ಧ್ವಂ ಪ್ರವೃತ್ತ ಇತಿ| ಷಡಙ್ಗೋದಕಂ-"ಘನಚನ್ದನಶುಣ್ಠ್ಯಮ್ಬುಪರ್ಪಟೋಶೀರಸಾಧಿತಮ್|" (ಹೃ. ಚಿ. ಅ. ೧/೧೫) ಇತಿ ಜ್ವರೋಕ್ತಮ್, ತಚ್ಚಾತ್ರ ಶುಣ್ಠೀಂ ವಿನಾ ಕಾರ್ಯಮ್|
Adhikarana ಬೃಂಹಣೌಷಧಮ್ (೭) · Śloka ೭
| ಅಧೋಗೇ ರಕ್ತಪಿತ್ತೇ ತು ಬೃಂಹಣೌ ಮಧುರೋ ರಸಃ||೭||
| अधोगे रक्तपित्ते तु बृंहणौ मधुरो रसः||७||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಅಧೋಗೇ ತು ರಕ್ತಪಿತ್ತೇ ಬೃಂಹಣೋ ಮಧುರೋ ರಸೋ ಹಿತಃ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦- ಬೄಂಹಣಮಾಹ-ಅಧೋಗೇ ರಕ್ತಪಿತ್ತ ಇತಿ|
Adhikarana ಊರ್ಧ್ವಗಾಧೋಗಯೋಃ ಪಥ್ಯವಿಭಾಗಃ (೮) · Śloka ೮
ಊರ್ಧ್ವಗೇ ತರ್ಪಣಂ ಯೋಜ್ಯಂ ಪ್ರಾಕ್ ಚ ಪೇಯಾ ತ್ವಧೋಗತೇ| |೮|
ऊर्ध्वगे तर्पणं योज्यं प्राक् च पेया त्वधोगते| |८|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಊರ್ಧ್ವಗೇ ರಕ್ತಪಿತ್ತೇ ಪ್ರಾಕ್-ಪೂರ್ವಂ, ತರ್ಪಣಂ ಯೋಜ್ಯಮ್, ತಥಾಸಾತ್ಮ್ಯತ್ವಾತ್| ಏವಮಧೋಗೇ ರಕ್ತಪಿತ್ತೇ ಪ್ರಾಕ್ ಪೇಯಾ ಯೋಜ್ಯಾ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦- ಊರ್ಧ್ವಗಾಧೋಗಯೋಃ ಪಥ್ಯವಿಭಾಗಮಾಹ್ನ-ಊರ್ಧ್ವಗೇ ತರ್ಪಣಮಿತಿ| ಊರ್ಧ್ವಗೇ ಪ್ರಾಕ್ ತರ್ಪಣಂ ಪಥ್ಯಮ್, ಅಧೋಗೇ ತು ಪೇಯಾ ಶೇಷಂ ಜ್ವರವತ್|
Adhikarana ಅಶುದ್ಧರಕ್ತಸ್ಯ ಸ್ತಮ್ಭನನಿಷೇಧಃ ಶುದ್ಧರಕ್ತಸ್ಯ ಸ್ತಮ್ಭನಮ್ (೮-೯) · Śloka ೯
| ಆಶ್ನತೋ ಬಲಿನೋಽಶುದ್ಧಂ ನ ಧಾರ್ಯಂ ತದ್ಧಿ ರೋಗಕೃತ್||೮|| ಧಾರಯೇದನ್ಯಥಾ ಶೀಘ್ರಮಗ್ನಿವಚ್ಛೀಘ್ರಕಾರಿ ತತ್| |೯|
| आश्नतो बलिनोऽशुद्धं न धार्यं तद्धि रोगकृत्||८|| धारयेदन्यथा शीघ्रमग्निवच्छीघ्रकारि तत्| |९|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಬಲಿನೋ ನರಸ್ಯಾಶ್ನತೋ ರಕ್ತಮಶುದ್ಧಂ-ದುಷ್ಟಂ, ನ ಧಾರ್ಯಂ-ನ ಸ್ತಮ್ಭನೀಯಮ್| ತದ್ಧಿ ಘೃತಂ ಸಿರಾವ್ಯಧವಿಧ್ಯುಕ್ತಾನ್ ವಿಸರ್ಪವಿದ್ರಧಿಪ್ಲೀಹಾದೀನ್ ರೋಗಾನ್ ಕರೋತಿ| ಅನ್ಯಥಾ-ವಿಧಿವಿಪರ್ಯಯೇ ಸತಿ ದುರ್ಬಲಸ್ಯಾಭೋಜನಸ್ಯ ಚ, ಶೀಘ್ರಂ ಧಾರಯೇತ್| ಯಸ್ಮಾದಗ್ನಿವಚ್ಛೀಘ್ರಂ ಮರಣಕಾರಿ ತತ್-ರಕ್ತಮಸ್ತಮ್ಭಿತಂ, ಸ್ಯಾತ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦- ಅಶುದ್ಧಸ್ಯ ರಕ್ತಸ್ಯ ಸ್ತಮ್ಭನಂ ನಿಷೇಧತಿ-ಅಶ್ನತ ಇತಿ| ಶುದ್ಧಸ್ಯ ಸ್ತಮ್ಭನಂ ವಿಧತ್ತೇ-ಧಾರಯೇದಿತಿ| ಅನ್ಯಥಾ-ಶುದ್ಧತ್ವೇ, ಬಲಾಶನಯೋರಲ್ಪಯೋರಶುದ್ಧತ್ವೇಽಪಿ| ತತ್-ಅಸ್ತಮ್ಭಿತಂ ರಕ್ತಮ್|
Adhikarana ವಿರೇಚನೌಷಧಮ್ (೯-೧೦) · Śloka ೧೦
| ತ್ರಿವೃಚ್ಛ್ಯಾಮಾಕಷಾಯೇಣ ಕಲ್ಕೇನ ಚ ಸಶರ್ಕರಮ್||೯|| ಸಾಧಯೇದ್ವಿಧಿವಲ್ಲೇಹಂ ಲಿಹ್ಯಾತ್ಪಾಣಿತಲಂ ತತಃ| |೧೦|
| त्रिवृच्छ्यामाकषायेण कल्केन च सशर्करम्||९|| साधयेद्विधिवल्लेहं लिह्यात्पाणितलं ततः| |१०|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ತ್ರಿವೃತಾ-ಶುಕ್ಲಗೋಪೀತ್ಯುಚ್ಯತೇ| ಶ್ಮಾಮಾ-ಮಾಲವಿಕಾ ತ್ರಿವೃದುಚ್ಯತೇ| ತಯೋಃ ಕಷಾಯೇಣ ತಥಾ ತಯೋರೇವ [ಕಲ್ಕೇನ] ಮಾತ್ರಾಮಾಶ್ರಿತ್ಯೈತದುಕ್ತಮ್| ಅತ್ರ ಚ ಕಣ್ಟಕಾರಿಕಾಲೇಹವತ್ (ಹೃ.ಚಿ.ಅ.೩/೬೨) ಕ್ವಾಥಕಲ್ಕಶರ್ಕರಾಣಾಂ ಪರಿಮಾಣಂ ವೇದ್ಯಮಿತಿ ವೃದ್ಧವೈದ್ಯವ್ಯವಹಾರಃ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦- ವಿರೇಚನಮಾಹ-ತ್ರಿವೃಚ್ಛಾಮಾಕಷಾಯೇಣೇತಿ| ಕಲ್ಕೇನತ್ರಿವೃದ್ದ್ವಯಸ್ಯೈವ| ಪಾಣಿತಲಂ ಕರ್ಷಮ್|
Adhikarana ವಿರೇಚನಾನ್ತರದ್ವಯಮ್ (೧೦-೧೧) · Śloka ೧೧
| ತ್ರಿವೃತಾ ತ್ರಿಫಲಾ ಶ್ಯಾಮಾ ಪಿಪ್ಪಲೀ ಶರ್ಕರಾ ಮಧು||೧೦|| ಮೋದಕಃ ಸನ್ನಿಪಾತೋರ್ಧ್ವರಕ್ತಶೋಫಜ್ವರಾಪಹಃ| ತ್ರಿವೃತ್ಸಮಸಿತಾ ತದ್ವತ್ ಪಿಪ್ಪಲೀಪಾದಸಂಯುತಾ||೧೧||
| त्रिवृता त्रिफला श्यामा पिप्पली शर्करा मधु||१०|| मोदकः सन्निपातोर्ध्वरक्तशोफज्वरापहः| त्रिवृत्समसिता तद्वत् पिप्पलीपादसंयुता||११||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ತಥಾ ತ್ರಿವೃತಾದಿಭಿರ್ಮೋದಕೋ-ವಟಕಃ| ಶರ್ಕರಾಪರಿಮಾಣಂ ಚ ಪದ್ಮಕಾದ್ಯಚೂರ್ಣವದವಬೋಧ್ಯಮ್| ಸ ಚ ಮೋದಕಃ ಸನ್ನಿಪಾತೋರ್ಧ್ವರಕ್ತಶೋಫಜ್ವರಹೃದ್ಭವತಿ| ಪೂರ್ವೋಕ್ತಸ್ಯ ಲೇಹಸ್ಯ ವಿಷಯನಿರ್ದೇಶಾದೇವ ವಿಷಯೋ ವೇದ್ಯಃ| ತ್ರಿವೃತ್ಸಮಸಿತಾ ಪಿಪ್ಪಲೀಪಾದಸಂಯುತಾ ತದ್ವತ್-ಸನ್ನಿಪಾತಾದಿ ಹೃದಿತ್ಯರ್ಥಃ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦- ವಿರೇಚನಾನ್ತರಮಾಹ-ತ್ರಿವೃತೇತಿ| ಸನ್ನಿಪಾತಸ್ತ್ರಿಭಿಃ ಸಮ್ಬಧ್ಯತೇ| ವಿರೇಚನಾನ್ತರಮಾಹ-ತ್ರಿವೃತ್ಸಮಸಿತೇತಿ| ಸಙ್ಗ್ರಹೇ (ಚಿ. ಅ. ೩)- " ತ್ರಿಫಲಾತ್ರಿವೃತಾಧಾತ್ರೀತ್ರಾಯನ್ತ್ಯಾರಗ್ವಧಾಭಯಾಃ| ಗವಾಕ್ಷೀಕ್ಷುರಸಕ್ಷೀರದ್ರಾಕ್ಷಾಃ ಕ್ಷೌದ್ರಸಿತೋತ್ಕಟಾಃ|| ಯಥಾಸ್ವಂ ಕಲ್ಪಬಿಹಿತಾ ವಿರೇಕಾರ್ಥಂ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್|" ಇತಿ| ತ್ರಿಫಲಾದೀನಿ ದಶ ವಿರೇಚನಾನಿ| ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ಮಧುಸಿತೋತ್ಕಟಾನಿ| ಗವಾಕ್ಷೀ-ಇನ್ದ್ರವಾರುಣೀ|
Adhikarana ವಮನಪಞ್ಚಕಮ್ (೧೨-೧೩) · Śloka ೧೩
ವಮನಂ ಫಲಸಂಯುಕ್ತಂ ತರ್ಪಣಂ ಸಸಿತಾಮಧು| ಸಸಿತಂ ವಾ ಜಲಂ ಕ್ಷೌದ್ರಯುಕ್ತಂ ವಾ ಮಧುಕೋದಕಮ್||೧೨|| ಕ್ಷೀರಂ ವಾ ರಸಮಿಕ್ಷೋರ್ವಾ| |೧೩|
वमनं फलसंयुक्तं तर्पणं ससितामधु| ससितं वा जलं क्षौद्रयुक्तं वा मधुकोदकम्||१२|| क्षीरं वा रसमिक्षोर्वा| |१३|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಮದನಫಲೇನ ಸಂಯುಕ್ತಂ ತರ್ಪಣಂ ಸಿತಾಮಧುಭ್ಯಾಂ ಸಹ ವಮನೇ ದೇಯಮ್, ವಾತಕೋಪಭಯಾದಿತ್ಯಭಿಪ್ರಾಯಃ| ಅಥವಾ ಸಶರ್ಕರಂ ಫಲ ಸಂಯುಕ್ತಂ, [ಅಥವಾ] ಮಧುಕೋದಕಮಥವಾ ಕ್ಷೌದ್ರಸಂಯುಕ್ತಂ, ಅಥವಾ ಕ್ಷೀರಂ, ಅಥವೇಕ್ಷುರಸಮ್| ಸರ್ವಮೇತತ್ ಮದನಫಲಸಂಯುಕ್ತಂ ಪೃಥಕ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ದೇಯಮ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦- ವಮನಪಞ್ಚಕಮಾಹ-ವಮನಂ ಫಲಸಂಯುಕ್ತಮಿತಿ| ಪಞ್ಚಸ್ವಪಿ ಮದನಫಲಸಂಯೋಗಃ| ಸಙ್ಗ್ರಹೇ ತು (ಚಿ. ಅ. ೩)- "ಫಲೇನ್ದ್ರಯವಗಾಙ್ಗೇಯೀಮಧುಕಂ ವಾ ಸಮಾಕ್ಷಿಕಮ್|" ಇತಿ|
Adhikarana ಶುದ್ಧಸ್ಯ ಪಥ್ಯಮ್ (೧೩) · Śloka ೧೩
ಶುದ್ಧಸ್ಯಾನನ್ತರೋ ವಿಧಿಃ| ಯಥಾಸ್ವಂ ಮನ್ಥಪೇಯಾದಿಃ ಪ್ರಯೋಜ್ಯೋ ರಕ್ಷತಾ ಬಲಮ್||೧೩||
शुद्धस्यानन्तरो विधिः| यथास्वं मन्थपेयादिः प्रयोज्यो रक्षता बलम्||१३||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಊರ್ಧ್ವ[ಗ]ರಕ್ತಪಿತ್ತಿನೋಽಧೋಗರಕ್ತಪಿತ್ತಿನೋ ವಾ ಯಥಾಕ್ರಮಂ ವಿರೇಕವಮನಾಭ್ಯಾಂ ಶುದ್ಧಸ್ಯಾನನ್ತರಂ [ಯಥಾಸ್ವಂ-] ಯಥಾಯೋಗಂ ಯಥಾವಿಧಿ, ಮನ್ಥಪೇಯಾದಿಃ ಪ್ರಯೋಕ್ತವ್ಯಃ,-ಊರ್ಧ್ವಗೇ ಮನ್ಥಾದಿರಧೋಗೇ ಪೇಯಾದಿರಿತಿ ಯಥಾರ್ಥಃ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦- ಶುದ್ಧಸ್ಯ ಪಥ್ಯಮಾಹ-ಶುದ್ಧಸ್ಯೇತಿ| ಅನನ್ತರಃ "ಊರ್ಧ್ವಗೇ ತರ್ಪಣಂ ಯೋಜ್ಯಮ್" (ಶ್ಲೋ. ೮) ಇತ್ಯಾದಿ| ಬಲಂ ಅಗ್ನಿಬಲಂ ದೇಹಬಲಂ ಚ|
Adhikarana ಮನ್ಥದ್ವಯಮ್ (೧೪) · Śloka ೧೪
ಮನ್ಥೋ ಜ್ವರೋಕ್ತೋ ದ್ರಾಕ್ಷಾದಿಃ, ಪಿತ್ತಘ್ನೈರ್ವಾ ಫಲೈಃ ಕೃತಃ| |೧೪|
