Adhikarana aśmarīnidānaṁ samprāptiśca (1-2) · Śloka 2
athāśmarīnidānam |
vātapittakaphaistisraścaturthī śukrajā'parā |
prāyaḥ ślēṣmāśrayāḥ sarvā aśmaryaḥ syuryamōpamāḥ ||1||
viśōṣayēdbastigataṁ saśukraṁ mūtraṁ sapittaṁ pavanaḥ kaphaṁ vā |
yadā tadā'śmaryupajāyatē tu kramēṇa pittēṣviva rōcanā gōḥ ||2||
naikadōṣāśrayāḥ sarvāḥ... |
(ca. ci. a. 26) |
View original
अथाश्मरीनिदानम् |
वातपित्तकफैस्तिस्रश्चतुर्थी शुक्रजाऽपरा |
प्रायः श्लेष्माश्रयाः सर्वा अश्मर्यः स्युर्यमोपमाः ||१||
विशोषयेद्बस्तिगतं सशुक्रं मूत्रं सपित्तं पवनः कफं वा |
यदा तदाऽश्मर्युपजायते तु क्रमेण पित्तेष्विव रोचना गोः ||२||
नैकदोषाश्रयाः सर्वाः... |
(च. चि. अ. २६) |
Show commentary
madhukōśa vyākhyā (vijayarakṣita, śrīkaṇṭhadatta kr̥ta)
mūtrarōdhitvasādharmyādaśmarīmāha– vātētyādi| ślēṣmāśrayā iti ślēṣmasamavāyikāraṇāḥ, śukrajāṁ vinā; tatra śukrasyaiva samavāyikāraṇatvāt| tathāca dr̥ḍhabalaḥ– “viśōṣayēdbastigataṁ saśukraṁ” (ca. ci. a. 26) ityādi, ētacca sāmānyōktamapi viśēṣēṇa sambadhyatē| yathā– halṅyādisūtrē ‘dīrghāt’ iti viśēṣaṇaṁ ṅyābhyāṁ sambadhyatē, na tu halā| ata ēvātra prāyōgrahaṇaṁ kr̥tavān| anyē tu śukrāśmaryāmapi kaphakāraṇatvamicchantyēva, virōdhābhāvāt| prāyaḥśabdaścātra viśēṣārthaḥ| yamōpamā iti asati cikitsitē avaśyamēva mārakatvāt| viśōṣayēdityādi pittēṣvivēti vātaśōṣitēṣu| naikadōṣāśraya iti tridōṣajāḥ, udgatadōṣēṇa vyapadēśaḥ||1-2||
ātaṅkadarpaṇa vyākhyā (vācaspati vaidya kr̥ta)
mūtrarōdhitvasāmānyādaśmarīmāha– vātētyādi| ślēṣmāśrayāḥ ślēṣmasamavāyikāraṇāḥ paraṁ śukrajāṁ vinā, tatra śukrasyaiva samavāyikāraṇatvāt| tathā ca dr̥ḍhabalaḥ– “viśōṣayēdbastigataṁ saśukraṁ mūtram” ityādi| ata ēvātra prāyōgrahaṇam| anyē tu śukrāśmaryāmapi kaphakāraṇatvamicchantyēva, virōdhābhāvāt| prāyaḥśabdaścātra viśēṣārthaḥ| yamōpamāḥ asati cikitsitē'vaśyamēva mārakatvāt| tasyāḥ samprāptimāha– viśōṣayēdityādi| pavanō bastigataṁ saśukraṁ mūtraṁ sapittaṁ kaphaṁ vā śōṣamupanayēdyadā tadā'śmarī bhavati, kramēṇa śanairvardhamānā yathā gōḥ pittēṣu rōcanā bhavati| tasyāmanēkadōṣāśrayatvamāha– naikētyādi| tridōṣajā ityarthaḥ||1-2||
Adhikarana aśmarīpūrvarūpam (3) · Śloka 3
... athāsāṁ pūrvalakṣaṇam |
bastyādhmānaṁ tadāsannadēśēṣu paritō'tiruk ||3||
mūtrē bastasagandhatvaṁ mūtrakr̥cchraṁ jvarō'ruciḥ |
(vā. ni. a. 9) |
View original
... अथासां पूर्वलक्षणम् |
बस्त्याध्मानं तदासन्नदेशेषु परितोऽतिरुक् ||३||
मूत्रे बस्तसगन्धत्वं मूत्रकृच्छ्रं ज्वरोऽरुचिः |
(वा. नि. अ. ९) |
Show commentary
