Adhikarana ਅਧ੍ਯਾਯੋਪਕ੍ਰਮਃ · Śloka
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਇਦਾਨੀਂ ਧੂਮਪਾਨਾਦਨਨ੍ਤਰਂ ਗਣ੍ਡੂਸਵਿਧਿਰੇਵ ਯੁਕ੍ਤਃ| ਤਦਰ੍ਥਮਾਹ
AYANAACADEMYby Dr Vijaya Dwarampudi
Open Academy navigation
੨੨. ਗਣ੍ਡੂਸਾਦਿਵਿਧਿਰਧ੍ਯਾਯਃ
Adhikarana ਗਣ੍ਡੂਸਾਦਿਵਿਧਿਰਧ੍ਯਾਯਃ (੨-੩) · Śloka ੩
ਅਥਾਤੋ ਗਣ੍ਡੂਸਾਦਿਵਿਧਿਮਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ| (ਗਦ੍ਯਸੂਤ੍ਰੇ||੨|| )||੩||
View original
अथातो गण्डूषादिविधिमध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे||२|| )||३||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਗਣ੍ਡੂਸਾਦਯੋ ਵਿਧੀਯਨ੍ਤੇਸ੍ਮਿਨ੍ਨਿਤਿ ਗਣ੍ਡੂਸਾਦਿਵਿਧਿਃ| ਆਦਿਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਕਵਲਾਦਿਪਰਿਗ੍ਰਹਃ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਗਣ੍ਡੂਸਾਦਿਵਿਧਿਮਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤੁਂ ਪ੍ਰਤਿਜਾਨੀਤੇ-ਅਥੇਤਿ| ਗਣ੍ਡੂਸਾਦੀਨਿ-ਗਣ੍ਡੂਸਕਵਲਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣਮੁਖਾਲੇਪਮੂਰ੍ਦ੍ਧਤੈਲਕਰ੍ਣਪੂਰਣਾਨਿ|
Adhikarana ਗਣ੍ਡੂਸਭੇਦਾਃ (੧) · Śloka ੧
ਚਤੁਸ੍ਪ੍ਰਕਰੋ ਗਣ੍ਡੂਸਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਃ ਸ਼ਮਨਸ਼ੋਧਨੌ| ਰੋਪਣਸ਼੍ਚ|੧|
View original
चतुष्प्रकरो गण्डूषः स्निग्धः शमनशोधनौ| रोपणश्च|१|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਦਿਭੇਦੇਨ ਚਤ੍ਵਾਰਃ ਪ੍ਰਕਾਰਾਃ-ਭੇਦਾਃ, ਯਸ੍ਯ ਸ ਚਤੁਸ੍ਪ੍ਰਕਾਰੋ ਗਣ੍ਡੂਸੋ ਭਵਤਿ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਗਣ੍ਡੂਸਭੇਦਾਨਾਹ-ਚਤੁਸ੍ਪ੍ਰਕਾਰ ਇਤਿ|
Adhikarana ਗਣ੍ਡੂਸਾਣਾਂ ਦੋਸਭੇਦੇਨ ਵਿਸਯਃ (੧-੨) · Śloka ੨
| ਤ੍ਰਯਸ੍ਤਤ੍ਰ ਤ੍ਰਿਸੁ ਯੋਜ੍ਯਾਸ਼੍ਚਲਾਦਿਸੁ||੧|| ਅਨ੍ਤ੍ਯੋ ਵ੍ਰਣਘ੍ਨਃ| |੨|
View original
| त्रयस्तत्र त्रिषु योज्याश्चलादिषु||१|| अन्त्यो व्रणघ्नः| |२|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਤਤ੍ਰ-ਤੇਸੁ ਗਣ੍ਡੂਸੇਸੁ ਮਧ੍ਯੇ, ਯਥਾਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਪਵਨਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਸੁ ਤ੍ਰਯਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਦਯੋ ਗਣ੍ਡੂਸਾ ਯੋਜ੍ਯਾਃ| ਤਤ੍ਰ ਵਾਤੇ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੋ ਗਣ੍ਡੂਸਃ, ਪਿਤ੍ਤੇ ਸ਼ਮਨਃ, ਕਫੇ ਸ਼ੋਧਨ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਅਨ੍ਤ੍ਯੋ-ਰੋਪਣਾਖ੍ਯੋ ਵ੍ਰਣਘ੍ਨੋ-ਵ੍ਰਣਸਾਧਨ ਉਪਯੁਜ੍ਯਤੇ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਗਣ੍ਡੂਸਾਣਾਂ ਭੇਦੇਨ ਵਿਸਯਮਾਹ-ਤ੍ਰਯਸ੍ਤਤ੍ਰੇਤਿ| ਅਨ੍ਤ੍ਯੋ-ਰੋਪਣਃ| ਵ੍ਰਣਘ੍ਨੋ-ਮੁਖਰੋਗਘ੍ਨਃ|
Adhikarana ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ੍ਯ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ (੨) · Śloka ੨
ਇਦਾਨੀਮੇਸਾਂ ਲਕ੍ਸਣਾਨਿ ਵਕ੍ਤੁਮਾਹ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੋਤ੍ਰ ਸ੍ਵਾਦ੍ਵਮ੍ਲਪਟੁਸਾਧਿਤੈਃ| ਸ੍ਨੇਹੈਃ|੨|
View original
इदानीमेषां लक्षणानि वक्तुमाह स्निग्धोऽत्र स्वाद्वम्लपटुसाधितैः| स्नेहैः|२|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦- ਅਤ੍ਰ-ਏਸੁ ਗਣ੍ਡੂਸੇਸੁ ਮਧ੍ਯੇ, ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੋ ਮਧੁਰਾਦਿਸਾਧਿਤੈਃ ਸ੍ਨੇਹੈਰ੍ਭਵਤਿ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ੍ਯ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣ੍ਯਾਹ-ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੋਤ੍ਰੇਤਿ|
Adhikarana ਸ਼ਮਨਸ੍ਯ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ (੨) · Śloka ੨
| ਸਂਸ਼ਮਨਸ੍ਤਿਕ੍ਤਕਸਾਯਮਧੁਰੌਸਧੈਃ||੨||
View original
| संशमनस्तिक्तकषायमधुरौषधैः||२||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਸ਼ਮਨਸ੍ਤਿਕ੍ਤਾਦਿਭਿਰੌਸਧੈਃ-ਪਟੋਲਾਰਿਸ੍ਟਜਮ੍ਬ੍ਵਾਮ੍ਰਾਮਧੁਕਕ੍ਵਾਥਸ਼ਰ੍ਕਰੋਦਕਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਦਿਭਿਃ ਸ੍ਯਾਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਸ਼ਮਨਸ੍ਯ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣ੍ਯਾਹ-ਸਂਸ਼ਮਨ ਇਤਿ|
Adhikarana ਸ਼ੋਧਨਸ੍ਯ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ (੩) · Śloka ੩
ਸ਼ੋਧਨਸ੍ਤਿਕ੍ਤਕਟ੍ਵਮ੍ਲਪਟੂਸ੍ਣੈਃ| |੩|
View original
शोधनस्तिक्तकट्वम्लपटूष्णैः| |३|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਸ਼ੋਧਨੋ ਗਣ੍ਡੂਸਸ੍ਤਿਕ੍ਤਕਟ੍ਵਮ੍ਲਾਦਿਭਿਰੌਸਧੈਰ੍ਭਵਤਿ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਸ਼ੋਧਨਸ੍ਯ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣ੍ਯਾਹ-ਸ਼ੋਧਨ ਇਤਿ|
Adhikarana ਰੋਪਣਸ੍ਯ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ (੩) · Śloka ੩
ਰੋਪਣਃ ਪੁਨਃ| ਕਸਾਯਤਿਕ੍ਤਕੈਃ|੩|
View original
