Adhikarana ಅಧ್ಯಾಯೋಪಕ್ರಮಃ · Śloka
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಶ್ರೇಏಗಣೇಶಾಯ ನಮಃ| ಚಿಕಿತ್ಸಿತಸ್ಥಾನಾದನ್ತರಂ ಕಲ್ಪಸ್ಥಾನಮಾರಭ್ಯತೇ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಸ್ಥಾನಸ್ಯ ಕಲ್ಪಸ್ಥಾನಾಪೇಕ್ಷತ್ವಾತ್| ತಥಾ ಹಿ ಪ್ರಾಗಧ್ಯಗೇಏಷ್ಟ (ಹೃ. ಚಿ. ಅ. ೧/೮) - "ತರ್ಪಣೇನ ರಸೇನೇಕ್ಷೋರ್ಮದ್ಯೈಃ ಕಲ್ಪೋದಿತಾನಿ ವಾ| ವಮನಾನಿ ಪ್ರಯುಜ್ಯೇತ" ಇತಿ| ತದೇವಮಾದ್ಯುಪದೇಶಾತ್ ಸಪೇಕ್ಷತ್ವಮಸ್ಯ| ತಸ್ಮಾತ್ ಕಲ್ಪಸ್ಥಾನಮುಚ್ಯತ ಇತ್ಯಾಹ --
Adhikarana ವಮನಕಲ್ಪಾಧ್ಯಾಯಃ (೨) · Śloka ೨
ತಸ್ಮಾತ್ ಕಲ್ಪಸ್ಥಾನಮುಚ್ಯತ ಇತ್ಯಾಹ ಅಥಾತೋ ವಮನಕಲ್ಪಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ| (ಗದ್ಯಸೂತ್ರೇ)||೨||
तस्मात् कल्पस्थानमुच्यत इत्याह अथातो वमनकल्पं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे)||२||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ವಮನಂ-ಊರ್ಧ್ವಂ ಮುಖೇನ ದೋಷಹರಣಮ್ , ತಸ್ಯ ಕಲ್ಪ:-ಕಲ್ಪನಂ ಯೋಜನಮಿತ್ಯರ್ಥ:| ಶೇಷಮಾಯುಷ್ಕಾಮೀಯಾಧ್ಯಾಯವದ್ವ್ಯಾಖ್ಯೇಯಮ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦-ಶ್ರೀಗಣೇಶಾಯ ನಮಃ| ಅಥ ಕಲ್ಪಸ್ಥಾನಾರಮ್ಭಃ| ವಮನಕಲ್ಪಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾತುಂ ಪ್ರತಿಜಾನೀತೇ-ಅಥೇತಿ| ಅಥ ವಮನಕಲ್ಪಃ| ತತ್ರ ಸಙ್ಗ್ರಹೇ (ಕ. ಅ. ೧)-"ವಮನ್ದ್ರವ್ಯಾಣಾಂ ಮದನಫಲಜೀಮೂತಕೇಕ್ಷ್ವಾಕುದ್ವಿಕೋಶಾತಕೀಕುಟಜಫಲಾನಿ ಶ್ರೇಷ್ಠಾನಿ| ತೇಷ್ವಪಿ ಮದನಫಲಮ್| ದೋಷದೂಷ್ಯಾದಿವಶಾಚ್ಚೈಷಾಮೇತತ್ಕಲ್ಪನಾನಾಂ ಚ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯಮ್| ದೋಷಾದೀನಾಮೇವ ಚಾತಿಬಹ್ವವಸ್ಥಾಭೇದಾದ್ವಮನಾದಿಷು ಕಲ್ಪನಾನಾಂ ವ್ಯಾಪದಾಂ ಸಾಧನಾನಾಂ ಚ ಯದಸಙ್ಖ್ಯೇಯತ್ವಂ, ಅತೋ ಬುದ್ಧಿಮತಾಂ ವಿಕಲ್ಪಮಾರ್ಗದರ್ಶನಾರ್ಥಮುದಾಹರಣಮಾತ್ರಂ ಕಲ್ಪಸಿದ್ಧಿಸ್ಥಾನಮುಪದೇಕ್ಷ್ಯತೇ|" ಇತಿ|
Adhikarana ಮದನಕಲ್ಪಃ,ವಮನೇ ಮದನಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಮ್ ವಿರೇಚನೇ ತ್ರಿವೃನ್ಮೂಲಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಮ್,ವ್ಯಾಧಿವಶಾಜ್ಜೀಮೂತಾದೇರ್ವಿಶಿಷ್ಟತಾ (೧) · Śloka ೧
ಪ್ರಾಧಾನ್ಯಾಚ್ಚ ವಮನಕಲ್ಪೇ ಮದನಮೇವ ಶಸ್ಯತ ಇತ್ಯಾಹ ಅಥ ಮದನಕಲ್ಪಃ| ವಮನೇ ಮದನಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಂ, ತ್ರಿವೃನ್ಮೂಲಂ ವಿರೇಚನೇ| ನಿತ್ಯಮನ್ಯಸ್ಯ ತು ವ್ಯಾಧಿವಿಶೇಷೇಣ ವಿಶಿಷ್ಟತಾ||೧||