मन्थो ज्वरोक्तो द्राक्षादिः, पित्तघ्नैर्वा फलैः कृतः| |१४|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಮನ್ಥೋ ಜ್ವರೋಕ್ತೋ ದ್ರಾಕ್ಷಾದಿಃ-"ದ್ರಾಕ್ಷಾಮಧೂಕಮಧುಕ" (ಹೃ. ಚಿ. ಅ. ೧/೫೫) ಇತ್ಯಾದಿಃ| ಪಿತ್ತಘ್ನೈರ್ವಾ-ದ್ರಾಕ್ಷಾಮಲಕಕ್ರಾಶ್ಮರ್ಯಮಧುಕಾದಿಭಿಃ, ಫಲೈಃ ಕೃತಃ ಪ್ರಯೋಕ್ತವ್ಯಃ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦- ಮನ್ಥಮಾಹ-ಮನ್ಥೋ ಜ್ವರೋಕ್ತ ಇತಿ| ದ್ರಾಕ್ಷಾದಿಃ-"ದ್ರಾಕ್ಷಾಮಧೂಕಮಧುಕ" ಇತ್ಯಾದಿಃ| ಮನ್ಥಾನ್ತರಮಾಹ-ಪಿತ್ತಘ್ನೈರ್ವೇತಿ|
Adhikarana ಮನ್ಥಾನ್ತರದ್ವಯಮ್ (೧೪-೧೫) · Śloka ೧೫
| ಮಧುಖರ್ಜೂರಮೃದ್ವೀಕಾಪರೂಷಕಸಿತಾಮ್ಭಸಾ||೧೪|| ಮನ್ಥೋ ವಾ ಪಞ್ಚಸಾರೇಣ ಸಘೃತೈರ್ಲಾಜಸಕ್ತುಭಿಃ| ದಾಡಿಮಾಮಲಕಾಮ್ಲೋ ವ ಮನ್ದಾಗ್ನ್ಯಮ್ಲಾಭಿಲಾಷಿಣಾಮ್||೧೫||
| मधुख़र्जूरमृद्वीकापरूषकसिताम्भसा||१४|| मन्थो वा पञ्चसारेण सग़ृतैर्लाजसक्तुभिः| दाडिमामलकाम्लो व मन्दाग्न्यम्लाभिलाषिणाम्||१५||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಅಥವಾ ಮಧ್ವಾದಿನಾ ದ್ರವ್ಯಪಞ್ಚಕೇನ ಕೃತೇನ ಪಞ್ಚಸಾರಾಖ್ಯೇನ ಲಾಜಸಕ್ತುಭಿಃ ಸಸರ್ಪಿಷ್ಕೈರ್ಮನ್ಥೋ ಹಿತಃ| ಮನ್ದಾಗ್ನೀನಾಮಮ್ಲಾಭಿಲಾಷಿಣಾಂ ಚ ದಾಡಿಮಾಮಲಕಾಭ್ಯಾಮಮ್ಲಶ್ಚ ಮನ್ಥಃ ಪ್ರಯೋಕ್ತವ್ಯಃ| 'ಅಧೋಗೇ ಪ್ರಾಕ್ಪೇಯಾ ಪ್ರಯೋಜ್ಯಾ' ಇತ್ಯುಕ್ತಮ್| ಅತಸ್ತಾ ಏವ ಪೇಯಾ ಬ್ರೂತೇ-
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦- ಮನ್ಥಾನ್ತರಮಾಹ-ಮಧುಖರ್ಜೂರೇತಿ| ಪಞ್ಚ ಮಧ್ವಾದೀನಿ ಸಾರಾಣ್ಯತ್ರೇತಿ ಪಞ್ಚಸಾರಮ್, ಸಂಜ್ಞಾ ಚೇಯಮ್| ಮನ್ಥಾನ್ತರಮಾಹ-ದಾಡೀಮಾಮಲಕಾಮ್ಲೋ ವೇತಿ| ದಾಡಿಮಾಮಲಕರಸಯೋಗಾದಮ್ಲಃ|
Adhikarana ಪೇಯಾಸಪ್ತಕಮ್ (೧೬-೧೮) · Śloka ೧೮
ಕಮಲೋತ್ಪಲಕಿಞ್ಜಲ್ಕಪೃಶ್ನಿಪರ್ಣೀಪ್ರಿಯಙ್ಗುಕಾಃ| ಉಶೀರಂ ಶಾಬರಂ ರೋಧ್ರಂ ಶೃಙ್ಗಬೇರಂ ಕುಚನ್ದನಮ್||೧೬|| ಹೀವೇರಂ ಧಾತಕೀಪುಷ್ಪಂ ಬಿಲ್ವಮಧ್ಯಂ ದುರಾಲಭಾ| ಅರ್ಧಾರ್ಧೈರ್ವಿಹಿತಾಃ ಪೇಯಾ ವಕ್ಷ್ಯನ್ತೇ ಪಾದಯೌಗಿಕಾಃ||೧೭|| ಭೂನಿಮ್ಬಸೇವ್ಯಜಲದಾ ಮಸೂರಾಃ ಪೃಶ್ನಿಪರ್ಣ್ಯಪಿ| ವಿದಾರಿಗನ್ಧಾ ಮುದ್ಗಾಶ್ಚ ಬಲಾ ಸರ್ಪಿರ್ಹರೇಣುಕಾಃ||೧೮||
कमलोत्पलकिञ्जल्कपृश्निपर्णीप्रियङ्गुकाः| उशीरं शाबरं रोध्रं शृङ्गबेरं कुचन्दनम्||१६|| हीवेरं धातकीपुष्पं बिल्वमध्यं दुरालभा| अर्धार्धैर्विहिताः पेया वक्ष्यन्ते पादयौगिकाः||१७|| भूनिम्बसेव्यजलदा मसूराः पृश्निपर्ण्यपि| विदारिगन्धा मुद्गाश्च बला सर्पिर्हरेणुकाः||१८||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಕಮಲೋತ್ಪಲೇತ್ಯಾದಿಭಿರ್ವರ್ಗೈರರ್ಧಶ್ಲೋಕೈಃ ಪೇಯಾ ವಿಹಿತಾಃ| ಪಾದಯೌಗಿಕಾ ವಕ್ಷ್ಯನ್ತೇ| ಭೂನಿಮ್ಬಸೇವ್ಯೇತ್ಯಾದಯಃ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦- ತ್ರಿಭಿರರ್ಧರ್ಚೈಸ್ತಿಸ್ತ್ರಃ ಪೇಯಾ ಆಹ-ಕಮಲೋತ್ಪಲೇತಿ| ಚತುರ್ಭಿಃ ಪಾದೈಶ್ಚತಸ್ನಃ ಪೇಯಾ ಆಹ-ಭೂನಿಮ್ಬಸೇವ್ಯಜಲದಾ ಇತಿ| ವಿದಾರಿಗನ್ಧಾ-ಶಾಲಿಪರ್ಣೀ| ಹರೇಣುಕಾಃ-ಸತೀನಾಃ| ಸಙ್ಗ್ರ್ಹೇ ತ್ವಧಿಕಾಃ ಪೇಯಾಃ (ಚಿ. ಅ. ೩)- "ಚನ್ದನಾಮ್ಬುಪ್ರಿಯಙ್ಗವಃ| ತುವರ್ಯೋ ವಾಽತಿಬಲಯಾ ಬಲಯಾ ವಾ ಹರೇಣವಃ||" ಇತಿ|
Adhikarana ಉಕ್ತಾನಾಂ ಪೇಯಾನಾಂ ಪ್ರಕಾರಾನ್ತರಮ್,ಮಾಂಸರಸಾಃ (೧೯-೨೦) · Śloka ೨೦
ಜಾಙ್ಗಲಾನಿ ಚ ಮಾಂಸಾನಿ ಶೀತವೀರ್ಯಾಣಿ ಸಾಧಯೇತ್| ಪೃಥಕಪೃಥಗ್ಜಲೇ ತೇಷಾಂ ಯವಾಗೂಃ ಕಲ್ಪಯೇದ್ರಸೇ||೧೯|| ಶೀತಾಃ ಸಶರ್ಕರಾಕ್ಷೌದ್ರಾಸ್ತದ್ವನ್ಮಾಂಸರಸಾನಪಿ| ಈಷದಮ್ಲಾನನಮ್ಲಾನ್ ವಾ ಘೃತಭೃಷ್ಟಾನ್ ಸಶರ್ಕರಾನ್||೨೦||
जाङ्गलानि च मांसानि शीतवीर्याणि साधयेत्| पृथकपृथग्जले तेषां यवागूः कल्पयेद्रसे||१९|| शीताः सशर्कराक्षौद्रास्तद्वन्मांसरसानपि| ईषदम्लाननम्लान् वा घृतभृष्टान् सशर्करान्||२०||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಮಾಂಸಾನಿ ಜಾಙ್ಗಲಾನಿ ಶೀತವೀರ್ಯಾಣೀ-ಶಶಾದಿಸಬನ್ಧೀನಿ, ಪೂರ್ವೋಕ್ತಪೇಯೌಷಧಾನಾಂ ಪೃಥಕ್ಪೃಥಗ್ಜಲೇ ಸಾಧಯೇತ್| ಅನನ್ತರಂ ತಸ್ಮಿನ್ ರಸೇ ಯವಾಗೂಃ ಕಲ್ಪಯೇತ್| ಕೀದೃಶೀಃ ? ಶೀತಾಸ್ತಥಾ ಸಶರ್ಕರಾಕ್ಷೌದ್ರಾಃ| ತದ್ವದಿತ್ಯನೇನ ಶೀತತ್ವಂ ಮಾಂಸರಸಾನಾಮತಿದಿಶತಿ, ನ ತು ಸಶರ್ಕರಾಕ್ಷೌದ್ರತ್ವಮಪಿ, ಅಯೋಗಾರ್ಹತ್ವಾತ್| ಅತ ಏವಾಹ-ತಾನ್ ಮಾಂಸರಸಾನ್ ಈಷದಮ್ಲಾನಮ್ಲಾಭಿಲಾಷಿಣಃ, ಅನಮ್ಲಾಭಿಲಾಷಿಣೋಽನಮ್ಲಾನೇವ| ತಥಾ, ಘೃತಭೃಷ್ಟಾನ್ ಸಶರ್ಕರಾನ್-ಶರ್ಕರಾಯುಕ್ತಾನ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦- ಉಕ್ತಾನಾಂ ಪೇಯಾನಾಂ ಪ್ರಕಾರಾನ್ತರಮಾಹ-ಜಾಙ್ಗಲಾನಿ ಚೇತಿ| ತೇಷಾಂ-ಪೇಯೌಷಧಾನಾಂ, ಜಲೇ-ಕಾಥೇ| ರಸೇ-ಕ್ವಾಥಸಿದ್ಧಮಾಂಸರಸೇ| ಮಾಂಸರಸಾನಾಹ-ತದ್ವದಿತಿ| ತದ್ವತ್-ಪೇಯಾವತ್, ತಣ್ಡುಲಪ್ರಕ್ಷೇಪಂವಿನಾ| ಸಙ್ಗ್ರಹೇ ತು (ಚಿ. ಅ. ೩)- "ತತ್ಕಷಾಯೇ ಹಿತಾಃ ಪೇಯಾಮಾಂಸಪೇಯಾಸ್ತಥಾ ರಸಾಃ| ಅನಮ್ಲಾಃ ಕಿಞ್ಚಿದಮ್ಲಾ ವಾ ಸಘೃತಕ್ಷೌ ದ್ರಶರ್ಕರಾಃ||" ಇತಿ|
Adhikarana ಧಾನ್ಯಾನಿ ಶಾಕಾನಿ ಚ (೨೧) · Śloka ೨೧
ಶೂಕಶಿಮ್ಬೀಭವಂ ಧಾನ್ಯಂ ರಕ್ತೇ ಶಾಕಂ ಚ ಶಸ್ಯತೇ| ಅನ್ನಸ್ವರೂಪವಿಜ್ಞಾನೇ ಯದುಕ್ತಂ ಲಘು ಶೀತಲಮ್||೨೧||
शूकशिम्बीभवं धान्यं रक्ते शाकं च शस्यते| अन्नस्वरूपविज्ञाने यदुक्तं लघु शीतलम्||२१||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ತಥಾ, ಶೂಕಶಿಮ್ಬೀಜಂ, ಧಾನ್ಯಂ ಶಾಕಂ ಚ ರಕ್ತಪಿತ್ತೇ ಶಸ್ಯತೇ| ಅನ್ನಸ್ವರೂಪವಿಜ್ಞಾನೀಯೇಽಧ್ಯಾಯೇ (ಸೂ.ಅ. ೬) ಯದುಕ್ತಂ ಲಘು ಚ ಶೀತಲಂ ಚ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦- ಧಾನ್ಯಾನಿ ಶಾಕಾನಿ ಚಾಹ-ಶೂಕಶಿಮ್ಬೀಭವಂ ಧಾನ್ವಮಿತಿ ರಕ್ತೇ-ರಕ್ತಪಿತ್ತೇ|
Adhikarana ಪಾನಾರ್ಥಮುದಕಮ್ (೨೨) · Śloka ೨೨
ಪೂರ್ವೋಕ್ತಮಮ್ಬು ಪಾನೀಯಂ ಪಞ್ಚಮೂಲೇನ ವಾ ಶೃತಮ್| ಲಘುನಾ ಶೃತಶೀತಂ ವಾ ಮಧ್ವಮ್ಭೋ ವಾ ಫಲಾಮ್ಬು ವಾ||೨೨||
पूर्वोक्तमम्बु पानीयं पञ्चमूलेन वा शृतम्| लघुना शृतशीतं वा मध्वम्भो वा फलाम्बु वा||२२||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಪೂರ್ವೋಕ್ತಮಮ್ಬು-ಷಡಙ್ಗಂ ಶುಣ್ಠೀರಹಿತಂ, ಪಾನೀಯಂ-ಪಾತವ್ಯಮ್| ಅಥವಾ ಲಘುನಾ ಪಞ್ಚಮೂಲೇನ ಶೃತಮ್| ಪಾನೀಯಸ್ಯ ಶ್ರಪಣೇ ತನ್ತ್ರಕಾರೈರ್ವಿಧಿರುಕ್ತಃ| ಯಥಾ-"ಕರ್ಷಂ ಗೃಹೀತ್ವಾ ದ್ರವ್ಯಸ್ಯ ಕ್ವಾಥಯೇತ್ಪ್ರಾಸ್ಥಿಕೇಽಮ್ಭಸಿ| ಅರ್ಧಶೃತಂ ಪ್ರಯೋಕ್ತವ್ಯಂ ಜಲಪಾಕೇ ತ್ವಯಂ ವಿಧಿಃ||" ಇತಿ| ಕೇವಲಂ ವಾ ಜಲಂ ಶೃತಶೀತಂ ಹಿತಮ್| ಮಧ್ವಮ್ಭೋ-ಮಾಕ್ಷಿಕಯುಕ್ತಂ ಪಾನೀಯಮ್| ಫಲಾಮ್ಬು ವಾ-ದ್ರಾಕ್ಷಾಭಿರ್ವಾ ಪಿತ್ತಘ್ನೈಃ ಫಲೈಃ ಕೃತಮ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦- ತೃಷಿತಸ್ಯ ಪಾನಾರ್ಥಮುದಕಮಾಹ-ಪೂರ್ವೋಕ್ತಮಮ್ಬ್ವಿತಿ| ಪೂರ್ವೋಕ್ತಂ-ನಿಃಶುಣ್ಠೀಷಡಙ್ಗೋದಕಮ್| ಲಘುಪಞ್ಚಮೀಲಸಿದ್ಧಂ ವಾ| ಶೃತಶೀತಂ ವಾ ಕೇವಲಮ್| ಮಧೂದಕಂ ವಾ| ಫಲೋದಕಂ ವಾ ಫಲಾನಿ-ದಾಡಿಮಾದೀನಿಲೌ ಶೀತಲಾನಿ|ಸಙ್ಗ್ರಹೇ ತು (ಚಿ. ಅ. ೩)ಪದ್ಮಕಾದ್ಯಞ್ಜನಾದಿ ಚ ಸಾರಿವಾದಿಂ ಚ ಕಲ್ಪಯೇತ್| ಅನ್ನಪಾನೇ ಗಣಂ ತದ್ವದ್ದಶಕಂ ದಾಹನಾಶನಮ್|| ಕಫಾನುಗೇ ಯೂಷಶಾಕಂ ಮಾರುತಾನುಗತೇ ರಸಮ್| ಅಭೀರೋರಙ್ಕುರೈರ್ಲಾವಾಃ ಸಹ ಮುದ್ಗಾಃ ಪಟೋಲಜೈಃ| ಮಕುಷ್ಠಾ ಧನ್ವಯಾಸೋತ್ಥೈ ರಕ್ತಪಿತ್ತೇ ಪರಂ ಮತಾಃ|" ಇತಿ|
Adhikarana ವಿಬದ್ಧೇ ಮಾಂಸರಸತ್ರಯಮ್ (೨೩) · Śloka ೨೩
ಶಶಃ ಸವಾಸ್ತುಕಃ ಶಸ್ತೋ ವಿಬನ್ಧೇ| |೨೩|