रोपणः पुनः| कषायतिक्तकैः|३|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਰੋਪਣਸ੍ਤੁ ਗਣ੍ਡੂਸਃ ਕਸਾਯਤਿਕ੍ਤਕੈਃ ਸ੍ਯਾਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਰੋਪਣਸ੍ਯ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣ੍ਯਾਹ-ਰੋਪਣਃ ਪੁਨਰਿਤਿ|
Adhikarana ਗਣ੍ਡੂਸਾਰ੍ਥਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ (੩-੪) · Śloka ੪
ਨਨੁ, ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਾਂ ਸ਼ੁਸ੍ਕਤ੍ਵਾਦ੍ਗਣ੍ਡੂਸਾਨੁਪਪਤ੍ਤਿਰਿਤਿ ਚੇਤ੍ਤਤ੍ਰਾਹ | ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨੇਹਃ ਕ੍ਸੀਰਂ ਮਧੂਦਕਮ੍||੩|| ਸ਼ੁਕ੍ਤਂ ਮਧ੍ਯਂ ਰਸੋ ਮੂਤ੍ਰਂ ਧਾਨ੍ਯਾਮ੍ਲਂ ਚ ਯਥਾਯਥਮ੍| ਕਲ੍ਕੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਵਿਪਕ੍ਵਂ ਵਾ ਯਥਾਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਂ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍||੪||
View original
ननु, द्रव्याणां शुष्कत्वाद्गण्डूषानुपपत्तिरिति चेत्तत्राह | तत्र स्नेहः क्षीरं मधूदकम्||३|| शुक्तं मध्यं रसो मूत्रं धान्याम्लं च यथायथम्| कल्कैर्युक्तं विपक्वं वा यथास्पर्शं प्रयोजयेत्||४||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਤਤ੍ਰ-ਤੇਸੁ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤੇਸੁ ਗਣ੍ਡੂਸੇਸੁ ਮਧ੍ਯੇ, ਸ੍ਨੇਹਾਦਿਕਂ ਕਲ੍ਕੈਰ੍ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਯੁਕ੍ਤਂ ਵਿਪਕ੍ਵਂ ਵਾ, ਯਥਾਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਂ-ਸ਼ੀਤਮੁਸ੍ਣਂ ਵਾ, ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਗਣ੍ਡੂਸਾਰ੍ਥਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣ੍ਯਾਹ-ਤਤ੍ਰੇਤਿ| ਸ੍ਨੇਹਾਦੀਨਿ ਨਵ ਯੋਗ੍ਯਤਾਨੁਸਾਰੇਣ ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਕਲ੍ਕੈਃ ਸਂਯੋਜ੍ਯ ਵਿਪਾਚ੍ਯ ਵਾ ਸ਼ੀਤਾਨ੍ਯੁਸ੍ਣਾਨਿ ਵਾ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍| ਉਕ੍ਤਂ ਚ ਸਙ੍ਗ੍ਰਹੇ (ਸੂ.ਅ. ੩੧)-"ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਵਾਦ੍ਵਮ੍ਲਲਵਣੋਸ੍ਣੈਰੌਸਧੈਃ ਸਿਦ੍ਧੋ ਯੁਕ੍ਤੋ ਵਾ ਨਾਤ੍ਯੁਸ੍ਣਃ ਸ੍ਨੇਹੋ ਮਾਂਸਰਸਸ੍ਤਿਲਕਲ੍ਕੋਦਕਂ ਕ੍ਸੀਰਂ ਵਾ ਸ੍ਨੇਹਿਕਃ| ਤਿਕ੍ਤਕਸਾਯਮਧੁਰਸ਼ੀਤੈਃ ਪਟੋਲਾਰਿਸ੍ਟਜਮ੍ਬ੍ਵਾਮ੍ਰਮਾਲਤੀਪਲ੍ਲਵੋਤ੍ਪਲਮਧੁਕਕ੍ਵਾਥਸਿਤੋਦਕ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਕ੍ਸੀਰੇਕ੍ਸੁਰਸਘਤਾਦਿਭਿਃ ਸ਼ਮਨਃ| ਕਠ੍ਵਮ੍ਲਲਵਣੋਸ੍ਣੈਃ ਸ਼ਿਰੋਵਿਰੇਚਨਾਦਿਦ੍ਰਵ੍ਯੈਃ ਸ਼ੁਕ੍ਤਮਦ੍ਯਧਾਨ੍ਯਾਮ੍ਲਮੂਤ੍ਰਾਨ੍ਯਤਮਕਲ੍ਕਿਤਾਲੋਡਿਤੈਃ ਸ਼ੋਧਨਃ|" ਇਤਿ|
Adhikarana ਦਨ੍ਤਹਰ੍ਸਾਦੌ ਗਣ੍ਡੂਸਃ (੫-੬) · Śloka ੬
ਦਨ੍ਤਹਰ੍ਸੇ ਦਨ੍ਤਚਾਲੇ ਮੁਖਰੋਗੇ ਚ ਵਾਤਿਕੇ| ਸੁਖੋਸ੍ਣਮਥਵਾ ਸ਼ੀਤਂ ਤਿਲਕਲ੍ਕੋਦਕਂ ਹਿਤਮ੍||੫|| ਗਣ੍ਡੂਸਧਾਰਣੇ| |੬|
View original
दन्तहर्षे दन्तचाले मुखरोगे च वातिके| सुखोष्णमथवा शीतं तिलकल्कोदकं हितम्||५|| गण्डूषधारणे| |६|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਦਨ੍ਤਹਰ੍ਸਾਦੌ ਕਵੋਸ੍ਣਮਥਵਾ ਸ਼ੀਤਂ ਦੋਸਵਸ਼ਾਤ੍ ਤਿਲਕਲ੍ਕੋਦਕਂ ਹਿਤਮ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਦਨ੍ਤਹਰ੍ਸਾਦੌ ਗਣ੍ਡੂਸਮਾਹ-ਦਨ੍ਤਹਰ੍ਸ ਇਤਿ|
Adhikarana ਸ੍ਵਸ੍ਥੇ ਗਣ੍ਡੂਸਃ (੬) · Śloka ੬
ਨਿਤ੍ਯਂ ਤੈਲਂ ਮਾਂਸਰਸੋਥਵਾ| |੬|
View original
नित्यं तैलं मांसरसोऽथवा| |६|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਗਣ੍ਡੂਸਧਾਰਣੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਤੈਲਂ ਮਾਂਸਰਸੋ ਵਾ ਹਿਤਃ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਸ੍ਵਸ੍ਥੇ ਗਣ੍ਡੂਸਮਾਹ-ਨਿਤ੍ਯਮਿਤਿ|
Adhikarana ਊਸਾਦਾਹਮੁਖਪਾਕਾਦੌ ਗਣ੍ਡੂਸਃ (੬-੭) · Śloka ੭
| ਊਸਾਦਾਹਾਨ੍ਵਿਤੇ ਪਾਕੇ ਕ੍ਸਤੇ ਚਾਗਨ੍ਤੁਸਮ੍ਭਵੇ||੬|| ਵਿਸੇ ਕ੍ਸਾਰਾਗ੍ਨਿਦਗ੍ਧੇ ਚ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਧਾਰ੍ਯਂ ਪਯੋਥਵਾ| |੭|
View original
| ऊषादाहान्विते पाके क्षते चागन्तुसम्भवे||६|| विषे क्षाराग्निदग्धे च सर्पिर्धार्यं पयोऽथवा| |७|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਊਸਾਦਿਯੁਕ੍ਤੇ ਪਾਕੇ ਕ੍ਸਤੇ ਚਾਗਨ੍ਤੁਜੇ, ਤਥਾ ਵਿਸੇ ਕ੍ਸਾਰਾਗ੍ਨਿਭ੍ਯਾਂ ਦਗ੍ਧੇ ਚ, ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਗਣ੍ਡੂਸੇ ਹਿਤਂ ਕ੍ਸੀਰਂ ਵਾ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਊਸਾਦਾਹਮੁਖਪਾਕਾਦੌ ਗਣ੍ਡੂਸਮਾਹ-ਊਸਾਦਾਹਾਨ੍ਵਿਤ ਇਤਿ| ਊਸਾ-ਕ੍ਸਾਰੇਣੇਵ| ਦਾਹਃ-ਅਗ੍ਨਿਨੇਵ| ਪਾਕਾਦਯੋ ਮੁਖ ਏਵ|
Adhikarana ਮੁਖਪੈਚ੍ਛਿਲ੍ਯਾਦੌ ਗਣ੍ਡੂਸਃ (੭-੮) · Śloka ੮
| ਵੈਸ਼ਦ੍ਯਂ ਜਨਯਤ੍ਯਾਸ਼ੁ ਸਨ੍ਦਧਾਤਿ ਮੁਖੇ ਵ੍ਰਣਾਨ੍||੭|| ਦਾਹਤਸ੍ਣਾਪ੍ਰਸ਼ਮਨਂ ਮਧੁਗਣ੍ਡੂਸਧਾਰਣਮ੍| |੮|
View original
| वैशद्यं जनयत्याशु सन्दधाति मुखे व्रणान्||७|| दाहतृष्णाप्रशमनं मधुगण्डूषधारणम्| |८|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਮਾਕ੍ਸਿਕਗਣ੍ਡੂਸਧਾਰਣਂ ਮੁਖੇ ਵੈਸ਼ਦ੍ਯਂ-ਅਪੈਚ੍ਛਿਤ੍ਯਂ, ਜਨਯਤਿ, ਮੁਖਵ੍ਰਣਾਂਸ਼੍ਚ ਸਨ੍ਦਧਾਤਿ| ਤਥਾ, ਦਾਹਂ ਤਸ੍ਣਾਂ ਚ ਪ੍ਰਸ਼ਮਯਤਿ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਮੁਖਪੈਚ੍ਛਿਤ੍ਯਾਦੌ ਗਣ੍ਡੂਸਮਾਹ-ਵੈਸ਼ਦ੍ਯਮਿਤਿ|