madhukōśa vyākhyā (vijayarakṣita, śrīkaṇṭhadatta kr̥ta)
pūrvarūpamāha– athētyādi| bastasagandhatvaṁ bastasamānagandhatvam||3||–
ātaṅkadarpaṇa vyākhyā (vācaspati vaidya kr̥ta)
pūrvarūpamāha– athētyādi| bastyādhmānamityādi| bastyādhmānaṁ vastērāpūraḥ, tadāsannadēśēṣu bastiśirōmuṣkamēḍhrādiṣu, paritaḥ samantāt, atiruk ativēdanā| mūtrē bastasagandhatvaṁ br̥hattamabastasamānagandhatvaṁ, tathā mūtrakr̥cchraṁ jvarō'ruciśca bhavati||3||–
Adhikarana aśmarīsāmānyalakṣaṇam (4-5) · Śloka 5
sāmānyaliṅgaṁ ruṅnābhisēvanībastimūrdhasu ||4||
viśīrṇadhāraṁ mūtraṁ syāttayā mārgē nirōdhitē |
tadvyapāyāt sukhaṁ mēhēdacchaṁ gōmēdakōpamam ||5||
tatsaṅkṣōbhāt kṣatē sāsramāyāsāccātirugbhavēt |
(vā. ni. a. 9) |
View original
सामान्यलिङ्गं रुङ्नाभिसेवनीबस्तिमूर्धसु ||४||
विशीर्णधारं मूत्रं स्यात्तया मार्गे निरोधिते |
तद्व्यपायात् सुखं मेहेदच्छं गोमेदकोपमम् ||५||
तत्सङ्क्षोभात् क्षते सास्रमायासाच्चातिरुग्भवेत् |
(वा. नि. अ. ९) |
Show commentary
madhukōśa vyākhyā (vijayarakṣita, śrīkaṇṭhadatta kr̥ta)
tāsāṁ sāmānyalakṣaṇamāha– sāmānyētyādi| ruk śūlaṁ, bastimūrdhā nābhēradhōdēśaḥ| viśīrṇadhāraṁ savicchēdadhāram| tayā aśmaryā| mārgō mūtravāhisrōtaḥ| tadvyapāyāt vāyunā kadācidaśmarīkr̥tamārgarōdhavyapagamāt| mēhēt mūtrayēt| acchamanāvilam| gōmēdakōpamamiti gōmēdakō lōhitamaṇistadvarṇam| tatsaṅkṣōbhāt niruddhamārgamūtrēṇa pīḍanādaśmarīsampātādvā kṣatē jātē mūtravahādau, sāsraṁ saraktaṁ mūtraṁ pravartatē| āyāsāt pravāhaṇādijanitaklamāt||4-5||–
ātaṅkadarpaṇa vyākhyā (vācaspati vaidya kr̥ta)
tāsāṁ sāmānyalakṣaṇamāha– viśīrṇētyādi| viśīrṇadhāraṁ savicchēdaṁ, tathā aśmaryā, mārganirōdhanē mūtravāhisrōtasa āvaraṇē sati| bastimūrdhā nābhēradhōdēśaḥ, tasmin ruddhē sati ruk śūlam| punaḥ svalakṣaṇāntaramāha– tadvyapāyādityādi| tadvyapāyāt vāyunā kadācidaśmarīkr̥tamārganirōdhavyapagamāt| mēhēt mūtrayēt| acchamanāvilam| gōmēdakōpamamiti gōmēdaka ālōhitapītamaṇistadvarṇam| tatsaṅkṣōbhāt niruddhamārgamūtrapīḍanādaśmarīsaṅghaṭṭanādvā kṣatē jātē sati mūtravahasrōtasi sāsraṁ saraktaṁ mūtraṁ pravartatē| āyāsāt pravāhaṇādikajanitāt, pravāhaṇaṁ kaṇṭhabalēna śabdam, mūtrasyājananaṁ nikunthanamiti lōkē||4-5||–
Adhikarana vātajāśmarīlakṣaṇam (6-7) · Śloka 7
tatra vātādbhr̥śaṁ cārtō dantān khādati vēpatē ||6||
gr̥hṇāti mēhanaṁ nābhiṁ pīḍayatyaniśaṁ kvaṇan |
sānilaṁ muñcati śakr̥nmuhurmēhati binduśaḥ ||7||
śyāvāruṇā'śmarī cāsya syāccitā kaṇṭakairiva |
(vā. ni. a. 9) |
View original
तत्र वाताद्भृशं चार्तो दन्तान् खादति वेपते ||६||