शशः सवास्तुकः शस्तो विबन्धे| |२३|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಶಶಃ-ಶಶಸ್ಯ ಮಾಂಸಂ, ಸಹವಾಸ್ತುಕೇನ ವಿಡ್ವಿಬನ್ಧೇ ಸತಿ ರಕ್ತಪಿತ್ತಿನಃ ಶಸ್ತಃ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦- ವಿಬನ್ಧೇ ರಸಮಾಹ-ಶಶಃ ಸವಾಸ್ತುಕ ಇತಿ|
Adhikarana ಮಾರುತಾಧಿಕೇ ಮಾಂಸರಸತ್ರಯಮ್ (೨೩-೨೪) · Śloka ೨೪
ತಿತ್ತಿರಿಃ ಪುನಃ| ಉದುಮ್ಬರಸ್ಯ ನಿರ್ಯೂಹೇ ಸಾಧಿತೋ ಮಾರುತೇಽಧಿಕೇ||೨೩|| ಪ್ಲಕ್ಷಸ್ಯ ಬರ್ಹಿಣಸ್ತದ್ವನ್ನ್ಯಗ್ರೋಧಸ್ಯ ಚ ಕುಕ್ಕುಟಃ| |೨೪|
तित्तिरिः पुनः| उदुम्बरस्य निर्यूहे साधितो मारुतेऽधिके||२३|| प्लक्षस्य बर्हिणस्तद्वन्न्यग्रोधस्य च कुक्कुटः| |२४|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ತಿತ್ತಿರಿಸ್ತು ಮಾರುತೇಽಧಿಕ ಉದುಮ್ಬರಸ್ಯ ಕ್ವಾಥೇ ಸಾಧಿತಃ ಶಸ್ತಃ| ಪ್ಲಕ್ಷಸ್ಯ ಕ್ವಾಥೇ ಸಾಧಿತೋ ಬರ್ಹಿಣೋ-ಮಯೂರಃ, ತದ್ವತ್-ಮಾರುತೇಽಧಿಕೇ ಶಸ್ತಃ| ಬರ್ಹಿಣ ಇತಿ "ಫಲಬರ್ಹಾಭ್ಯಾಮಿನಚ್|" ತಥೈವನ್ಯಗ್ರೋಧಸ್ಯ ನಿರ್ಯೂಹೇ ಕುಕ್ಕುಟಃ ಶಸ್ತಃ| ಉದುಮ್ಬರಾದಿಕ್ವಾಥಸಾಧನಂ ತಿತ್ಥಿರ್ಯಾದೀನಾಮೌಷ್ಣ್ಯಂ ಪ್ರತಿಹನ್ತುಮ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦- ಮಾರುತಾಧಿಕೇ ರಸಮಾಹ-ತಿತ್ತಿರಿಃ ಪುನರಿತಿ| ಮಾರುತಾ[ಧಿಕೇ ರಸಾ] ನ್ತರಮಾಹ-ಪ್ಲಕ್ಷಸ್ಯ ಬರ್ಹಿಣಸ್ತದ್ವದಿತಿ| ಬರ್ಹಿಣೋ-ಮಯೂರಃ| ರಸಾನ್ತರಮಾಹ-ನ್ಯಗ್ರೋಧಸ್ಯ ಚ ಕುಕ್ಕುಟ ಇತಿ| ಸಙ್ಗ್ರಹೇ ತು (ಚಿ. ಅ. ೩)- "ಬಿಸೋತ್ಪಲಮೃಣಾಲಾನಾಂ ವರ್ತಕಕ್ರಕರೌ ಹಿತೌ| ವರ್ತೀರೋಽಮ್ಭೋಜನಾಲಾನಾಮಶ್ವತ್ಥಸ್ಯ ಕಪಿಞ್ಚಲಃ||" ಇತಿ|
Adhikarana ವರ್ಜನೀಯಮ್ (೨೪) · Śloka ೨೪
| ಯತ್ಕಿಞ್ಚಿದ್ರಕ್ತಪಿತ್ತಸ್ಯ ನಿದಾನಂ ತಚ್ಚ ವರ್ಜಯೇತ್||೨೪||
| यत्किञ्चिद्रक्तपित्तस्य निदानं तच्च वर्जयेत्||२४||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಯತ್ಕಿಞ್ಚಿದ್ರಕ್ತಪಿತ್ತಸ್ಯ ಕಾರಣಂ-ಯೇನ ಸೇವಿತೇನ ತಜ್ಜಾತಂ, ತಚ್ಚ ವರ್ಜಯೇತ್-ಪರಿಹರೇತ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦- ವರ್ಜನಿಯಮಾಹ-ಯತ್ಕಿಞ್ಚಿದಿತಿ|
Adhikarana ಶಮನೌಷಧತ್ರಯಮ್ (೨೫-೨೬) · Śloka ೨೬
ವಾಸಾರಸೇನ ಫಲಿನೀಮೃದ್ಗೋಧ್ರಾಞ್ಜನಮಾಕ್ಷೀಕಮ್| ಪಿತ್ತಾಸೃಕ್ ಶಮಯೇತ್ಪೀತಂ, ನಿರ್ಯಾಸೋ ವಾಽಟರೂಷಕಾತ್||೨೫|| ಶರ್ಕರಾಮಧುಸಂಯುಕ್ತಃ ಕೇವಲೋ ವಾ, ಶೃತೋಽಪಿ ವಾ| ವೃಷಃ ಸದ್ಯೋ ಜಯತ್ಯಸ್ರಂ, ಸ ಹ್ಯಸ್ಯ ಪರಮೌಷಧಮ್||೨೬||
वासारसेन फलिनीमृद्गोध्राञ्जनमाक्षीकम्| पित्तासृक् शमयेत्पीतं, निर्यासो वाऽटरूषकात्||२५|| शर्करामधुसंयुक्तः केवलो वा, शृतोऽपि वा| वृषः सद्यो जयत्यस्रं, स ह्यस्य परमौषधम्||२६||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸಂ-ವಾಸಕಸ್ಯ ರಸೇನ ಫಲಿನ್ಯಾದಿಕಂ ಪೀತಂ ರಕ್ತಪಿತ್ತಂ ಶಮಯತಿ| ಅಥವಾ, ಅಟರೂಷಕಸ್ಯ ರಸಃ ಶರ್ಕರಾಮಧುಯುಕ್ತಃ ಪೀತೋ ರಕ್ತಪಿತ್ತಂ ಜಯೇತ್| ಅಥವಾ ಕೇವಲೋ ವಾಸಾರಸಃ| ಅಥವಾ ಕ್ವಥಿತೋ ವೃಷಃ ಶೀಘ್ರಂ ರಕ್ತಂ ಜಯೇತ್| ಸ ವೃಷೋ ಯಸ್ಮಾದಸ್ಯ-ರಕ್ತಸ್ಯ, ಪರಮೌಷಧಮ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦- ಶಮನಮಾಹ-ವಾಸಾರಸೇನೇತಿ| ಫಲಿನೀ-ಪ್ರಿಯಙ್ಗುಃ| ಮೃತ್-ಸೌರಾಷ್ಟ್ರೀ| ಅಞ್ಜನಂ-ರಸಾಞ್ಜನಮ್| ಮಾಕ್ಷಿಕಂ-ಮಧು| [ ಶಮನಾನ್ತರಮಾಹ-ನಿರ್ಯಾಸ ಇತಿ| ನಿರ್ಯಾಸಃ-ಸ್ವರಸಃ| ಸ ಶರ್ಕರಾಮಧುಸಂಯುಕ್ತಃ ಕೇವಲೋ ವೇತಿ ದ್ವಿವಿಧಃ| ] ಶಮನಾನ್ತರಮಾಹ-ಶೃತೋಽಪಿ ವಾ ವೃಷ ಇತಿ| ಶ್ರುತೋಽಪಿ ಶರ್ಕರಾಮಧುಸಂಯುಕ್ತಃ ಕೇವಲೋ ವೇತಿ ಸ್ವರಸವದ್ದ್ವಿವಿಧಃ|
Adhikarana ಕ್ವಾಥತ್ರಯಮ್ (೨೭-೨೮) · Śloka ೨೮
ಪಟೋಲಮಾಲತೀನಿಮ್ಬಚನ್ದನದ್ವಯಪದ್ಮಕಮ್| ರೋಧ್ರೋ ವೃಷಸ್ತನ್ದುಲೀಯಃ ಕೃಷ್ಣಾ ಮೃನ್ಮದಯನ್ತಿಕಾ||೨೭|| ಶತಾವರೀ ಗೋಪಕನ್ಯಾ ಕಾಕೋಲ್ಯೌ ಮಧುಯಷ್ಟಿಕಾ| ರಕ್ತಪಿತ್ತಹರಾಃ ಕ್ವಾಥಾಸ್ತ್ರಯಃ ಸಮಧುಶರ್ಕರಾಃ||೨೮||
पटोलमालतीनिम्बचन्दनद्वयपद्मकम्| रोध्रो वृषस्तन्दुलीयः कृष्णा मृन्मदयन्तिका||२७|| शतावरी गोपकन्या काकोल्यौ मधुयष्टिका| रक्तपित्तहराः क्वाथास्त्रयः समधुशर्कराः||२८||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಪಟೋಲಾದಯೋಽರ್ಧಶ್ಲೋಕಾಸ್ತ್ರಯಃ ಕ್ವಾಥಾ ಮಧುಶರ್ಕರಾಯುತಾ ರಕ್ತಪಿತ್ತಂ ಜಯನ್ತೀತಿ ಯೋಜ್ಯಮ್| ಅತ್ರ ಚ ವಾಸಕ ಆರ್ದ್ರೋಽಪಿ ದ್ವಿಗುಣೋ ನ ಯೋಜ್ಯಃ| ಏವಂ ಹ್ಯುಕ್ತಂ ತನ್ತ್ರಾನ್ತರೇ-"ವಾಸಾಕುಟಜಕೂಷ್ಮಾಣ್ಡಶತಪುಷ್ಪಾಸಹಾಚರಾಃ| ನಿತ್ಯಮಾರ್ದ್ರಾಃ ಪ್ರಯೋಕ್ತವ್ಯಾಸ್ತಥಾಽಪಿ ದ್ವಿಗುಣಾ ನ ತೇ||" ಇತಿ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦- ತ್ರಿಭಿರರ್ಧರ್ಚೈಃ ವ್ಕಾಥತ್ರಯಮಾಹ-ಪಟೋಲಮಾಲತೀತಿ| ಚನ್ದನದ್ವಯಂ-ಶ್ವೇತಂ ರಕ್ತಂ ಚ| ಕೃಷ್ಣಾ ಮೃತ್-ಕೃಷ್ಣಮೃತ್ತಿಕಾ| ಮದಯನ್ತಿಕಾ-ಯೂಥಿಕಾ|
Adhikarana ಕ್ವಾಥಾನ್ತರಮ್ ಲೇಹಃ (೨೯) · Śloka ೨೯
ಪಲಾಶವಲ್ಕಕ್ವಾಥೋ ವಾ ಸುಶೀತಃ ಶರ್ಕರಾನ್ವಿತಃ| ಲಿಹ್ಯಾದ್ವಾ ಮಧುಸರ್ಪಿಭ್ಯಾಂ ಗವಾಶ್ವಶಕೃತೋ ರಸಮ್||೨೯||
पलाशवल्कक्वाथो वा सुशीतः शर्करान्वितः| लिह्याद्वा मधुसर्पिभ्यां गवाश्वशकृतो रसम्||२९||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಅಥವಾ ಪಲಾಶತ್ವಕ್ಕ್ವಾಥಃ ಶೀತಃ ಶರ್ಕರಾಯುತಃ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಗುಣಃ| ಅಥವಾ ಮಧುಸರ್ಪಿಭ್ಯಾಂ ಗವಾಶ್ವಶಕೃತೋ ರಸಂ ಪಿಬೇತ್| ಗವಾಶ್ಚೇತಿ "ಅವಡ್ ಸ್ಫೋಟಾಯನಸ್ಯ" ಇತ್ಯವಙಾದೇಶಃ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦- ಕ್ವಾಥಾನ್ತರಮಾಹ-ಪಲಾಶವಲ್ಕವ್ಕಾಥೋ ವೇತಿ| ವಲ್ಕಲಂ-ತ್ವಕ್| ಲೇಹಮಾಹ-ಲೇಹ್ಯಾದ್ವಾ ಮಧುಸರ್ಪಿರ್ಭ್ಯಾಮಿತಿ| ಶಕೃದ್ರಸಸ್ಯ ಪಾಕಾದ್ಘನೀಭಾವೇನ ಲೇಹತ್ವಮ್|
Adhikarana ಗ್ರಥಿತೇ ರಕ್ತೇ ಲೇಹಃ (೩೦) · Śloka ೩೦
ಸಕ್ಷೌದ್ಗಂ ಗ್ರಥಿತೇ ರಕ್ತೇ ಲಿಹ್ಯಾತ್ಪಾರಾವತಾಚ್ಛಕೃತ್| |೩೦|
सक्षौद्गं ग्रथिते रक्ते लिह्यात्पारावताच्छकृत्| |३०|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಗ್ರಥಿತೇ-ಗ್ರನ್ಥಿಮತಿ, ರಕ್ತಪಿತ್ತೇ ಪಾರಾವತಸ್ಯ ಶಕೃತ್ ಕ್ಷೌದ್ಗೇಣ ಸಹ ಲಿಹ್ಯಾತ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦- ಗ್ರಥಿತೇ ರಕ್ತೇ ಲೇಹಮಾಹ-ಸಕ್ಷೌದ್ರಮಿತಿ| ಗ್ರಥಿತಂ ತನ್ತುಲಮ್|
Adhikarana ಅತಿಯೋಗೇ ರೂಧಿರಪಾನಮ್ ಅತಿಯೋಗೇ ಯಕೃಭಕ್ಷಣಮ್ (೩೦-೩೧) · Śloka ೩೧
| ಅತಿನಿಃ ಸ್ರುತರಕ್ತಶ್ಚ ಕ್ಷೌದ್ಗೇಣ ರುಧಿರಂ ಪಿಬೇತ್||೩೦|| ಜಾಙ್ಗಲಂ, ಭಕ್ಷಯೇದ್ವಾಽಽಜಮಾಮಂ ಪಿತ್ತಯುತಂ ಯಕೃತ್| |೩೧|
| अतिनिः स्रुतरक्तश्च क्षौद्गेण रुधिरं पिबेत्||३०|| जाङ्गलं, भक्षयेद्वाऽऽजमामं पित्तयुतं यकृत्| |३१|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಅತಿನಿಃಸ್ರುತರಕ್ತಶ್ಚ ಜಾಙ್ಗಲಂ ರಕ್ತಂ ಕ್ಷೌದ್ಗೇಣ ಸಹ ಪಿಬೇತ್| ಆಜಂ ಯಕೃದಪಕ್ವಂ ಪಿತ್ತಯುತಂ ಭಕ್ಷಯೇತ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦- ಅತಿಯೋಗೇ ರುಧಿರಮಾಹ-ಅತಿನಿಃಸೃತರಕ್ತೋ ವೇತಿ| ಜಾಙ್ಗಲಂ-ಜಾಙ್ಗಲವರ್ಗೀಯಹರಿಣಾದಿಶರೀರಜಮ್| ಅತಿಯೋಗೇ ಯಕೃದ್ಭಕ್ಷಣಮಾಹ-ಭಕ್ಷಯೇದ್ವೇತಿ| ಅಜಸ್ಯ-ಛಾಗಸ್ಯೇದಮಾಜಮ್| ಆಮಂ-ಅಪಕ್ವಮ್| ಆಜೇನೈವ ಪಿತ್ತೇನ ಯುಕ್ತಮ್|
