௧௫. ஶோதநாதிகணஸங்க்ரஹோத்யாயஃ

ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)

த்விவிதோபக்ரமணீயாத்யாயாதநந்தரஂ ஶோதநாதிகணஸங்ஹ்க்ரஹாத்யாயாரம்பஃ| யதோ தோஷோபக்ரமணீயே த்விவிதோபக்ரமணீயே ச நாநாவிதா உபக்ரமா அபிஹிதாஃ | தே ச மதநமதுகாதிபேஷஜாஶ்ரயாஃ, அதஸ்தாநி ஶோதநாத்யுபயோகீநி ஸர்வோபக்ரமாதிகாரீணி ஸஞ்ஜிகக்ஷுரத்யாயமிமமாரேபே-

ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)

ஸ௦-ஶோதநஂ-ஶோதநரூபோ த்ரவ்யகணஃ, ஆதிர்யேஷாஂ த ஏவம்| ஆதி ஶப்தேந வாதஹராதிகணபரிக்ரஹஃ| தேஷாஂ ஸங்க்ரஹோ யஸ்மிந்நத்யாயே ஸ ஶோதநாதிகணஸங்க்ரஹஃ, தஂ ஶோதநாதிகணஸங்க்ரஹஸஂஜ்ஞமத்யாயஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| கணஃ-ஸமூஹஃ| விக்ஷிப்தாநாஂ பதார்தாநாமேகத்ர ராஶீகரணஂ-ஸங்க்ரஹஃ| தத்ர ஶோதநகணஸ்ய ஸர்வதோஷவிஜயித்வேந ப்ராதாந்யாத் பூர்வமுபந்யாஸஃ|

ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)

ஆ௦ ர௦- ஶோதநாதிகணீமத்யாயஂ வ்ய்க்யாதுஂ ப்ரதிஜாநீ-அதேதி|

ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)

ஸ௦-மதநஂ-ராடஃ| மதுகஂ-மதுயஷ்டிகா| லம்பா-தும்பீ தீர்கதிக்தாऽலாபுஸஂஜ்ஞா| நிம்பஃ-பிசமந்தஃ| பிம்பீ-கோஹ்லா, ஓஷ்டோபமபலஸஂஜ்ஞா| விஶாலா-இந்த்ரவாருணீ| த்ரபுஸஂ-திக்தத்ரபுஸஂ வ்ரேத்யம், தஸ்ய வமநயோக்யத்வாத்| குடஜஂ-வத்ஸகம்| மூர்வா-பீலுபர்ணீ| தேவதாலீ-கராகரீ| கமிக்நஂ-விடங்கம்| விதுலோ-ஜலவேதஸஃ| தஹநஃ-சித்ரகஃ| சித்ரா-மூஷிகபர்ணீ| கோஶவத்யௌ-கண்டாலிகே, ஏகா தாமார்கவோ த்விதீயா ராஜகோஶாதகீ| கரஞ்ஜோ-நக்தமாலஃ| கணா-கஷ்ணா| லவணஂ-ஸைந்தவம்| வசா-கோலோமீ| ஏலா-த்ருடீஃ| ஸர்ஷபோ-ரக்ஷோக்நஃ| ஏதாநி மதநாதீநி சர்தநாநி-சர்திகராணி| "வஸுமுநிவிரதிஶ்சேந்மாலிநீ நௌ மயோஃ யஃ|" அத்ர ச மதநவிஶாலாத்ரபுஸகுடஜவிடங்கைலாஸர்ஷபாணாஂ பலாநி வமநக்ரந்தி| மதுகவிதுலசித்ரகதந்தீவசாநாஂ து மூலாநி| ரோத்ரஸுவர்ணக்ஷீரீகம்பில்லாநாஂ த்வசஃ| ஶேஷாணாஂ பலபத்ரபுஷ்பாணி வேதிதவ்யாநீதி|

ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)

ஆ௦ ர௦- ஶோதநாதித்ரவ்யகணஃ| தத்ர வமநகணமாஹமதநமதுகேத்யாதி| மதநோ-கேலஃ| மதுகஂ-யஷ்டீமது| லம்பாகடுதும்பீ| நிம்பஃ-பிசுமந்தஃ| பிம்பீ-கடுதுண்டிகேரீ|விஶாலா-இந்த்ரவாருணீ| த்ரபுஸஂ-கடுவாலுகம்| குடஜோ-வத்ஸகஃ| மூர்வா-மதுரஸா| தேவதாலீ-ஜீமூதகஃ| கமிந்தஂ-விங்ககஂ| திதுலோ-வேதஸஃ| தஹநஃ-சித்ரகஃ| சித்ராசித்ராடிகா கடுபடோலபலஂ பத்ரகஂ ச| கோஶவத்யௌ-கடுகோஶாதகீ ராஜகோஶாதகீ ச| கரஞ்ஜோ-நக்தமாலஃ| கணாபிப்பலீ| லவணஂ-ஸைந்தவம்| வசா-உக்ரா| ஏலா-த்ருடிஃ| ஸர்ஷபோ-ரக்ஷோந்தஃ| சர்தநாநீதி வமநாநி| பஹுவசநஂ குணபஹுத்வார்தம்| தேந வமநாதித்ரவ்யாணாஂ யஸ்ய கஸ்யசித் த்ரிகசதுஷ்கபஞ்சகாதேஃ ப்ரயோஜகத்வம்| உக்தஂ ச ஸுஶ்ருதேந (ஸூ. அ. ௩௭/௩௪|-"ஸமஸ்தஂ வர்கமர்தஂ வா யதாலாபமதாபி வா| ப்ரயுஞ்ஜீத பிஷக் ப்ராஜ்ஞோ யதோத்திஷ்டேஷு கர்மஸு||" இதி| உபலக்ஷணஂ சேதம்| அத ஏவ ஸங்க்ரஹகாரோऽதிகமதீதே (ஸூ. அ. ௧௪)- "மதநஜீமூதேக்ஷ்வாகுகோஶாதகீத்வயபலபுஷ்பபத்ராணி| குடஜகரஞ்ஜத்ரபுஸஸர்ஷபபிப்பலீவிடங்கைலாப்ரத்யக்புஷ்பீஹரேணுபத்வீகாகுஸ்தும்பரீப்ரபுந்நடாநாஂ பலாநி ஶாரதாநி ச ஹஸ்திபர்ண்யாஃ| கோவிதாரகர்புதாராரிஷ்டாஶ்வ்வகந்தாநீபவிதுலபிம்பீபந்துஜீவகஶ்வேதாஶணபுஷ்பீஸத்புஷ்பீவசாசித்ராசித்ரகமகைர்வாருகேந்த்ரவாருணீஸுஷவீசதுரங்குலஸ்வாதுகண்டகபாடாபாடலீஶார்ங்கேஷ்டாமதுகமூர்வாஸத்பபர்ணஸோமவல்கத்வீபிஶிக்ருஸுமநஸ்ஸௌமநஸ்யாயவாவீவஶ்சீவபுநர்நவாமஹாஸஹாக்ஷுத்ரஸஹேஸக்ஷுகாண்டகதகபிப்பலீமூலசவிகாநலதோஶீரஹீபேரமூலாநி| ஶால்மலீஶால்மலுகாபத்ரபர்ண்யைராவண்யுபோதகௌத்தாலகதந்வநரஸாஞ்ஜநராஜாதநோபசித்ராகோபஶங்காடிகாபிச்சாஃ| ப்ரியங்குபுஷ்பம்| தாலீஸபத்ரம்| ஹரித்ராஶங்கபேரகந்தௌ| மதூகதாருஹரித்ராஸாரௌ| தகரகுடூசீமதுபாணிதக்ஷீரக்ஷாரலவணாநி சேதி வமநோபயோகீநி|" இதி|

ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)

ஸ௦-நிகும்போ-தந்தீ| கும்பஃ-த்ரிவத்| த்ரிபலா-வரா| கவாக்ஷீ-விஶாலா, த்விதீயேந்த்ரவாருணீ| ஸ்ருக்-குடா| ஶங்கிநீ-யவதிக்தா| நீலிநீ-நீலபுஷ்பா, பாரவாஹீஸஂஜ்ஞா| தில்வகோ-ரோத்ரஃ| ஶம்யாகஃ-கர்ணிகாரஃ| கம்பில்லகோ-ரஞ்ஜநகஃ| ஹேமதுக்தா-கநகக்ஷீரீ| துக்தஂ-க்ஷீரம்| மூத்ரஂ-ப்ரஸித்தம்| நிகும்பாதீந்யேதாநி விரேசநாநி| உபஜாதிர்வத்தம்|

ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)

ஆ௦ ர௦- விரேசநகணமாஹ-நிகுஂபகும்பேதி| நிகும்போதந்தீ| கும்பஃ-த்ரிவத்| த்ரிபலா-ப்ரஸித்தா| கவாக்ஷீ-ஶ்வேதபுஷ்பேந்த்ரவாருணீ| ஸ்நுக்-ஸ்நுஹீ| ஶங்கிநீஸத்தஶாஶ்வேதபுஷ்பா| நீலிநீ-காலாஞ்ஜநிகா| நில்வகோ-ரோத்ரஃ| ஶம்யாகஃ-ஆரக்வதஃ| கம்பில்லோ-ரக்தாங்கஃ| ஹேமதுக்தா-ஹேமாவதீ கங்குஷ்டப்ரகதிஃ| ஸங்க்ரஹே த்வதிகமுக்தம் (ஸூ. அ. ௧௪) - "த்ரிவச்ச்யாமாதந்தீத்ரவந்தீஶங்கிநீஸத்பலாஜகந்தாஜஶங்கீவசாகவாக்ஷீசகலாந்த்ரீஸுவர்ணக்ஷீரீசித்ரககிணிஹீஹ்வஸ்வபஞ்சமூலவஶ்சீவபுநர்நவாபலங்கஷாவாஸ்துகஶாகஸாலமூலாநி| தில்வகரம்யககம்பில்லகபாடலீத்வசஃ| த்ரிபலபீலுப்ரியாலபகுலபதரகர்கந்துகாஸ்மர்யபரூஷகத்ராக்ஷாநீலிநீக்லீதநகக்ஷீரகோதகீர்யாவிடுங்கபூகபஞ்சஃங்குலபலாநி, சதுரங்குலபலபத்ராணி| பூதீகத்வக்பலபத்ராணி| பூதிகத்வக்பலபத்ராணி| மஹாவக்ஷஸத்பபர்ணஜ்யோதிஷ்மதீக்ஷீராணி| க்ஷீரமஸ்துமத்யதாந்யாம்லூத்ராணி சேதி விரேசநோபயோகீநி| கோஶாதகீதேவதாலீஸபலாகாரபேல்லிகாஸ்வரஸா அர்கக்ஷீரமுஷ்ணோதகஂ சேத்யுபயாத்மகாநி|" இதி|

ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)

ஸ௦-மதநஂ-மதநபலம்| குடஜஂ-வத்ஸகத்வக்| குஷ்டஂ-கதநாம| தாரு-தேவதாருஃ| ராஸ்நா-யுக்தரஸா| மிஶிஃ-ஶதபுஷ்பா| கதவேதநஂ-தாமார்கவஃ| குலத்தாஃ-ப்ரஸித்தாஃ| ஏதாநி நிரூஹணாநி-நிரூஹணஸாதநாநி| "பவதி ஜகதி நௌ ததஃ பரௌ ர்யௌ நஜஸஹிதைர்ஜரகைஶ்ச புஷ்பிதாக்ரா|"

ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)

ஆ௦ ர௦- நிரூஹகணமாஹ-மதநேத்யாதி| குஷ்டஂ-பாகலம்| தஶமூலஂ-மஹத்ர்ஹஸ்வே பஞ்சமூலே| தாரு-தேவதாரு| ராஸ்த்ரா-ப்ரஸித்தா| யவஃ-தீக்ஷ்ணஶூகஃ| மிஶிஃ-ஶதபுஷ்பா| கதவேதநஂ-கடுகோஶாதகீ| குலத்தஃ-ஶிம்பீதாந்யவிஶேஷஃ| மது-மாக்ஷிகம்| ஸங்க்ரஹே த்வதிகமுக்தம் (ஸூ. அ. ௧௪) - "பஸ்திஷு து தேஷு தேஷ்வவஸ்தாந்தரேஷு யாந்யுபயுஜ்யந்தே த்ரவ்யாணி, தாந்யஸங்கயேயத்வாந்நோபதிஶ்யந்தே| ரஸஸ்கந்தேப்ய ஏவ யதாதோஷஂ யதாவஸ்தஂ ச விபஜேத்| ஸர்வேஷு ப்ராயோ மதநகுடஜஜீமூதகேக்ஷ்வாகுகோத்ரிவத்வசாயஷ்ட்யாத்வகுஷ்டராஸ்நாபுநர்நவாகடதணமூலாநி, ஸரலதேவதாருஹபுஷஹிங்குரஸாஞ்ஜநதயோஷபத்ரைலாமதாயவகோலகுலத்யா குடலவணமஸ்துதாந்யாம்லமூத்ரஸ்நஹக்ஷீரக்ஷௌத்ராணி சேதி||" இதி|

ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)

ஸ௦-வேல்லஂ-விடங்கம்| அபாமார்கஃ-ப்ரத்யுக்புஷ்பீ| வ்யோஷஂ-த்ரிகடுகம்| தார்வீ-பீதத்ருஃ| ஸுராலா-ஶ்ரேஷ்டஸர்ஜரஸஃ| ஶைரீஶஂ-ஶிரீஷபீஜம்| பார்ஹதஂ-பஹதீபீஜம்| ஶைக்ரவஂ-ஶிக்ருபீஜம்| ஸாரோ மாதூகோ-மதூகபுஷ்பஸாரஃ| ஸைந்தவஂ-ஸிந்தூத்தம்| தார்க்ஷ்யஶைலஂ-ஶுஷ்கரஸாஞ்ஜநம்| த்ருட்யௌ-ஸூக்ஷ்மைலா ஸ்தூலைலா ச| பத்வீகா-ஹிங்குபத்ரீ| ஏதாந்யுத்தமாங்கஂ ஶோதயந்தி,- மூர்தவிரேசநாநீத்யர்தஃ| "மௌ யௌ பஞ்சாஶ்வைர்வைஶ்வதேவீதி நாம்நா|"

ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)

ஆ௦ ர௦- நாவநகணமாஹ-வேல்லாபாமார்கேதி| ஸுராலாஶ்ரேஷ்டஃ ஸர்ஜரஸஃ| ஶிரிஷபஹதீஶிக்ரணாஂ பீஜம்| மதுகஸ்யஸாரஃ| தார்க்ஷ்யஶைலஂ-ரஸாஞ்ஜநம்| த்ருட்யௌ-ஏலாத்வயம்| பஷ்வீகா-பாஷ்பிகா| ஸங்க்ரஹே த்வதிகமுக்தம் (ஸூ. அ. ௧௪) - "அபாமார்கவிடங்கமரிசபிப்பலீஶிரீஷபில்வாஜாஜ்யஜநோதாவார்தாகபூத்வீகைலாஹரேணுபலாநி| தாலீஸதமதர்காரீஹரீதகவர்கபத்ராணி| ஸர்ஷபபலபத்ராணி| ஶிக்ருபலபத்ரத்வஜஃ| ஹரித்ராமூலகலஶுநநாகரகந்தபத்ராணி| அதிவிஷாகந்தா| குஷ்டதசாபார்ஙீஶ்வேதாகிணிஹீநாகந்தீஜ்யோதிஷ்மதீகவாக்ஷீவயஸ்யாவஶ்சிகாலீபிம்பீகரஞ்ஜமூலாநி| அர்காலர்கபுஷ்பமூலாநி| ரோத்ரமதநஸத்பபர்ணநிம்பீகரஞ்ஜமூலாநி| முரங்கீமாதுலுங்கீலவங்காப்புஷ்பணி| அகுருஸுரதாருஸரலஶலுகீஜிங்கிண்யஶநரஸாஞ்ஜநஹிங்குலாக்ஷாநிர்யாஸாஃ| ஶாலதாலமதூகதார்வீஸாராஃ| தேஜஸ்விநீமேஷஶங்கீவராங்கேதீபஹதீத்வயத்வசஃ| ராஜாததமஜ்ஜா|க்ஷௌத்ரலவணமத்யாநி, கவாதிஶகந்மூத்ரபித்தாநி, ஏவவுதாநி சேந்த்ரியோபஶமநீயாந்யந்யாந்யபி| ததா ஸ்நேஹாஃ க்ஷீரஂ ரக்தஂ மாஂஸரஸோ தாந்யரஸஸ்தோயமிதி ஶிரோவிரேசநோபயோகீநி| மதுகபத்மகமஞ்ஜிஷ்டாஸாரிவாமுஸ்தா புந்நாகநாககேஶரைலவாலுகஸுவர்ணத்வக்த்மாலபத்ரபத்வீகாஹரேணுலாக்ஷாஶதபுஷ்பாஶலுகீஶகராதமநக்ரமக்பகந்ப்யக்ரோதோதும்பஂராஶ்வத்ஶ்சப்லக்ஷரோத்ரத்வக்பத்மோத்பலாநி ஸர்வகந்தத்கம்யாணி ச குஷ்டதகரவர்ஜ்யாநிப்ராயோகிகதூமோபயோகீநி| அகுருகுலிஶல்லகீஶைலேயகநலதஹ்ரீவேரரேணூஶீரமுஸ்தத்யாமகவராங்கஶ்ரீவேஷ்டகஸ்யௌணேயகபரிபேலைவைலவாலுககந்துருகஸர்ஜரஸயஷ்ட்யாங்கபலஸாரஸ்நைஹிதூமோபயோகீநி| ஶிரோவிரேலத்ரவ்யாணி கந்தத்ரவ்யாணி ச குஷ்டதகரவர்ஜ்யாநி ப்ராயோகிகதூமோபயோகீநி| அகுருகுக்குலிஶல்லகீஶைலேயகநலதஹ்நீவேரேணூஶீரமுஸ்தத்யாமகாராங்கஶ்சீவேஷ்டகஸ்யௌணேயகபரிலைவைலவாலுககந்துருகஸர்ஜரஸயஷ்ட்யாங்கபலஸாரஸ்நேஹமதூச்சிஷ்டபில்வபலமஜ்ஜதிலயவமாஷகுங்குராநி மேதோமஜ்ஜவஸாஸர்பீஷி ச ஸ்நைஹிகதூமோபயோகீநி| ஶிரோவிரேகத்ரவ்யாணி கந்தத்ரவ்யாணி ச தீக்ஷ்ணநி மநோஹ்வா ஹரிதாலஂ சேதி தீக்ஷ்ணதூமோபயோகீநி|" இதி|

ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)

ஸ௦-பத்ராதாரு-கிலிமம்| நதஂ-தகரம்| குஷ்டஂ-கதஃ| தஶமூலஂ=த்விபஞ்சமூலம்| பலாத்வயஂ-பலாऽதிபலா ச| ஏதாநி பத்ரதார்வாதீநி, ச-அபரஂ, வக்ஷ்யமாணோ வீரதராதிர்விதார்யாதிஶ்ச கணோ வாயுஂ நாஶயதி|

ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)

ஆ௦ ர௦- வாதந்தகணமாஹ-பத்ரதாரு நதமிஸ்யாதி| பத்ரதாரு-தேவதாரு| நதஂ-தகரம்| வீரதராதிவிதார்யாதீ-வக்ஷ்யகாணௌ கஶ்ரௌ| தயோர்யாநி புநருக்தாநி தாநி த்விகுணஂ யோஜ்யாநி| ஸங்க்ரஹே து (ஸூ. அ. ௧௪) - "பத்ரதாருகுஷ்டதகரவருணபலாதிஅலார்தகலகச்சுராபாங்கீககுபேராக்ஷிவத்ஸாதந்யர்காலர்ககிஂஶுககதகபார்ங்கீகார்பாஸீவஶ்சிகாத்ஸ்த்ரீபத்தூரப்ரபதீநி விதார்யாதிர்வர்வக்ஷ்யமாஷகணோ வீரஸராதிஸ்தணால்யவர்ஜ்யாநி ஷட் பஞ்சமூலாநி சேதி வாஅஶமநாநி||" இதி|

ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)

ஸ௦-தூர்வா-ஶாத்வலம்| அநந்தா-யவாஸகஃ| நிம்பஃ-ப்ரஸித்தஃ| வாஸா-ஆடரூஷகஃ| ஆத்மகுப்தா-கபிகச்சூஃ| குந்த்ரா-பதஏரகஃ| அபீருஃ-ஶதாவரீ| ஶீதபாகீ-ஶிகண்டிகா காகணந்திகாபேதஃ| ப்ரியங்குஃ-ஶ்யாமா| ஏஷ தூர்வாதிர்கணஃ, ததா வக்ஷ்யமாணோ ந்யக்ரோதாதிஃ பத்மகாதிஶ்ச கணஃ, ததா ஶாலிபர்ணீபஶ்நிபர்ண்யௌ, ததா பத்மஂ-ஜலஜம், வந்யஂ-குடந்நடம், ததா ஸாவாதிஶ்ச கணஃ, ஏதே பித்தஂ நாஶயந்தி| "ம்தௌ தௌ கௌ சேச்சாலிநீ வேதலோகேஃ|"

ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)

ஆ௦ ர௦- பித்தந்தகணமாஹ-தூர்வேத்யாதி| அநந்தா-துராலபா| குந்த்ரா-ஏரகா ஶீதபாகீ-குஞ்ஜா|ஸ்திரே த்வே-ஶாலிபர்ணீ தயோ-வக்ஷ்யமாணா கணாஂஃ| அத்ராபி புநருக்தாநி த்விகுணாநி| ஸங்க்ரஹே து (ஸூ. அ. ௧௪) - "தூர்வாநந்தாமோசரஸமஞ்ஜிஷ்டாபரிபேலவகாலாகாலீயககதலீகந்தலீபயஸ்யாத்மகுத்பாநாருகேலகர்ஜூரத்ராக்ஷாவிதாரீபதரீபலாநாகபலாநாகபலாநாகபுஷ்பாஶதாவரீஶீயபாக்யோதநபாகீதவந்வநஸ்யந்தநகதிரகதரப்ரியாலதாலஶாஅஸர்ஜதிநிஶாஶ்வகர்ணகுந்த்ராவாநீரபத்மாபத்மகபத்மபீஜமணாலகுமுதநலி நஸௌகந்திகபுண்டரீகஶதபத்ரஶேவாலக~ஹ்நாரோத்பலகாகோல்யுத்பலிகாஶாலூகஶங்காடககஸேருகக்ரௌஞ்சாதநப்ரபதீநி ஶீதவீர்யாணி| ஸாரிவாதிஃ பத்மகாதிஃ படோஆதிர்ந்யக்ரோதாதிர்தாஹஹரோமஹாகஷாயரதணபஞ்சமூலஂ சேதி பித்தஶமநாநி||" இதி|

ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)

ஸ௦-ஆரக்வதாத்யாதயோ கணாஃ ஸப்தைதே பலாஸஂ-ஶ்லேஷ்மணஂ ஜயந்தி|

ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)

ஆ௦ ர௦- ஶ்லேஷ்மந்தகணமாஹ-ஆரக்வதாதிரிதி| ஏதே ஸத்பகணா வக்ஷ்யமாணாஃ| அதாபி புநக்தாநி த்விகுணாநி| ஸங்க்ரஹே து (ஸூ. அ. ௧௪) - "ஶீதஶிவஶதபுஷ்பாஸரலஸுரதாருராஸ்நேங்க்ருதீஸாதலஸுமநஃகாகாதநீலாங்கலிகாஹஸ்திகர்ணமுஞ்ஜாதலாமஜ்ஜகப்ரபதீந்யாரக்வாதாதிரஸநாதிரர்காதிஃ ஸுரஸாதிர்முஷ்ககாதிர்வத்ஸகாதிர்முஸ்தாதிஃ ஶீதந்தோ மஹாகஷாயோ வல்லீகண்டகபஞ்சமூலே சேதி ஶ்லேஷ்மப்ரஶமநாநீதி||" இதி|

ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)

ஸ௦-ஜீவந்த்யாதிர்கணோ ஜீவநீயஸஂஜ்ஞஃ| உதாஹரணமாத்ரஂ சேதம்| தீமதா ஸ்வாதுஶீதஸ்நிக்தாதீந் ஜீவந்த்யாதிஷு ஸாதாரணகுணாநாலோச்ய க்ஷீரேக்ஷுத்ராக்ஷாக்ஷோடவிதாரிகந்தாதிஷு (ஷ்வபி) தத்குணேஷு ஜீவநீயாதித்வமவதாரயிதுஂ யுக்தமிதி| ஜீவந்தீ-ஜீவவர்த்தநீ| காகோல்யௌ த்வே-ஏகா காகோலீ கேவடீஸஂஜ்ஞா, அந்யா க்ஷீரகாகோலீ பயஸ்விநீஸஂஜ்ஞா| த்வே மேதே-ஏகா மேதா மணிச்சித்ராஸஂஜ்ஞா, அந்யா மஹாமேதா வக்ஷருஹாஸஂஜ்ஞா| முத்கபர்ண்யாதீநாஂ நாமாநி ப்ராகுக்தாநீதி| "ஹ்யந்தாந்தராதிகுருபிஃ ஸோததிலைஃ ஸப்தபிர்கணைர்குருணா| ஆர்யார்தே நாத்ராயுஜி ஜஃ ஷஷ்டோऽயஂ நலகுகௌ வா|"

ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)

ஆ௦ ர௦- அத மஹாகஶாயாஃ| தத்ர ஜீவநீயகணமாஹஜீவந்தீத்யாதி| ஸங்க்ரஹே து (ஸூ. அ. ௧௪) - "ஆநம்த்யாதௌஷதாநாமாமயாநாஂ சாநந்தா ஏவ கஷாயாஃ| யேது ஸுதராஷதாநாமாமயாநாஂ சாநந்தா ஏவ கஶாயாஃ| யே து ஸுதராமுபயோகவந்தஃ ப்ரகர்ஷவர்திநோ வா தே ஜீவநீயாதிஸஂஜ்ஞாஃ| ப்ரத்யேகஂ தஶகஷாயஸஂயோகாத் பஞ்சசத்வாரிஂஶந்மஹாகஷாயா வக்ஷ்யந்தே| தத்ப்ரதிபத்யர்தம்| ஶக்யஂ ஹி புத்திமத்பிஃ ஸ்வாதுஸ்நிக்தஶீதாதீந் ஜீவந்த்யாதிஷு ஸாதாரணாந் துநாநாநாலோச்ய க்ஷீரேக்ஷுக்ஷௌத்ரத்ராக்ஷாக்ஷோடவிதாரிகந்தாதிஷ்வபி தத்குணேஷு ஜீவநீயாதித்வமவதாரயிதும்| யதோக்தாநுஸரணமேவ ஶ்ரேயோ மந்தபுத்தேரிதி| வ்யாஸ்தாஶ்ச தே சத்வாரி ஶதாநி பஞ்சாஶததிகாநி ததபிதாநாந்யேவ| யத்யபி ச தாநி தாந்யேவ த்ரவ்யாணீதி த்ரவ்யஸங்கரஃ காஷாயேஷு, ததாऽபி நஸஂஜ்ஞாவிரோதஃ| ஏகஸ்யாபி பஹுகார்யநிர்வநாத்| தத்ரலவணவர்ஜ்யாஃ பஞ்ச ரஸாஃ கல்பநாயாஂ கஷாயா இத்யுச்யந்தே, தத்யோநித்வாத்| லவணே து நிர்யாஸாதிகல்பநாநாமஸம்பவஃ, பததுபயோகோபகாரரஹிதத்வாச்ச நைரர்தக்யமிதி| பவந்தி சாத்ர| ஜீவந்தீ காகோல்யௌ த்வே மேதே முத்கமாஷபர்ண்யௌ ச| க்ரஷபகஜீவகமதுகஂ சேதி கணோ ஜீவநீயாஆக்யஃ|| ௧|| வாட்யா பலா பயஸ்யா காகோல்யாவஷபவாஜிகந்தே ச| க்ஷீரிணிராஜக்ஷவகே பாரத்வாஜீ ச பஹணீயோऽயம்|| ௨|| வாட்யா-அதிபலா| பயஸ்யா-க்ரஷ்யகந்தா, விதாரீ க்ஷீரவிதாரீ [ வா ]| க்ஷீரிணீ-ஶ்ரீபர்ணீ| ராஜக்ஷவகஂ-திக்திகா| பாரத்வாஜீ-வநகார்பாஸீ| ஹைமவதீ விரிபில்வஂ முஸ்தா குஷ்டஂ வசா ஹரித்ரே ச| சித்ரககடுகாதிவிஷா வர்கோऽயஂ லேகநீயாக்யஃ|| ௩|| ஹைமவதீ-ஶ்வேவதீ-ஶ்வேதவசா| அர்கைரண்டௌ சித்ரா சித்ரகசிரிபில்வஶங்கிநீஸரலாஃ| ஹேமக்ஷீரீ கடுகா வஹ்நிமுகீ பேதநீயாநி|| ௪|| சித்ரா-தந்தீ| ஸரலா-த்ரிவத்| வஹ்நிமுகீ-லாங்கலீ| மதுமதுகபஶ்ர்நிபர்ணீகட்பலரோத்ரப்ரியங்குதாதக்யஃ| அம்பஷ்டகீ ஸமங்கா மோசரஸஶ்சேதி ஸந்தாநம்|| ௫|| அம்பஶ்டகீ-மாசிகா| ஹுங்குமரிசாம்லவேதஸதீப்யகபல்லாதகாஸ்திஸஂயோகாத்| வர்கஃ ஸபஞ்சகோலோ நித்ரிஷ்டோ திபநீயோऽயம்|| ௬|| ஏந்த்ர்யதிரஸா பயஸ்யா க்ரஷ்யப்ரோக்தாஸ்திரா பலாऽதிபலா| இதி பல்யோ தஶகோऽயஂ ஹயகந்தா ரோஹிணீ க்ரஷபீ|| ௭|| ஐந்த்ரீ-இந்த்ரவாருணீ| அதிரஸா-மூர்வா| க்ரஷ்யப்ரோக்த-ஶதாவரீ| ரோஹிணீ-ஶ்ரீபர்ணீ| க்ரஷமீகபிகச்சூஃ| சந்தநதுங்கபயஸ்யாஸிதாலதாமசுகபத்மோகோஷீரம்| வர்ண்யோ கணோऽயமிதிதோ மஞ்சிஷ்டாஸாரிவாஸஹிதஃ|| ௮|| துங்ககிஞ்ஜல்கம்| ஸிதா-ஶ்வேரதூர்வா| லதா-ப்ரியங்குஃ| ஹஂஸபதீபஹதீத்வயமத்வீகாஸாரிவேக்ஷுமூலாநி| கைடர்யமதுககஷ்ணாஃ ஸவிதார்யஃ கண்டஜநநாநி|| ௯|| கைடர்யஃ-கட்பலஃ| வக்ஷாம்லபதரதாடிஸாம்லவேதஸஂ வர்கம்|| ௧௦|| குவலஂ-கோலம்| நாகரசவிகாசித்ரகசிடங்கமூர்வாமதாவசாமிஸ்தாஃ| ஸஹபிப்பலீபடோலாஸ்தத்பிந்தோऽயஂ கணஃ ப்ரதிதஃ|| ௧௧|| குடஜபலபில்வசித்ரகமஹௌஷதப்ரதிவிஷாவசாசவிகாஃ| அந்வயவாஸஂ பத்யா தாருஹரித்ரா கணோऽர்ஶோந்தஃ|| ௧௨|| ஸ்வதிராமலகாருஷ்கரநிஶாபயாஸத்பபர்ணகரவீராஃ| குஷ்டந்தாஶ்சதுரங்குலவிடங்கஜாஈப்ரவாலாஶ்ச|| ௧௩|| நலதகதமாலசந்தநஸர்ஷபதநநிம்பகுடஜமதுகாநி| கண்டூஂ தாருஹரித்ரா ஸநக்தமாலாநி நிந்தாந்தி|| ௧௪|| நலதஂமாஂஸீ| கதமாலஃ-ஆரக்வதஃ| அக்ஷீவமரிசகேம்புகவிடங்ககாண்டீரகிணிஹிநிர்குண்ட்யஃ| ந்தந்தி கமீந் ஶ்வதஂஷ்ட்ராவஷாகுபர்ண்யஸ்ததா ந சிராத்|| ௧௫|| அக்ஷீவஃ-ஶிக்ருஃ| காண்டீரஃ-உக்ர்காண்டஃ| மஞ்ஜிஷ்டாஶ்லேஷ்மாதகரஜநீஸுவஹாஶிரீஷபாலிந்யஃ| ஸைலாசந்தநகதகாஃ ஸஸிந்துவாரா விஷஂ ஶ்ரந்தி|| ௧௬|| ஸுவாஹா-கந்தநாகுலீ| பாலிந்தீ-த்ரிவதா| ஶாலிகஜ்ஞகாஶஷஷ்டிகவீரணதர்பேக்ஷுபாலிகேக்ஶூணாம்| தத்வத்குந்த்ரோரகடயோர்மூலமலஂ ஸ்தந்யஜமநாய|| ௧௭|| இக்ஷுபாலிகா-ஹ்வஸ்வேக்ஷுஃ| பாடாநாகரஸுரதருகநாமதாஸாரிவேந்த்ரயவமூர்வாஃ| கடுகாகிராததிக்தஂ வர்கோऽயஂ ஸ்தந்யஶுத்திகரஃ|| ௧௮|| மேதாகாகோலீத்ரயவக்ஷருஹாஜீவகர்ஹபகுலிங்காஃ| ஶுக்ரஜநநோ கணோऽயஂ ஸஹஜநிலாஶூர்பபர்ணீபிஃ|| ௧௯|| குலிங்கா-கர்கடஶங்கீ| ஜடிலா-உத்ரடா| குஷ்டைலவாலுகக்ட்பலகாண்டேக்ஷுஸமும்ரபேநகோஶீரைஃ| வஸுகேக்ஷிவக்ஶுரகஈஃ ஶுக்ரஂ ஶுத்யேத்ஸகதம்பநிர்யாஸைஃ||௨௦|| காண்டேக்ஷுஃகாஶஃ| வஸுகஃ-புக்தஃ| இக்ஷுரகஃ-கோகிலாக்ஷஃ| த்ராக்ஷாகாகோலீத்வயமதுபர்ணீமஹுகஜீவகவிதார்யஃ| ஸ்நேஹோபகாஃ ஸமேதாஜீவந்தீஶாலிபர்ணீகாஃ|| ௨௧|| ஸௌபாஞ்ஜநகபுநர்நவவஶ்சீவகுலத்தமாஷபதராணி| ஸ்வேதோபகாநி வித்யாத்ஸயவதிலார்கோருபூகாணி|| ௨௨|| லாஜாம்லபதரதாடிமயவஶஷ்டிகமாதுலுங்கஸ்வ்யாநி| ஜம்பாம்ரபல்லவாநி ச தமிநிக்ரஹணாநி மஸ்த்ரா ச|| ௨௩|| நாகரதந்வயவாஸகவாலகபர்படகசந்தநகுடூச்யஃ| மீநிம்பதநபடோலீகுஸ்தும்பர்யஸ்தஷஂ ந்தந்தி|| ௨௪|| பஹதீத்வயவக்ஷருடாப்லஷ்கரமூலாமயாகணாஶங்க்யஃ| ஹித்மாஂ நிந்தந்தி ஶடீ துராலமா பதரபீஜஂ ச|| ௨௪|| ஶ்யாமாऽவந்தா பத்மா கட்வங்கஃ பத்மோகேஶரஂ ரோத்ரம்| தாதகிகுஸுமஸமங்கா மோசேரஸாம்ராஸ்திபிங்கஹபாம்|| ௨௬|| ஸ்யாமா-ப்ரியங்கு| அநந்தா-தந்வயாஸகஃ| பத்மா-பத்மசாரிணீ| ஜம்பூஶல்லகிமதுகஂநீலோத்பலகச்சுராதிலத்ர்யாஹ்வம்| பஷ்டா ச மத் பயஸ்யா ஸஶால்மலீ வுங்கிரஜநாநி|| ௨௭|| கச்சுரா-தந்வயாஸகஃ| ஶ்ர்யஹ்வஃ- ஶ்ரீவேஷ்டகஃ| ஜக்ப்வம்ரோதும்வரவடகபீதநப்லக்ஷபிப்பலாஶ்மந்தம்| மல்லாதஸோமவல்கஂ மூத்ரக்ரஹணாய நிர்திஷ்டம்|| ௨௮|| க,அலமலிமகுமுதமதுகஸௌகந்திகதாதகீலதாகுஸுமம்| மூத்ரஂ நயதி விராகஂ ஸோத்பலஶதபத்ரபிண்டரீகஂ ச|| ௨௯|| மதுகதாதகீலதாகுஸுமேம்யோऽந்யாநி பத்மாநி| லதா-ப்ரியங்கு| கமலஂ-ம்ரிவர்ணம், நலிநஂ-ரக்தம், ஶதபத்ரஂ-நீலம், புண்டரீகஂ-ஶ்வேதம், தாநி திவா விகஸந்தி| குமுதஂ-ஶ்வேதம், ஸத்பலஂ-நீலம், தே ச ராத்ரௌ| ஸௌகந்திகஂ ஸந்த்யாயாம்| ஸக்ஷாதலீஶ்வஂதத்ராத்ரபௌத்கடசஸுகவஶிரகுஶகாஶாஃ| மூத்ரஂ விரேசரேயேயுர்குந்த்ரா பாஶாணமேதஶ்ச|| ௩௦|| வஶிரஃ-கரிபிப்பலீ| ந்த்ராஹ்யாந்மலகபுநர்நபவதுராலபாபயாகஷ்ணாஃ| காஸஂ ந்தநி ஸஶங்கீ தாமலகீ கண்டகாரீ ச|| ௩௧|| சண்டாம்லவேதஸஶடீதாமலீஸுரஸஹிங்குஜீவந்த்யஃ| புஷ்கரமூலைலாகுரு வர்கோऽயஂ ஶ்வாஸஶமநாய|| ௩௨|| த்ராக்ஷாபீலுபரூஷகமஞ்ஜிஷ்டாஸாரிவாஸுதாபலாஃ|| த்ரிபலா வேதி கணோऽயஂ ஜ்வரஸஂஶமநாய நிர்திஷ்டஃ|| ௩௩|| தாடிமபல்குபரூஷகப்ரியாலயவஷஷ்டிகேக்ஷுபதராணி| அமகாஶநநி வித்யாத்தாக்ஷாகர்ஜூரஸஹிதாநி|| ௩௪|| பத்மகலாஜோஶீரஂ மதுத்பலஸாரிவாஸிதோதீச்யம்| காஶ்மர்யபலஂ ஸ்வந்த்ரநமேஷ கணோ தாஹஹா ப்ரோக்தஃ|| ௩௫|| நதநாகராகுருவநாதாந்யகஸூதீகபிம்பலீவ்யாத்யஃ| ஶீதஂ ஶமயந்த்யசிராச்ச்தோதாகஃ ஸாக்நிமந்தஶ்ச|| ௩௬|| பூதீகஂ-கட்தணம்| திந்துகபியாலபீஜகஸப்தச்சதகதரபதராணி| அஹிமாரவாஆலிககௌ ககுபஶ்சோதர்தஶமநாநி|| ௩௭|| காகோல்யேலா ஸேவ்யஂ நித்ரிக்திகே ஶாளிபஶ்ர்நிபர்ண்யௌ ச| ந்தந்த்யங்கமர்தமசிராஸ்தந்தநமதுகோருபூகஂ ச|| ௩௮|| தீப்யகாமரிசாஜாஜீகண்டீரஂ ஸாலகந்தமத ஶூலம்| ஶமயதி ஸபஞ்ஜகோலஂ, ஶோபஂ தஶம் ஸ்லமாத்யஂ ச|| ௩௯|| ௪௦|| மதுமதிகலாஜகைரிகபலிநீமோசரஸமத்காபாலாநி| ஸஂஸ்தாபயந்தி ரிதிரஂ ருதிரஂ ச ஶர்கரஂ ரோத்ரம்|| ௪௧|| மத்கபாலஂ-கர்பரம்| ருதிரஂ-குங்குமம்| ஶைலைலாவாலுகட்பலமோசரஸாஶோகபத்மகஶிரீஷம்| ஸ்தாபயதி வேதநாமத ஸஹதுங்ககதம்பவிதுலஂ ச|| ௪௨|| விதுலோ-வேதஸஃ| கைடர்யஹிங்குசோரகபங்கஷாஶோகரோஹிணிவயஃஸ்தாஃ| பூத்யரிமேதோ ஜடிலாகோலோமிவசாஶ்ச ஸஂஜ்ஞாதாஃ|| ௪௩|| பலங்கஷா-குக்குலுஃ| அஶோகரோஹிணீ-கடுகா| வயஃஸ்தா-ஹரீதகீ| பூயரிமேதோ-துர்கந்தோऽஹிமாரகஃ| ஜடிலா-மாஂஸீ| தூர்வா| ஐந்த்ரீ தூர்வாऽமோதா விஷ்வக்ஸேநாऽவ்யாதா ஶிவாऽரிஷ்டா| ப்ராஹ்யீ ஸவாட்யபுஷ்பீ-அதிபலா| ஶதவீர்யா-ஶதவரீ| அமதா பத்யா தாத்ரீ ஜீவந்தீ ஶ்ரேயஸீ ஸ்திரா யுக்தா| மண்டூகபர்ண்யதிரஸா ஸ்தாபயதி புநர்நவா ச வயஃ|| ௪௫|| ஶ்ரேயஸீ-பாடா| யுக்தா-ராஸ்நா| இதி நாநாவிதவ்யாதிவிதாதார்தமுதாஹதாஃ| யோகா ரோகாதுரவஶாத் கல்பயேதாந் யதாயதம்||" இதி|

ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)

ஸ௦-விதாரீ-வஷ்யகந்தா| பஞ்சாங்குலஃ-ஏரண்டஃ| வஶ்சிகாலீ-உஷ்ட்ரதூமகா மேஷஶ்ரங்கீ வா| வஶ்சீவஃ-க்ஷுத்ரவர்ஷாபூஃ| தேவாஹ்வயஃ-ஸுரதாரு| [தேவாத்வயேதி பாடே ஏகா ஸஹதேவா த்விதீயா விஶ்வதேவா சேதி தேவாத்வயம்| ] ஶூர்பர்ண்யௌ-முத்கபர்ணீ மாஷபர்ணீ ச| கண்டூகரீ-கபிகச்சூஃ| ஜீவநேத்யாதி| "அபீருவீராஜீவந்தீஜீவகர்ஷபகைஃ ஸ்மதம்| ஜீவநாக்யம்" (ஹ. ஸூ. அ. ௬|௧௭௦) இதி ஜீவநஸஂஜ்ஞஂ பஞ்சமூலம்| பஹதீ கண்டகாரிகா ஶாலிபர்ணீ பஶ்நிபர்ணீ கோக்ஷுரகமிதி ஹ்ரஸ்வஸஂஜ்ஞஂ பஞ்சமூலம்| கோபஸுதா-ஸாரிவா| த்ரிபாதி-ஹஂஸபாதீ கீடமாரிகாக்யா| ஏஷ விதார்யாதிகணோ பஂஹணோ வாதபித்தக்நஃ ஶோஷாதிஹரஶ்ச| உபஜாதிர்வத்தம்|

ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)

ஆ௦ ர௦- அதவிதார்யாதிப்ரபதயஃ| தத்ர விதார்யாதிகணமாஹ-விதாரீதி| வஶ்சிகாலீ-வஶ்சிகாலீ-வஶ்சிகபத்ரா| வஶ்சிவஃ-புநர்நவா| தேவாத்வயஂ-ஸஹதேவா விஶ்வதேவா ச| ஶூர்பபர்ண்யௌ-முத்ரபர்ணீ மாஷபர்ணீ ச| கண்டூகரீ-கபிகச்சூஃ| ஜீவநஂ ஹஸ்வஂ ச பஞ்சமூலஂ-ப்ராகுக்தம்| தோபஸுதா-ஸாரிவா| த்ரோபாதீ-ஹஂஸபாதீ| அயஂ விதார்யாதிகணோ ஹத்யர்வாதிகுணஃ| ஶோஷோ-ராஜயக்ஷ்மா| ஊர்த்வஃ-உதவர்தஃ|

ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)

ஸ௦-ஸாரிவா-கஷ்ணவல்லீ| உஶீரஂ-வீரதரு (ரம்)| காஶ்மர்யஃ-ஸர்வதோபத்ரா| மதூகோ-குடபுஷ்பகஃ| ஶிஶிரத்வயஂ-ஏகஂ ஸிதசந்தநஂ மலயஜஸஂஜ்ஞமந்யத்ரக்தசந்தநஸஂஜ்ஞம்| யஷ்டீ-க்லீதகஸஂஜ்ஞம்| பரூஷகஂ-மதுபலம்| ஸாரிவாதிரயஂ தாஹாதீந் ஹந்தி|

ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)

ஆ௦ ர௦- ஸாரிவாதிகணமாஹ-ஸாரிவேதி| ஶிஶிரத்வயஂ ஶ்வேதபீதசந்தநே|

ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)

ஸ௦-பத்மகஂ-ஹேமபத்மம்| புண்ட்ரஃ-ப்ரபௌண்டரீகம்| வத்திஃ-மஹாஶ்ராவணீ| துகா-துகாக்ஷீரீ| த்திஃ-ஶ்ராவணீ| ஶ்ரங்கீ-குலீரஶ்ரங்கீ| அமதா-சிந்நருஹா| தஶ ஜீவநஸஂஜ்ஞாஃ-ஜீவந்த்யாதிகணோக்தாஃ| ஏதே பத்மகாதயஃ ஸ்தந்யஹேதவஃ, ததா வாதபித்தஂ க்நந்தி, ததா ப்ரீணநாதிகுணயுக்தாஃ| "அஷ்டாப்யோ பத்கௌ யோஜ்யாவுபசித்ரா|"

ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)

ஆ௦ ர௦- பத்மகாதிகணமாஹ-பத்மகபுண்த்ராவிதி| புண்ட்ரஃ-ப்ரபௌண்டரீகம்| துகா-வஂஶரோசநா| ஶ்ரங்கீ-கர்கடஶங்கீ| அமதா-குடூசீ| ஜீவநஸஂஜ்ஞா தஶ-ஜீவநீயோ கணஃ| ஈரணோ-வாயுஃ|

ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)

ஸ௦-புரூஷகோ-மதுபலோ தந்வநச்சதஃ| வரா-ஶ்ரேஷ்டா| த்ராக்ஷா-மதுபலா| கட்பலஂ-ரோஹிணீ ஸோமவல்கஃ| கதகபலஂ-வாரிப்ரஸாதநம்| ராஜாஹ்வஂ-கற்ணிகாரம்| தாடிமஂ-ஶுகேஷ்டம்| ஶாகஂ-கரச்சதவக்ஷவிஶேஷஃ| பரூஷகாதிரேஷ தடாமயாதிஜித்|

ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)

ஆ௦ ர௦- பரூஷாதிகணமாஹ-பரூஷகமித்யாதி| வஸத்ரிபலா| ராஜாஹ்வஂ-ராஜாதநம்| ஶாகஂ-ஶாகவக்ஷபலம்|

ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)

ஸ௦-அஞ்ஜநஂ த்விதா,-ஏகஂ ஸ்ரோதோஞ்ஜநஂ யாமுநஸஂஜ்ஞமபரஂ ஸௌவீரஂ நேத்ரபூஷணாக்யம்| பலிநீ-ப்ரியங்குஃ| மாஂஸீ-கஷ்ணஜடா| பத்மஂ-புஷ்கரம்| உத்பலஂ-ஶஶிப்ரியம்| ரஸாஞ்ஜநஂ-தார்க்ஷ்யஶைலம்| ஏலா-பஹுலா| மதுகஂ-மதுயஷ்டீ| நாகாஹ்வஂ-நாககேஸரம்| ஏஷோऽஞ்ஜநாதிர்விஷாதிஜித்|

ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)

ஆ௦ ர௦- அஞ்ஜநாதிகணமாஹ-அஞ்ஜநமித்யாதி| அஞ்ஜநஂஸ்த்ரோதோஞ்ஜநம்| ஸஓலா-ஸூக்ஷ்மைலா,ஸஶப்த ஈஷத்வாசீ| நாமாஹ்வஂநாககேஸரம்|

ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)

ஸ௦-படோலஂ-பாண்டுபலம்| கடுரோஹிணீ-கடுகா| சந்தநஂ-கந்தஸாரம்| மதுஸ்ரவோ-முரங்கீ| குடூசீ-சிந்நருஹா| பாடா-அம்பஷ்டா| ஏதைர்த்ரவ்யைர்யுக்தமேதத் படோலாதிகஂ கபாதீந் நிஹந்தி| "மாத்ராஸமகஂ நவமோ ல்காந்தம் (மோ லகோந்த்யஃ) " (வத்தரத்நாகரே அ. ௨|௩௨)

ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)

ஆ௦ ர௦- படோலாதிகணமாஹ-படோலேத்யாதி| மதுஸ்த்ரவாமூர்வா|

ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)

ஸ௦-குடூசீ-சிந்நோத்பவா| பத்மகோ-மருத்பவஃ| அரிஷ்டோ-நிம்பஃ| தாநகா-தாந்யகம்| ரக்தசந்தநஂ-ரக்தகாஷ்டம்| ஏஷ குடூச்யாதிஃ பித்தாதீந் ஹந்தி, [அக்நிகரஶ்ச ]|

ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)

ஆ௦ ர௦- குடூச்யாதிகணமாஹ-குடூசீத்யாதி| அரிஷ்டோநிம்பஃ|

ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)