Adhikarana ਮੁਖਵੈਰਸ੍ਯਾਦੌ ਗਣ੍ਡੂਸਃ (੮) · Śloka ੮
| ਧਾਨ੍ਯਾਮ੍ਲਮਾਸ੍ਯਵੈਰਸ੍ਯਮਲਦੌਰ੍ਗਨ੍ਧ੍ਯਨਾਸ਼ਨਮ੍||੮||
View original
| धान्याम्लमास्यवैरस्यमलदौर्गन्ध्यनाशनम्||८||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਧਾਨ੍ਯਾਮ੍ਲਂ ਗਣ੍ਡੂਸ ਉਪਯੁਕ੍ਤਂ ਵਦਨਵੈਰਸ੍ਯਂ ਤਥਾ ਮਲਂ ਦੌਰ੍ਗਨ੍ਧ੍ਯਂ ਚਾਪਨਯਤਿ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਮੁਖਵੈਰਸ੍ਯਾਦੌ ਗਣ੍ਡੂਸਮਾਹ-ਧਾਨ੍ਯਾਮ੍ਲਮਿਤਿ|
Adhikarana ਮੁਖਸ਼ੋਸੇ ਗਣ੍ਡੂਸਃ (੯) · Śloka ੯
ਤਦੇਵਾਲਵਣਂ ਸ਼ੀਤਂ ਮੁਖਸ਼ੋਸਹਰਂ ਪਰਮ੍| |੯|
View original
तदेवालवणं शीतं मुखशोषहरं परम्| |९|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਤਦੇਵ-ਕਾਞ੍ਜਿਕਂ, ਅਲਵਣਂ ਸ਼ੀਤਂ ਪਰਂ-ਅਤਿਸ਼ਯੇਨ, ਆਸ੍ਯਸ਼ੋਸਹਰਮ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਮੁਖਸ਼ੋਸੇ ਗਣ੍ਡੂਸਮਾਹ-ਤਦੇਵੇਤਿ| ਤਤ੍-ਧਾਨ੍ਯਾਮ੍ਲਮ੍| ਅਰ੍ਥਾਤ੍ ਪੂਰ੍ਵਂ ਚ ਲਵਣੋਸ੍ਣਮ੍|
Adhikarana ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਸਞ੍ਚਯੇ ਗਣ੍ਡੂਸਃ (੯) · Śloka ੯
| ਆਸ਼ੁ ਕ੍ਸਾਰਾਮ੍ਬੁਗਣ੍ਡੂਸੋ ਭਿਨਤ੍ਤਿ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਸ਼੍ਚਯਮ੍||੯||
View original
| आशु क्षाराम्बुगण्डूषो भिनत्ति श्लेष्मणश्चयम्||९||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਕ੍ਸਾਰੇਣ-ਸ੍ਵਰ੍ਜਿਕਾਦਿਨਾ, ਯੁਕ੍ਤਂ ਜਲਂ ਕਫਸ੍ਯ ਚਯਮਾਸ਼ੁ ਭਿਨਤ੍ਤਿ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਸਞ੍ਚਯੇ ਗਣ੍ਡੂਸਮਾਹ-ਆਸ਼੍ਵਿਤਿ| ਕ੍ਸਾਰਾਮ੍ਬੁ-ਕ੍ਸਾਰਗਾਲਨੋਦਕਮ੍|
Adhikarana ਮੁਖਗੌਰਵੇ ਗਣ੍ਡੂਸਃ (੧੦) · Śloka ੧੦
ਸੁਖੋਸ੍ਣੋਦਕਗਣ੍ਡੂਸੈਰ੍ਜਾਯਤੇ ਵਕ੍ਤ੍ਰਲਾਘਵਮ੍| |੧੦|
View original
सुखोष्णोदकगण्डूषैर्जायते वक्त्रलाघवम्| |१०|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਕੋਸ੍ਣਪਾਨੀਯਗਣ੍ਡੂਸੈਰ੍ਵਦਨਲਾਘਵਂ ਸਮ੍ਪਦ੍ਯਤੇ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਮੁਖਗੌਰਵੇ ਗਣ੍ਡੂਸਮਾਹ-ਸੁਖੋਸ੍ਣੋਦਕਗਣ੍ਡੂਸੈਰਿਤਿ|
Adhikarana ਗਣ੍ਡੂਸਵਿਧਿਃ (੧੦-੧੧) · Śloka ੧੧
| ਨਿਵਾਤੇ ਸਾਤਪੇ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਮਦਿਤਸ੍ਕਨ੍ਧਕਨ੍ਧਰਃ||੧੦|| ਗਣ੍ਡੂਸਮਪਿਬਨ੍ ਕਿਞ੍ਚਿਦੁਨ੍ਨਤਾਸ੍ਯੋ ਵਿਧਾਰਯੇਤ੍| |੧੧|
View original
| निवाते सातपे स्विन्नमृदितस्कन्धकन्धरः||१०|| गण्डूषमपिबन् किञ्चिदुन्नतास्यो विधारयेत्| |११|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਵਾਤਰਹਿਤੇ ਰਵਿਕਰਾਲੋਕੇ ਸ੍ਥਾਨੇ| ਸ੍ਕਨ੍ਧੌ ਚ ਕਨ੍ਧਰਾ ਚ ਸ੍ਕਨ੍ਧਕਨ੍ਧਰਮ੍| ਪੂਰ੍ਵਂ ਖਿਨ੍ਨਂ ਪਸ਼੍ਚਾਨ੍ਮਦਿਤਂ ਸ੍ਕਨ੍ਧਕਨ੍ਧਰਂ ਯਸ੍ਯ ਸ ਏਵਮ੍| ਤਥਾ ਗਣ੍ਡੂਸਮਪਿਬਨ੍, ਤਥਾ ਕਿਞ੍ਚਿਦੁਨ੍ਨਤਂ ਮੁਖਂ ਯਸ੍ਯ ਸ ਏਵਂਵਿਧਃ ਸਨ੍, ਗਣ੍ਡੂਸਂ ਧਾਰਯੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਗਣ੍ਡੂਸਵਿਧਿਮਾਹ-ਨਿਵਾਤ ਇਤਿ| ਸਙ੍ਗ੍ਰਹੇ ਤੁ (ਸੂ.ਅ.੩੧)-"ਸੁਖੋਪਵਿਸ੍ਟਸ੍ਤਨ੍ਮਨਾਃ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਮਦਿਤਗਲਕਪੋਲਲਲਾਟਦੇਸ਼ੋ ਵਰਮਧ੍ਯਾਵਰਾਂ ਕ੍ਰਮਾਦ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਧਭਾਗਤ੍ਰਿਭਾਗਚਤੁਰ੍ਭਾਗਪੂਰਣੀਂ ਦ੍ਰਵਮਾਤ੍ਰਾਂ ਕਲ੍ਕਂ ਵਾ ਕੋਲਪ੍ਰਮਾਣਮ੍| ਕਵਲੇ ਤੁ ਪਰ੍ਯਾਯੇਣ ਕਪੋਲੌ ਕਣ੍ਠਂ ਚ ਸਞ੍ਚਾਰਯੇਤ੍| ਅਯਮੇਵ ਕਵਲਗਣ੍ਡੂਸਯੋਰ੍ਵਿਸ਼ੇਸਃ| ਪੁਨਸ਼੍ਚਾਸ੍ਯ ਸ੍ਵੇਦਮਰ੍ਦਨਾਨ੍ਯਾਚਰੇਤ੍| ਏਵਮੁਤ੍ਕ੍ਲਿਸ੍ਟਕਫੋ ਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯਤੇ|" ਇਤਿ|
Adhikarana ਗਣ੍ਡੂਸਧਾਰਣਾਵਧਿਃ (੧੧) · Śloka ੧੧
ਕਿਯਨ੍ਤਂ ਕਾਲਂ ? ਇਤ੍ਯਾਹ | ਕਫਪੂਰ੍ਣਾਸ੍ਯਤਾ ਯਾਵਤ੍ਸ੍ਰਵਦ੍ਘ੍ਰਾਣਾਕ੍ਸਤਾਥਵਾ||੧੧||
View original
कियन्तं कालं ? इत्याह | कफपूर्णास्यता यावत्स्रवद्घ्राणाक्षताऽथवा||११||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਕਫੇਨ ਪੂਰ੍ਣਂ ਕਫਪੂਰ੍ਣਮਾਸ੍ਯਂ ਯਸ੍ਯ ਸ ਕਫਪੂਰ੍ਣਾਸ੍ਯਃ, ਤਸ੍ਯ ਭਾਵਃ ਕਫਪੂਰ੍ਣਾਸ੍ਯਤਾ,-ਕਫਪੂਰ੍ਣਮੁਖਤਾ, ਯਾਵਦ੍ਭਵੇਤ੍| ਅਥਵਾ ਸ੍ਰਵਦ੍ਘ੍ਰਾਣਾਕ੍ਸਿ ਯਸ੍ਯ ਸ ਸ੍ਰਵਦ੍ਘ੍ਰਾਣਾਕ੍ਸਃ, "ਬਹੁਵ੍ਰੀਹੌ ਸਕ੍ਥ੍ਯਕ੍ਸ੍ਣੋਃ" ਇਤਿ ਸਚ੍| ਤਸ੍ਯ ਭਾਵਃ ਸ੍ਰਵਦ੍ਘ੍ਰਾਣਾਕ੍ਸਤਾ ਯਾਵਤ੍ਸ੍ਯਾਤ੍, ਤਾਵਦ੍ਗਣ੍ਡੂਸਾਨ੍ ਧਾਰਯੇਤ੍| ਏਵਂ ਗਣ੍ਡੂਸਾਃ ਪਞ੍ਚ ਸਪ੍ਤ ਵਾ ਧਾਰਯਿਤਵ੍ਯਾਃ, ਯਾਵਤ੍ਸ੍ਵਾਸ੍ਥ੍ਯਂ ਸ੍ਯਾਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਗਣ੍ਡੂਸਧਾਰਣਾਵਧਿਮਾਹ-ਕਫਪੂਰ੍ਣਾਸ੍ਯਤੇਤਿ| ਸਙ੍ਗ੍ਰਹੇ ਤੁ (ਸੂ. ਅ. ੩੧)-"ਭੇਸਜਸ੍ਯਾਨੁਪਹਤਿਃ ਕਫੇਨ| ਏਵਂ ਤ੍ਰੀਨ੍ ਪਞ੍ਚ ਸਪ੍ਤ ਵਾ ਗਣ੍ਡੂਸਾਨ੍ ਧਾਰਯੇਤ੍| ਯਾਵਦ੍ਵਾ ਸਮ੍ਯਗ੍ਧੂਮਪੀਤਲਿਙ੍ਗੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਃ| ਤਸ੍ਯ ਸ੍ਵਾਸ੍ਥ੍ਯੇਨ ਯੋਗਂ, ਜਾਡ੍ਯਰਸਾਜ੍ਞਾਨਾਰੁਚਿਪ੍ਰਸੇਕੋਪਲੇਪੈਰਯੋਗਂ, ਮੁਖਸ਼ੋਸਪਾਕਕ੍ਲਮਾਰੁਚਿਹਦਯਦ੍ਰਵਸ੍ਵਰਸਾਦਕਰ੍ਣਨਾਦੈਰਤਿਯੋਗਮੁਪਲਕ੍ਸਯੇਤ੍| ਤੇਸਾਂ ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਪ੍ਰਤਿਕੁਰ੍ਵੀਤ|" ਇਤਿ|
Adhikarana ਗਣ੍ਡੂਸਕਵਲਯੋਰ੍ਭੈਦਃ (੧੨) · Śloka ੧੨
ਅਸਞ੍ਚਾਰ੍ਯੋ ਮੁਖੇ ਪੂਰ੍ਣੇ ਗਣ੍ਡੂਸਃ, ਕਵਲੋਨ੍ਯਥਾ| |੧੨|