Adhikarana ಅತಿಯೋಗೇ ಶೀತಕಷಾಯಃ (೩೧-೩೨) · Śloka ೩೨
| ಚನ್ದನೋಶೀರಜಲದಲಾಜಮುದ್ಗಕಣಾಯವೈಃ||೩೧|| ಬಲಾಜಲೇ ಪರ್ಯುಷಿತೈಃ ಕಷಾಯೋ ರಕ್ತಪಿತ್ತಹಾ| |೩೨|
| चन्दनोशीरजलदलाजमुद्गकणायवैः||३१|| बलाजले पर्युषितैः कषायो रक्तपित्तहा| |३२|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಚನ್ದಾನಾದಿಭಿರ್ಬಲಾಜಲೇ ಪರ್ಯುಷಿತೈಃ ಕಷಾಯೋ ರಕ್ತಪಿತ್ತಜಿತ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦- ಅತಿಯೋಗೇ ಶೀತಕಷಾಯಮಾಹ-ಚನ್ದನೋಶೀರೇತಿ| ಬಲಾಜಲೇ-ಬಲಾಕ್ವಾಥೇ|
Adhikarana ಅತಿಯೋಗೇ ಶೀತಕಷಾಯಾನ್ತರದ್ವಯಮ್ (೩೨-೩೪) · Śloka ೩೪
| ಪ್ರಸಾದಶ್ಚನ್ದನಾಮ್ಭೋಜಸೇವ್ಯಮೃದ್ಭೃಷ್ಟಲೋಷ್ಟಜಃ||೩೨|| ಸುಶೀತಃ ಸಸಿತಾಕ್ಷೌದ್ರಃ ಶೋಣಿತಾತಿಪ್ರವೃತ್ತಿಜಿತ್| ಆಪೋಥ್ಯ ವಾ ನವೇ ಕುಮ್ಭೇ ಪ್ಲಾವಯೇದಿಕ್ಷುಗಣ್ಡಿಕಾಃ||೩೩|| ಸ್ಥಿತಂ ತದ್ಗುಪ್ತಮಾಕಾಶೇ ರಾತ್ರಿಂ ಪ್ರಾತಃ ಸ್ರುತಂ ಜಲಮ್| ಮಧುಮದ್ವಿಕಚಾಮ್ಭೋಜಕೃತೋತ್ತಂಸಂ ಚ ತದ್ಗುಣಮ್||೩೪||
| प्रसादश्चन्दनाम्भोजसेव्यमृद्भृष्टलोष्टजः||३२|| सुशीतः ससिताक्षौद्रः शोणितातिप्रवृत्तिजित्| आपोथ्य वा नवे कुम्भे प्लावयेदिक्षुगण्डिकाः||३३|| स्थितं तद्गुप्तमाकाशे रात्रिं प्रातः स्रुतं जलम्| मधुमद्विकचाम्भोजकृतोत्तंसं च तद्गुणम्||३४||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಚನ್ದನಾದಿಜಃ ಪ್ರಸಾದ ಸುಶೀತಃ ಶರ್ಕರಾಮಾಕ್ಷಿಕಾಭ್ಯಾಂ ಸಹ ರಕ್ತಸ್ಯಾತಿಪ್ರವೃತ್ತಿಂ ಜಯೇತ್|ಸಂ-ಇಕ್ಷುಗಣ್ಡಿಕಾ ಆಪೋಥ್ಯ ಭೃಶಮಾದೌ ಸಙ್ಕುಟ್ಯ ಜಲೇ ಪ್ಲಾವಯೇತ್| ನವೇ ಕುಮ್ಭೇ ರಾತ್ರಿಮಾಕಾಶೇ ಗುಪ್ತಂ-ಕೀಟಾದ್ಯುಪಹತಂ ಯಥಾ ನ ಸ್ಯಾತ್ತಥಾ. ಸ್ಥಿತಂ ತತ್-ಇಕ್ಷುಗಣ್ಡಿಕಾಜಲಂ, ಪ್ರಾತಃ ಸ್ರುತಂ ಸಮಾಕ್ಷಿಕಂ ವಿಕಸಿತಪದ್ಮೇನ ಕೃತಶೇಖರಂ ತದ್ಗುಣಂ-ಪೂರ್ವವದ್ಗುಣಮಿತ್ಯರ್ಥಃ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦- ಅತಿಯೋಗೇ ಶೀತಕಷಾಯಾನ್ತರಮಾಹ-ಪ್ರಸಾದೈತಿ| ಮೃದ್ಭೃಷ್ಟಲೋಷ್ಟಂ-ಪಾಕಾದಗ್ನಿವರ್ಣತಾಂ ನೀತಂ ಮೃಲ್ಲೋಷ್ಟಮ್|ಆ೦ ರ೦- ಅತಿಯೋಗೇ ಶೀತಕಷಾಯಾನ್ತರಮಾಹ-ಆಪೋಥ್ಯ ವೇತಿ| ಆಪೋಥ್ಯ-ಜರ್ಜರೀಕೃತ್ಯ| ಪ್ಲವಯೇತ್-ನವಕುಮ್ಭಸ್ಥೇ ಜಲೇ ಕ್ಷಿಪೇತ್| ಅಲ್ಪತ್ವಾರ್ಥಂ ಇಕ್ಷುಗಣ್ಡಿಕಾಃ-ಇಕ್ಷುಖಣ್ಡಾನಿ| ರಾತ್ರಿಮಾಕಾಶೇ ಸ್ಥಿತಂಶಿಕ್ಯಾಲಮ್ಬನಾತ್| ಗುತ್ಪಂ-ಪ್ರಕೃತಿಕೀಟಾದಿಭ್ಯಃ| ಮಧುಮತ್-ಕ್ಷೋದ್ರಯುಕ್ತಮ್| ವಿಕ್ಕಚಾಮ್ಭೋಜಕೃತೋತ್ತಂಸಂ-ಕುಮ್ಭಕಣ್ಠಬದ್ಧೈರನ್ತಃಪ್ರವಿಶದ್ಭಿರಿವ ವಿಕಸಿತಕಮಲೈಃ ಸುರಭೀಕೃತಮ್| ತದ್ಗುಣಂ-ಪೂರ್ವೌಷಧಸಮಾನಮ್|
Adhikarana ಪಿತ್ತಜ್ವರೋಕ್ತಾಶ್ಚ ಕಷಾಯಾಃ (೩೫) · Śloka ೩೫
ಯೇ ಚ ಪಿತ್ತಜ್ವರೇ ಚೋಕ್ತಾಃ ಕಷಾಯಾಸ್ತಾಂಶ್ಚ ಯೋಜಯೇತ್| |೩೫|
ये च पित्तज्वरे चोक्ताः कषायास्तांश्च योजयेत्| |३५|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಪಿತ್ತಜ್ವರೇ ಚ ಯೇ ಕಷಾಯಾ ಉಕ್ತಾಃ-"ಶಕ್ರಯವಾಘನಮ್| ಕಟುಕಾ ಚೇತಿ ಸಕ್ಷೌದ್ಗಾ" (ಹೃ. ಚಿ. ಅ. ೧/೫೨) ಇತ್ಯಾದಯಃ, ತಾಂಶ್ಚ-ಕಷಾಯಾನ್, ಅತ್ರ ಯೋಜಯೇತ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦- ಪಿತ್ತಜ್ವರಕಷಾಯಾನತಿದಿಶತಿ-ಯೇ ಚೇತಿ| ಸಙ್ಗ್ರಹೇ ತು (ಚಿ. ಅ. ೩)- "ವಾಸಾರಸೇನ ಭೂನಿಮ್ಬಕಟುಕಾಶರ್ಕರಾಃ ಪಿಬೇತ್| ತೇನೈವ ವಾ ಕ್ಷೌದ್ರಯುಕ್ತಂ ಪದ್ಮಕೇಸರಪದ್ಮಕಮ್|| ಸರೋಧ್ರನಾಗಕುಸುಮಶಾಡ್ವಲೋತ್ಪಲವಾಸ್ತುಕಮ್| ಶಾಡ್ವಲಂ-ದೂರ್ವಾ| ಪಥ್ಯಾರಜನ್ಯಹಿಂಸ್ತ್ರಾ ವಾ ಪಲಾಣ್ಡುಂ ತದ್ವದೇವ ವಾ|| ಅಹಿಂಸ್ತ್ರಾ-ಕನ್ಥಾರಿಭೇದಃ| ತದ್ವತ್-ಮಧುಸರ್ಪಿರ್ಭ್ಯಾ ಲಿಹ್ಯಾತ್| ಫಲಿನೀಲೋಧ್ರಖದಿರಶಾಲ್ಮಲೀಕೋವಿದಾರಜಮ್| ಶಿರೀಷಶೇಲುಕಕುಭಸಿನ್ದುವಾರಾತಿಮುಕ್ತಜಮ್|| ಪಲಾಶಯೂಥಿಕಾಶಿಗ್ರುಮಧೂಕಾಸನಜನ್ಮ ಚ| ಮಧುನಾಚೂರ್ಣಿತಂ ಪುಷ್ಪಮೇಕತ್ರ ಪೃಥಗೇವ ವಾ|| ಪುಷ್ಪೈರೇಭಿರ್ವಿಪವ್ಕಂ ಚ ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ಮಾಹಿಷಂ ಘೃತಮ್| ಲಿಹ್ಯಾತ್ ಕ್ಷೌದ್ರೇಣ ಪಥ್ಯಾಂ ವಾ ಕಿಞ್ಜಲ್ಕಂ ಕಮಲಸ್ಯ ವಾ|| ಲಾಜಾನ್ ಶೃಙ್ಗಾಟಕಂ ಮುಸ್ತಂ ಖರ್ಜೂರಂ ಕೃಷ್ಣಮೃತ್ತಿಕಾಮ್| ಕ್ಷೀರಿವೃಕ್ಷಾಙ್ಕುರಾನ್ ದ್ರಾಕ್ಷಾಂ ತವಕ್ಷೀರಿಂ ಸಿತೋಪಲಾಮ್|| ಗೈರಿಕಂ ಮಧುಕಂ ರೋಧ್ರಂ ಶಙ್ಖಂ ಶಮ್ಬೂಕಮಞ್ಜನಮ್| ತಣ್ಡುಲೀಯಕಮೂಲಂ ವಾ ಬೀಜಂ ವಾ ವಾಸ್ತುಕೋದ್ಭವಮ್|| ರೋಧ್ರಕಾಲೀಯಕೋಶೀರಫಲಿನೀಶಙ್ಖಗೈರಿಕಮ್| ಪಟೋಲಪತ್ರಂ ದೂಃಸ್ಪರ್ಶಾ ಸಮಙ್ಗ ಸಾರಿವಾ ಲತಾ|| ತ್ವಗ್ಜಮ್ಬೂವೇತಸಾಶ್ವತ್ಥಹಯಾಹ್ವೋದುಮ್ಬರಾರ್ಜುನಾತ್| ಕಿರಾತತಿಕ್ತಕ್ರಮುಕಮುಸ್ತಕಟ್ಫಲಪದ್ಮಕಮ್|| ಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಹೀಬೇರಕಮಲೋತ್ಪಲಪರ್ಪಟಮ್| ಚನ್ದನೇನ ಪೃಥಗ್ಯುಕ್ತಂ ಸಮಸ್ತಂ ವಾ ಸಶರ್ಕರಮ್|| ಫಾಣ್ಟೀಕೃತಂ ಶೃತಂ ಶೀತಂ ಚೂರ್ಣಂ ವಾ ತಣ್ಡುಲಾಮ್ಭಸಾ| ಪೀತಮಾಶುಜಯತ್ಯಸ್ತ್ರಂ ತೃಡ್ದಾಹತಮಕಾನಪಿ|| ತದ್ವದಚ್ಛಃ ಸಿತಾರೋಧ್ರಮಧೂಕೋಶೀರಚನ್ದನಾತ್| ಮೃಚ್ಛ್ಯಾಮಾಸಾರಿವಾಮುಸ್ತುಧಾತಕೀಯಷ್ಟಿಕಾನ್ವಿತಾತ್|| ಅಚ್ಛಃ-ಪ್ರಸಾದಃ| ತದ್ವತ್-ಚನ್ದನಾದಿವತ್| ವೈಡೂರ್ಯಮುಕ್ತಾಮೃಚ್ಛಙ್ಖಗೈರಿಕಾಮಲಕೋದದಕಮ್| ಮಧೂದಕಂ ರಸಂ ವೇಕ್ಷೋಃ ಪಿಬಞ್ಜಯತಿ ಶೋಣಿತಮ್|| ತ್ರಪುಸೀಮೂಲಕಲ್ಕಂ ವಾ ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ತಣ್ಡುಲಾಮ್ಬುನಾ| ಪಿಬೇತ್ಕರಞ್ಜಬೀಜಂ ವಾ ತೇನ ಕ್ಷೌದ್ರಸಿತಾಯುತಮ್|| ರೋಧ್ರಚನ್ದನಯಷ್ಟಯಾಹ್ವಂ ತೇನ ಯಷ್ಟಯಾಹ್ವಮೇವ ವಾ| ನೀಲೋತ್ಪಲಂ ಸಿತಾ ಯಷ್ಟೀ ಮಧೂಕಂ ಪದ್ಮಕೇಸರಮ್|| ಛಿನ್ನೋದ್ಭವಾ ಚ ಶೀತೋಽಯಂ ಕಷಾಯೋ ರಕ್ತಜಿತ್ಪರಮ್|" ಇತಿ| ವಙ್ಗಸೇನೇ ತು (ರಕ್ತಪಿತ್ತಾಧಿಕಾರೇ ಶ್ಲೋ ೪೮)- "ತಾಲೀಸಚೂರ್ಣಯಕ್ತಃ ಪೇಯಃ ಕ್ಷೌದ್ರೇಣವಾಸಕಸ್ವರಸಃ| ಕಫಪಿತ್ತಶ್ವಾಸವಮೀತಮಕಸ್ವರಭೇದರಕ್ತಪಿತ್ತಹರಃ|| ಆಟರೂಷಕಮೃದೀಕಾಪಥ್ಯಾವ್ಕಾಥಃ ಸಶರ್ಕರಃ| ಕ್ಷೌದ್ರಾಢ್ಯಃ ಕಸನಶ್ವಾಸರಕ್ತಪಿತ್ತನಿಬರ್ಹಣಃ|| ಶತಾವರೀ ಬಲಾ ರಾಸ್ನಾ ಕಾಶ್ಮರ್ಯಂ ಸಪರೂಷಕಮ್| ಪಾಯಯೇದ್ರಕ್ತಪಿತ್ತಘ್ನಂ ಸದ್ಯಃ ಶೂಲಹರಂ ಪರಮ್|| ಚನ್ದನೇನ್ದ್ರಯವಾಃ ಪಾಠಾಕಟುಕಾ ಸದುರಾಲಭಾ| ಗುಡೂಚೀ ವಾಸಕಂ ರೋಧ್ರಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಕ್ಷೌದ್ರಸಂಯುತಮ್| [ ಕಫಾನ್ವಿತಂ ಜಯೇದ್ರಕ್ತಂ ತೃಷ್ಣಾಕಾಸಜ್ವರರಾಪಹಮ್|| ] ಪಿಬೇಚ್ಛೀತಕಷಾಯಂ ವಾ ಜಮ್ಬ್ವಾಮ್ರಾರ್ಜುನಸಮ್ಭವಮ್| ಉದುಮ್ಬರಫಲಾನಾಂ ವಾ ರಸಂ ಸಮಧು ಪಾಯಯೇತ್|| ಅತಸೀಕುಸುಮಸಮಙ್ಗಾ ವಟಪ್ರರೋಹತ್ವಗಮ್ಭಸಾ ಪೀತಾ| ಪ್ರಶಮಯತಿ ರಕ್ತಪಿತ್ತಂ ಯದಿ ಭುಙ್ಕ್ತೇ ಮುದ್ಗಯೂಷೇಣ|| ಲೋಹಗನ್ಧಿನಿ ನಿಃಶ್ವಾಸೇ ಉದ್ಗಾರೇ ಧೂಮಗನ್ಧಿನಿ| ಪೃಥ್ವೀಕಾಂ ಶಣಮಾತ್ರಾಂ ತು ಖಾದೇದ್ದ್ವಿಗುಣಶರ್ಕರಾಮ್|| (ಶ್ಲೋ. ೪೬)- " ವಾಸಾಕಷಾಯೋತ್ಪಲಮೃತ್ಪ್ರಿಯಙ್ಗುರೋಧ್ರಾಞ್ಜನಾಮ್ಭೋರುಹಕೇಸರಾಣಿ| ಪಿತ್ವಾಸಿತಾಕ್ಷೌದ್ರಯುತಾನಿ ಹನ್ಯಾತ್ಪಿತ್ತಾಸೃಜೋ ವೇಗಮುದೀರ್ಣಮಾಶು|| ವಾಸಾಯಾಂ ವಿದ್ಯಮಾನಾಯಾಮಾಶಾಯಾಂ ಜೀವಿತಸ್ಯ ಚ| ರಕ್ತಪಿತ್ತೀ ಕ್ಷಯೀ ಕಾಸೀ ಕಿಮರ್ಥಮವಸೀದತಿ|| ಸಮಾಕ್ಷಿಕಃ ಪದ್ಮಪ(ದ)ಲೋದ್ಭವೋ ವಾ ಪೀತೋ ರಸಃ ಶೋಣಿತಮಾಶು ಹನ್ತಿ|| (ಶ್ಲೋ. ೬೯)- " ಪವ್ಕೋದುಮ್ಬರಕಾಶ್ಮರ್ಯಪಥ್ಯಾಖರ್ಜೂರಗೋಸ್ತನಾಃ| ಮಧುನಾ ಘ್ನನ್ತಿ ಸಂಲೀಢ ರಕ್ತಪಿತ್ತಂ ಪೃಥಕ್ ಪೃಥಕ್|| ವಾಸಕಸ್ವರಸೇ ಪಥ್ಯಾ ಸಪ್ತಧಾ ಪರಿಭಾವಿತಾ| ಕೃಷ್ಣಾ ವಾ ಮಧುನಾ ಲೀಢಾ ರಕ್ತಪಿತ್ತಂ ದ್ರುತಂ ಜಯೇತ್|| (ಶ್ಲೋ. ೯೩)- ಚನ್ದನಂ ನಲದಂ ಲೋಧ್ರಮುಶೀರಂ ಪದ್ಮಕೇಸರಮ್| ನಾಗಪುಷ್ಪಂ ಚ ಬಿಲ್ವಂ ಚ ಭದ್ರಮುಸ್ತಂ ಸಶರ್ಕರಮ್|| ಹೀಬೇರಂ ಚೈವ ಪಾಠಾ ಚ ಕುಟಜಸ್ಯ ಫಲಂ ತ್ವಚಮ್|ಶೃಙ್ಗಬೇರಂ ಸಾತಿವಿಷಂ ಧಾತಕೀ ಚ ರಸಾಞ್ಜನಮ್|| ಆಮ್ರಾಸ್ಥಿ ಜಮ್ಬುಸಾರಾಸ್ಥಿ ತಥಾ ಮೋಚರಸೋಽಪಿ ಚ| ನೀಲೋತ್ಪಲಂ ಸಮಙ್ಗಾ ಚ ಸೂಕ್ಷ್ಮೈಲಾ ದಾಡಿಮತ್ವಚಮ್|| ಚತುರ್ವಿಶತಿರೇತಾನಿ ಸಮಭಾಗಾನಿ ಕಾರಯೇತ್| ತಣ್ಡುಲೋದಕಸಂಯುಕ್ತಂ ಕ್ಷೌದ್ರೇಣ ಸಹ ಯೋಜಯೇತ್| ಹಿತಂ ಲೋಹಿತಪಿತ್ತಾನಾಮರ್ಶಃ ಸುಜ್ವರಿತೇಷು ಚ| ಮೂರ್ಚ್ಛತಮೋಪಸೃಷ್ಟಾನಾಂ ತೃಷಾರ್ತಾನಾಂ ಚ ದಾಪಯೇತ್|| [ಅತೀಸಾರಂ ತಥಾ ಛರ್ದಿಃ ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ಚ ರಜಸೋ ಗ್ರಹಮ್|] ಚಲಿತಾನಾಂ ಚ ಗರ್ಭಾಣಾಂ ಸ್ತಮ್ಭನಂ ಪರಮುಚ್ಯತೇ| ಅಶ್ವಿಭ್ಯಾಂ ವಿಹಿತೋ ಯೋಗೋರಕ್ತಪಿತ್ತವಿನಾಶನಃ||" ಇತಿ| ಜಮ್ಬೂಸಾರಾ-ರಾಜಜಮ್ಬೂಃ| ಇತಿ ನವರಕ್ತಪಿತ್ತಮ್|