ஸ௦-ஆரக்வதஃ-ஶம்யாகஃ| இந்த்ரயவாஃ-கலிங்ககாஃ| பாடலிஃ-வஸந்ததூதீ| காகபிக்தா-ஶார்ங்கேஷ்டா| நிம்பஃ-பாரிபத்ரகஃ| அமதா-குடூசீ| மதுரஸா-மூர்வா| ஸ்ருவவக்ஷோ-விகங்கதஃ, [கண்டகீவக்ஷஃ கண்டகாரிகேதி ப்ரஸித்தஃ ]| பாடா-அம்பஷ்டா| பூநிம்பஃ-கைராதஃ| ஸைர்யகஃ-ஸஹசரஃ| படோலஂ-கர்கஶச்சதம்| கரஞ்ஜயுக்மஂ-ஏகஃ பூதிககரஞ்ஜஶ்சிரிபில்வாக்யோऽபரோ நக்தமாலாக்யஃ| ஸப்தச்சதஃ-அயுக்மச்சதஃ| அக்நிஃ-சித்ரகஃ| ஸுஷவீ-காரவீ, பாநீயவல்லீஸஂஜ்ஞா| பலஂ-மதநபலம்| பாணஃ-ஸஹசரஃ| கோண்டா-பூகவிஶேஷஃ| அயமாரக்வதாதிஶ்ச்சர்த்யாதீந்நிஹந்தி| [மேதோதராந் விஶோதயதி-பராகரோதி| ] வஸந்ததிலகாவத்தம்|

ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)

ஆ௦ ர௦- ஆரபதாதிகணமாஹ-ஆரம்பதேத்யாதி| காகதிக்தா-கரஞ்ஜிகா- ஸ்த்ருவவக்ஷோ-விகங்கதஃ| ஸைர்யகஃ-ஸஹசரஃ| [ ஸுஷவீ-காரவேல்லுகம்| பலஂ-மதநபலம்| வாணோ-வீலஸஹசரஃ| ] கோண்டா-பதரீ|

ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)

ஸ௦-அஸநஃ-பீதஶாலாக்யஃ| திநிஶஃ-ஸ்யந்தநஸஂஜ்ஞஃ| பூர்ஜோ-பஹுபுடாக்யஃ| ஶ்வேதவாஹஃ-அர்ஜுநஃ| ப்ரகீர்யஃ-பூதிகரஞ்ஜஃ| கதிரோ-காயத்ரீ| கதரஃ-கதிராகதிஃ ஶ்வேதஸாரஃ| பண்டீ-ஶிரீஷஃ| ஶிஂஶிபா-மண்டலபத்ரிகா| மேஷஶங்கீ-அஜஶங்கீ| த்ரிஹிமஂ-சந்தநத்ரயம், மலயஜரக்தசந்தநதாருஹரித்ராபேதேந| தலஃ-தாலஃ| பலாஶஃ-கிஂஶுகஃ| ஜோங்ககஃ-அகுருஸஂஜ்ஞஃ| ஶாகஂ-வரதாரு| ஶாலோ-ரஸநிர்யாஸாக்யஃ| க்ரமுகஃ-பூகம்| தவஃ-ஶகடாக்யஃ| கலிங்காஃ-ஶக்ரயவாஃ| சாககர்ணோ-பஸ்தகர்ணஃ| அஶ்வகர்ணஃ-குஶிகஃ| அயமஸநாதிஃ ஶ்வித்ராதீந் விஜயதே-ஶமயதி| விஜயத இதி "விபராப்யாஂ ஜேஃ" இத்யாத்மநேபதம்| ததா, மேதோதோஷஂ நிபர்ஹதி-பராகரோதி| மாலிநீவத்தம்|

ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)

ஆ௦ ர௦- அஸநாதிகணமாஹ-அஸநேத்யாதி| ஶ்வேதவாஹஃ-அர்ஜுநஃ| ப்ரகீர்யஃ-பூதிகரஞ்ஜஃ| கதரஃ-ஶ்வேதகதிரஃ| பண்டீ-ஶிரீஷஃ| த்ரிஹிமஂ-சந்தநத்ரயம்| தலஃ-தாலவக்ஷஃ| ஜோங்ககஃ-அகுரு| க்ரமுகஃ-இந்த்ரயவஃ|

ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)

ஸ௦-வருணஃ-தமாலஃ| ஸைர்யகயுக்மஂ-ஸஹசரத்வயம், ஏகோ ரக்தபுஷ்பஃ குரவகாக்யோऽந்யஃ பீதபுஷ்பஃ குரண்டகாக்யஃ| ஶதாவரீ-வரீ| தஹநோ-வஹ்நிஃ| மோரடோ-மூர்வா| பில்வஃ-பூதிவாதஃ| விஷாணிகா-அஜஶங்கீ| த்விபஹத்யௌ-கண்டகாரிகாமஹோடிகாக்யே| த்விகரஞ்ஜஃ-கரஞ்ஜத்வயஂ ப்ராகுக்தம்| தர்காரீ ஹரீதகீ சேதி-ஜயாத்வயம்| பஹலபல்லவஃ-ஶோபாஞ்ஜநஃ| தர்பஃ-குஶஃ| ருஜாகரோ-ஹிந்தாலஃ| வருணாதிரயஂ கபாதீந் ஹந்தி| "த்ருதவிலம்பிதமாஹநபௌ பரௌ" (வத்தரத்நாகரே அ. ௩|௪௯)|

ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)

ஆ௦ ர௦- வருணாதிகணமாஹ-வருணேத்யாதி|மோரடஃ-க்ஷீரமூர்வா| விஷாணிகா-மேஷஶூங்கீ| ஜயத்வயஂ-தர்காரீத்வயம்| பஹலபல்லவஃ-ஶிக்ருஃ| ஆட்யவாதஂ-ஊருஸ்தம்பம்| ஆந்தரஂ குல்மஂ வித்கதிஂ ச|

ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)

ஸ௦-ஊஷகோ-வஷகஃ, கல்லர இதி ப்ரஸித்தஃ| துத்தகஂ-கர்பரஂ கிடிஹாபரஸஂஜ்ஞம்| ஹிங்கு-ராமடம்| காஸீஸத்வயஂ-ஏகஂ பாஂஶுதாதுஸஂஜ்ஞமபரஂ புஷ்பகாஸீஸாக்யம்| ஸைந்தவஂ-மாணிமந்தம்| ஶிலாஜது-ஶிலாஜம்| ஊஷகாதிரயஂ மூத்ரகச்ச்ராதீந் ஹந்தி|

ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)

ஆ௦ ர௦- ஊஷகாதிகணமாஹ-ஊஷக இத்யாதி| ஊஷகஃ-க்ஷாரமத்திகா| கச்ச்ரஂ-மூத்ரகச்ச்ரம்|

ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)

ஸ௦-வேல்லந்தரோ-வீரதர உஶீராக்யஃ| அரணிகஃ-அக்நிமந்தஃ| பூகஃ-ஈஶ்வரமல்லிகா| வஷஃ-ஆடரூஷகஃ| அஶ்மபேதஃ-பாஷாணபேதஃ| கோகண்டகோ-கோக்ஷுரகஃ| இத்கடா-ஸூக்ஷ்மபத்ரிகா தீர்கலோஹிதயஷ்டிகா காண்டவிஶேஷஃ, 'இகடி' இதி லோகே| ஸஹாசரஃ-ஸஹசரஃ| பாணோ-நீலபுஷ்பஃ ஸைர்யகஃ| காஶஃ-ஶ்வேதசாமரகஃ| வக்ஷாதநீ-காமவக்ஷகஃ| நலோ-மத்யுபுஷ்பாக்யஃ| குஶத்வயஂ-ஸ்தூலஸூக்ஷ்மபேதேந தர்பத்வயம்| குண்டோ-வத்ததணஃ, குதகுண்டிகாபரஸஂஜ்ஞஃ| குந்த்ரா-பதஏரகஃ| பல்லூகஃ-ஶ்யோநாகஃ| மோரடஃ-க்ஷீரமோரடஃ| குரண்டஃ-ஸிதிவாரகஃ| கரம்பஃ-உத்தமாரணிஃ| பார்தா-ஸுவர்சலா| ஏஷ வீரதராதிர்வர்கோ-கணோ, வாதஜாந் ரோகாந் ஹந்தி| ததா, அஶ்மர்யாதிஹரஃ| வஸந்ததிலகாவத்தம்|

ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)

ஆ௦ ர௦- வீரதராதிகணமாஹ-வேல்லந்தரேத்யாதி| அரணிகஃ-தர்காரீ| பூகோ-பகபுஷ்பஃ| உத்கடஃ-இக்ஷுஃ| க்ஷாதநீ-வந்தாகஃ| பல்லூகஃ-டிண்டுகஃ| கரம்பா-உத்தமாரணீ| பார்தா-ஆதித்யபக்தா|

ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)

ஸ௦-ரோத்ரஃ-தில்வகஃ| ஶாபரகோ-த்விதீயரோத்ரஃ, அக்ஷிபேஷஜாபரஸஂஜ்ஞஃ| கதம்பபலாஶௌ-ப்ரஸித்தௌ| ஜிங்கிணீ-கஷ்ணஶால்மலீ| ஸரலஂ-தேவதாரு| கட்பலஂ-குமுதா, ரோஹிணீபேதஃ| யுக்தா-ராஸ்நா, கிரிகர்ணிகேத்யந்யே| குத்ஸிதாம்பஃ-கதம்பஃ| கதலீ-ரம்பா| கதஶோகஃ-அஶோகஃ| ஏலவாலு-ஐலேயம்| பரிபேலவஂ-குடந்நடஂ கோபாலதமநகாக்யம்| மோசா-ஶல்லகீ| அயஂ ரோத்ராதிகோ கணோ மேதஃகபாபஹோ யோநிதோஷக்நஶ்ச| ததா, ஸ்தம்பீ தோஷாணாஂ ஶகதாதேஶ்ச| ததா, வர்ணாய ஹிதோ விஷக்நஶ்ச| ஸ்வாகதவத்தம்|

ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)

ஆ௦ ர௦- ரோத்ராதிகணமாஹ-ரோத்ரேத்யாதி| ஶாபரரோத்ரஃ-ஶ்வேதரோத்ரஃ| ஜிங்கிணீ-மோதகீ| யுக்தா-ராஸ்நா| குத்ஸிதீம்பஃ-கதம்பஃ| கதஶோகஃ-அஶோகஃ| பரிபலவஂ-க்ஷுத்கமுஸ்தா| மோசா-ஸல்லகி|

ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)

ஸ௦-அர்கஃ-ஸதாபுஷ்பீ| அலர்கோ-மந்தாரகாக்யஃ ஶ்வேதகுஸுமஃ| நாகதந்தீ-பர்வபுஷ்பிகா| விஶல்யா-லாங்கலீ| பார்ங்கீ-பஞ்ஜீ| ரஸ்நா-ரஸ்யா| வஶ்சிகாலீ-உஷ்ட்ரதூமகஃ| ப்ரகீர்யா-கரஞ்ஜஃ| ப்ரத்யக்புஷ்பீ-அபாமார்கஃ| பீததேலா-காகாதநீ| உதகீர்யா-கரஞ்ஜஃ| ஶ்வேதாயுக்மஂ-ஏகா கிணிஹீஸஂஜ்ஞாऽந்யா மஹாஶ்வேதா பாலிந்தீஸஂஜ்ஞா| தாபஸாநாஂ வக்ஷஃ-இங்குதீ| ஏஷோऽர்காதிர்வர்கஃ கபாதிக்நோऽதிஶயேந வ்ரணஶோதநஃ| ஶாலிநீவத்தம்|

ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)

ஆ௦ ர௦- அர்காதிகணமாஹ-அர்கேத்யாதி| அலர்கோ-மந்தாரஃ| நாகதந்தீ-பர்வபுஷ்பீ| விஶல்யா-லாங்கலீஂ| ப்ரத்யவபுஷ்பீ-அபாமார்கஃ| பிததைலா-ஜ்யோதிஷ்மதீ| உதகீர்யாஂ-பூதிகரஞ்ஜஃ| ஶ்வேதாயுக்மஂ-கிணிஹீ கடமீ ச| தாபஸாநாஂ வக்ஷஃ- இஞ்ஜுதீ|

ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)