गृह्णाति मेहनं नाभिं पीडयत्यनिशं क्वणन् |
सानिलं मुञ्चति शकृन्मुहुर्मेहति बिन्दुशः ||७||
श्यावारुणाऽश्मरी चास्य स्याच्चिता कण्टकैरिव |
(वा. नि. अ. ९) |
Show commentary
madhukōśa vyākhyā (vijayarakṣita, śrīkaṇṭhadatta kr̥ta)
vātajāmāha– tatrētyādi| kvaṇan ārtanādaṁ kurvan| sānilaṁ saśabdaṁ mūtrapravr̥ttyarthaṁ kr̥tātikunthanāt| mēhati binduśa iti binduṁ binduṁ mūtrayati, “bahvalpārthācchas kārakādanyatarasyām” iti alpārthē śaspratyayaḥ| śyāvētyādi| aśmaryā ākārakathanam; ētaccākr̥ṣṭānāṁ pratyakṣasaṁvādēna śāstraprāmāṇyakhyāpanārthamityāhuḥ, ākr̥ṣṭāsu dōṣōcitacikitsārthamityanyē||6-7||–
ātaṅkadarpaṇa vyākhyā (vācaspati vaidya kr̥ta)
vātajāśmarīmāha– tatrētyādi| bhr̥śamatyarthamārtaḥ pumān dantairdantān khādati kaṭakaṭāyatē, vēpatē kampatē, mēhanaṁ liṅgaṁ, mr̥dnāti mathnāti, aniśaṁ kvaṇan krandayan nābhidēśaṁ pīḍayati| śakr̥tpurīṣaṁ, sānilaṁ saśabdaṁ muñcati, muhurvāraṁvāraṁ, binduśaḥ binduṁ binduṁ, mēhati mūtrayēt| śyāvētyādi| śyāvā aruṇā kiñcit śyāmā, aruṇā kiñcidraktā, ētaccāśmaryā varṇākārakathanamākr̥ṣṭānāṁ pratyakṣasaṁvādēna śāstrasya prāmāṇyakhyāpanārthamityāhuḥ, ākr̥ṣṭāsu dōṣōcitakriyārthamityanyē, kaṇṭakairanvitēva||6-7||–
Adhikarana pittajāśmarīlakṣaṇam (8) · Śloka 8
pittēna dahyatē bastiḥ pacyamāna ivōṣmavān ||8||
bhallātakāsthisaṁsthānā raktapītā'sitā'śmarī |
(vā. ni. a. 9) |
View original
पित्तेन दह्यते बस्तिः पच्यमान इवोष्मवान् ||८||
भल्लातकास्थिसंस्थाना रक्तपीताऽसिताऽश्मरी |
(वा. नि. अ. ९) |
Show commentary
madhukōśa vyākhyā (vijayarakṣita, śrīkaṇṭhadatta kr̥ta)
pittajāmāha– pittēnētyādi| pacyamānaḥ kṣārēṇēva| ūṣmavān uṣṇasparśaḥ| asitā kr̥ṣṇā||8||–
ātaṅkadarpaṇa vyākhyā (vācaspati vaidya kr̥ta)
pittajāmāha– pittēnētyādi| pittēna yā'śmarī tayā bastirmūtrakōśō dahyatē, pacyamānaḥ kṣārēṇēva, ūṣmavān uṣṇasparśaḥ, bhallātakāsthisaṁsthānā bhallātakamajjākārā, asitā kr̥ṣṇā||8||–
Adhikarana ślēṣmajāśmarīlakṣaṇam (9) · Śloka 9
bastirnistudyata iva ślēṣmaṇā śītalō guruḥ ||9||
aśmarī mahatī ślakṣṇā madhuvarṇā'thavā sitā |
(vā. ni. a. 9) |
View original
बस्तिर्निस्तुद्यत इव श्लेष्मणा शीतलो गुरुः ||९||
अश्मरी महती श्लक्ष्णा मधुवर्णाऽथवा सिता |
(वा. नि. अ. ९) |
Show commentary
madhukōśa vyākhyā (vijayarakṣita, śrīkaṇṭhadatta kr̥ta)
ślēṣmajāmāha– bastirityādi| ślakṣṇā masr̥ṇā| madhuvarṇā īṣat piṅgalaśuklā||9||–
ātaṅkadarpaṇa vyākhyā (vācaspati vaidya kr̥ta)
ślēṣmajāmāha– bastirityādi| bastirnistudyata iva śūlēnēva, śītasparśaḥ, gururgauravayuktaḥ, mahatī kukkuṭāṇḍatulyā, ślakṣṇā masr̥ṇā, madhuvarṇā īpatpītaśuklā, sitā śubhrā||9||–