View original
असञ्चार्यो मुखे पूर्णे गण्डूषः, कवलोऽन्यथा| |१२|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਮੁਖੇ ਪੂਰ੍ਣੇ ਸਤਿ ਯਃ ਸਞ੍ਚਾਰਯਿਤੁਮਸ਼ਕ੍ਯਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਸ ਗਣ੍ਡੂਸ ਉਚ੍ਯਤੇ| ਅਨ੍ਯਥਾ-ਮੁਖੇਪੂਰ੍ਣੇ ਸਤਿ ਯਃ ਸਞ੍ਚਾਰਯਿਤੁਂ ਸ਼ਕ੍ਯਤੇ, ਸ ਕਵਲ ਉਚ੍ਯਤੇ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਗਣ੍ਡੂਸਕਵਲਯੋਰ੍ਭੇਦਮਾਹ-ਅਸਞ੍ਚਾਰ੍ਯ ਇਤਿ| ਅਪੂਰ੍ਣੇ-ਕਿਞ੍ਚਿਦੂਨੇ, ਸਙ੍ਗ੍ਰਹੇ ਤਥੈਵੋਕ੍ਤਤ੍ਵਾਤ੍| ਕਵਲੋਨ੍ਯਥਾ-ਕਪੋਲੌ ਕਣ੍ਠਂ ਚ ਸਞ੍ਚਾਰ੍ਯਃ|
Adhikarana ਕਵਲਸ੍ਯ ਵਿਸਯਃ (੧੨) · Śloka ੧੨
ਮਨ੍ਯਾਸ਼ਿਰਃਕਰ੍ਣਮੁਖਾਕ੍ਸਿਰੋਗਾਃ ਪ੍ਰਸੇਕਕਣ੍ਠਾਮਯਵਕ੍ਤ੍ਰਸ਼ੋਸਾਃ| ਹਲ੍ਲਾਸਤਨ੍ਦ੍ਰਾਰੁਚਿਪੀਨਸਾਸ਼੍ਚ ਸਾਧ੍ਯਾ ਵਿਸ਼ੇਸਾਤ੍ਕਵਲਗ੍ਰਹੇਣ||੧੨||
View original
मन्याशिरःकर्णमुखाक्षिरोगाः प्रसेककण्ठामयवक्त्रशोषाः| हृल्लासतन्द्रारुचिपीनसाश्च साध्या विशेषात्कवलग्रहेण||१२||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਮਨ੍ਯਾਦੀਨਾਂ ਰੋਗੇਣ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ| ਪ੍ਰਸੇਕਾਦੀਨਾਂ ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਃ| ਆਮਯਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਯ ਕਣ੍ਠੇਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਵਿਵਿਧਕਣ੍ਠਰੋਗਸੂਚਨਾਰ੍ਥਃ| ਮਨ੍ਯਾਰੋਗਾਦਯੋ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਕਵਲਧਾਰਣੇਨ ਸਾਧ੍ਯਾਃ-ਚਿਕਿਤ੍ਸ੍ਯਾਃ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਕਵਲਸ੍ਯ ਵਿਸਯਮਾਹ-ਮਨ੍ਯਾਸ਼ਿਰ ਇਤਿ|
Adhikarana ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣਮ੍ (੧੩) · Śloka ੧੩
| ਕਲ੍ਕੋ ਰਸਕ੍ਰਿਯਾ ਚੂਰ੍ਣਸ੍ਤ੍ਰਿਵਿਧਂ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣਮ੍||੧੩||
View original
| कल्को रसक्रिया चूर्णस्त्रिविधं प्रतिसारणम्||१३||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਕਲ੍ਕਾਦਿਭੇਦੇਨ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣਂ ਤ੍ਰਿਧਾ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਕਲ੍ਕੋ-ਜਲਦਿਪਿਸ੍ਟਃ| ਮਾਕ੍ਸਿਕਾਦਿਨਾ ਯਦ੍ਰਵੀਕ੍ਰਿਯਤੇ ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਸਾ ਰਸਕ੍ਰਿਯਾ| ਚੂਰ੍ਣਂ ਤੁ-ਪ੍ਰਥਿਤਮੇਵ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣਮਾਹ-ਕਲ੍ਕ ਇਤਿ| ਰਸਕ੍ਰਿਯਾਅਵਲੇਹਃ|
Adhikarana ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣਸ੍ਯ ਵਿਸਯੋ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ ਚ (੧) · Śloka ੧
ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਤ੍ਤਤ੍ ਕਫਰੋਗੇਸੁ ਗਣ੍ਡੂਸਵਿਹਿਤੌਸਧੈਃ| ||੧||
View original
युञ्ज्यात्तत् कफरोगेषु गण्डूषविहितौषधैः| ||१||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਤਤ੍-ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣਂ, ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਰੋਗੇਸੁ ਗਣ੍ਡੂਸੋਕ੍ਤੈਰੌਸਧੈਰ੍ਯੋਜ੍ਯਮ੍| ਸਾਮਾਨ੍ਯੋਕ੍ਤਾਵਪਿ ਕਫਯੋਗਵਿਸਯਤ੍ਵਾਤ੍ ਸ਼ੋਧਨਗਣ੍ਡੂਸੋਕ੍ਤੈਰੌਸਧੈਰਿਤਿ ਵੇਦ੍ਯਮ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣਸ੍ਯ ਵਿਸਯਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ ਚਾਹ-ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਦਿਤਿ| ਗਣ੍ਡੂਸਵਿਹਿਤੈਃ-ਸ਼ੋਧਨਗਣ੍ਡੂਸੋਕ੍ਤੈਃ| ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣਂ-ਅਙ੍ਗੁਲ੍ਯਾ ਘਰ੍ਸਣਮ੍| ਸਙ੍ਗ੍ਰਹੇ ਤੁ (ਸੂ.ਅ. ੩੧)-"ਤਦਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦਾਧਿਮਨ੍ਥਗਲਸ਼ੁਣ੍ਡਿਕਾਦਿਸੁ ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਮ੍| ਅਤਿਪ੍ਰਸਾਰਣਾਦੂਸਾਸ਼ੋਸਦਾਹਕ੍ਲੇਦਸ਼ੋਫਾਦਯੋ ਭਵਨ੍ਤਿ|" ਇਤਿ|
Adhikarana ਮੁਖਾਲੇਪਭੇਦਾਃ (੧੪) · Śloka ੧੪
| ਮੁਖਾਲੇਪਸ੍ਤ੍ਰਿਧਾ ਦੋਸਵਿਸਹਾ ਵਰ੍ਣਕਚ੍ਚ|੧੪|
View original
| मुखालेपस्त्रिधा दोषविषहा वर्णकृच्च|१४|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਮੁਖਾਲੇਪਸ੍ਤ੍ਰਿਪ੍ਰਕਾਰਃ, ਦੋਸਘ੍ਨੋ ਵਿਸਘ੍ਨੋ ਵਰ੍ਣਕਰਸ਼੍ਚ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਮੁਖਾਲੇਪਭੇਦਾਨਾਹ-ਮੁਖਾਲੇਪ ਇਤਿ| ਦੋਸਘ੍ਨੋ ਵਿਸਘ੍ਨੋ ਵਰ੍ਣ੍ਯਸ਼੍ਚੇਤਿ ਤ੍ਰਿਧਾ|
Adhikarana ਵਾਤਘ੍ਨਕਫਘ੍ਨਾਵੁਸ੍ਣੌ ਕਾਰ੍ਯੌ, ਪਿਤ੍ਤ੍ਤਘ੍ਨਵਿਸਨ੍ਘਵਰ੍ਣ੍ਯਾਃ ਸ਼ੀਤਾਃ ਕਾਰ੍ਯਾਃ (੧੪-੧੫) · Śloka ੧੫
| ਸਃ||੧੪|| ਉਸ੍ਣੋ ਵਾਤਕਫੇ ਸ਼ਸ੍ਤਃ, ਸ਼ੇਸੇਸ੍ਵਨ੍ਯਰ੍ਥਸ਼ੀਤਲਃ| |੧੫|
View original
| सः||१४|| उष्णो वातकफे शस्तः, शेषेष्वन्यर्थशीतलः| |१५|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਸ ਚ-ਮੁਖਾਲੇਪੋ, ਵਾਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣ੍ਯੁਸ੍ਣੋ ਹਿਤਃ| ਸ਼ੇਸੇਸੁ ਪਿਤ੍ਤੇ ਵਿਸੇ (ਵਰ੍ਣੇ) ਚ, ਅਤਿਸ਼ਯੇਨ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰੋ ਹਿਤਃ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਵਾਤਘ੍ਨਕਫਘ੍ਨਾਵੁਸ੍ਣੌ ਕਾਰ੍ਯਾਵਿਤ੍ਯਾਹ-ਸ ਇਤਿ| ਪਿਤ੍ਤਘ੍ਨਵਿਸਘ੍ਨਵਰ੍ਣ੍ਯਾਃ ਸ਼ੀਤਾਃ ਕਾਰ੍ਯਾ ਇਤ੍ਯਾਹ-ਸ਼ੇਸੇਸ੍ਵਿਤਿ|