ஸ௦-ஸுரஸயுகஂ-துலஸீத்வயஂ கௌரகஷ்ணபேதேந| பணிஜ்ஜோ-மரீசகஃ| காலமாலா-கஷ்ணார்ஜகஃ, குடேரகபேதஃ| விடங்கஂ-வேல்லம்| கரபுஸோ-மருபகஃ| வஷகர்ணீ-மூஷிககர்ணீ| கட்பலஂ-ஸோமவல்கம்| காஸமர்தஃ-காஸக்நஃ| க்ஷவகஃ-க்ஷுத்விபோதநஃ| ஸரஸீ-தும்பரபத்ரிகா| பார்ங்கீ-அங்காரவல்லீ| கார்முகா-ரக்தமஞ்ஜரீ, அதிமுக்தக இத்யந்யே| காகமாசீ-குடபலா| குலஹலோ-பூகதம்பகோऽலம்புஸாக்யஃ| விஷமுஷ்டிஃ-கர்கோடீ, மஹாநிம்ப இத்யந்யே| பூஸ்தணஂ-குஹ்யபீஜமதிச்சத்ராக்யம்| பூதகேஶீ-மாஂஸீ புத்ரஜாரீ| ஸுரஸாதிரேஷ கணஃ ஶ்லேஷ்மாதிக்நஃ ப்ரதிஶ்யாயாதிஹரோ வ்ரணஶுத்திகத் [ச]| மாலிநீவத்தம்|

ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)

ஆ௦ ர௦- ஸுரஸாதிகணமாஹ-ஸுரஸேத்யாதி| ஸுரஸயுகஂ-ஶ்வேதகஷ்ணே துளஸ்யௌ| பணிஜ்ஜோ-மரிசகஃ| காலமாலா-அர்ஜகஃ| கரபுஸோ-மருசகஃ| வஷகர்ணீ-ஆகுகர்ணீ| க்ஷவகஃ-க்ஷுரகாரீ| ஸராஸீ-கபித்தபர்ணீ| கார்முகஃ-ப்ராசீபலஃ| குலஹலோ-முண்டீ,| பூஸ்தணோ-பூதிகதணம்| பூதகேஶீ-நிர்குண்டீ|

ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)

ஸ௦-முஷ்ககோ-மோக்ஷகஃ| ஸ்நுக்-குடா உக்ரகாண்டஃ| வராதீநாஂ ப்ரோக்தாநி நாமாநி| முஷ்ககாதிரேஷ குல்மாதிஜித்|

ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)

ஆ௦ ர௦- முஷ்ககாதிகணமாஹ-முஷ்ககேத்யாதி| முஷ்ககோமோக்ஷகஃ| த்வீபீ-சித்ரிகஃ|

ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)

ஸ௦-வத்ஸகோ-வநதிக்தகஃ| மூர்வா-மதுரஸா| மரிசஂ-ஊஷணம்| குணப்ரியா-அதிவிஷா| கண்டீரஂ-ஸ்நுஹீ| ஏலா-பாலைலா| பாடா-ப்ராசீநா| அஜாஜீ-ஜீரகஃ| கட்வங்கபலஂ-அரலுகபலம்| கேசிது கட்வங்கபலஂ-திந்துகீபலமித்யாஹுஃ| அஜமோதோ-தீப்யகஃ| ஸித்தார்தோ-கௌரஸர்ஷபஃ| அந்யேஷாஂ நாமாந்யுக்தாநி| "குர்வந்தாஷ்டகணாபாகாऽऽர்யா பூர்வார்த்தஸதஶஶகலத்விதயா| ஆர்யைரார்யாகீதிஃ ஸங்கீதா ஸங்கீதகீதஸஂவித்யைஃ||" பஶுகந்தா-அஜகந்தா மகரந்தராக்யா| பஞ்சகோலகஂ-ப்ராகுக்தம்| வத்ஸகாதிரஸௌ வாதாதீந்நிஹந்தி| ஆர்யா|

ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)

ஆ௦ ர௦- வத்ஸகாதிகணமாஹ-வத்ஸகேத்யாதி| குப்ரியா-அதிவிஷா| கண்டீரஂ-ஸ்நிஹீ| கட்வங்கஃ-டுந்டுகஃ| பலஂ-மதநபலம்| பஶுகந்தா| சலோ-வாயுஃ|

ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)

ஸ௦-வசா-கோலோமீ| ஜலதஃ-அம்புதரஃ| தேவாஹ்வஂ-கிலிமம்| நாகரஂ-விஶ்வம்| அதிவிஷா-பங்குரா| அபயா-அமதா| ஹரித்ராத்வயஂ-ஏகா பிண்டா, அபரா பசம்பசா தாருஹரித்ரா| யஷ்ட்யாஹ்வஂ-க்லீதிகா| கலஶீ-பஶ்நிபர்ணீ| குடஜோத்பவாஃ-இந்த்ரயவாஃ| ஏதௌ வசாதிஹரித்ராதிகணாவாமாதீஸாரக்நௌ மேதஃகபாதிஹரௌ ச|

ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)

ஆ௦ ர௦- வசாஹரித்ராதிகணாவாஹ-வசேத்யாதி, ஹரித்ராத்வயேத்யாதி| கலஶீ-பஶ்ர்நிபர்ணீ| கடஜோத்பவஃ-இந்த்ரயவஃ| ஆட்யபவநஃ-ஊருஸ்தம்பஃ|

ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)

ஸ௦-ப்ரியங்குஃ-ஶ்யாமா| புஷ்பாஞ்ஜநஂ-ரீதிபுஷ்பம்| யுக்மேத்யத்ராநுவத்திகதேந ஸம்பந்தேநாஞ்ஜநமிதி ஸம்பத்யதே| தேநாஞ்ஜநயுக்மஂ-ஏகஂ ஸ்ரோதோஞ்ஜநமந்யத்ஸௌவீரமித்யர்தோऽவதிஷ்டதே| பத்மா-பத்மசாரிணீ| பத்மாத்-கமலாத், ரஜஃ-கேஸரம்| யோஜநவல்லீ-மஞ்ஜிஷ்டா| அநந்தா-யவாஸகஃ| மாநத்ருமஃ-ஶால்மலீ| மோசரஸஃ-ஶால்மலீநிர்யாஸஃ| ஸமங்கா-நமஸ்காரீ ரக்தமூலாக்யா| புந்நாகஃ-துங்கோ ரக்தகேஸராக்யஃ| ஶீதஂ-சந்தநம்| மதநீயஹேதுஃ-தாதுகீ| உபஜாதிவத்தம்| அம்பஷ்டா-பாடா மயூரஶிகாக்யா| மதுகஂ-மதுயஷ்டிகா| நமஸ்கரீ-ஸமங்கா| நந்தீவக்ஷஃ-ப்ரரோஹீ| பலாஶஃ-ப்ரஸித்தஃ| கச்சுரா-பணிஹாரீ தந்வயவாஸகாக்யஃ| பில்வபேஶிகா-பில்வமஜ்ஜா| கட்வங்கஃ-ஸ்யோநாகஃ| கமலோத்பவஂ ரஜஃ-பத்மரேணுஃ| ஏதௌ ப்ரியட்க்வஂபஷ்டாதீ கணோ பக்வாதீஸாரநாஶநௌ ஸந்தாநீயௌ பித்தே ஹிதௌ வ்ரணரோபணௌ ச| "ம்ஸோ ஜ்கௌ ஶுத்தவிராடிதஂ மதம்" (வத்தரத்நாகரே அ. ௩|௨௧)|

ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)

ஆ௦ ர௦- ப்ரியடூக்வம்பஷ்டாகணாவாஹ-ப்ரியஙிக்வத்யாதி, அம்பஷ்டேத்யாதி| புஷ்பஂ-[உஷ்பாஞ்ஜநம்| அஞ்ஜநயுக்மஂ-ஸ்த்ரோதோஞ்ஜநஂ ரஸாஞ்ஜநஂ ச| பத்மா_பார்ஙீ| பத்மாத்ரஜஃ-பத்மகேஶரம்| யோஜநவல்லீ-மஞ்ஜிஷ்டா| அநந்தா-துராலபா| மாநத்ருமஃ-ஶால்மலீவக்ஷஃ, மோசரஸஃ-தந்நிர்யாஸஃ| ஸமங்கா-லஜ்ஜிகா| புந்நாம-புந்நாகம்| ஶீதஂ-சந்தநம்| மதநீயஹேதுஃ-தாதகீ| அம்பஷ்டா-மயூரஶிகா| நமஸ்கரீ-லஜ்ஜிகா| பில்வபேஶிகா-ஶுஷ்கபில்வபேஶிகா| ஸந்தாநீயௌ-பந்கஸந்தாநஜநநௌ|

ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)

ஸ௦-முஸ்தா-காங்கேயீ| திக்தாத்வயஂ-ஏகா கடுகாऽந்யா காகதிக்தா| விஷாக்யா-ஶுக்லகந்தா| ஹைமவதீ-ஶ்வேதவசா| ஏதே யோந்யாமயக்நாஃ ஸ்தந்யாமயக்நா மலபாசநாஶ்ச| "தௌ ஜோ குரு சேத்பவதீந்த்ரவஜ்ரா|"

ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)

ஆ௦ ர௦- முஸ்தாதிகணமாஹ-முஸ்தேத்யாதி| த்விதிக்தா-கடுகா கரஞ்ஜிகா ச| ஹைமவதீ-ஶ்வேதவசா|

ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)

ஸ௦-ந்யக்ரோதோ-வடஃ| பிப்பலஃ-ஆஶ்வத்தஃ| ஸதாபலஃ-உதும்பரஃ| ஜம்பூத்வயஂ-ஏகா ராஜஜம்பூர்பஹத்பலாऽந்யா ஹ்ரஸ்வபலா காகஜம்பூஃ| அர்ஜுநஃ-பார்தஃ| கபீதநஃ-கபிசூடோ வாநீராக்யஃ| ஸோமவல்கஃ-ஶ்வேதஸாரஃ கதிரஃ| ப்லக்ஷஃ-ஶங்கீ ப்லவாக்யஃ| ஆம்ரஃ-சூதஃ| வஞ்ஜுலோ-வேதஸஃ| பியாலோ-த்ராக்ஷாரஸப்ரியஃ கரஸ்கந்தாக்யஃ| நந்தீ-ஜயவக்ஷஃ| கோலீ-பதரீ| விரலா-திந்துகீ| மதுகஂ-யஷ்டீ| மதூகஂ-மதூகபுஷ்பம்| ந்யக்ரோதாதிரயஂ ஸங்க்ரஹணாதிகுணயுக்தஃ| வஸந்ததிலகாவத்தம்|

ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)

ஆ௦ ர௦- ந்யக்ரோதாதிகணமாஹ-ந்யக்ரோதேத்யாதி| ஸதாபலஃ-உத்ரும்பரஃ| ஜம்பூத்வயஂ-ஜம்பூ ராஜஜம்பூஶ்ச| கபீதநஃ-ஆம்ராதகஃ| ஸோமவல்கஃ-கட்பலஃ| பியாலஃ-சாரஃ| நந்தீ-நந்தீவக்ஷஃ| கோலீ-பதரீ| விரலா-திந்துகீ| பக்ரஸாதநோ-பந்கஸதாநகத்|

ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)

ஸ௦-ஏலாயுக்மஂ-ஸூக்ஷ்மைலா ஸ்தூலைலா ச| துருஷ்கஃ-கத்ரிமோ நிர்யாஸவிஶேஷஃ| குஷ்டஂ-கதஃ| பலிநீ-கந்தப்ரியங்குஃ| மாஂஸீ-நலதம்| ஜலஂ-ஹ்ரீபேரம்| த்யாமகஂ-தேவதக்தகம்| ஸ்பக்கா-தேவீ| சோரகோ-க்ரந்திபர்ணஃ| சோசஂ-த்வக்| பத்ரஂ-தமாலபத்ரம்| தகரஂ-வக்ரம்| ஸ்தௌணேயஂ-தைலபீதகம்| ஜாதிரஸோ-போலஃ| ஶுக்திஃ-நகஃ| வ்யாக்ரநகஃ-ஸமுத்ரஜஃ| அமராஹ்வஂ-தேவதாரு| அகுருஃ-ப்ரஸித்தஃ| ஶ்ரீவாஸகஃ-சீடா ஶ்ரீவேஷ்டகாக்யஃ| குங்குமஂ-பாஹ்லீகம்| சண்டா-கோபநா| குக்குலுஃ-புரஃ| தேவதூபஃ-ஸர்ஜரஸஃ| கபுரஃ-குந்துருகஃ| புந்நாகோ-ரக்தகேஸரஃ| நாகாஹ்வயஂ-நாககேஸரம்| ஏலாதிரயஂ வாதாதீந் ஹந்தி| ததா, வர்ணப்ரஸந்நத்வகத் கண்ட்வாதிஹச்ச| "ம்ஸௌ ஜ்ஸௌ தௌ குருகஂ ச ஸூர்யதுரகைஃ ஶார்தூலவிக்ரீடிதம்|"

ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)