Adhikarana pūrvōktāśmarīṇāṁ sukhasādhyalakṣaṇam (10) · Śloka 10
ētā bhavanti bālānāṁ tēṣāmēva ca bhūyasā ||10||
āśrayōpacayālpatvādgrahaṇāharaṇē sukhāḥ |
(vā. ni. a. 9) |
View original
एता भवन्ति बालानां तेषामेव च भूयसा ||१०||
आश्रयोपचयाल्पत्वाद्ग्रहणाहरणे सुखाः |
(वा. नि. अ. ९) |
Show commentary
madhukōśa vyākhyā (vijayarakṣita, śrīkaṇṭhadatta kr̥ta)
ētā iti tridōṣajā bālānāṁ syuḥ, tēṣāṁ tannidānābhyāsāt| bhūyasā prāyēṇa, tēna mahatāmapi tridōṣajā bhavanti| tēṣāmēva bālānāṁ grahaṇāharaṇē sukhā iti sambandhaḥ| āśrayōpacayālpatvāditi āśrayō bastiḥ, upacayaḥ sthaulyaṁ, tayōralpatvaṁ; tacca taddēhālpatvāt| āharaṇaṁ pāṭanādipūrvakamākarṣaṇaṁ, grahaṇaṁ tadarthamēvāṅgulibhyāṁ dhāraṇam| uktaṁ hi suśrutē– “prāyēṇaitāstisrō'śmaryō divāsvapnasamaśanādhyaśanaśītasnigdhamadhurāhārapriyatvādviśēṣēṇa bālānāṁ bhavanti, tēṣāmēvālpabastikāyatvādalpamāṁsōpacayācca bastēḥ sukhagrahaṇāharaṇā bhavanti|” (su. ni. a. 3) iti||10||–
ātaṅkadarpaṇa vyākhyā (vācaspati vaidya kr̥ta)
ētāḥ prāyēṇa śiśūnāṁ bhavantītyāha– ētā ityādi| tridōṣajā bālānāṁ bhavanti, tēṣāmēva tannidānābhyāsāt| bhūyasā prāyēṇēti, tēna mahatāmapi hētunā tridōṣajā bhavanti, tēṣāmēva bālānāṁ grahaṇāharaṇē sukhā iti sambandhaḥ| atraiva hētumāha– āśrayōpacayālpatvāditi| āśraya ādhārō bastiḥ, upacayaḥ sthaulyaṁ, tayōralpatvaṁ; tacca taddēhālpatvāt| atastā grahaṇāharaṇē sukhāḥ sukhēnāhartuṁ śakyāḥ| mahatāṁ tu yathōktahētvabhāvādgrahaṇāharaṇē tā duḥkhāvahā iti| grahaṇaṁ baḍiśādinā, āharaṇaṁ pāṭanādipūrvaṁ karmākarṣaṇaṁ, tadarthamēvāṅgulībhyāṁ dhāraṇaṁ grahaṇam| uktaṁ hi suśrutē– “prāyēṇaitāstisrō'śmaryō divāsvapnasamaśanādhyaśanaśītasnigdhagurumadhurāhārapriyatvādviśēṣēṇa bālānāṁ bhavanti, tēṣāmēvālpabastikāyatvānmāṁsōpacayālpatvācca bastēḥ sukhagrahaṇāharaṇā bhavanti|” iti||10||–
Adhikarana śukrāśmaryā nidānasamprāptipūrvakaṁ lakṣaṇam (11-13) · Śloka 13
śukrāśmarī tu mahatāṁ jāyatē śukradhāraṇāt ||11||
sthānāccyutamamuktaṁ hi muṣkayōrantarē'nilaḥ |
śōṣayatyupasaṅgr̥hya śukraṁ tacchukramaśmarī ||12||
bastiruṅmūtrakr̥cchratvamuṣkaśvayathukāriṇī |
tasyāmutpannamātrāyāṁ śukramēti vilīyatē ||13||
pīḍitē tvavakāśē'smin... |
(vā. ni. a. 9) |
View original
शुक्राश्मरी तु महतां जायते शुक्रधारणात् ||११||
स्थानाच्च्युतममुक्तं हि मुष्कयोरन्तरेऽनिलः |
शोषयत्युपसङ्गृह्य शुक्रं तच्छुक्रमश्मरी ||१२||
बस्तिरुङ्मूत्रकृच्छ्रत्वमुष्कश्वयथुकारिणी |