Adhikarana ਮੁਖਾਲੇਪਪ੍ਰਮਣਮ੍ (੧੫) · Śloka ੧੫
| ਤ੍ਰਿਪ੍ਰਮਾਣਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਭਾਗਤ੍ਰਿਭਾਗਾਰ੍ਦ੍ਧਾਙ੍ਗੁਲੋਨ੍ਨਤਿਃ||੧੫||
View original
| त्रिप्रमाणश्चतुर्भागत्रिभागार्द्धाङ्गुलोन्नतिः||१५||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਚਤੁਰ੍ਭਾਗਤ੍ਰਿਭਾਗਾਰ੍ਦ੍ਧਾਙ੍ਗੁਲੋਨ੍ਨਤਿਃ| ਉਨ੍ਨਤਿਃ-ਉਤ੍ਸੇਧਃ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਹੀਨਮਧ੍ਯੋਤ੍ਤਮਭੇਦੇਨ ਮੁਖਾਲੇਪਪ੍ਰਮਾਣਮਾਹ ਤ੍ਰਿਪ੍ਰਮਾਣ ਇਤਿ|
Adhikarana ਮੁਖਾਲੇਪਾਵਧਿਃ,ਮੁਖਾਲੇਪਾਪਨਯਨਮ੍ (੧੬) · Śloka ੧੬
ਅਸ਼ੁਸ੍ਕਸ੍ਯ ਸ੍ਥਿਤਿਸ੍ਤਸ੍ਯ, ਸ਼ੁਸ੍ਕੋ ਦੂਸਯਤਿ ਚ੍ਛਵਿਮ੍| ਤਮਾਰ੍ਦ੍ਰਯਿਤ੍ਵਾਪਨਯੇਤ੍ਤਦਨ੍ਤੇਭ੍ਯਙ੍ਗਮਾਚਰੇਤ੍||੧੬||
View original
अशुष्कस्य स्थितिस्तस्य, शुष्को दूषयति च्छविम्| तमार्द्रयित्वाऽपनयेत्तदन्तेऽभ्यङ्गमाचरेत्||१६||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਤਸ੍ਯ-ਮੁਖਾਲੇਪਸ੍ਯ, ਅਸ਼ੁਸ੍ਕਸ੍ਯ ਸ੍ਥਿਤਿਃ| ਸ਼ੁਸ੍ਕਸ੍ਤੁ ਮੁਖਾਲੇਪਸ਼੍ਛਵਿਂ-ਤ੍ਵਚਂ, ਦੂਸਯਤਿ| ਤਂ-ਮੁਖਾਲੇਪਂ, ਆਰ੍ਦ੍ਰਯਿਤ੍ਵਾ-ਤੀਮਯਿਤ੍ਵਾ, ਅਪਸਾਰਯੇਤ੍| ਤਸ੍ਯਾਨ੍ਤੇ-ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਪਨੀਤੇ, ਅਭ੍ਯਙ੍ਗਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਮੁਖਾਲੇਪਾਵਧਿਮਾਹ-ਅਸ਼ੁਸ੍ਕਸ੍ਯੇਤਿ| ਮੁਖਾਲੇਪਾਪਨਯਮਾਹ-ਤਮਾਰ੍ਦ੍ਰਯਿਤ੍ਵੇਤਿ|
Adhikarana ਮੁਖਾਲੇਪਵਰ੍ਜ੍ਯਾਨਿ (੧੭) · Śloka ੧੭
ਵਿਵਰ੍ਜਯੇਦ੍ਦਿਵਾਸ੍ਵਪ੍ਨਭਾਸ੍ਯਾਗ੍ਨ੍ਯਾਤਪਸ਼ੁਕ੍ਕ੍ਰੁਧਃ| |੧੭|
View original
विवर्जयेद्दिवास्वप्नभाष्याग्न्यातपशुक्क्रुधः| |१७|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਮੁਖਾਲੇਪੀ ਚ ਦਿਵਾਸ੍ਵਪ੍ਨਾਦਿ ਵਰ੍ਜਯੇਤ੍| ਅਹਃਸ੍ਵਪ੍ਨਾਦਿਸੇਵਨਾਤ੍ ਕਣ੍ਡੂਤ੍ਵਕੂਸ਼ੋਸਪੀਨਸਦਸ੍ਟ੍ਯੁਪਘਾਤਾਦਿਭਯਂ ਸ੍ਯਾਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਮੁਖਾਲੇਪਵਰ੍ਜ੍ਯਾਨ੍ਯਾਹ-ਵਿਵਰ੍ਜਯੇਦਿਤਿ| ਸ਼ੁਕ੍-ਸ਼ੋਕਃ|
Adhikarana ਪੀਨਸਾਦੌ ਮੁਖਾਲੇਪਨਿਸੇਧਃ (੧੭-੧੮) · Śloka ੧੮
| ਨ ਯੋਜ੍ਯਃ ਪੀਨਸੇਜੀਰ੍ਣੇ ਦਤ੍ਤਨਸ੍ਯੇ ਹਨੁਗ੍ਰਹੇ||੧੭|| ਅਰੋਚਕੇ ਜਾਗਰਿਤੇ| |੧੮|
View original
| न योज्यः पीनसेऽजीर्णे दत्तनस्ये हनुग्रहे||१७|| अरोचके जागरिते| |१८|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਪੀਨਸਾਦੌ ਮੁਖਲੇਪੋ ਨ ਯੋਜ੍ਯਾਃ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਪੀਨਸਾਦੌ ਮੁਖਾਲੇਪਂ ਨਿਸੇਧਤਿ-ਨ ਯੋਜ੍ਯ ਇਤਿ|
Adhikarana ਮੁਖਾਲੇਪਸ੍ਯ ਫਲਮ੍ (੧੮) · Śloka ੧੮
ਸ ਤੁ ਹਨ੍ਤਿ ਸੁਯੋਜਿਤਃ| ਅਕਾਲਪਲਿਤਵ੍ਯਙ੍ਗਵਲੀਤਿਮਿਰਨੀਲਿਕਾਃ||੧੮||
View original
स तु हन्ति सुयोजितः| अकालपलितव्यङ्गवलीतिमिरनीलिकाः||१८||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਸ ਚ-ਮੁਖਾਲੇਪਃ, ਸੁਯੋਜਿਤੋ-ਵਿਧਿਨਾ ਸੇਵਿਤਃ, ਅਕਾਲਪਲਿਤਾਦੀਨ੍ ਪਰਾਕਰੋਤਿ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਮੁਖਾਲੇਪਸ੍ਯ ਫਲਮਾਹ-ਸ ਤ੍ਵਿਤਿ| ਨੀਲਿਕਾਲਿਙ੍ਗਨਾਸ਼ੋਪਦ੍ਰਵਃ|
Adhikarana ਕੋਲਮਜ੍ਜਾਦਯਃ ਸਣ੍ਮੁਖਾਲੇਪਾ,ਹੇਮਨ੍ਤਾਦਿਸੁ ਸਡਤੁਸੁ ਯੋਜ੍ਯਾਃ (੧੯-੨੨) · Śloka ੨੨
ਕੋਲਮਜ੍ਜਾ ਵਸਾਨ੍ਮੂਲਂ ਸ਼ਾਬਰਂ ਗੌਰਸਰ੍ਸਪਾਃ| ਸਿਂਹੀਮੂਲਂ ਤਿਲਾਃ ਕਸ੍ਣਾ ਦਾਰ੍ਵੀਤ੍ਵਙ੍ਨਿਸ੍ਤੁਸਾ ਯਵਾਃ||੧੯|| ਦਰ੍ਭਮੂਲਹਿਮੋਸ਼ੀਰਸ਼ਿਰੀਸਮਿਸ਼ਿਤਣ੍ਡੁਲਾਃ| ਕੁਮੁਦੋਤ੍ਪਲਕਹ੍ਲਾਰਦੂਰ੍ਵਾਮਧੁਕਚਨ੍ਦਨਮ੍||੨੦|| ਕਾਲੀਯਕਤਿਲੋਸ਼ੀਰਮਾਂਸੀਤਗਰਪਦ੍ਮਕਮ੍| ਤਾਲੀਸਗੁਨ੍ਦ੍ਰਾਪੁਣ੍ਡ੍ਰਾਹ੍ਵਯਸ੍ਟੀਕਾਸ਼ਨਤਾਗੁਰੁ||੨੧|| ਇਤ੍ਯਾਰ੍ਦ੍ਧਾਰ੍ਦ੍ਧੋਦਿਤਾ ਲੇਪਾ ਹੇਮਨ੍ਤਾਦਿਸੁ ਸਟ੍ ਸ੍ਮਤਾਃ| |੨੨|
View original
कोलमज्जा वृषान्मूलं शाबरं गौरसर्षपाः| सिंहीमूलं तिलाः कृष्णा दार्वीत्वङ्निस्तुषा यवाः||१९|| दर्भमूलहिमोशीरशिरीषमिशितण्डुलाः| कुमुदोत्पलकह्लारदूर्वामधुकचन्दनम्||२०|| कालीयकतिलोशीरमांसीतगरपद्मकम्| तालीसगुन्द्रापुण्ड्राह्वयष्टीकाशनतागुरु||२१|| इत्यार्द्धार्द्धोदिता लेपा हेमन्तादिषु षट् स्मृताः| |२२|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਕੋਲਮਜ੍ਜਾਦਯੋਰ੍ਦ੍ਧਸ਼੍ਲੋਕੋਕ੍ਤਾਃ ਸਟ੍ ਮੁਖ਼ਾਲੇਪਾਃ ਸਟ੍ਸੁ ਹੇਮਾਨ੍ਤਾਦਿਸੁ ਤੁਸੁ ਸ੍ਮਤਾਃ| ਮੁਨੀਨ੍ਦ੍ਰੈਰਿਤਿ ਸ਼ੇਸਃ| ਤਤ੍ਰ ਬਦਰਮਜ੍ਜਾਦਯੋ ਹੇਮਨ੍ਤੇ, ਵ੍ਯਾਘ੍ਰ੍ਯਾਦਯਃ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰੇ, ਦਰ੍ਭਮੂਲਾਦਯੋ ਵਸਨ੍ਤੇ, ਕੁਮੁਦਾਦਯੋ ਗ੍ਰੀਸ੍ਮੇ, ਕਾਲੀਯਕਾਦਯਃ ਪ੍ਰਾਵਸਿ, ਤਾਲੀਸਾਦਯਃ ਸ਼ਰਦਿ, ਇਤਿ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਵਰ੍ਣ੍ਯਸ੍ਯ ਮੁਖ਼ਾਲੇਪਸ੍ਯ ਤੁ ਭੇਦੇਨ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣ੍ਯਾਹ-ਕੋਲਮਜ੍ਜੇਤਿ| ਸ਼ਾਬਰਂ-ਲੋਧ੍ਰਮ੍| ਤਨ੍ਦੁਲਾਃ-ਸ਼ਾਲੀਨਾਮ੍| ਕਾਲੀਯਕਂ-ਪੀਤਚਨ੍ਦਨਮ੍|
Adhikarana ਵਰ੍ਣ੍ਯਮੁਖਾਲੇਪਸ਼ੀਲਨਸ੍ਯ ਫਲਮ੍ (੨੨-੨੩) · Śloka ੨੩
| ਮੁਖਾਲੇਪਨਸ਼ੀਲਾਨਾਂ ਦਢਂ ਭਵਤਿ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍||੨੨|| ਵਦਨਂ ਚਾਪਰਿਮ੍ਲਾਨਂ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਂ ਤਾਮਰਸੋਪਮਮ੍| |੨੩|