Adhikarana ಜೀರ್ಣರಕ್ತಪಿತ್ತಚಿಕಿತ್ಸಾ ಛಾಗಕ್ಷೀರಪ್ರಯೋಗಃ,ಗವ್ಯಕ್ಷೀರಪ್ರಯೋಗತ್ರಯಮ್ (೩೫-೩೮) · Śloka ೩೮
| ಕಷಾಯೈರ್ವಿವಿಧೈರೇಭಿರ್ದೀಪ್ತೇಽಗ್ನೌ ವಿಜಿತೇ ಕಫೇ||೩೫|| ರಕ್ತಪಿತ್ತಂ ನ ಚೇಚ್ಛಾಮ್ಯೇತ್ತತ್ರ ವಾತೋಲ್ಬಣೇ ಪಯಃ| ಯುಞ್ಜಯಾಚ್ಛಾಗಂ ಶೃತಂ, ತದ್ವದ್ಗವ್ಯಂ ಪಞ್ಚಗುಣೇಽಮ್ಭಸಿ||೩೬|| ಪಞ್ಚಮೂಲೇನ ಲಘುನಾ ಶೃತಂ ವಾ ಸಸಿತಾಮಧು| ಜೀವಕರ್ಷಭಕದ್ರಾಕ್ಷಾಬಲಾಗೋಕ್ಷುರನಾಗರೈಃ||೩೭|| ಪೃಥಕ್ಪೃಥಕ್ಶೃತಂ ಕ್ಷೀರಂ ಸಘೃತಂ ಸಿತಯಾಽಥವಾ| |೩೮|
| कषायैर्विविधैरेभिर्दीप्तेऽग्नौ विजिते कफे||३५|| रक्तपित्तं न चेच्छाम्येत्तत्र वातोल्बणे पयः| युञ्जयाच्छागं शृतं, तद्वद्गव्यं पञ्चगुणेऽम्भसि||३६|| पञ्चमूलेन लघुना शृतं वा ससितामधु| जीवकर्षभकद्राक्षाबलागोक्षुरनागरैः||३७|| पृथक्पृथक्शृतं क्षीरं सघृतं सितयाऽथवा| |३८|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಏಭಿರ್ವಿವಿಧೈಃ-ನಾನಾಪ್ರಕಾರೈಃ ಕಷಾಯೈಃ, ಅಗ್ನೌ ದೀಪ್ತೇ ಕಫೇ ಚ ವಿಜಿತೇ ಸತಿ ಯದಿ ರಕ್ತಪಿತ್ತಂ ನ ಶಾಮ್ಯತಿ, ತದಾ ತತ್ರ ವಾತೋಲ್ಬಣೇ ರಕ್ತಪಿತ್ತೇ ಸತಿ ಪಞ್ಚಗುಣೇಽಮ್ಭಸಿ ಶೃತಂ ಛಾಗಂ ಪಯೋ ಯುಞ್ಜಯಾತ್| ಪಞ್ಚಗುಣೇಽಮ್ಭಸಿ ಗವ್ಯಂ ಕ್ಷೀರಂ ಕ್ವಥಿತಂ ತದ್ವತ್-ತೇನ ಛಾಗೇನ ಸಮಾನಗುಣಂ, ತಚ್ಚ ಯುಞ್ಜಯಾತ್| ಅಥವಾ ಲಘುನಾ ಪಞ್ಚಮೂಲೇನ ಶೃತಂ ಗವ್ಯಂ ಸಶರ್ಕರಾಮಧು ತದ್ಗುಣಮ್| ತಥಾ, ಜೀವಕರ್ಷಭಕಾದಿಭಿಃ ಪೃಥಕ್ ಪೃಥಕ್ ಶೃತಂ ಸಹ ಘೃತೇನಾಥವಾ ಶರ್ಕರಯಾ ಸಹ ತದ್ಗುಣಮ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦- ಅಥ ಜೀರ್ಣರಕ್ತಪಿತ್ತಮ್| ತತ್ರ ಛಾಗಕ್ಷೀರಪ್ರಯೋಗಮಾಹ-ಕಷಾಯೈರ್ವಿವಿಧೈರಿತಿ| ಗವ್ಯಕ್ಷೀರಮಾಹ-ತದ್ವದ್ಗವ್ಯಮಿತಿ| ತದ್ವತ್-"ಅಲ್ಪಾಮ್ಬುಪಾನವ್ಯಾಯಾಮಕಟುತಿಕ್ತಾಶನೈಃ " (ಹೃ. ಸೂ. ಅ. ೫/೨೪) ಇತ್ಯುಕ್ತಹೇತುಮತ್| ಪಞ್ಚಗುಣೇಽಮ್ಭಸಿ ಶೃತಮ್| ಕ್ಷೀರಾನ್ತರಮಾಹ-ಪಞ್ಚಮೂಲೇನೇತಿ ಕ್ಷೀರಾನ್ತರಮಾಹ-ಜೀವಕರ್ಷಭಕೇತಿ|
Adhikarana ಮೂತ್ರಮಾರ್ಗಗೇ ಕ್ಷೀರಮ್ (೩೮-೩೯) · Śloka ೩೯
| ಗೋಕಣ್ಟಕಾಭೀರುಶೃತಂ ಪರ್ಣಿನೀಭಿಸ್ತಥಾ ಪಯಃ||೩೮|| ಹನ್ತ್ಯಾಶು ರಕ್ತಂ ಸರುಜಂ ವಿಶೇಷಾನ್ಮೂತ್ರಮಾರ್ಗಗಮ್| |೩೯|
| गोकण्टकाभीरुशृतं पर्णिनीभिस्तथा पयः||३८|| हन्त्याशु रक्तं सरुजं विशेषान्मूत्रमार्गगम्| |३९|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಗೋಕಣ್ಟಕಾದಿಭಿಸ್ತಥಾ [ ಪರ್ಣಿನೀಭಿಃ-] ಶಾಲಿಪರ್ಣೀಪೃಶ್ನಿಪರ್ಣೀಮುದ್ಗಪರ್ಣೀಮಾಷಪರ್ಣೀಭಿಃ, ಶೃತಂ ಶೀಘ್ರಮೇವ ರಕ್ತಂ ಸವೇದನಂ ಹನ್ತಿ| ವಿಶೇಷೇಣ ಮೂತ್ರಮಾರ್ಗಗತಮ್| ವಿಷೇಷಗ್ರಹಣಾದನ್ಯಮಾರ್ಗಗಮಪಿ ರಕ್ತಂ ಹನ್ತೀತಿ ದ್ಯೋತಯತಿ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦- ಮೂತ್ರಮಾರ್ಗಗೇ ಕ್ಷೀರಮಾಹ-ಗೋಕಣ್ಟಕಾಭೀರುಶೃತಮಿತಿ|
Adhikarana ವಿಣ್ಮಾರ್ಗಗೇ ಕ್ಷೀರಚತುಷ್ಟಯಮ್ (೩೯-೪೦) · Śloka ೪೦
| ವಿಣ್ಮಾರ್ಗಗೇ ವಿಶೇಷೇಣ ಹಿತಂ ಮೋಚರಸೇನ ತು||೩೯|| ವಟಪ್ರರೋಹೈಃ ಶುಙ್ಗೈರ್ವಾ ಶುಣ್ಠ್ಯುದೀಚ್ಯೋತ್ಪಲೈರಪಿ| |೪೦|
| विण्मार्गगे विशेषेण हितं मोचरसेन तु||३९|| वटप्ररोहैः शुङ्गैर्वा शुण्ठ्युदीच्योत्पलैरपि| |४०|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ವಿಣ್ಮಾರ್ಗಗೇ-ಗುದಗತೇ, ರಕ್ತಪಿತ್ತೇ ತು ವಿಶೇಷೇಣ ಮೋಚರಸೇನ ಶೃತಂ ಕ್ಷೀರಂ ಹಿತಮ್| ವಟಪ್ರರೋಹೈರ್ವಾ ಶೃತಂ ಕ್ಷೀರಂ, ಅಥವಾ ವಟಶುಙ್ಗೈಃ-ಪ್ರಥಮೋದ್ಭೂತಮುಕುಲಿತೈಃ ಪಲ್ಲವಪ್ರಾಯೈಃ, ಶುಣ್ಠ್ಯುದೀಚ್ಯೋತ್ಪಲೈರ್ವಾ ಶೃತಂ ಪಯೋ ಹಿತಮ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦- ಗುದಪ್ರವೃತ್ತೇ ಕ್ಷೀರಚತುಷ್ಟಯಮಾಹ-ವಿಣ್ಮಾರ್ಗಗೇ ವಿಶೇಷೇಣೇತಿ| ಮೋಚರಸಃ-ಶಾಲ್ಮಲೀನಿರ್ಯಾಸಃ| ಶೃ(ಶು)ಙ್ಗೈಃ-ವಟಶೃ(ಶು)ಙ್ಗೈಃ| ಮುಕುಲಾವಸ್ಯಂ ಪತ್ರಂ-ಶೃ(ಶು)ಙ್ಗಃ|
Adhikarana ರಕ್ತಾಕಷಾಯಾಃ ಸಪಯಸ್ಕಾಃ (೪೦) · Śloka ೪೦
| ರಕ್ತಾತಿಸಾರದುರ್ನಾಮಚಿಕಿತ್ಸಾಂ ಚಾತ್ರ ಕಲ್ಪಯೇತ್||೪೦||
| रक्तातिसारदुर्नामचिकित्सां चात्र कल्पयेत्||४०||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ರಕ್ತಶಬ್ದಸ್ಯಾತಿಸಾರದುರ್ನಾಮ್ರೋಃ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ರಕ್ತಾತಿಸಾರಸ್ಯ ರಕ್ತಾರ್ಶಸಶ್ಚ, ಯಾ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ತಾಮತ್ರ-ರಕ್ತೇ, ಯೋಜಯೇತ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦- ರಕ್ತಾತಿಸಾರರಕ್ತಾರ್ಶಶ್ಚಿಕಿತ್ಸಾಮತಿದಿಶತಿ-ರಕ್ತಾತಿಸಾರೇತಿ|
Adhikarana ಪೂರ್ವೋಕ್ತಕಷಾಯಸಿದ್ಧಾನಿ ಘೃತಾನಿ (೪೧) · Śloka ೪೧
ಪೀತ್ವಾ ಕಷಾಯಾನ್ ಪಯಸಾ ಭುಞ್ಜೀತ ಪಯಸೈವ ಚ| ಕಷಾಯಯೋಗೈರೇಭಿರ್ವಾ ವಿಪಕ್ವಂ ಪಾಯಯೇದ್ಧೃತಮ್||೪೧||
पीत्वा कषायान् पयसा भुञ्जीत पयसैव च| कषाययोगैरेभिर्वा विपक्वं पाययेद्धृतम्||४१||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಕಷಾಯಾನ್-ಪೂರ್ವೋಕ್ತಾನ್, ಪಯಸಾ ಪೀತ್ವಾ ಪಯಸೈವಾಶ್ನಿಯಾತ್| ಸ೦-ಏತೈರ್ವಾ ಕಷಾಯಾಖ್ಯೈರ್ಯೋಗೈರ್ವಿಪಕ್ವಂ ಘೃತಂ ರಕ್ತಪಿತ್ತಿನಂ ಪಾಯಯೇತ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦- ಪೂರ್ವೋಕ್ತಕಷಾಯಾನ್ ಸಪಯಸ್ಕಾನಾಹ-ಪೀತ್ವಾ ಕಷಾಯಾನಿತಿ| ಆ೦ ರ೦- ಪೂರ್ವೋಕ್ತಕಷಾಯಸಿದ್ಧಾನಿ ಘೃತಾನ್ಯಾಹ-ಕಷಾಯಯೋಗೈರಿತಿ|
Adhikarana ವಾಸಾಘೃತಮ್ (೪೨-೪೪) · Śloka ೪೪
ಸಮೂಲಮಸ್ತಕಂ ಕ್ಷುಣ್ಣಂ ವೃಷಮಷ್ಟಗುಣೇಽಮ್ಭಸಿ| ಪಕ್ತ್ವಾಽಷ್ಟಾಂಶಾವಶೇಷೇಣ ಘೃತಂ ತೇನ ವಿಪಾಚಯೇತ್||೪೨|| ತತ್ಪುಷ್ಪಗರ್ಭಂ ತಚ್ಛೀತಂ ಸಕ್ಷೌದ್ಗಂ ಪಿತ್ತಶೋಣಿತಮ್| ಪಿತ್ತಗುಲ್ಮಜ್ವರಶ್ವಾಸಕಾಸಹೃದ್ರೋಗಕಾಮಲಾಃ||೪೩|| ತಿಮಿರಭ್ರಮವೀಸರ್ಪಸ್ವರಸಾದಾಂಶ್ಚ ನಾಶಯೇತ್| |೪೪|