तस्यामुत्पन्नमात्रायां शुक्रमेति विलीयते ||१३||
पीडिते त्ववकाशेऽस्मिन्... |
(वा. नि. अ. ९) |
Show commentary
madhukōśa vyākhyā (vijayarakṣita, śrīkaṇṭhadatta kr̥ta)
śukrāśmarīmāha– śukrētyādi| tuśabdō'vadhāraṇē; tēna mahatāmēva natu bālānāṁ, tēṣāṁ vakṣyamāṇasamprāptērabhāvāt; na tu śukrābhāvāt, anyathā ṣaḍdhātukatvaṁ syāt| śukradhāraṇādupasthitaśukravēgasya maithunākaraṇāt| muṣkayōrantarē ‘mēḍhrēṇa saha’ iti śēṣaḥ| suśrutē hi ‘mēḍhravr̥ṣaṇayōrantarē’ (su. ni. a. 3) ityēvōktam| mēḍhravr̥ṣaṇamadhyagatabastimukha ityarthaḥ, tatraiva śukravahasrōtasō bastimukhēna saha sambandhāt| tathābhūtaṁ śukramēvāśmarīti| bastiruk bastiśūlaṁ, muṣkaśvayathukāriṇī vr̥ṣaṇayōḥ śōthakāriṇī| tasyāṁ śukrāśmaryām| ēti vartatē| tuśabdō'vadhāraṇē| avakāśē'sminniti mēḍhravr̥ṣaṇayōrantarē| asminnēva pīḍitē sati vilīyatē pravilayamāpadyata ityarthaḥ| ata ēva suśrutaḥ– “pīḍitamātrē ca tasminnēvāvakāśē pravilayamāpadyatē|” (su. ni. a. 3) iti||11-13||–
ātaṅkadarpaṇa vyākhyā (vācaspati vaidya kr̥ta)
śukrāśmarīmāha– śukrētyādi| śukrāśmarī tu mahatāmēva jāyatē natu bālānāṁ, tuśabdō'vadhāraṇē, tēṣāṁ vakṣyamāṇasamprāptērabhāvāt, na tu śukrābhāvāt| anyathā ṣaḍdhātukatvaṁ syāt| cyutamamuktāmiti maithunādupasthitavēgasya śukrasya dhāraṇādityarthaḥ| amuktaṁ dhr̥tamityarthaḥ| muṣkayōrantarē mēḍhravr̥ṣaṇamadhyagatabastimukha ityarthaḥ| tathābhūtaṁ śukramanilaḥ ēkīkr̥tya śōṣayati, sā śukrāśmarīti| tasyā lakṣaṇamāha– bastirugiti| bastirugityādi sugamam| utpannamātrāyāṁ tasyāṁ yadā sā kathamapi vilīyatē vilayaṁ yāti, tadā śukramēti mūtrapathādāgacchati, paramavakāśē chidrē pīḍitē sati||11-13||–
Adhikarana śarkarālakṣaṇam (14) · Śloka 14
...aśmaryēva ca śarkarā |14|
(vā. ni. a. 9) |
View original
...अश्मर्येव च शर्करा |१४|
(वा. नि. अ. ९) |
Show commentary
madhukōśa vyākhyā (vijayarakṣita, śrīkaṇṭhadatta kr̥ta)
saivāvasthābhēdādaśmarī śarkarā, pañcamī na bhavatītyāha– aśmaryēva cēti| cakārāt sikatā'pi bhavatīti mantavyam| ata ēva ‘śarkarā sikatānvitā’ iti vakṣyati| śarkarāsikatayōśca mahattvālpatvābhyāṁ bhēdaḥ|14|–
ātaṅkadarpaṇa vyākhyā (vācaspati vaidya kr̥ta)
caturthapādēna śarkarālakṣaṇam|14|–
Adhikarana aśmaryupadravāḥ (14-16) · Śloka 16
aṇuśō vāyunā bhinnā sā tasminnanulōmagē ||14||
nirēti saha mūtrēṇa pratilōmē nirudhyatē |
(vā. ni. a. 9) |
mūtrasrōtaḥpravr̥ttā sā saktā kuryādupadravān ||15||
daurbalyaṁ sadanaṁ kārśyaṁ kukṣiśūlamathārucim |
pāṇḍutvamuṣṇavātaṁ ca tr̥ṣṇāṁ hr̥tpīḍanaṁ vamim ||16||