View original
| मुखालेपनशीलानां दृढं भवति दर्शनम्||२२|| वदनं चापरिम्लानं श्लक्ष्णं तामरसोपमम्| |२३|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਮੁਖਾਲੇਪਾਭ੍ਯਾਸਵਤਾਂ ਨਰਾਣਾਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ-ਦਸ੍ਟਿਃ, ਦਢਂ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਮੁਖਂ ਚ ਵਿਕਸਿਤਮਿਵ ਤਥਾ ਕੋਮਲਂ ਪਦ੍ਮਤੁਲ੍ਯਂ ਭਵਤਿ-ਜਾਯਤੇ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਵਰ੍ਣ੍ਯਮੁਖਾਲੇਪਸ਼ੀਲਨਸ੍ਯ ਫਲਮਾਹ-ਮੁਖਾਲੇਪਨਸ਼ੀਲਾਨਾਮਿਤਿ|
Adhikarana ਮੂਰ੍ਦ੍ਧਤੈਲਭੇਦਾਃ (੨੩-੨੪) · Śloka ੨੪
| ਅਭ੍ਯਙ੍ਗਸੇਕਪਿਚਵੋ ਬਸ੍ਤਿਸ਼੍ਚੇਤਿ ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਮ੍||੨੩|| ਮੂਰ੍ਦ੍ਧਤੈਲਮ੍| |੨੪|
View original
| अभ्यङ्गसेकपिचवो बस्तिश्चेति चतुर्विधम्||२३|| मूर्द्धतैलम्| |२४|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਅਭ੍ਯਙ੍ਗਾਦਿਭੇਦਾਤ੍ ਚਤੁਰ੍ਧਾ ਸ਼ਿਰਸਿ ਤੈਲਂ ਸ੍ਯਾਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਮੂਰ੍ਦ੍ਧਤੈਲਭੇਦਾਨਾਹ-ਅਭ੍ਯਙ੍ਗੇਤਿ|
Adhikarana ਅਭ੍ਯਙ੍ਗਾਦੀਨਾਂ ਤਾਰਤਮ੍ਯਮ੍ (੨੪) · Śloka ੨੪
ਬਹੁਗੁਣਂ ਤਦ੍ਵਿਦ੍ਯਾਦੁਤ੍ਤਰੋਤ੍ਤਰਮ੍| |੨੪|
View original
बहुगुणं तद्विद्यादुत्तरोत्तरम्| |२४|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਤਚ੍ਚੋਤ੍ਤਰੋਤ੍ਤਰਂ ਬਹੁਗੁਣਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍| ਅਭ੍ਯਙ੍ਘਾਤ੍ ਸੇਕੋ ਬਹੁਗੁਣਾਃ, ਤਤੋਪਿ ਪਿਚੁਃ, ਤਸ੍ਮਾਦਪਿ ਬਸ੍ਤਿਃ, ਇਤਿ ਕ੍ਰਮੇਣ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਅਭ੍ਯਙ੍ਗਾਦੀਨਾਂ ਤਾਰਤਮ੍ਯਮਾਹ-ਬਹੁਗੁਣਮਿਤਿ|
Adhikarana ਅਭ੍ਯਙ੍ਗਸ੍ਯ ਵਿਸਯਃ (੨੪) · Śloka ੨੪
| ਤਤ੍ਰਾਭ੍ਯਙ੍ਗਃ ਪ੍ਰਯੋਕ੍ਤਵ੍ਯੋ ਰੌਕ੍ਸ੍ਯਕਣ੍ਡੂਮਲਾਦਿਸੁ||੨੪||
View original
| तत्राभ्यङ्गः प्रयोक्तव्यो रौक्ष्यकण्डूमलादिषु||२४||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਤਤ੍ਰ-ਤੇਸੁ ਮਧ੍ਯੇ, ਰੌਕ੍ਸ੍ਯਾਦੀਸ੍ਵਭ੍ਯਙ੍ਗਃ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਃ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਅਭ੍ਯਙ੍ਗਸ੍ਯ ਵਿਸਯਮਾਹ-ਤਤ੍ਰਾਭ੍ਯਙ੍ਗ ਇਤਿ|
Adhikarana ਸੇਕਸ੍ਯ ਵਿਸਯਃ (੨੫) · Śloka ੨੫
ਅਰੂਂਸਿਕਾਸ਼ਿਰਸ੍ਤੋਦਦਾਹਪਾਕਵ੍ਰਣੇਸੁ ਤੁ| ਪਰਿਸੇਕਃ|੨੫|
View original
अरूंषिकाशिरस्तोददाहपाकव्रणेषु तु| परिषेकः|२५|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਅਰੂਂਸਿਕਾਦਿਸੁ ਪਰਿਸੇਕਃ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਸੇਕਸ੍ਯ ਵਿਸਯਮਾਹ-ਅਰੁਂਪਿਕੇਤਿ|
Adhikarana ਪਿਚੋਰ੍ਵਿਸਯਃ (੨੫-੨੬) · Śloka ੨੬
| ਪਿਚੁਃ ਕੇਸ਼ਸ਼ਾਤਸ੍ਫੁਟਨਧੂਪਨੇ||੨੫|| ਨੇਤ੍ਰਸ੍ਤਮ੍ਭੇ ਚ| |੨੬|
View original
| पिचुः केशशातस्फुटनधूपने||२५|| नेत्रस्तम्भे च| |२६|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਕੇਸ਼ਸ਼ਾਤਾਦਿਸੁ ਪਿਚੁਃ ਪ੍ਰਯੋਕ੍ਤਵ੍ਯਃ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਪਿਚੋਰ੍ਵਿਸਯਮਾਹ-ਪਿਚੁਰਿਤਿ| ਸ਼ਾਤਃ-ਸਦਨਮ੍| ਧੂਪਨਂ-ਧੂਮੋਦ੍ਗਮ ਇਵ| ਪਿਚੁਃ-ਸ੍ਨੇਹਾਰ੍ਦ੍ਰਪਿਚੁਧਾਰਣਮ੍|
Adhikarana ਬਸ੍ਤੇਰ੍ਵਿਸਯਃ (੨੬) · Śloka ੨੬
ਬਸ੍ਤਿਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਸੁਪ੍ਤ੍ਯਰ੍ਦਿਤਜਾਗਜੇ| ਨਾਸਾਸ੍ਯਸ਼ੋਸੇ ਤਿਮਿਰੇ ਸ਼ਿਰੋਰੋਗੇ ਚ ਦਾਰੁਣੇ||੨੬||
View original
बस्तिस्तु प्रसुप्त्यर्दितजागजे| नासास्यशोषे तिमिरे शिरोरोगे च दारुणे||२६||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਬਸ੍ਤਿਃ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਸੁਪ੍ਤ੍ਯਾਦੌ ਯੋਜ੍ਯਃ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਬਸ੍ਤੇਰ੍ਵਿਸਯਮਾਹ-ਬਸ੍ਤਿਰਿਤਿ| ਪ੍ਰਸੁਪ੍ਤਿਃ-ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਜ੍ਞਾਨਮ੍| ਜਾਗਰੋ-ਨਿਦ੍ਰਾਨਾਸ਼ਃ| ਦਾਰੁਣੇ-ਤੀਵ੍ਰੇ|
Adhikarana ਸ਼ਿਰੋਬਸ੍ਤਿਵਿਧਿਃ (੨੭-੩੦) · Śloka ੩੦
ਵਿਧਿਸ੍ਤਸ੍ਯ ਨਿਸਣ੍ਣਸ੍ਯ ਪੀਠੇ ਜਾਨੁਸਮੇ ਮਦੌ| ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਕ੍ਤਸ੍ਵਿਨ੍ਨਦੇਹਸ੍ਯ ਦਿਨਾਨ੍ਤੇ ਗਵ੍ਯਮਾਹਿਸਮ੍||੨੭|| ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਙ੍ਗੁਲਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਂ ਚਰ੍ਮਪਟ੍ਟਂ ਸ਼ਿਰਃਸਮਮ੍| ਆਕਰ੍ਣਬਨ੍ਧਨਸ੍ਥਾਨਂ ਲਲਾਟੇ ਵਸ੍ਤ੍ਰਵੇਸ੍ਟਿਤੇ||੨੮|| ਚੈਲਵੇਣਿਕਯਾ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਮਾਸਕਲ੍ਕੇਨ ਲੇਪਯੇਤ੍| ਤਤੋ ਯਥਾਵ੍ਯਾਧਿ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਸ੍ਨੇਹਂ ਕੋਸ੍ਣਂ ਨਿਸੇਚਯੇਤ੍||੨੯|| ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਕੇਸ਼ਭੁਵੋ ਯਾਵਦਙ੍ਗੁਲਮ੍| |੩੦|
View original
विधिस्तस्य निषण्णस्य पीठे जानुसमे मृदौ| शुद्धाक्तस्विन्नदेहस्य दिनान्ते गव्यमाहिषम्||२७|| द्वादशाङ्गुलविस्तीर्णं चर्मपट्टं शिरःसमम्| आकर्णबन्धनस्थानं ललाटे वस्त्रवेष्टिते||२८|| चैलवेणिकया बद्ध्वा माषकल्केन लेपयेत्| ततो यथाव्याधि श्रुतं स्नेहं कोष्णं निषेचयेत्||२९|| ऊर्ध्वं केशभुवो यावदङ्गुलम्| |३०|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਤਸ੍ਯ-ਸ਼ਿਰੋਬਸ੍ਤੇਰ੍ਵਿਧਾਨਮੁਚ੍ਯਤੇ| ਨਿਸਣ੍ਣਸ੍ਯ-ਉਪਵਿਸ੍ਟਸ੍ਯ ਨਰਸ੍ਯ| ਕ੍ਵ ? ਪੀਠੇ ਜਾਨੁਤੁਲ੍ਯੇ, ਤਥਾ ਮਦੌ-ਅਕਠਿਨੇ| ਕਿਮ੍ਭੂਤਸ੍ਯ ਨਰਸ੍ਯ ? ਸ਼ੁਦ੍ਧੋ-ਵਮਨਾਦਿਨਾ, ਅਕ੍ਤਃ-ਤੈਲਾਦਿਨਾ, ਖਿਨ੍ਨਃ-ਖੇਦੇਨ, ਦੇਹੋ ਯਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਕ੍ਤਖਿਨ੍ਨਦੇਹਸ੍ਯ| ਕਦਾ ? ਦਿਨਾਨ੍ਤੇ,-ਅਪਰਾਹ੍ਨੇ ਵਿਭਾਵਰ੍ਯਾਂ ਵਾ| ਚਰ੍ਮਪਟ੍ਟਂ-ਗਵ੍ਯਂ ਮਾਹਿਸਂ ਵਾ, ਤਥਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਙ੍ਗੁਲਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਂ, ਤਥਾ ਸ਼ਿਰਸ੍ਤੁਲ੍ਯਂ, ਤਥਾਕਰ੍ਣਂ-ਯਾਵਤ੍, ਬਨ੍ਧਨਸ੍ਥਾਨਂ ਯਸ੍ਯ, ਤਦੇਵਂਵਿਧਂ ਚਰ੍ਮਪਟ੍ਟਂ ਚੈਲਵੇਣਿਕਯਾ ਸਂਯਮ੍ਯ ਮਾਸਕਲ੍ਕੇਨ ਲੇਪਯੇਤ੍| ਕਦਾ ? ਲਲਾਟੇ ਵਸ੍ਤ੍ਰਵੇਸ੍ਟਿਤੇ| ਸਙ੍ਗ੍ਰਹੇ ਤੂਕ੍ਤਮ੍ (ਸੂ.ਅ.੩੧)-"ਅਥ ਸ਼ੁਦ੍ਧਤਨੋਃ ਸਾਯਂ ਰਾਤ੍ਰੌ ਵਾ ਨਿਵਾਤਸ੍ਥਸ੍ਯ ਸ੍ਵਭ੍ਯਕ੍ਤਖਿਨ੍ਨਸ੍ਯ ਸੋਪਾਸ਼੍ਰਯਾਸਨੋਪਵਿਸ੍ਟਸ੍ਯ ਕੇਸ਼ਾਨ੍ਤੇ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਂ ਤ੍ਰ੍ਯਙ੍ਗੁਲਂ ਮਾਸਪਿਸ੍ਟੇਨ ਸੁਸੂਕ੍ਸ੍ਮੇਣ ਸਦ੍ਯਃ ਸੁਖਾਮ੍ਬੁਨਾ ਮਦਿਤੇਨੋਭਯਤਃ ਪ੍ਰਦਿਗ੍ਧਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰਪਟ੍ਟਂ ਬਧ੍ਨੀਯਾਤ੍| ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਯੋਪਰਿ ਸਨ੍ਧਾਯ ਬਸ੍ਤਿਮਾਕਰ੍ਣਂ ਬਸ੍ਤਿਮੂਲਂ ਚ ਦਢਮਵਲੀਕਂ ਸਮਂ ਚੈਲਵੇਣਿਕਯਾ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਪੁਨਰ੍ਮਾਸਪਿਸ੍ਟੇਨਾਪਰਿਸ੍ਤ੍ਰਾਵਿ ਕਤ੍ਵਾ ਯਥਾਵ੍ਯਾਧਿਦੋਸਦੂਸ੍ਯਹਿਤਂ ਸਿਦ੍ਧਮਨ੍ਯਤਮਂ ਸ੍ਨੇਹਂ ਸੁਖੋਸ੍ਣਮਾਸੇਚਯੇਤ੍|" ਇਤਿ| ਤਤ ਏਵਂ ਕਤੇ ਸਤਿ ਵ੍ਯਾਧਿਵਸ਼ੇਨ ਪਕ੍ਵਂ ਸ੍ਨੇਹਂ ਕੋਸ੍ਣਮੁਪਰਿਚ੍ਚਿਦ੍ਰੇਣਾਵਸੇਚਯੇਤ੍| ਕੇਸ਼ਭੂਮੇਰੁਪਰਿਸ੍ਟਾਦਙ੍ਗੁਲਂ ਯਾਵਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਸ਼ਿਰੋਬਸ੍ਤਿਵਿਧਿਮਾਹ-ਵਿਧਿਸ੍ਤਸ੍ਯੇਤਿ| ਲਲਾਟਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਕੇਸ਼ਰਹਿਤਃ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਃ, ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਸ੍ਤ੍ਰਵੇਸ੍ਟਿਤੇ| ਆਕਰ੍ਣਂ-ਕਰ੍ਣਾਦਧੋ ਨ ਵੇਸ੍ਟਯੇਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ, ਆਬਨ੍ਧਨਸ੍ਥਾਨਂ-ਯਾਵਤਿ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ੇ ਬਸ੍ਤੇਰ੍ਬਨ੍ਧਨਂ ਤਾਵਨ੍ਤਂ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਂ ਵੇਸ੍ਟਯੇਤ੍| ਸ਼ਿਰਃਸਮਂ-ਸ਼ਿਰਃਪਰਿਧਿਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਵੇਸ੍ਟਨਵਸ੍ਤ੍ਰਮਪ੍ਯੁਭਯਤੋ ਮਾਸਕਲ੍ਕੇਨ ਲੇਪਯੇਤ੍| ਉਕ੍ਤਂ ਹਿ ਸਙ੍ਗ੍ਰਹੇ (ਸੂ.ਅ. ੩੧)-"ਕੇਸ਼ਾਨ੍ਤੇਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਂ ਤ੍ਰ੍ਯਙ੍ਗੁਲਂ ਸੁਪੂਕ੍ਸ੍ਮੇਣ ਮਾਸਪਿਸ੍ਟੇਨ ਸਦ੍ਯਃ ਸੁਖਾਮ੍ਬੁਮਦਿਤੇਨੋਭਯਤਃ ਪ੍ਰਦਿਗ੍ਧਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰਪਟ੍ਟਂ ਬਧ੍ਨੀਯਾਤ੍|" ਇਤਿ|
Adhikarana ਬਸ੍ਤਿਧਾਰਣਾਵਧਿਃ (੩੦-੩੧) · Śloka ੩੧
ਸ ਚ ਸ੍ਨੇਹਃ ਕਿਯਤ੍ਕਾਲਂ ਧਾਰ੍ਯਃ ? ਇਤ੍ਯਾਹ ਧਾਰਯੇਚ੍ਚ ਤਮ੍| ਆਵਕ੍ਤ੍ਰਨਾਸਿਕੋਤ੍ਕ੍ਲੇਦਾਦ੍ਦਸ਼ਾਸ੍ਟੌ ਸਟ੍ ਚਲਾਦਿਸੁ||੩੦|| ਮਾਤ੍ਰਾਸਹਸ੍ਰਾਣ੍ਯਰੁਜੇ ਤ੍ਵੇਕਂ| |੩੧|
View original
स च स्नेहः कियत्कालं धार्यः ? इत्याह धारयेच्च तम्| आवक्त्रनासिकोत्क्लेदाद्दशाष्टौ षट् चलादिषु||३०|| मात्रासहस्राण्यरुजे त्वेकं| |३१|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਤਂ ਚ-ਸ੍ਨੇਹ, ਯਾਵਦ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰਨਾਸਿਕਾਸ੍ਰੁਤਿਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਾਵਦ੍ਧਾਰਯੇਤ੍| ਚਲ ਆਦਿਰ੍ਯੇਸਾਂ ਤੇ ਚਲਾਦਯਃ, ਤੇਸੁ ਯਥਾਸਙ੍ਹ੍ਖ੍ਯਂ ਦਸ਼ਾਸ੍ਟੌ ਸਟ੍ ਮਾਤ੍ਰਾਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਯਾਵਤ੍ਸ੍ਨੇਹਂ ਧਾਰਯੇਤ੍| ਵਾਤੇ ਦਸ਼ ਮਾਤ੍ਰਾਸਹਸ੍ਰਾਣਿ, ਪਿਤ੍ਤੇਸ੍ਟੌ ਮਾਤ੍ਰਾਸਹਸ੍ਰਾਣਿ, ਕਫੇ ਸਣ੍ਮਾਤ੍ਰਾਸਹਸ੍ਰਾਣੀਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਅਰੁਜੇ ਤੁ-ਸ੍ਵਸ੍ਥਵਤੇ, ਏਕਂ ਮਾਤ੍ਰਾਸਹਸ੍ਰਂ ਧਾਰਯੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਬਸ੍ਤਿਧਾਰਣਾਵਧਿਮਾਹ-ਧਾਰਯੇਦਿਤਿ| ਅਰੁਜੇਤ੍ਵੇਕਂ ਮਾਤ੍ਰਾਸਹਸ੍ਰਮ੍| ਮਾਤ੍ਰਾਮਾਨਂ ਕ੍ਲੇਦਾਸਮ੍ਭਵੇ| ਕ੍ਲੇਦੇ ਤ੍ਵਰ੍ਵਾਗਪਿ ਨਿਵਰ੍ਤਤੇ|
Adhikarana ਬਸ੍ਤ੍ਯਨ੍ਤੇ ਕਤ੍ਯਮ੍ (੩੧) · Śloka ੩੧
ਸ੍ਕਨ੍ਧਾਦਿ ਮਰ੍ਦਯੇਤ੍| ਮੁਕ੍ਤਸ੍ਨੇਹਸ੍ਯ|੩੧|
View original
स्कन्धादि मर्दयेत्| मुक्तस्नेहस्य|३१|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਮੁਕ੍ਤਸ੍ਨੇਹਸ੍ਯ-ਅਪਨੀਤਸ਼ਿਰੋਬਸ੍ਤੇਃ, ਸ੍ਕਨ੍ਧਸ਼ਿਰੋਗ੍ਰੀਵਾਦਿ ਮਰ੍ਦਯੇਤ੍| ਸ੍ਨੇਹਬਸ੍ਤਿਰ੍ਹਿ ਸ੍ਨੇਹਸ਼ਬ੍ਦੇਨਾਤ੍ਰ ਗਹ੍ਯਤੇ| ਤਤਃ "ਉਸ੍ਣੋਦਕੋਪਚਾਰੀ ਸ੍ਯਾਤ੍ " ਇਤ੍ਯਾਦਿਕਮਾਚਰੇਤ੍| ਤਤ੍ਰ ਹ੍ਯਵੋਚਤ੍ (ਹ.ਸੂ.ਅ.੧੬|੨੮)-"ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਸ੍ਵਯਂ ਪ੍ਰਾਯੋ ਵ੍ਯਾਧਿਕ੍ਸੀਣੇਸੁ ਚ ਕ੍ਰਮਃ|" ਇਤਿ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਬਸ੍ਤ੍ਯਨ੍ਤੇ ਕਤ੍ਯਮਾਹ-ਸ੍ਕਨ੍ਧਾਦੀਤਿ|