समूलमस्तकं क्षुण्णं वृषमष्टगुणेऽम्भसि| पक्त्वाऽष्टांशावशेषेण घृतं तेन विपाचयेत्||४२|| तत्पुष्पगर्भं तच्छीतं सक्षौद्गं पित्तशोणितम्| पित्तगुल्मज्वरश्वासकासहृद्रोगकामलाः||४३|| तिमिरभ्रमवीसर्पस्वरसादांश्च नाशयेत्| |४४|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಮೂಲಪಲ್ಲವಾದಿಯುಕ್ತಂ ಕ್ಷುಣ್ಣಂ-ಚೂರ್ಣಿತಂ, ವೃಷಮಷ್ಟಗುಣೇ ಜಲೇ ಪಕ್ತ್ವಾ ತೇನ-ಆಷ್ಟಾಶಾವಶೇಷೇಣ ಕ್ವಾಥೇನ, ಘೃತಂ ವಿಪಾಚಯೇತ್| ಕಿಮ್ಭೂತಮ್ ? ತತ್ಪುಷ್ಪಗರ್ಭಮ್| ತಸ್ಯ-ವೃಷಸ್ಯ, ಪುಷ್ಪಾಣೀ ಗರ್ಭಃ-ಕಲ್ಕೋ, ಯಸ್ಯ ತದೇವಮ್| ತಚ್ಚ ಶೀತಿಭೂತಂ ಕ್ಷೌದ್ಗೇಣ ಸಹ ಪಿತ್ತಶೋಣಿತಾದೀನ್ನಾಶಯೇತ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦- ವಾಸಾಘೃತಮಾಹ-ಸಮೂಲಮಸ್ತಕಮಿತಿ| [ಸಿದ್ಧಸಾರೇ ರಕ್ತಪಿತ್ತಾಧಿಕಾರೇ ಶ್ಲೋ. ೪೮ ]-"ಶತವರ್ಯಾದಿಕೇ ಚಾಜ್ಯೇ ಶರ್ಕರಾಮಧು ಪಾದಿಕಮ್| ಮಧ್ವೇವ ಪಾದಿಕಂ ಶ್ರೇಯೋ ವಾಸಾಸರ್ಪಿಷಿ ಸಮ್ಮತಮ್||" ಇತಿ| ವಙ್ಗಸೇನೇ ತು (ರಕ್ತಪಿತ್ತಾಧಿಕಾರೇ)- "ವೃಷಸ್ಯ ಪತ್ರಾಙ್ಕುರಪುಷ್ಪಶಾಖಾಕಷಾಯಕಲ್ಕೇನ ಘೃತಂ ವಿಪಕ್ವಮ್| ಸಮಾಕ್ಷಿಕಂ ಕ್ಷೋಣಕಫೇ ಪ್ರಯುಕ್ತಂ ತದ್ರಕ್ತಪಿತ್ತಂ ಶಮಯತ್ಯುದೀರ್ಣಮ್|| (ಶ್ಲೋ. ೧೨೬)- ವಾಸಕಸ್ವರಸೇ ಸರ್ಪಿಃ ಪಯಸಾ ಸಹ ಪಾಚಯೇತ್| ಕಲ್ಕೈರ್ಭೂನಿಮ್ಬಕುಟಜಮುಸ್ತಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಚನ್ದನೈಃ|| ಉಶೀರಮಧುಕಾನನ್ತಾಸಾರಿವೋದೀಚ್ಯಪದ್ಮಕೈಃ| ತ್ರಾಯನ್ತ್ಯುತ್ಪಲಮೂರ್ವಾಭಿರ್ಮದಯನ್ತ್ಯಾಶ್ಚಪಲ್ಲವೈಃ| ಸಿತಾಕ್ಷೌದ್ರಯುತಂ ಹನ್ಯಾದ್ರಕ್ತಪಿತ್ತಂ ಸುದಾರುಣಮ್| ಪೈತ್ತಂಕಾಸಂ ಚ ಗುಲ್ಮಂ ಚ ಸ್ವರಭೇದಂ ಹಲೀಮಕಮ್|| ಯೇ ಚಾನ್ಯೇ ಕೀರ್ತಿತಾರೋಗಾ ರಕ್ತಪಿತ್ತಕಫಾಶ್ರಯಾಃ| ತಾನ್ ಸರ್ವಾನ್ ಶಮಯೇದೇತತ್ ಪೀಯಮಾನಂ ಹಿತಾಶಿನಾ|| ಅಶ್ವಗನ್ಧಾಪಲಶತಂ ತದರ್ಧಂ ಗೋಕ್ಷುರಸ್ಯ ಚ| ಶತಾವರೀ ವಿದಾರೀ ಚ ಶಾಲಿಪರ್ಣೀ ಬಲಾಽಮೃತಾ|| ಅಶ್ವತ್ಥಸ್ಯ ಚ ಶುಙ್ಗಾನಿ ಪದ್ಮಬೀಜಂ ಪುನರ್ನವಾ| ಕಾಶ್ಮರ್ಯಸ್ಯ ಫಲಂ ಚೇವ ಮಾಷಬೀಜಂ ತಥೈವ ಚ|| ಪೃಥಗ್ದಶ ಪಲಾನೇತಾಶ್ಚತುರ್ದ್ರೋಣೇಽಮ್ಭಸಃ ಪಚೇತ್| ದ್ರೋಣಶೇಷೇ ರಸೇ ತಸ್ಮಿನ್ ಪುತೇ ಶೀತೇ ಪ್ರದಾಪಯೇತ್|| ಮೃದ್ವೀಕಾ ಪದ್ಮಕಂ ಕುಷ್ಟಂ ಪಿಪ್ಪಲೀ ರಕ್ತಚನ್ದನಮ್| ಪತ್ರಕಂ ನಾಗಪುಷ್ಪಂ ಚ ಆತ್ಮ ಗುತ್ಪಾಫಲಂ ತಥಾ|| ನೀಲೋತ್ಪಲಂ ಸಾರಿವೇ ದ್ವೇ ಜೀವನೀಯಾನ್ಯಶೇಷತಃ| ಪೃಥಕ್ಕರ್ಷಾಸಮಾ ಭಾಗಾಃ ಶರ್ಕರಾಯಾಃ ಪಲದ್ವಯಮ್|| ರಸಃ ಸ್ಯಾತ್ಪೌಣ್ಡ್ರಕೇಕ್ಷೂಣಾಮಾಢಕಾಕಮಾಹರೇತ್| [ ಚೌರ್ಗುಣೇನ ಪಯಸಾ ಘೃತಪ್ರಸ್ಥಂ ವಿಪಾಚಯೇತ್|| ] ರಕ್ತಪಿತ್ತಂ ಕ್ಷತಕ್ಷೀಣಂ ಕಾಮಲಾಂ ವಾತಶೋಣಿತಮ್| ಹಲೀಮಕಂ ಪಾಣ್ಡುರೋಗಂ ವರ್ಣಭೇದಂ ಸ್ವರಕ್ಷಯಮ್|| ಮೂತ್ರಕೃಚ್ಛ್ರಮುರೋದಾಹಂ ಪಾರ್ಶ್ವಶೂಲಂ ಚ ನಾಶಯೇತ್| ಏತದ್ರಾಜ್ಞಾಂ ಪ್ರದಾತವ್ಯಂ ಬಹ್ವನ್ತಃಪುರಚಾರಿಣಾಮ್|| ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ಚೈವಾಪ್ರಜಾತಾನಾಂ ದುರ್ಬಲಾನಾಂ ಚ ದೇಹಿನಾಮ್| ಶ್ರೇಷ್ಠಂ ಬಲಕರಂ ಧನ್ಯಂ ಹೃದ್ಯಂ ವೃಷ್ಯಂ ರಸಾಯನಮ್|| ಓಜಸ್ತೇಜಸ್ಕರಂ ಸ್ವರ್ಯಮಾಯುಷ್ಯಂ ಪ್ರಾಣವರ್ಧನಮ್| ಸಂವರ್ಧಯತಿ ಶುಷ್ಕಂ ಚ ಪುರುಷಂ ದುರ್ಬಲೇನ್ದ್ರಿಯಮ್|| ಸರ್ವರೋಗವಿನಿರ್ಮುಕ್ತಸ್ತೋಯಸೋಕ್ತೋ ಯಥಾ ದ್ಗುಮಃ| ಕಾಮದೇವಮಿತಿ ಖ್ಯಾತಂ ಸರ್ಪಿರುಕ್ತಂ ಮಹಾಗುಣಮ್|| (ಶ್ಲೋ. ೯೯)- ದೂರ್ವಾಸೋತ್ಪಲಕಿಞ್ಜಲ್ಕಾ ಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾ ಸೈಲವಾಲುಕಾ| ಸಿತಾಸಿತಮುಶೀರಂ ಚ ಮುಸ್ತಚನ್ದನಪದ್ಮಕಮ್|| ವಿಪಚೇತ್ಕಾರ್ಷಿಕೈರೇತೈಃ ಸರ್ಪಿರಾಜಂ ಸುಖಾಗ್ನಿನಾ| ತಣ್ಡುಲಾಮ್ಬುತ್ವಜಾಕ್ಷೀರಂ ದತ್ವಾ ಚೈವ ಚತುರ್ಗುಣಮ್|| [ದ್ರಾಕ್ಷಾಯಶ್ಟ್ಯಾಹ್ವಧುಕಕಾಶ್ಮರೀಚನ್ದನಂ ಸಿತಮ್| ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ತತ್ಕಾರ್ಷಿಕೈರ್ದ್ರವ್ಯೈರ್ಘೃತಪ್ರಸ್ಥಂ ವಿಪಾಚಯೇತ್||] ತತ್ಪಾನಂ ವಮತೋ ರಕ್ತಂ ನಾವನಂ ನಾಸಿಕಾಗತೇ| ಕರ್ಣಭ್ಯಾಂ ಯಸ್ಯ ಗಚ್ಛೇಚ್ಚ ತಸ್ಯ ಕರ್ಣೌ ಪ್ರಪೂರಯೇತ್|| ಚಕ್ಷುಃಸ್ನಾವಿಣಿ ರಕ್ತೇ ಚ ಪೂರತ್ತೇನ ಚಕ್ಷುಷೀ| ಮೇಢ್ರಪಾಯುಪ್ರವೃತ್ತೇ ಚ ಬಸ್ತಿಕರ್ಮಣಿ ತದ್ಧಿತಮ್|| ರೋಮಕೂಪಪ್ರವೃತ್ತೇ ಚ ತದಭ್ಯಙ್ಗೇ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್| ಪಿತ್ತಜೇಷು ವಿಕಾರೇಷು ವಿಸ್ಫೋಟಾದಿಷು ಬುದ್ಧಿಮಾನ್|| ವಿಷೇಷು ಕೀಟದೋಷೇಷು ವಿಸರ್ಪೇಷು ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್| [ರಕ್ತಸ್ತ್ರಾವೀಣಿ ಚಾರ್ಶಾಸಿ ಲೇಪಯೇತ್ತೇನ ಸರ್ಪಿಷಾ|| ] ದೂರ್ವಾ ಸೇನ್ದೀವರೀ ಪದ್ಮಂ ಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಸೈಲವಾಲಿಕಾ| ರಾಲಾ ಮುಸ್ತಾ ತಥೋಶೀರಂ ಚನ್ದನಂ ಮಧುಕಾಹ್ವಯಮ್|| ಪದ್ಮಕಂ ರೋಧ್ರಕುಷ್ಠಂ ಚ ಚನ್ದನಂ ರಜನೀದ್ವಯಮ್| ಕಾಕೋಲ್ಯೌ ಸಾರಿವಾ ಚೇತಿ ಕಲ್ಕೈರೇತೈಶ್ಚ ಕಾರ್ಷಿಕೈಃ|| ಘೃತಪ್ರಸ್ಥಮಜಾಕ್ಷೀರಂ ತಣ್ಡುಲೋದಕಸಂಯುತಮ್| ದೂರ್ವಾಯಾಃ ಸ್ವರಸೇನೈವ ಸಾಧಿತಂ ಪುರ್ವವದ್ಗುಣಮ್|| ನ್ಯಗ್ರೋಧೋದುಮ್ಬರಾಶ್ವತ್ಥಶುಙ್ಗಾನ್ಯಾಪೋಥ್ಯ ವಾಸಯೇತ್| ಅಹೋರಾತ್ರಂ ಜಲೇ ತತ್ಪೇ ಘೃತಂ ತೇನಾಮ್ಭಸಾ ಪಚೇತ್|| ತದರ್ಧಶರ್ಕರಾಯುಕ್ತಂ ಲೇಹಯೇತ್ಕ್ಷೌದ್ರಪಾದಿಕಮ್| ಅಧೋ ವಾ ಯದಿ ವಾಽಪ್ಯೂರ್ಧ್ವಂ ರಕ್ತಂ ಯಸ್ಯ ಪ್ರವರ್ತತೇ| ಸುಖಂ ಭವತಿ ತಸ್ಯಾಶು ಅಗ್ನಿವೇಶವಚೋ ಯಥಾ|| ಶತಾವರೀದಾಡೀಮತಿತ್ತಿಡೀಕಂ ಕಾಕೋಲಿ ಮೇದೇ ಮಧುಕಂ ವಿದಾರೀಮ್| ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಚ ಮೂಲಂ ಫಲಪುರಕಸ್ಯ ಘೃತಂ ಪಚೇತ್ ಕ್ಷೀರಚತುರ್ಗುಣಂ ಚ| ಕಾಸಜ್ವರಾನಾಹವಿಬನ್ಧಶೂಲಂ ತದ್ರಕ್ತಪಿತ್ತಂ ಚ ಘೃತಂ ನಿಹನ್ತಿ|| ಶತಾವರ್ಯಾಸ್ತು ಮೂಲಾನಾಂ ರಸಪ್ರಸ್ಥದ್ವಯಂ ಮತಮ್| ತತ್ಸಮಂ ಚ ಭವೇತ್ಕ್ಷೀರಂ ಘೃತಪ್ರಸ್ಥಂ ವಿಪಾಚಯೇತ್|| ಜೀವಕರ್ಷಭಕೌ ಮೇದಾ ಮಹಾಮೇದಾ ತಥೈವ ಚ| ಕಾಕೋಲೀ ಕ್ಷೀರಕಾಕೋಲೀ ಮೃದ್ವೀಕಾ ಮಧುಕಂ ತಥಾ|| ಮುದ್ಗಪರ್ಣೀ ಮಾಷಪರ್ಣೀ ವಿದಾರೀ ರಕ್ತಚನ್ದನಮ್| ಶರ್ಕರಾಮಧುಸಂಯುಕ್ತಂ ಸಿದ್ಧಂ ವಿಸ್ತ್ರಾವಯೇತ್ ಘೃತಮ್|| ರಕ್ತಪಿತ್ತವಿಕಾರೇಷು ವಾತರಕ್ತಗದೇಷು ಚ| ಕ್ಷೀಣಶುಕ್ರೇಷು ದಾತವ್ಯಂ ವಾಜೀಕರಣಮುತ್ತಮಮ್|| ಅಙ್ಗದಾಹಂ ಶಿರೋದಾಹಂ ಜ್ವರಪಿತ್ತಸಮುದ್ಭವಮ್| ಯೋನಿಶೂಲಂ ಚ ದಾಹಂ ಚ ಮೂತ್ರಕೃಚ್ಛ್ರಂ ಚ ಪೈತ್ತಿಕಮ್|| ಏತಾನ್ ರೋಗಾನ್ನಿಹನ್ತಾಶು ಛಿನ್ನಾಭ್ರಮಿವ ಮಾರುತಃ| ಶತಾವರೀಸರ್ಪಿರಿದಂ ಬಲವರ್ಣಾಗ್ನಿವರ್ಧನಮ್||[ಶತಾವರ್ಯಾದಿಕೇ ಚಾಜ್ಯೇ ಶರ್ಕರಾಮಧು ಪಾದಿಕಮ್||] (ಶ್ಲೋ. ೧೪೧)- ಅನನ್ತಾ ಸಾರಿವಾ ಪದ್ಮಂ ಸಲೋಧ್ರಂ ನೀಲಮುತ್ಪಲಮ್| ಕಲ್ಕೈರೇಭಿಃ ಪಚೇತ್ಸಾರ್ಪಿಃ ಸಕ್ಷೀರಂ ನಾವನಂ ಪರಮ್|| ರಕ್ತಪಿತ್ತಂ ಪ್ರಶಮಯೇನ್ನಾರೀಣಾಂ ಪ್ರದರಂ ತಥಾ| ಹಸ್ತಾಪಾದಾಙ್ಗದಾಹೇಷು ಜ್ವರೇ ರಕ್ತೇ ತತ್ಥೋರ್ಧ್ವಗೇ| ವಾಸಾಘೃತಂ ಶತಾವರ್ಯಾ ಸಿತಯಾ ಪರಮಂ ಹಿತಮ್|| ದೂರ್ವಾಮಧುಕಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾದ್ರಾಕ್ಷೇಕ್ಷುರಸಚನ್ದನೈಃ| ಸಾರಿವಾದ್ವಯನಕ್ತಾಹ್ವೈಸ್ತೈಲಪ್ರಸ್ಥಂ ವಿಪಾಚಯೇತ್|| ಕ್ಷೀರಂ ಚತುರ್ಗುಣಂ ದತ್ವಾ ಸಿದ್ಧಮಭ್ಯಞ್ಜನಂ ಭವೇತ್| ರಕ್ತಪಿತ್ತಹರಂ ಹ್ಯೇತದ್ವಲ್ಯಂ ವಾತನ್ಧಮುತ್ತಮಮ್| ದೂರ್ವಾತೈಲಮಿತಿ ಖ್ಯಾತಂ ಸವರ್ಣಕರಣಂ ಮಹತ್|| (ಶ್ಲೋ. ೧೬೭)- ತುಲಾಮಾದಯ ವಾಸಾಯಾಃ ಪಚೇದಷ್ಟಗುಣೇ ಜಲೇ| ತೇನ ಪಾದಾವಶೇಷೇಣ ಪಾಚಯೇದಾಢಕಂ ಭಿಷಕ್|| ಚೂರ್ಣಾನಾಮಭಯಾನಾಂ ತು ಖಣ್ಡಾಚ್ಛುದ್ಧಾಚ್ಛತಂ ತಥಾ| ದ್ವಿಪಲಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಚೂರ್ಣಾತ್ಸಿದ್ಧಶೀತೇ ಚ ಮಾಕ್ಷಿಕಾತ್|| ಕುಡವಂ ಪಲಮಾನಂ ಚ ಚಾತುರ್ಜಾತಂ ಸುಚೂರ್ಣಿತಮ್| ಕ್ಷಿಪ್ತ್ವಾ ವಿಲೋಡಿತಂ ಖಾದೇದ್ರಕ್ತಪಿತ್ತೀ ಯಥಾಬಲಮ್| ಕಾಸಶ್ವಾಸಗೃಹೀತಶ್ಚ ಯಕ್ಷ್ಮಣಾ ಚ ಪ್ರಪೀಡಿತಃ|| ಲೋಹಾಚ್ಚತುರ್ಗುಣಂ ಕ್ಷೀರಮಾಜ್ಯಂ ದ್ವಿಗುಣಮುತ್ತಮಮ್| ಚುರ್ಣಪಾದಂ ಚ ವೈಡಙ್ಗಂ ದದ್ಯಾನ್ಮಧುಸಿತೇ ಸಮೇ|| ಸರ್ವಮೇಕತ್ರ ಪ್ರಕ್ಷಿಪ್ಯ ಪಾತ್ರೇ ತಾಮ್ರಮಯೇ ದ್ದಢೇ| ಪಾಕಮಾನೀಯ ತತ್ವೇನ ಸ್ಥಾಪಯೇತ್ ಘೃತಭಾಜನೇ|| ಮಾಷಕಾದಿಕ್ರಣಾದೌ ಬಕ್ಷಯೇದ್ವಿಧಿಪೂರ್ವಕಮ್| ಅನುಪಾನಂ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ ನಾಲಿಕೇರಜಲಾದಿಕಮ್|| ರಕ್ತಪಿತ್ತಂ ಜಯೇತ್ತೀವ್ರಮಮ್ಲಪಿತ್ತಂ ಕ್ಷತಂ ಕ್ಷಯಮ್| ಪುಷ್ಟಿದಂ ಕಾನ್ತಿಜನನಮಾಯುಷ್ಯಂ ವೃಷ್ಯಮುತ್ತಮಮ್|| (ಶ್ಲೋ. ೧೯೩) ಶತಾವರೀ ಛಿನ್ನರುಹಾ ವೃಷಮುಣ್ಡಿತಿಕಾ ಬಲಾ| ತಾಲಮೂಲೀ ಚ ಗಾಯತ್ರೀ ತ್ರಿಫಲಾಯಾಸ್ತ್ವಚಸ್ತಥಾ|| ಭಾರ್ಗೀ ಪುಷ್ಕರಮೂಲಂ ಚ ಪೃಥಕ್ ಪಞ್ಚ ಪಲಾನಿ ಚ| ಜಲದ್ರೋಣೇ ವಿಪಕ್ತವ್ಯಮಷ್ಟಭಾಗಾವಶೇಷಿತಮ್|| ದಿವ್ಯೌಷಧಿಹತಸ್ಯಾಪಿ ಮಾಕ್ಷಿಕೇಣ ಹತಸ್ಯ ವಾ| ಪಲದ್ವಾದಶಕಂ ದೇಯಂ ರುಕ್ಮಲೋಹಸ್ಯ ಚೂರ್ಣಿತಮ್|| ಖಣ್ಡತುಲ್ಯಂ ಘೃತಂ ದೇಯಂ ಪಲಷೋಡಕಂ ಬುದ್ಧೈಃ| ಪಚೇತ್ತಾಭ್ರಮಯೇ ಪಾತ್ರೇ ಗುಡಪಾಕೋ ಮತೋ ಯಥಾ|| ಪ್ರಸ್ಥಾರ್ಧಂ ಮಧುನೋ ದೇಯಂ ಶುಭಾಶ್ಮಜತುಕಂ ತ್ವಚಮ್| ಶೃಭಾಶ್ಮಜತುಕಂ ತ್ವಚಮ್| ಶೃಙ್ಗೀ ವಿಡಙ್ಗಂ ಕೃಷ್ಣಾ ಚ ಶುಣ್ಠ್ಯಾಜಾಜೀ ಪಲಂ ಪಲಮ್|| ತ್ರಿಫಲಾ ಧಾನ್ಯಕಂ ಪತ್ರಂ ವ್ದ್ಯಕ್ಷಂ ಮರಿಚಕೇಸರಮ್| ಚೂರ್ಣಂ ದತ್ವಾ ಸುಮಥಿತಂ ಸ್ನಿಗ್ಧೇಭಾಣ್ಡೇ ನಿಧಾಪಯೇತ್|| ಯಥಾಕಾಲಂ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ ಬಿಡಲಪದಕಂ ತತಃ ಗವ್ಯಕ್ಷೀರಾನುಪನಂ ಚ ಸೇವ್ಯಂ ಮಾಂಸರಸಂ ಪಯಃ||ಗುರುವೃಷ್ಯಾನ್ನಪಾನಾನಿ ಸ್ನಿಗ್ಧಮತ್ಸ್ಯಾದಿ ಬೃಂಹಣಮ್| ರಕ್ತಪಿತ್ತಂ ಪ್ರದುಷ್ಟಂ ಚ ಕ್ಷತಕಾಸಂ ವಿಶೇಷತಃ|| ವಾತರಕ್ತಂ ಪ್ರಮೇಹಂ ಚ ಶೀತಪಿತ್ತಂ ವಮಿಂ ಕ್ಲಮಮ್| ಶ್ವಯಥುಂ ಪಾಣ್ಡುರೋಗಂ ಚ ಕುಷ್ಠಂ ಪ್ಲೀಹೋದರಂ ತಥಾ|| ಆನಾಹಂ ರಕ್ತಸ್ತ್ರಾವಂ ಚ ಅಮ್ಲಪಿತ್ತಂ ನಿಹನ್ತಿ ಚ| ಚಕ್ಷುಷ್ಯಂ ಬೃಂಹಣಂ ವೃಷ್ಯಂ ಮಾಙ್ಗಲ್ಯಂ ಪ್ರೀತಿವರ್ಧನಮ್|| ಆರೋಗ್ಯಂ ಪುತ್ರದಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಂ ಕಾಯಾಗ್ನಿಬಲರ್ಧನಮ್| ಶ್ರೀಕರಂ ಲಾಘವಕರಂ ಖಣ್ಡಖಾದ್ಯಂ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಮ್|| ಛಾಗಂ ಪಾರಾವತಂ ಮಾಂಸಂ ತಿತ್ತಿರಿಕ್ರಕರಾಃ ಶಶಾಃ| ಕುಲಿಙ್ಗಾಃ ಕೃಷ್ಣಸಾರಾ ಯೇ ತೇಷಾಂ ಮಾಂಸಾನಿ ಯೋಜಯೇತ್|| ನಾರಿಕೇಲಪಯಃ ಪಾನಂ ಸುನಿಷಣ್ಣ್ಕವಾಸ್ತುಕಮ್| ಶುಷ್ಕಮೂಲಕಜೀವಾಖ್ಯಂ ಪಟೋಲಂ ಬೃಹತೀಫಲಮ್|| ಫಲಂ ವಾರ್ತಾಕಪವ್ಕಾಮ್ರಂ ಖರ್ಜೂರಂ ಸ್ವಾದುದಾಡಿಮಮ್| ಕಕಾರಪೂರ್ವಕಂ ಯಚ್ಚ ಮಾಸಂ ಚಾನೂಪಸಮ್ಭವಮ್|| ವರ್ಜನೀಯಂ ವಿಶೇಷೇಣ ಖಣ್ಡಖಾದ್ಯಂ ಪ್ರಕುರ್ವತಾ| ಲೋಹಾನ್ತರವದತ್ರಾಪಿ ಪುಟನಾದಿಕ್ರಿಯೇಷ್ಯತೇ| (ಶ್ಲೋ. ೧೬೧)- ಪಞ್ಜ್ಚಾಶತ್ಪಲಿಕಂ ಸ್ವಿನ್ನಂ ಕೂಷ್ನಾಣ್ಡಂ ಪ್ರಸ್ಥಾಮಾಜ್ಯತಃ| ಪಕ್ವಂ ಪಲಶತಂ ಖಣ್ಡಾದ್ವಾಸಾವ್ಕಾಥಾಢಕೇ ಪಚೇತ್|| ಶುಭಾಧಾತ್ರೀಘನೈರ್ಭಾರ್ಗೀತ್ರಿಸುಗನ್ಧೈಶ್ಚ ಕರ್ಷಿಕೈಃ| ಐಲೇಯವಿಶ್ವಧಾನ್ಯಾಕಮರಿಚೈಶ್ಚ ಪಲಾಂಶಕೈಃ|| ಪಿಪ್ಪಲೀಕುಡವಂ ಚೈವ ಮಧುಮಾನೀಂ ಪ್ರದಾಪಯೇತ್| ಕಾಸಂ ಶ್ವಾ [ಸಂ ಕ್ಷಯಂ ಹಿಕ್ಕಾಂ ರಕ್ತಪಿತ್ತಂ ಹಲೀಮಕಮ್|| ಹೃದ್ರೋಗಮಮ್ಲಪಿತ್ತಂ ಚ ಪೀನಸಂ ಚ ವ್ಯಪೋಹತಿ| ಯುಕ್ತಸರ್ಪಿಷಿ ಕೂಷ್ಮಾಣ್ಡೇ ಪಾಕೋ ಬನ್ಧೇನ ಮುದ್ಗಯಾ||" ಇತಿ|
Adhikarana ಪಲಾಶಘೃತಮ್ ತ್ರಾಯಮಾಣಾಘೃತಮ್ (೪೪-೪೫) · Śloka ೪೫
| ಪಲಾಶವೃನ್ತಸ್ವರಸೇ ತದ್ಗರ್ಭಂ ಚ ಘೃತಂ ಪಚೇತ್||೪೪|| ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ತಚ್ಚ ರಕ್ತಘ್ನಂ, ತಥೈವ ತ್ರಾಯಮಾಣಯಾ| |೪೫|
| पलाशवृन्तस्वरसे तद्गर्भं च ग़ृतं पचेत्||४४|| सक्षौद्रं तच्च रक्तघ्नं, तथैव त्रायमाणया| |४५|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಪಲಾಶವೃನ್ತಾನಾಂ ಸ್ವರಸೇ ತದ್ಗರ್ಭಂ-ಪಲಾಶವೃನ್ತಕಲ್ಕಂ, ಘೃತಂ ಪಚೇತ್| ತಚ್ಚ ಕ್ಷೌದ್ರೇಣ ಸಹ ರಕ್ತಘ್ನಂ ಭವತಿ| ತದ್ವದೇವ ತ್ರಾಯಮಾಣಯಾ ಶೃತಂ ರಕ್ತಪಿತ್ತಘ್ನಮ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦- ಪಲಾಶಘೃತಮಾಹ-ಪಲಾಶವೃನ್ತಸ್ವರಸ ಇತಿ| ವೃನ್ತಂ ಪುಷ್ಪನಾಲಮ್| ತದ್ಗರ್ಭಂ-ವೃನ್ತಕಲ್ಕಗರ್ಭಮ್| ತ್ರಾಯಮಾಣಾಘೃತಮಾಹ-ತಥೈವೇತಿ| ತಥೈವ-ಕ್ವಾಥಕಲ್ಕೀಕೃತಯಾ| ಸಙ್ಗ್ರಹೇ ತು (ಚಿ. ಅ. ೩)- "ಕ್ಷೀರೇಣ ವಪನೀಪುಷ್ಪಂ ಮಧುಕಂ ಮಧುಶರ್ಕರಾ| ವಪನೀ-ಕಾರ್ಪಾಸೀ| ರೋಧ್ರೋತ್ಪಲಸಮಙ್ಗಾಭಿಸ್ತದ್ವದ್ವತ್ಸಕಸಾಧಿತಮ್|| ರೋಧ್ರಾದಿತ್ರಯೇಣ, ವತ್ಸಕೇನೈಕೇನ| ತದ್ವತ್-ಕ್ವಾಥಕಲ್ಕಾಭ್ಯಾಂ ಘೃತಮ್| ಲಾಜಗೋಧೂಮಮಧುಕಸಿತಾಚುರ್ಣಂ ಪಯೋದ್ರುತಮ್| ಘೃತೇನೋತ್ಕಾರಿಕಾಂ ಕೃತ್ವಾಖಾದೇತ್ಪಿತ್ತಾಸ್ತ್ರವಾರಿಣೀಮ್||" ಇತಿ| ವಙ್ಗಸೇನೇ ತು (ರಕ್ತ. ಶ್ಲೋ.೬೮)-" ದ್ರಾಕ್ಷಯಾ ಫಲಿನೀಭಿರ್ವಾ ಬಲಯಾ ಮಧುಕೇನ ವಾ| ಶ್ವದಂಷ್ಟ್ರಯಾ ಶತಾವರ್ಯಾ ರಕ್ತಜಿತ್ಸಾಧಿತಂ ಪಯಃ|| (ಶ್ಲೋ. ೬೬)-ಸಶರ್ಕರಂ ಮಾಕ್ಷಿಕಸಂಪ್ರಯುಕ್ತಂ ವಿದಾರಿಗನ್ಧಾದಿಗಣೇ ಶೃತಂ ವಾ|| (ಶ್ಲೋ.೭೪)- ಕ್ಷೀರೇಣ ಲಾಕ್ಷಾಂ ಮಧುಮಿಶ್ರಿತೇನ ಪ್ರಪೀಯ ಜೀರ್ಣೇ ಪಯಸಾಽನ್ನಮದ್ಯಾತ್| ಸದ್ಯೋನಿಹನ್ಯಾದ್ರುಧಿರಂ ಕ್ಷತೋತ್ಥಂ ಕಾನ್ತಾರ್ಜುನಾನಾಮಥವಾಽಪಿ ಕಲ್ಕಮ್|| ಕಲ್ಕಂ ಮಧೂಕತ್ರಿಫಲಾರ್ಜುನಾನಾಂ ನಿಶಿ ಸ್ಥಿತಂ ಲೋಹಮಯೇ ಸುಪಾತ್ರೇ| ಸಾಜ್ಯಂ ವಿಲಿಹ್ಯಾನುಪಿಬೇತ್ಸುಶೀತಂ ಸಶರ್ಕರಂ ಛಾಗಪಯಃ ಕ್ಷುಧಾರ್ತಃ|| ಪಾರಾವತಸ್ಯ ಮಾಂಸಂ ವಾ ಘೃತಸಿದ್ಧಂ ಸಶರ್ಕರಮ್| ಭಕ್ಷಯೇನ್ಮಧುನಾಶೀತಂ ರಕ್ತಪಿತ್ತನಿವಾರಣಮ್|| ಪ್ರಾಯೇಣೋಪಹತಾಗ್ನಿತ್ವಾತ್ಸಪಿಚ್ಛಮತಿಸಾರ್ಯತೇ| ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ ವಾಽಽಸ್ಯವೈತಸ್ಯಂ ನ ಚಾನ್ನಮಭಿನನ್ದತಿ|| ನಾಗರೇನ್ದ್ರಯವೌ ತತ್ರ ಪಾತವ್ಯೌ ತಣ್ಡುಲಾಮ್ಬುನಾ| ಸಿದ್ಧಾಂ ಯವಾಗೂಂ ಜೀರ್ಣೇ ಚ ಚಾಙ್ಗೇರೀತ(ಪ)ತ್ರದಾಡಿಮೈಃ||" ಇತಿ|
Adhikarana ರಕ್ತಪಿತ್ತವಿಶೇಷೇ ಕ್ಷಾರಚತುಷ್ಟಯಮ್ (೪೫-೪೬) · Śloka ೪೬
| ರಕ್ತೇ ಸಪಿಚ್ಛೇ ಸಕಫೇ ಗ್ರಥಿತೇ ಕಣ್ಠಮಾರ್ಗಗೇ||೪೫|| ಲಿಹ್ಯಾನ್ಮಾಕ್ಷಿಕಸರ್ಪಿರ್ಭ್ಯಾಂ ಕ್ಷಾರಮುತ್ಪಲನಾಲಜಮ್| ಪೃಥಕ್ಪೃಥಕ್ ತಥಾಽಮ್ಭೋಜರೇಣುಶ್ಯಾಮಾಮಧೂಕಜಮ್||೪೬||
| रक्ते सपिच्छे सकफे ग्रथिते कण्ठमार्गगे||४५|| लिह्यान्माक्षिकसर्पिर्भ्यां क्षारमुत्पलनालजम्| पृथक्पृथक् तथाऽम्भोजरेणुश्यामामधूकजम्||४६||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ರಕ್ತೇ ಪಿಚ್ಛಾವತಿ, ಪಿಚ್ಛಾ-ಶಾಲ್ಮಲ್ಯಾ ರಸಸದೃಶೀ, ತಥಾ ಸಕಫೇ, ತಥಾ ಗ್ರಥಿತೇ-ಗ್ರನ್ಥಿಸದೃಶೇ, ತಥಾ ಕಣ್ಠಮಾರ್ಗಗೇ ಸತಿ, ಕ್ಷಾರಮುತ್ಪಲನಾಲಜಂ ಮಾಕ್ಷಿಕಸರ್ಪಿರ್ಭ್ಯಾಂ ಲಿಹ್ಯಾತ್| ನನು, ಕ್ಷಾರಸ್ಯ ತೈಕ್ಷ್ಣ್ಯಾದಿಗುಣಯೋಗಾದ್ರಕ್ತಪಿತ್ತೇ ನ ಯುಕ್ತ ಉಪಯೋಗಃ| ತತ್ಕಥಮಿಹ ತಮನುಮೇನೇ ತನ್ತ್ರಕೃತ್ ? ಬ್ರೂಮಃ| ಉತ್ಪಲಾದೀನಿ ಶೀತಸ್ವಭಾವಾನಿ| ತತ್ಸಮುತ್ಥಶ್ಚ ಕ್ಷಾರಃ ಸಯೋನಿಮನುಕರೋತಿ| ತಥಾ ಚೋಕ್ತಮ್ (ಹೃ.ಶಾ.ಅ. ೧/೪)- "ಕಾರಣಾನುವಿಧಾಯಿತ್ವಾಕಾರ್ಯಾಣಾಂ ತತ್ಸ್ವಭಾವತಾ|" ಇತಿ| ಕ್ಷಾರಸ್ವರೂಪಂ ಚ ವಿಷ್ಯನ್ದನಾತ್ಮಕಂ ಧತ್ತೇ| ತದೇವಂ ಕಣ್ಠಮಾರ್ಗಗಸ್ಯ ಕಫಾನುಬನ್ಧಸ್ಯ ಗ್ರಥಿತಸ್ಯ ರಕ್ತಸ್ಯ ಕ್ಷಾರೋ ಘೃತಮಾಕ್ಷಿಕಾಭ್ಯಾಂ ಸಂಯುಕ್ತೋ ವಿಷ್ಯನ್ದನಪೂರ್ವಂ ಶೋಧಯತ್ಯೇವ, ನ ತು ತಸ್ಯ ಕೋಪಾಯ ಸ್ಯಾದಿತಿ ಯುಕ್ತೋಽತ್ರ ಕ್ಷಾರೋಪಯೋಗಃ| ಅಮ್ಭೋಜರೇಣ್ವಾದಿಜಂ ಚ ಪೃಥಕ್ ಪೃಥಕ್ ತಥಾ ಮಾಕ್ಷಿಕಘೃತಾಭ್ಯಾಂ ಲಿಹ್ಯಾತ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦- ರಕ್ತಪಿತ್ತವಿಶೇಷೇ ಕ್ಷಾರಚತುಷ್ಟಯಮಾಹ-ರಕ್ತೇ ಸಪಿಚ್ಛ ಇತಿ| ಅಮ್ಭೋಜರೇಣುಃ-ಪದ್ಮಕೇಸರಮ್| ಶ್ಯಾಮಾ-ಪ್ರಿಯಙ್ಗುಃ| ಸಙ್ಗ್ರಹೇ ತು (ಚಿ. ಅ. ೩)- " ಮೃಣಾಲಾಮ್ಭೋಜಕಿಞ್ಜಲ್ಕಶ್ಯಾಮಾಸನಮಧೂಕಜಮ್| ತದ್ವತ್ಪೃಥಕ್ಪೃಥಕ್ ಕ್ಷಾರಂ, ಘೃತಂ ಕ್ಷೀರೇಣ ಸಾಧಯೇತ್|| ಪಿಷ್ಟೈರಭೀರುಕಾಕೋಲೀಮೇದಾವೃಕ್ಷಾಮ್ಲದಾಡಿಮೈಃ| ಫಲಪೂರಕಮೂಲೇನ ವಿದಾರ್ಯಾ ಮಧುಕೇನ ಚ|| ತದ್ವಿಬನ್ಧಜ್ವರಾನಾಹಶೂಲಕಾಸಾಸ್ತ್ರಪಿತ್ತಜಿತ್| ಪಞ್ಚಭಿಃ ಪಞ್ಚಮೂಲೈರ್ವಾ ಸಿದ್ಧಮಾದ್ಯೈಸ್ತದರ್ಥಕೃತ್||" ಇತಿ|