ஆ௦ ர௦- ஏலாதிகணமாஹ-ஏலாயுக்மேத்யாதி| துருஷ்கஃ-ஸிஹ்லகஃ| த்யாமகஂ-ரோஹிஷம்| சோரகோ-க்ரந்திபர்ணஃ| சோசஂ-த்வசம்| பத்ரஂ-பத்ரகம்| ஜாதீரஸோ-போலஃ| ஶுக்திஃ-நகம்| வ்யாத்ரநகஃ-தத்பேதஃ| ஶ்ரீவாஸகஃ-ஸரலநிர்யாஸஃ| தேவதூபோ-ராலஃ| கபுரஃ-ஸல்லகீநிர்யாஸஃ| நாகாஹ்வயஂ-நாககேஶம்|

ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)

ஸ௦-ஶ்யாமா-மாலவிகா த்ரிவத் மஸூரவிதலாக்யா| தந்தீ-முகூலகஶ்சித்ராக்யஃ| த்ரவந்தீ-உந்துரகர்ணிகா| க்ரமுகஃ-பட்டிகாரோத்ரஃ| குடரணா-ஶுக்லா த்ரிவத்| ஶங்கிநீ-யவதிக்தா| சர்மஸாஹ்வா-ஸாதலா, ப்ராஹ்மீத்யந்யே| ஸ்வர்ணக்ஷீரீ-கங்குஷ்டம்| கவாக்ஷீ-கவாதநீ ஸ்தாணுகர்ணீஸஂஜ்ஞா, இந்த்ரவாருணீத்யந்யே| ஶிகரீ-அபாமார்கஃ| ரஜநகஃ-கம்பில்லகஃ| சிந்நரோஹா-அமதவல்லீ| கரஞ்ஜஃ-கைடர்யஃ| பஸ்தாந்த்ரீ-வஷகந்தா| வ்யாதிகாதஃ- கதமாலஃ| பஹுலோ-பஹுபலஃ| பஹுரஸஃ-இக்ஷுஃ| தீக்ஷ்ணவக்ஷாத்-பீலோஃ பலாநி| ஶ்யாமாதிரேஷ குல்மாதீந் ஹந்தி| [அத்ர பிப்பல்யாதிஃ ப்ரஸித்தத்வாந்நோக்தஃ| ] "ம்ரௌ ப்ரௌ யாஶ்ச த்ரயஃ ஸ்யுஃ ஸ்வரமுநிதுரகைஃ ஸ்ரக்தராஸ்யாத்விராமைஃ|"

ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)

ஆ௦ ர௦- ஶ்யாமாதிகணமாஹ-ஶ்யாமேத்யாதி| ஶ்யாமா-கஷ்ணமூலா ந்நிவத்| த்ரவந்தீ-சீரிதபத்ரா தந்தீபேதஃ| க்ரஸுகஃ-பூராஃ| குடரணா-அருணமூலா த்ரிவ்ற்த்| சர்மஸாஹ்வா-ஸத்பலா| ஶிகரீ-அபாமார்கஃ| ரஜநகஃ-கம்பில்லஃ| சிந்நரோஹா-குடூசீ| யஸ்தாந்த்ரீ-வத்ததாருகஃ| வ்யாதிதாதஃ-ஆரக்வதஃ| பஹலஃ-ஶிக்ருஃ| பஹுரஸஃ-இக்ஷுஃ| தீக்ஷ்ணவக்ஷஃ-பீலுஃ, ஸஸ்ய பலாநி|

ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)

ஸ௦-இதி-ஏவஂ ப்ரகாரேண, த்ரயஸ்த்ரிஂஶத்ஸங்க்யா வர்காஃ கதிதாஃ| அத்ர ஸங்க்யோபாதாநமேஷாஂ ப்ராதாந்யக்யாபநார்தம்| அந்யேऽப்யேவஂப்ரகாராஃ ஸந்தி, ஏதே து ப்ரதாநா இத்யர்தஃ| ஸுகஸ்மரணார்தஂ ச ஸங்க்யாவசநம்| ஏஷு ச த்ரயஸ்த்ரிஂஶத்ஸு வர்கேஷ்வலாபதஃ-அலாபே ஸதி, தத்விதஂ-ரஸவீர்யபாகைஸ்துல்யஂ, த்ரவ்யமந்யத்-அநுக்தமபி யுஞ்ஜ்யாத்| ந கேவலமேதாவதேவ விதேயமித்யாஹ-ஜஹ்யாதயௌகிகம்,-ந கேவலமேஷு வர்கேஷு தத்த்ரவ்யலாபே யதாலாபமந்யத்தத்விதஂ த்ரவ்யஂ யுஞ்ஜ்யாத், யாவதயௌகிகஂ யத் த்ரவ்யஂ தச்ச த்யஜேத்| தோஷரோகாத்யபேக்ஷயா புருஷஸ்யாஸ்மிந் காலே வயஸி வா அயமேவ கணஃ ப்ரஶஸ்தஃ, ததா தத்ஸமஸ்தகணத்ரவ்யலாபே தத்விதமேகஂ த்ரவ்யஂ த்வே வா பஹூநி வா த்ரவ்யாணி ஸஂயோஜ்ய ப்ரயோஜ்ய ஏவ, ந ஸமஸ்தத்ரவ்யாபேக்ஷா கார்யேதி| ததா ச ஸுஶ்ருதஃ (ஸு. அ. ௩௮|௮௨) - "ஸமீக்ஷ்ய தோஷபேதாஂஶ்ச கணாந் பிந்நாந் ப்ரயோஜயேத்| பதங்மிஶ்ராந் ஸமஸ்தாஂஶ்ச கணாந் வா வ்யஸ்தஸஂஹதாந்||" இதி| த்ரயஸ்த்ரிஂஶதிதி "த்ரேஸ்த்ரயஶ்ச" இதி த்ரயஸாதேஶஃ| அயௌகிகமிதி அயோகாய ப்ரபவதீத்யர்தஃ| யோகாத்யச்சேதி டஞ்|

ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)

ஆ௦ ர௦- உபஸஂஹரதி-த்ரயஸ்த்ரிஂஶதிதி| ஏதே கணா ந யாவதுக்தா க்ராஹ்யாஃ| கிஂ தர்ஹி ? ஊஹாபோஹயோக்யாஃ, இத்யாஹ-தேஷு த்வலாபத இதி| தேஶதஃ காலதோ வா கஸ்யசித்த்ரவ்யஸ்யாலாபே தத்ஸத்தஶகுணமந்யத்-அநுக்தமபி யௌகிகஂ யுஞ்ஜ்யாத்| உக்தமப்யௌஷதமயௌகிகஂ ஜஹ்யாத்| தேஶகாலாவஸ்தாத்யபேக்ஷயா உசிதஂ-யௌகிகம், அநுசிதஂ-அயௌகிகம்| யதாலாபப்ரயோகோऽபி ஸுஶ்ருதேநோக்தஃ (ஸூ. அ. ௬௭|௬௪) - "ஸமஸ்தஂ வர்கமர்த்த வா யதாலாபமதாபி வா| ப்ரயுஞ்ஜீத பிஷக் ப்ராஜ்ஞோ யதோத்விஷ்டேஷு கர்மஸு||' இதி|

ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)

ஸ௦-ஏதே-பூர்வோக்தாஃ, வர்கா தோஷதூஷ்யவயோபலாதீந்யபேக்ஷ்யவிகல்ப்ய, கல்காதியுக்தாஃ ஸுகச்ச்ராந் ரோகாந்-ஆமயாந் க்நந்தி| யுக்தா இத்யத்ராந்தர்பாவிதண்யர்தோ யுஜிஃ| ததஃ கல்காதிஷு வைத்யேந யோஜிதா இத்யர்தோऽவதிஷ்டதே| ஆதிஶப்தேந பாண்டஶீதகஷாயாதிபரிக்ரஹஃ| கதமேதே க்நந்தி ? இதி ப்ரகாரஂ யுக்த்யாऽऽஹ-பாந இத்யாதி| பாநே-பாநாத்யுபயோகே ஸதி| லேபாப்யங்கைரிதி பஹுவசநேந லேபாப்யங்கஸ்ராநாதிபிஶ்சேதி யோஜ்யம்| ஶாலிநீவத்தம்| இதி ஶ்ரீமகாங்கதத்தபுத்ரஶ்ரீமதருணதத்தவிரசிதாயாமஷ்டாங்கஹதயடீகாயாஂ ஸர்வாங்கஸுந்தராக்யாயாஂ ஸூத்ரஸ்தாநே ஶோதநாதிகணஸங்க்ரஹாத்யாயஃ பஞ்சதஶஃ ஸமாப்தஃ|| ௧௫||

ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)