Adhikarana ਬਸ੍ਤ੍ਯਾਵਤ੍ਤ੍ਯਵਧਿਃ (੩੧) · Śloka ੩੧
| ਪਰਮਂ ਸਪ੍ਤਾਹਂ ਤਸ੍ਯ ਸੇਵਨਮ੍||੩੧||
View original
| परमं सप्ताहं तस्य सेवनम्||३१||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਤਸ੍ਯ ਚ-ਸ੍ਨੇਹਬਸ੍ਤੇਃ, ਪਰਮਃ ਸੇਕਃ ਸਪ੍ਤ ਦਿਨਾਨਿ| ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਰੀਣਿ ਪਞ੍ਚ ਸਪ੍ਤ ਵਾਹਾਨਿ ਕਾਰ੍ਯਃ ਸ਼ਿਰੋਬਸ੍ਤਿਰਿਤ੍ਯਵਤਿਸ੍ਠਤੇ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਬਸ੍ਤ੍ਯਾਵਤ੍ਤ੍ਯਵਧਿਮਾਹ-ਪਰਮਮਿਤਿ| ਸਙ੍ਗ੍ਰਹੇ ਤੁ (ਸੂ.ਅ. ੩੧)-"ਉਸ੍ਣਾਮ੍ਬੁਨਾ ਸ੍ਨਾਤਂ ਚ ਯਥਾਰ੍ਹਂ ਭੋਜਯੇਤ੍| ਸ੍ਨੇਹੋਕ੍ਤਂ ਚਾਸ੍ਯਾਚਾਰਮਾਦਿਸ਼ੇਤ੍| ਏਵਂ ਤ੍ਰੀਣਿ ਪਞ੍ਚ ਸਪ੍ਤ ਵਾ ਦਿਨਾਨਿ ਯੋਜਯੇਦਿਤਿ|" ਤਥਾ (ਸਂ.ਸੂ.ਅ. ੩੧)-"ਸਾਪਾਸ਼੍ਰਯਂ ਪੀਠਂ, ਸਾਯਂ ਰਾਤ੍ਰਿਰ੍ਵਾ ਕਾਲਃ, ਵੇਦਨੋਪਸ਼ਮੋ ਵਾਵਧਿਃ|" ਇਤਿ|
Adhikarana ਕਰ੍ਣਪੂਰਣੇਵਿਧਿਰ੍ਮਾਨਂ ਚ ਮਾਤ੍ਰਾਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੩੨) · Śloka ੩੨
ਧਾਰਯੇਤ੍ਪੂਰਣਂ ਕਰ੍ਣੇ ਕਰ੍ਣਮੂਲਂ ਵਿਮਰ੍ਦਯਨ੍| ਰੁਜਃ ਸ੍ਯਾਨ੍ਮਾਰ੍ਦਵਂ ਯਾਵਨ੍ਮਾਤ੍ਰਾਸ਼ਤਮਵੇਦਨੇ||੩੨||
View original
धारयेत्पूरणं कर्णे कर्णमूलं विमर्दयन्| रुजः स्यान्मार्दवं यावन्मात्राशतमवेदने||३२||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਕਰ੍ਣੇ ਪੂਰਣਂ ਧਾਰਯੇਤ੍| ਕਿਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ ? ਕਰ੍ਣਮੂਲਂ ਵਿਮਰ੍ਦਯਨ੍| ਕਿਯਨ੍ਤਂ ਕਾਲਮ੍ ? ਯਾਵਤ੍ਪੀਡਾਯਾ ਮਾਰ੍ਦਵਂ ਭਵੇਤ੍| ਸ੍ਵਸ੍ਥਵਤੇ ਤੁ ਮਾਤ੍ਰਾਸ਼ਤਂ ਯਾਵਦ੍ਬਿਭਯਾਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਕਰ੍ਣਪੂਰਣੇ ਵਿਧਿਂ ਮਾਨਂ ਚਾਹ-ਧਾਰਯੇਦਿਤਿ|
Adhikarana ਮਾਤ੍ਰਾਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੩੩) · Śloka ੩੩
ਅਥ ਮਾਤ੍ਰਾਯਾਃ ਕਿਂ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ? ਇਤ੍ਯਾਹ ਯਾਵਤ੍ਪਰ੍ਯੇਤਿ ਹਸ੍ਤਾਗ੍ਰਂ ਦਕ੍ਸਿਣਂ ਜਾਨੁਮਣ੍ਡਲਮ੍| ਨਿਮੇਸੋਨ੍ਮੇਸਕਾਲੇਨ ਸਮਂ ਮਾਤ੍ਰਾ ਤੁ ਸਾ ਸ੍ਮਤਾ||੩੩||
View original
अथ मात्रायाः किं प्रमाणं ? इत्याह यावत्पर्येति हस्ताग्रं दक्षिणं जानुमण्डलम्| निमेषोन्मेषकालेन समं मात्रा तु सा स्मृता||३३||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਦਕ੍ਸਿਣਂ ਹਸ੍ਤਾਗ੍ਰਂ ਕਰ੍ਤ ਯਾਵਤ੍ ਦਕ੍ਸਿਣਂ ਜਾਨੁਮਣ੍ਡਲਂ ਪਰ੍ਯੇਤਿ-ਪਰਿਵਰ੍ਤਤੇ| ਦਕ੍ਸਿਣਸ਼ਬ੍ਦੋਤ੍ਰ ਕਾਕਾਕ੍ਸਿਗੋਲਕਨ੍ਯਾਯੇਨ ਦ੍ਵਯੋਰਪਿ ਯੁਜ੍ਯਤੇ| ਕਿਯਤ੍ਕਾਲੇਨ ? ਇਤ੍ਯਾਹ-ਨਿਮੇਸੋਨ੍ਮੇਸਮਾਤ੍ਰੇਣ ਸਮਂ,-ਨ ਤੁ ਵਿਸ਼੍ਰਮ੍ਯ| ਸਾ ਮਾਤ੍ਰਾ ਸ੍ਮਤੇਤਿ| ਮੁਨਿਭਿਰਿਤਿ ਸ਼ੇਸਃ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਮਾਤ੍ਰਾਲਕ੍ਸਣਮਾਹ-ਯਾਵਦਿਤਿ|
Adhikarana ਮੂਰ੍ਦ੍ਧਤੈਲਸ਼ੀਲਨਸ੍ਯ ਫਲਮ੍ (੨੨) · Śloka ੨੨
ਕਚਸਦਨਸਿਤਤ੍ਵਪਿਞ੍ਜਰਤ੍ਵਂ ਪਰਿਫੁਟਨਂ ਸ਼ਿਰਸਃ ਸਮੀਰਰੋਗਾਨ੍| ਜਯਤਿ, ਜਨਯਤੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪ੍ਰਸਾਦਂ ਸ੍ਵਰਹਨੁਮੂਰ੍ਦ੍ਧਬਲਂ ਚ ਮੂਰ੍ਦ੍ਧਤੈਲਮ੍||੩੪|| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸੂਨੁਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਗ੍ਭਟਵਿਰਚਿਤਾਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਹਦਯਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸੂਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨੇ ਗਣ੍ਡੂਸਾਦਿਵਿਧਿਰ੍ਨਾਮ ਦ੍ਵਾਵਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੨੨||
View original
कचसदनसितत्वपिञ्जरत्वं परिफुटनं शिरसः समीररोगान्| जयति, जनयतीन्द्रियप्रसादं स्वरहनुमूर्द्धबलं च मूर्द्धतैलम्||३४|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां सूत्रस्थाने गण्डूषादिविधिर्नाम द्वाविंशोऽध्यायः||२२||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਕਚਾਨਾਂ ਸਦਨਾਦਿਭਿਃ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ| ਪਰਿਫੁਟਨਂ-ਕਚਾਨਾਮੇਵ, ਪ੍ਰਕਤਤ੍ਵਾਤ੍| ਸ਼ਿਰਸੋ ਮਰੁਦਾਮਯਾਂਸ਼੍ਚ ਹਨ੍ਤਿ| ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ-ਚਕ੍ਸੁਰਾਦੀਨਾਂ, ਪ੍ਰਸਾਦਂ ਜਨਯਤਿ| ਤਥਾ, ਸ੍ਵਰਾਦਿਬਲਂ ਚ ਮੂਰ੍ਦ੍ਧਤੈਲਂ ਜਨਯਤਿ| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਗਾਙ੍ਕਦਤ੍ਤਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ਰੀਮਦਰੁਣਦਤ੍ਤਵਿਰਚਿਟਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਹਦਯਟੀਕਾਯਾਂ ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਸੂਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨੇ ਗਣ੍ਡੂਸਾਦਿਵਿਧਿਰ੍ਨਾਮ ਦ੍ਵਾਵਿਂਸ਼ਤਿਤਮੋਧ੍ਯਾਯਃ ਸਮਾਪ੍ਤਃ|| ੨੨||
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਮੂਰ੍ਦ੍ਧਤੈਲਸ਼ੀਲਨਸ੍ਯ ਫਲਮਾਹ-ਕਚਸਦਨੇਤਿ| ਇਤਿ ਹੇਮਾਦ੍ਰਿਟੀਕਾਯਾਮਾਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨੇ| ਗਣ੍ਡੂਸਾਦਿਪ੍ਰਕਰਣਂ ਸਾਮਸ੍ਤ੍ਯੇਨ ਨਿਰੂਪਿਤਮ੍|| ੨੨||