(su. ni. a. 3) |
View original
अणुशो वायुना भिन्ना सा तस्मिन्ननुलोमगे ||१४||
निरेति सह मूत्रेण प्रतिलोमे निरुध्यते |
(वा. नि. अ. ९) |
मूत्रस्रोतःप्रवृत्ता सा सक्ता कुर्यादुपद्रवान् ||१५||
दौर्बल्यं सदनं कार्श्यं कुक्षिशूलमथारुचिम् |
पाण्डुत्वमुष्णवातं च तृष्णां हृत्पीडनं वमिम् ||१६||
(सु. नि. अ. ३) |
Show commentary
madhukōśa vyākhyā (vijayarakṣita, śrīkaṇṭhadatta kr̥ta)
kathamaśmarī śarkarā bhavatītyāha– aṇuśa ityādi| aṇuśō'lpaśaḥ| atrārthē suśrutaḥ– ‘pavanē'nuguṇē sā tu nirētyalpā viśēṣataḥ| sā bhinnamūrtirvātēna śarkarētyabhidhīyatē||’ (su. ni. a. 6) iti| mūtrasrōtaḥpravr̥ttā sā saktēti mūtramārgagā satī saṁlagnētyarthaḥ||14-16||
ātaṅkadarpaṇa vyākhyā (vācaspati vaidya kr̥ta)
aṇuśa ityādi| saivāśmarī aṇuśō vāyunā bhinnā vidāritā śarkarā kathyatē| sā śarkarā anulōmagē mūtrasrōtasā'dhaḥpravr̥ttē tasminvāyau mūtrēṇa saha ēti, pratilōmagē ūrdhvaṁ pravr̥ttē vāyau vibadhyatē bandhaṁ prāpnōti, na bahirmūtrēṇa niṣkrāmati, aśmarī tvanulōmagē mārutē na nirēti, śarkarā tu mūtrēṇa saha niṣkrāmatītyanayōrbhēdaḥ| sā'śmarī mūtramārgapravr̥ttā saktā nirgatā daurbarlyādīnupadravān kuryāt| tānēvāha– daurbalyamiti| daurbalyamindriyāṇāṁ, sadanaṁ glāniḥ, kārśyamaṅgānāṁ, kukṣiśūlaṁ hr̥dayaśūlam, uṣṇavātaṁ mūtrāghātanidānōktaṁ, śēṣaṁ sugamam||14-16||
Adhikarana aśmaryā asādhyalakṣaṇam (17) · Śloka 17
praśūnanābhivr̥ṣaṇaṁ baddhamūtraṁ rujāturam |
aśmarī kṣapayatyāśu sikatā śarkarānvitā ||17||
(su. sū. a. 33) |
View original
प्रशूननाभिवृषणं बद्धमूत्रं रुजातुरम् |
अश्मरी क्षपयत्याशु सिकता शर्करान्विता ||१७||
(सु. सू. अ. ३३) |
Show commentary
madhukōśa vyākhyā (vijayarakṣita, śrīkaṇṭhadatta kr̥ta)
asādhyalakṣaṇamāha– praśūnētyādi| rujāturaṁ śūlapīḍitamityarthaḥ||17||
ātaṅkadarpaṇa vyākhyā (vācaspati vaidya kr̥ta)
tasyā asādhyatvamāha– praśūnētyādi| praśūnanābhivr̥ṣaṇaṁ śvayathuyuktanābhivr̥ṣaṇaṁ puruṣamaśmarī kṣapayati vināśayati, sikatā vālukā tatsadr̥śī yā śarkarā tayā sahitā aśmarītyarthaḥ||17||
Adhikarana puṣpikā · Śloka 32
iti śrīmādhavakaraviracitē mādhavanidānē'śmarīnidānaṁ samāptam ||32||
View original
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदानेऽश्मरीनिदानं समाप्तम् ||३२||
Show commentary
madhukōśa vyākhyā (vijayarakṣita, śrīkaṇṭhadatta kr̥ta)
iti śrīvijayarakṣitakr̥tāyāṁ madhukōśavyākhyāyāmaśmarīnidānaṁ samāptam||32||
ātaṅkadarpaṇa vyākhyā (vācaspati vaidya kr̥ta)
iti śrīvācaspativaidyaviracitāyāṁ mādhavanidānavyākhyāyāmātaṅkadarpaṇākhyāyāmaśmarīnidānam||32||