ஆ௦ ர௦- ஏதே வர்காஃ ஸர்வகல்பயோக்யாஶ்சேத்யாஹ-ஏதே வர்கா இதி| தோஷாத்யபேக்ஷயா கல்காதீநாமந்யதமேந கல்பேந, பாநாதீநாமந்யதமேநாந்தஃப்ரயோகேண, லேபாதீநாமந்யதமேந பஹிஃப்ரயோகேண வா, துஃஸாத்யாநபி ரோகாந் ந்தந்தி| அதாக்ர்யஸங்க்ரஹஃஸங்க்ரஹே (ஸூ. அ. ௧௩) - " ஶ்ரேஷ்டமுதகமாஶ்வாஸநஸ்தம்பநக்லேதநாநாம்| ௧| வாயுஃ ப்ராணஸஂஜ்ஞாப்ரதாநஹேதூநாம்| ௨| அக்நிராமஸ்தம்பஶீரஶூலோத்வேஷ்டகம்பப்ரஶமநாநாம்| ௩| ஸ்நாநஂ ஸுரா ச ஶ்ரமஹராணாம்| ௪| க்ஷீரஂ ஜீவநீயாநாம்| ௫| மாஂஸஂ பஂஹணீயாநாம்| ௬| [இர்ஷஶ்ச ] ப்ரீணநாநாம்| ௭| லவணமந்நத்ரவ்யருசிகராணாம்| ௮| திந்துகமநந்நத்ரவ்யருசிகராணாம்| ௯| அம்லஂ ஹத்யாநாம்| ௧௦| குக்குடோ பல்யாநாம்| ௧௧| தைலஂ வாதஶ்லேஷ்மப்ரஶமநாநாம்| ௧௨| ஸர்பிர்வாதபிர்ரப்ரஶமநாநாம்| ௧௩| மது ஶ்லேஷ்மபித்தப்ரஶமநாநாம்| ௧௪| ஸ்வேதோ மார்தவகராணாம்| ௧௫| வ்யாயாமஃ ஸ்தைர்யகராணாம்| ௧௬| க்ஷாரஃ புஂஸ்த்வோபதாதிநாம்| ௧௭| ஆமஂ கபித்தமகண்ட்யாநாம்| ௧௮| ஆவிகஂ ஸர்பிரஹத்யாநாம்| ௧௯| மாஹிஷஂ க்ஷீரஂ ஸ்வந்பஜநநாநாம்| ௨௦| மந்தகஂ ததி அபிஷ்யந்தகராணாம்| ௨௧| இக்ஷுர்நூத்ரஜநநாநாம்| ௨௨| யவாஃ புரீஷஜநநாநாம்| ௨௩| ஜாம்பவஂ வாதஜநநாநாம்| ௨௪| குலத்தா அம்லபித்தஜநநாநாம்| ௨௫| மாஷாஃ ஶஷ்குல்யோऽவிக்ஷீரஂ ச ஶ்லேஷ்மபித்தஜநநாநாம்| ௨௬| துராலபா பித்தஶ்லேஷ்மோபஸமநாநாம்| ௨௭| உபவாஸோ ஜ்வரஹராணாம்| ௨௮| வஷோ ரக்தபித்தப்ரஶமநாநாம்| ௨௯| கண்டகாரிகா காஸந்தாநாம்| ௩௦ லாக்ஷா ஸத்யஃக்ஷதந்தாநாம்| ௩௧ நாகபலாப்யாஸஃ க்ஷயக்ஷதந்தாநாம்| ௩௨ புஷ்கரமூலஂ ஹிக்காஶ்வாஸகாஸபார்ஶ்வஶூலாருசிஹாராணாம்|| ௩௩| அஜாபயஃ ஶோஷந்தஸ்தந்யகரரக்தஸங்க்ரஹணப்ரஶமநாநாம்|| ௩௪| மத்பஷ்டலோஷ்டப்ரஸாதஶ்சசர்திதஷ்ணாதியோகப்ரஶமநாநாம்| ௩௫| அருஷ்கரஶ்சித்ரகமூலஂ ச ஶுஷ்கார்ஶஃ ப்ரஶமநாநாம்| ௩௬| குடஜோ ரக்தார்ஶஃப்ரஶமநாநாம்| ௩௭| லாஜாஶ்ச்சர்திந்தாநாம்| ௩௭| யாவஶூகஃ ஸ்த்ரஂஸநீயபாசநீயார்ஶோந்தாநாம்| ௩௯| தக்ராப்யாஸோऽர்ஶஃஶ்வயதுக்ரஹணீதோஶததவ்யாபத்ப்ரஶமநாநாம்| ௪௦| க்ரவ்யாந்மாஂஸாப்யாஸோऽர்ஶஃ ஶோஷக்ரஹநீதோஷந்தாநாம்| ௪௧| முஸ்தஂ ஸங்க்ரஹணீயதீபநீயபாசநீயாநாம்| ௪௨| அதிவிஷா பாசநீயஸங்க்ரஹணீயஸர்வதோஷஹராணாம்| ௪௩ பில்வஂ ஶோணிதபித்தாதிவேகப்ரஶமநீயாநாம்| ௪௫| உதீச்யஂ நிர்வாபணதீபநீயச்சர்த்யதீஸாரஹராணாம்| ௪௬| கட்வங்கஂ ஸங்க்ரஹணீயதீபநீயாநாம்| ௪௭| குடஜத்வக் ஶ்லேஷ்மபித்த்ரக்தஸங்க்ரஹணீயோபஶோஷணீயாநாம்| ௪௮| உத்பலகுமுதகிஞ்ஜல்கோऽநந்தா ச ஸங்க்ரஹணியரக்தபித்தப்ரஶமநாநாம்| ௪௯| காஶ்மர்யபலஂ ரக்தஸங்க்ரஹணீயரக்தபித்தப்ரஶமநாநாம்| ௫௦| பஸ்நிபர்ணீ ரக்தஸங்க்ரஹணீயதீபநீயபாசநீயவாதஹரவஷ்யாணாம்| ௫௧| ஶாலிபர்ணீ வஷ்யஸர்வதோஷஹராணாம்| ௫௨| பலா ஸங்க்ரஹணீயபல்யவாதஹராணாம்| ௫௩| பிப்பலீமூலஂ தீபநீயாநாஹஹராணாம்| ௫௪| வித்ரகமூலஂ தீபநீயகுதஶோபஶூலஹராணாம்|| ௫௫|| யோக்ஷுரகோ மூத்ரகச்ச்ராநிலஹராணாம்|௫௬| ஹரித்ரா ப்ரமேஹஹராணாம்| ௫௭| ரக்தாவஸேகோ வித்ரதிவீஸர்பபிடிகாகண்டமாலாமயஹராணாம்| ௫௮| ஏரண்டதைலாம்யாஸோ வர்த்மகுல்மஶூலஹராணாம்| ௫௯| லஶுநோ குல்மாநிலஹராணாம்| ௬௦| ஹிங்குநிர்யாஸஶ்சசேதநீயதீபநீயாநுலோமிகவரகபப்ரஶமநீயாநாம்| ௬௧| அம்லவேதஸோ பேதநீயதீபநீயாநுலோமிகவாதஶ்லேஷ்மஹணாம்| ௬௨| உத்ரீக்ஷீரமுதரஶ்வயதுந்தாநாம்| ௬௩| அயோரஜஃ பாண்டுரோகந்தாநாம்| ௬௪| கதிரஃ குஷ்டந்தாநாம்| ௬௫| விடங்க கமிந்வாநாம்| ௬௬| ரஸ்நா வாதஹராணாம்| ௬௭| ஏரண்டமூலஂ வஷ்யவாதஹராணாம்| ௬௮| குக்குலிர்மேதோநிலஹராணாம்| ௬௯| அமதா ஸங்க்ரஹணீயதீபநீயவாதஶ்லேஷ்மஶோணிதவிபந்தப்ரஶமநாநாம்| ௭௦| மதநபலஂ வமநாஸ்தாபநாநுவாஸநிபயோகிநாம்| ௭௧| த்ரிவத்ஸுகவிரேசநாநாம்| ௭௨ சதுரங்குலோ மதுவிரேசநாநாம்| ௭௩| ஸ்நுக்பயஸ்தீக்ஷ்ணவிரேசநாநாம்| ௭௪| ப்ரத்யக்புஷ்பீ ஶிரோவிரேசநாநாம்| ௭௫| த்ரிபலா திமிரந்தாநாம்| ௭௬| த்ரிபலாமிக்குலுர்வ்ரண்யாநாம்| ௭௭| ஶிரீஷோ விஷந்தாநாம்| ௭௮| ஆமலகஂ வயஃ ஸ்தாபநாநாம்| ௭௯| ஹரீதகீ பத்தாநாம்| ௮௦| ஞீரவூதாம்யாஸோ ரஸாயநாநாம்| ௮௧| ஸமததஸக்துப்ராஶாம்யாஸோ வஷ்யோதாவர்தஹராணாம்| ௮௨| ஸங்கல்போ நக்ரரேதஶ்ச வஷ்யாணாம்| ௮௩| தௌர்மநஸ்யமவஷ்யாணாம்| ௮௪ தைலகண்டூஷாம்யாஸோ தந்தபலருசிகராணாம்| ௮௫| சந்தநோதும்பரஂ தாஹநிர்வாபணாலேபநாநாம்| ௮௬| ராஸ்நாதுருணீ ஶீதாபநயநப்ரலேபநாநாம்| ௮௭| லாமஜ்ஜகோஶீரே தாஹத்வக்தோஷஸ்வஂதாபநயநப்ரலேபநாநாம்| ௮௮| குஷ்டஂ வாரஹராம்யங்கோபநாஹோபயோகிநாம்| ௮௯| மதுகஂ சக்ஷுஷ்யவஷ்யகேஶ்ககண்ட்யவர்ண்யத்யந்யவிரஞ்ஜநீயரோபணீயாநாம்| ௯௦| அஜீர்ணாஶநஂ க்ரஹணீதூஷணாநாம்| ௯௧| விருத்தவீர்யாஶநஂ நிந்திதவ்யாதிகராணாம்| ௯௨| குருபோஜநஂ துர்விபாகாநாம்| ௯௩| அதிமாத்ராஶநமாபதோஷஹேரூநாம்| ௯௪| யதாக்ந்யப்யவஹாரோऽக்நிஸந்துக்ஷணாநாம்| ௯௫| யதாஸாத்ம்யமாஹாரவிஹாரௌ ஸேவ்யாநாம்| ௯௬| ஏகாஸநஶயநமோஜநஂ ஸுகபரிணாமகராணாம்| ௯௭| விஷமாஶநமக்நிசைஷம்யகராணாம்| ௯௮| காலே போஜநமாரோக்யகரார்ம்| ௯௯| வகோதீரணதாரணமநாரோக்யகராணாம்| ௧௦௦| தத்பிரஹாரகுணாநாம்| ௧௦௧| அநஶநமாயுஷோ ஹ்வாஸகராணாம்| ௧௦௨| ப்ரமிதாஶநஂ கவேதுகாந்நஂ ச கர்ஷணியாநாம்| ௧௦௩| உத்தாலகாந்நஂ ரூக்ஷணீயாநாம்| ௧௦௪| மத்யஂ ஸௌமநஸ்யஜநநாநாம்| ௧௦௫| மத்யாக்ஷேபோ தீததிஸ்மதிஹராணாம்| ௧௦௬ ஸ்நீஷ்வதிப்ரஸங்கஃ ஶோஷகராணாம்| ௧௦௭ ஶுக்ரவேகநிக்ரகக் ஷாண்ட்யகராணாம்| ௧௦௮| பாதாம்யாமுத்வர்தநமந்நஶ்ரத்தாஜநாநாம்| ௧௦௯| ஸூநாதர்ஶநமந்நாஅத்தாஜநநாநாம்| ௧௧௦| மித்யாய்கோ வ்யாதிமுகாநாம்| ௧௧௧| ரஜஸ்வலாராகநமலஶ்மீஸுகாநாம்| ௧௧௨| ப்ரஹ்யசர்யமாயுஷ்யாணாம்| ௧௧௩ பரதாரகமநமநாயுஷ்யாணாம்| ௧௧௪| அயதாப்ராகமாரம்பஃ ப்ராணோபரோதிநாம்| ௧௧௪| விஷாதோ ரோகாவர்த்தநாநாம்| ௧௧௬| ஶிகஃ ஶோஷணாநாம்| ௧௧௭| நிர்வதிஃ பிஷ்டிகராணாம்| ௧௧௮| ஸ்வப்நஸ்தந்த்ராகராணம்| ௧௧௯| ஸர்வரஸாப்யாஸோ பலகராணாம்| ௧௨௦| ஏகரஸாப்யாஸோ தௌர்பல்யாரோசகந்யதமத்ஷப்ரகோபகராணாம்| ௧௨௧| கர்பஶல்யமஹார்யாணாம்| ௧௨௨| அஜீர்ணமுத்தார்யாணாம்| ௧௨௩| பாலோ மதுபேஷஜாஹார்யாணாம்| ௧௨௪| வத்தோ யாப்யாநாம்| ௧௨௫| கர்பிணீ ரீக்ஷ்ணௌஷதவ்யாயாமவர்ஜநீயாநாம்| ௧௨௬| ஸௌமநஸ்யஂ கர்பதாரணாநாம்| ௧௨௭| ஸந்நிபாதோ துஶ்சிகித்ஸ்யாநாம்| ௧௨௮| ஆமவிஷமசிகித்ஸ்யாநாம்| ௧௨௯| ஜ்வரோ ரோகாணாம்| ௧௩௦| குஷ்டஂ தீர்கரோகாணாம்| ௧௩௧| ராஜயக்ஷ்மா ரோகஸமூஹாநாம்| ௧௩௨| ப்ரமேஹோऽநுஷங்கிணாம்| ௧௩௩| ஜலௌகஸோऽநுஶஸ்த்ராணாம்| ௧௩௪| பஸ்திர்யந்த்ரணாம்| ஹிமவாநௌஷதபூமீநாம்| ௧௩௬| ஸோம ஓஷதீநாம்| ௧௩௭| மருபூமிராரிக்யதேஶாநாம்| ௧௩௮| ஆநூபபூமிரஹிததேஶாநாம்| ௧௩௯| நிதேஶகாரித்வமாதுரகுணநாம்| ௧௪௦| அநிர்தேஶகாரித்வஂ ரிஷ்டாநாம்| ௧௪௧| பிஷக் சிகித்ஸாங்காநாம்| ௧௪௨| ஸித்திர்வைத்யகுணாநாம்| ௧௪௩| நாஸ்திகோ வர்ஜ்யாநாம்| ௧௪௪ லௌல்யஂ க்லேஶகராணாம்| ௧௪௫| ஆத்மவத்தோபகாரிணாம்| ௧௪௬| ஶாஸ்த்ரஸஹிதஸ்தர்கஃ ஸாதகாநாம்| ௧௪௭| த்தஷ்டகர்மதா நிஃஸஂஶயகராணாம்| ௧௪௮| அஸமர்ததா பயகராணாம்| ௧௪௯| தவித்யஸம்பாஷா புத்திபர்த்தநாநாம்| ௧௫௦| ஆசார்யஃ ஶாஸ்த்ராதிகமஹேதூநாம்| ௧௫௧| ஆயுர்வேதோऽமதாநாம்| ௧௫௨| ஸத்வைத்யத்வேஷஃ ப்ராணத்யாகஹேதூநாம்| ௧௫௩| ஸத்வசநமநுஷ்டேயாநாம்| ௧௫௪| ஸர்வஸந்ந்யாஸஃ ஸுகாநாமிதி| ௧௫௫| தத்ரோதகக்நிமத்பஷ்டலோஷ்டப்ரஸாததக்ராப்யாஸரக்தாவஸேகைரண்டதைலாப்யாஸோஷ்ட்ரீக்ஷீரமதநபலமத்யாக்ஷேபைகரஸாப்யாஸகர்பிணீநாமேகைகஸ்மாத் ஸமுதாயச்ச நிர்தாரணம்| புஷ்கரமூலாதீநாஂ து ஸமுதாயாதேவேதி| பவதி சாத்ர| அக்ர்யாணாஂ ஶதமுத்திஷ்டஂ பஞ்சபஞ்சாஶதுத்தரம்| அலமேதத்விஜாநீயாத்திதாஹிதவிநிஶ்சயே||" இதி| இதி ஹேமாத்ரிடீகாயமாயுர்வேதரஸாயநே| ஶுத்யாதிகணஸங்க்ரஹஃ ஸாமஸ்த்யேந நிரூபிதஃ|| ௧௫||