Adhikarana ಗುದಪ್ರವೃತ್ತೇ ರಕ್ತೇ ಬಸ್ತಿಃ (೪೭) · Śloka ೪೭
ಗುದಾಗಮೇ ವಿಶೇಷೇಣ ಶೋಣಿತೇ ಬಸ್ತಿರಿಷ್ಯತೇ| |೪೭|
गुदागमे विशेषेण शोणिते बस्तिरिष्यते| |४७|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಗುದಾಗಮೇ ರಕ್ತೇ ವಿಶೇಷೇಣ ಬಸ್ತಿರಿಷ್ಯತೇ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦- ಗುದಪ್ರವೃತ್ತೇ ಬಸ್ತಿಮಾಹ-ಗುದಗಮ ಇತಿ| ಸಙ್ಗ್ರಹೇ ತು (ಚಿ. ಅ. ೩)- " ಮಧೂಕಾಞ್ಜನಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಮೃಣಾಲೋತ್ಪಲಗೈರಿಕೈಃ| ಸುವರ್ಣರೋಧ್ರಕಾಲೀಯಸಮಙ್ಗಮ್ರಾಮ್ಬುಚನ್ದನೈಃ|| ಸೌಗನ್ಧಿಕಸಿತಾಶಙ್ಖೈಃ ಪಿಷ್ಟೈರ್ಮಧುಘೃತಾನ್ವಿತೈಃ| ಕ್ಷೀರೇಣಾಸ್ಥಾಪಯೇದೇವಂ ಸ್ನಾನಂ ಚ ಶಿಶಿರಾಮ್ಭಸಾ|| ಕ್ಷೀರೇಣೈವಾಶಯೇಚ್ಛಾಲೀಂಸ್ತತೋ ಮಧುಕಸರ್ಪಿಷಾ| ಕಾಲೇಽನುವಾಸಯೇದೇವಮತೀಸಾರೇಽಪಿ ದುಸ್ತರೇ|| ಜೀರ್ಣೇಽಸೃಕ್ಪ್ರಬಲೇ ಕುರ್ಯಾದ್ವಿರೇಕೇಚಾತಿಯೋಗಿನಿ| ವಿದಾರ್ಯಾದಿಗಣೇನೇಷ್ಟಂ ಶೃತಂ ವಾಽಽಸ್ಥಾಪನೇ ಪಯಃ|| ಸಕ್ಷೌದ್ರಶರ್ಕರಾಸರ್ಪಿಃ ಸರ್ಪಿಶ್ಚೈವಾನುವಾಸನೇ| ಮೂತ್ರಾಶಯಸ್ಥಂ ಶಮಯೇದ್ರಕ್ತಮುತ್ತರಬಸ್ತಿಭಿಃ|| ಈದ್ದಶೈರಏವ ತದ್ವಚ್ಚ ಪ್ರದರೇಽಪಿ ವಿಧಿಃ ಸ್ಮೃತಃ| ಛೇದಭೇದಾದಿಭಿಶ್ಚಾತಿಪ್ರವೃತ್ತೇ ಶುದ್ಧಶೋಣಿತೇ|| ವಿಶೇಷಾತ್ಪ್ರದರಸ್ಯೋಕ್ತಂ ಯೋನಿರೋಗೇಷು ಚೌಷಧಮ್|" ಇತಿ|
Adhikarana ಘ್ರಾಣಪ್ರವೃತ್ತೇ ರಕ್ತೇ ನಸ್ಯಮ್ (೪೭-೪೯) · Śloka ೪೯
| ಘ್ರಾಣಗೇ ರುಧಿರೇ ಶುದ್ಧೇ ನಾವನಂ ಚಾನುಷೇಚಯೇತ್||೪೭|| ಕಷಾಯಯೋಗಾನ್ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಾನ್ ಕ್ಷೀರೇಕ್ಷ್ವಾದಿರಸಾಪ್ಲುತಾನ್| ಕ್ಷೀರಾದೀನ್ಸಸಿತಾಂಸ್ತೋಯಂ ಕೇವಲಂ ವಾ ಜಲಂ ಹಿತಮ್||೪೮|| ರಸೋ ದಾಡಿಮಪುಷ್ಪಾಣಾಮಾಮ್ರಾಸ್ಥ್ನಃ ಶಾಡ್ವಲಸ್ಯ ವಾ| |೪೯|
| घ्राणगे रुधिरे शुद्धे नावनं चानुषेचयेत्||४७|| कषाययोगान् पूर्वोक्तान् क्षीरेक्ष्वादिरसाप्लुतान्| क्षीरादीन्ससितांस्तोयं केवलं वा जलं हितम्||४८|| रसो दाडिमपुष्पाणामाम्रास्थ्नः शाड्वलस्य वा| |४९|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಘ್ರಾಣಗೇ ರುಧಿರೇ ಶುದ್ಧೇ ಸತಿ ನಾವನಮನುಷೇಚಯೇತ್-ನಸ್ಯಂ ದದ್ಯಾತ್| ಕಷಾಯಯೋಗಾನ್ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಾನ್-ವಾಸಕಾದೀನ್, ಘ್ರಾಣಗೇಽನುಷೇಚಯೇತ್| ಕಿಮ್ಭೂತಾನ್? ಕ್ಷೀರೇಕ್ಷ್ವಾದಿರಸೇನಾಪ್ಲುತಾನ್-ಸದ್ರವಾನ್| ಆದಿಶಬ್ದೇನ ಮಾಂಸರಸಘೃತಾದಿ ಗೃಹ್ಯತೇ| ಕ್ಷೀರಾದೀನ್ ವಾ ಸಶರ್ಕರಾನ್ ದದ್ಯಾತ್| ತಥಾ ತೋಯಮರ್ಥಾತ್ಸಸಿತಂ, ವಾ ಕೇವಲಂ ಜಲಂ ಹಿತಮಿತಿ| ತಥಾ ದಾಡಿಮಪುಷ್ಪಾಣಾಂ ರಸಃ, ತಥಾ ಚೂತಫಲಾಸ್ಥ್ನಃ, ತಥಾ ದೂರ್ವಾಯಾ ರಸೋ, ನಸ್ಯಂ ಪೃಥಕ್ಪೃಥಕ್ ಹಿತಮ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦- ಘ್ರಾಣಪ್ರವೃತ್ತೇ ನಸ್ಯಮಾಹ-ಘ್ರಾಣಗೇ ರುಧಿರ ಇತಿ| ಕ್ಷೀರಾದೀನ್ ಸಸಿತಾನಿತ್ಯನ್ಯಃ ಪ್ರಯೋಗಃ| ತೋಯಂ ಸಸಿತಮಿತ್ಯನ್ಯಃ| ಕೇವಲಂ ವಾ ಜಲಮಿತ್ಯನ್ಯಃ| ರಸೋ ದಾಡಿಮಪುಷ್ಪಾಣಾಮಿತ್ಯನ್ಯಃ| ಆಮ್ರಾಸ್ಥ್ನೋ ರಸ ಇತ್ಯನ್ಯಃ| ಶಾದ್ವಲಸ್ಯ ರಸ ಇತ್ಯನ್ಯಃ|
Adhikarana ಪ್ರದೇಹಾಭ್ಯಞ್ಜನಾದಯಃ (೪೯) · Śloka ೪೯
| ಕಲ್ಪಯೇಚ್ಛೀತವರ್ಗಂ ಚ ಪ್ರದೇಹಾಭ್ಯಞ್ಜನಾದಿಷು||೪೯||
| कल्पयेच्छीतवर्गं च प्रदेहाभ्यञ्जनादिषु||४९||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಶೀತವೀರ್ಯವರ್ಗಂ ಚ ಪ್ರಲೇಪಾಭ್ಯಞ್ಜನಾದಿಷು ಕಲ್ಪಯೇತ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦- ಪ್ರದೇಹಾದೀನಾಹ-ಕಲ್ಪಯೇದಿತಿ|
Adhikarana ಪಿತ್ತಜ್ವರೌಷಧಂ ಕ್ಷತಕ್ಷೀಣೌಷಧಂ ಚ ರಕ್ತಪಿತ್ತೇ ಹಿತಮ್ (೨) · Śloka ೨
ಯಚ್ಚ ಪಿತ್ತಜ್ವರೇ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಬಹಿರನ್ತಶ್ಚ ಭೇಷಜಮ್| ರಕ್ತಪಿತ್ತೇ ಹಿತಂ ತಚ್ಚ ಕ್ಷತಕ್ಷೀಣೇ ಹಿತಂ ಚ ಯತ್||೫೦|| ಇತಿ ಶ್ರೀವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸೂನುಶ್ರೀಮದ್ವಾಗ್ಭಟವಿರಚಿತಾ- ಯಾಮಷ್ಟಾಙ್ಗಹೃದಯಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಚತುರ್ಥೇ ಚಿಕಿತ್ಸಿತ ಸ್ಥಾನೇ ರಕ್ತಪಿತ್ತಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ನಾಮ ದ್ವಿತೀಯೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೨||
यच्च पित्तज्वरे प्रोक्तं बहिरन्तश्च भेषजम्| रक्तपित्ते हितं तच्च क्षतक्षीणे हितं च यत्||५०|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचिता- यामष्टाङ्गहृदयसंहितायां चतुर्थे चिकित्सित स्थाने रक्तपित्तचिकित्सितं नाम द्वितीयोऽध्यायः||२||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಯಚ್ಚ ಪಿತ್ತಜ್ವರೇಽಭಿಹಿತಮೌಷಧಂ ಬಹಿರನ್ತರೇ, ತಚ್ಚ ರಕ್ತಪಿತ್ತೇ ಹಿತಮ್| ತಥಾ, ಯಚ್ಚ ಕ್ಷತೇ ಕ್ಷೀಣೇ ಚ ಹಿತಂ ತದಪಿ ರಕ್ತಪಿತ್ತೇ ಹಿತಮಿತಿ| ಇತಿ ಶ್ರೀಮೃಗಾಙ್ಕದತ್ತಪುತ್ರಶ್ರೀಮದರುಣದತ್ತವಿರಚಿತಾಯಾಮಷ್ಟಾಙ್ಗಹೃದಯಟೀ- ಕಾಯಾಂ ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಚತುರ್ಥೇ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಸ್ಥಾನೇ ರಕ್ತಪಿತ್ತಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ನಾಮ ದ್ವಿತೀಯಾ- ಧ್ಯಾಯಃ ಸಮಾಪ್ತಃ|| ೨||
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦- ಪಿತ್ತಜ್ವರೌಷಧಂ ಕ್ಷತಕ್ಷೀಣೋಷಧ ಚ ರಕ್ತಾಪಿತ್ತಽತಿದಿಶತಿ-ಯಚ್ಚೇತಿ| ವಙ್ಗಸೇನೇ ತು (ರಕ್ತ. ಶ್ಲೋ.೮೧)- "ನಾಸಾಪ್ರವೃತ್ತರುದಿರಂ ಘೃತಭೃಷ್ಟಂ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಪಿಷ್ಟಮಾಮಲಕಮ್| ಸೇತುರಿವ ತೋಯವೇಗಂ ರುಣದ್ಧಿ ಮೂರ್ನ್ಧ್ನಿ ಪ್ರಲೇಪೇನ|| ರಸೋ ದಾಡೀಮಪುಷ್ಪಸ್ಯ ದೂರ್ವಾರಸಸಮನ್ವಿತಃ| ಅಲಕ್ತಕರಸೋಪೇಸ್ರಯಂ ನಾಸಾಪುಟೇ ಭಿಷಕ್|| ಯೋಜಯೇನ್ನಾಶಯೇತ್ ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ತ್ರಿದೋಷಮಪಿ ದಾರುಣಮ್| ನಾಸಾರಕ್ತಂ ಪ್ರವೃತ್ತಂ ತು ಹನ್ಯಾದಿತಿ ಕಿಮದ್ಭುತಮ್|| ದೂರ್ವಾಭಯಾದಾಡಿಮಪುಷ್ಪಕಾಣಾಂ ಲಾಕ್ಷಾಮಲಕ್ಯೋಃ ಸ್ವರಸೇನ ನಸ್ಯಮ್| [ ದಿನತ್ರಯಂ ಯಃ ಕುರುತೇ ಪ್ರಭಾತೇ ನಾಸಾಸೃಜಂ ನಾಮ ರುಜಂ ನಿಹನ್ತಿ|| ಶ್ಯಾಮಾಶ್ವಮೋರಟಾನನ್ತಾಶಕರಾಭಿಃ ಶೃತಂ ಘೃತಮ್| ಸರ್ವದೋಷಹರಂ ಹೃದ್ಯಂ ನಸ್ಯಂ ] ನಾಸಾಗತೇಽಸೃಜಿ|| ಅಶ್ವಃ-ಅಶ್ವಕನ್ದಃ| ದೂರ್ವಾ ಭವ್ಯಫಲಂ ಮಾಷಃ ಕುಲತ್ಥಾ ವಂಶಪತ್ರಿಕಾಃ| ಜಲಸ್ಥಲೋದ್ಭವೌ ಕರ್ಣಮೋಟಕೌ ಖರಮಞ್ಜರೀ|| ದಣ್ಡೋತ್ಪಲಸ್ಯ ಮೂಲಂ ಚ ನಿಷ್ವ್ಕಾಥ್ಯಾಷ್ಟಗುಣೇಽಮ್ಭಸಿ| ತತ್ಪಾದಶೇಷಿತಂ ತೈಲಂ ತುಲ್ಯಂ ಕೃತ್ವಾ ವಿಪಾಚಯೇತ್| ತತ್ತೈಲಂ ಪ್ರತಿಮರ್ಶೇನ ಆನಾಹಾಖ್ಯಂ ಗದಂಜಯೇತ್||" ಇತಿ| ಇತಿ ನಾಸಾರುಧಿರಮ್| ಇತಿ ಹೇಮಾದ್ರಿಟೀಕಾಯಾಮಾಯುರ್ವೇದರಸಾಯನೇ| ರಕ್ತಪಿತ್ತ್ತಪ್ರಕಾರಣಂ ಸಾಮಸ್ತ್ಯೇನ ನಿರೂಪಿತಮ್||