प्राधान्याच्च वमनकल्पे मदनमेव शस्यत इत्याह अथ मदनकल्पः| वमने मदनं श्रेष्ठं, त्रिवृन्मूलं विरेचने| नित्यमन्यस्य तु व्याधिविशेषेण विशिष्टता||१||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ವಮನವಿಷಯೇ ನಿತ್ಯಂ ಮದನಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಮ್ , ನಿರಪಾಯಿತ್ವಾದನ್ಯದ್ರವ್ಯವಿಷಯೇಽಪಿ ವಾ ತಸ್ಯೋಪಯೋಗಾತ್ ಸರ್ವತ್ರಾನಿಷಿದ್ಧಪ್ರಸರತ್ವಾಚ್ಚ| ಲಾಘವಮಿಚ್ಛಂಶ್ಚ ತನ್ತ್ರಕೃದಿದಮವೋಚತ್-`ತ್ರಿವೃನ್ಮೂಲಂ ವಿರೇಚನೇ'ಇತಿ| ಯಥಾ ಮದನಂ ವಮನೇ ನಿತ್ಯಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಂ , ತಥಾ ತ್ರಿವೃನ್ಮೂಲಂ ವಿರೇಚನೇ , ನಿರಪಾಯಿತ್ವಾದಿಹೇತುನಾ| ಮದನಂ ವರ್ಜಯಿತ್ವಾ ವ್ಯಾಧಿವಶಾದನ್ಯಸ್ಯ-ಜೀಮೂತಾದೇಃ , ವಿಶಿಷ್ಟತಾ| ವಕ್ಷ್ಯತಿ ಹಿ (ಶ್ಲೋ. ೧೯)- "ಜೀಮೂತಂ ತು ವಿಶೇಷತಃ| ಪ್ರಯೋಕ್ತವ್ಯಂ ಜ್ವರಶ್ವಾಸಕಾಸಹಿಧ್ಮಾದಿರೋಗಿಣಾಮ್| " ಇತಿ| ಏವಂ ತ್ರಿವೃನ್ಮೂಲಂ ವರ್ಜಯಿತ್ವಾ ಪರಸ್ಯ ವಿರೇಚನದ್ರವ್ಯಸ್ಯ ವ್ಯಾಧಿವಿಶೇಷೇಣ ವಿಶಿಷ್ಟತ್ವಮ್, ನ ತು ತ್ರಿವೃನ್ಮೂಲವತ್ಸರ್ವತ್ರಾನಿಷಿದ್ಧಪ್ರಸರತ್ವಂ ನಿರಪಾಯಿತ್ವಂ ಚ| ತಥಾ ಚೋಕ್ತಮ್ (ಸಙ್ಗ್ರಹೇ ಸೂ. ಅ. ೧೩)- "ತ್ರಿವೃತ್ಸುಖವಿರೇಚನಾನಾಮ್| " ಇತಿ| ತದೇವಂ ವಮನೇ ಮದನಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಂ ತ್ರಿವೃನ್ಮೂಲಂ ವಿರಚನೇ ಸರ್ವದೇತಿ ಸ್ಥಿತಮ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦-ಮಾನತ್ರಿವೃತೋಃ ಶ್ರೇಷ್ಠತ್ವಮಾಹ-ವಮನ ಇತಿ| ನಿತ್ಯಂ ಅವ್ಯಭಿಚಾರೇಣ|
Adhikarana ಮದನಫಲಾನಾಂ ಸಂಸ್ಕಾರಃ (೨-೬) · Śloka ೬
ಫಲಾನಿ ನಾತಿಪಾಣ್ಡೂನಿ ನ ಚಾತಿಹರಿತಾನ್ಯಪಿ| ಆದಾಯಾಹ್ನಿ ಪ್ರಶಸ್ತರ್ಕ್ಷೇ ಮಧ್ಯೇ ಗ್ರೀಷ್ಮವಸನ್ತಯೋಃ||೨|| ಪ್ರಮೃಜ್ಯ ಕುಶಮುತ್ತೋಲ್ಯಾಂ ಕ್ಷಿಪ್ತ್ವಾ ಬಧ್ವಾ ಪ್ರಲೇಪಯೇತ್| ಗೋಮಯೇನಾನು ಮುತ್ತೋಲೀಂ ಧಾನ್ಯಮಧ್ಯೇ ನಿಧಾಪಯೇತ್||೩|| ಮೃದುಭೂತಾನಿ ಮಧ್ವಿಷ್ಟಗನ್ಧಾನಿ ಕುಶವೇಷ್ಟನಾತ್| ನಿಷ್ಕೃಷ್ಟಾನಿ ಗತೇಽಷ್ಟಾಹೇ ಶೋಷಯೇತ್ತಾನ್ಯಥಾತಪೇ||೪|| ತೇಷಾಂ ತತಃ ಸುಶುಷ್ಕಾಣಾಮುದ್ಧೃತ್ಯ ಫಲಪಿಪ್ಪಲೀಃ| ದಧಿಮಧ್ವಾಜ್ಯಪಲಲೈರ್ಮೃದಿತ್ವಾ ಶೋಷಯೇತ್ಪುನಃ||೫|| ತತಃ ಸುಗುಪ್ತಂ ಸಂಸ್ಥಾಪ್ಯ ರ್ಕಾಯಕಾಲೇ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್| |೬|
फलानि नातिपाण्डूनि न चातिहरितान्यपि| आदायाह्नि प्रशस्तर्क्षे मध्ये ग्रीष्मवसन्तयोः||२|| प्रमृज्य कुशमुत्तोल्यां क्षिप्त्वा बध्वा प्रलेपयेत्| गोमयेनानु मुत्तोलीं धान्यमध्ये निधापयेत्||३|| मृदुभूतानि मध्विष्टगन्धानि कुशवेष्टनात्| निष्कृष्टानि गतेऽष्टाहे शोषयेत्तान्यथातपे||४|| तेषां ततः सुशुष्काणामुद्धृत्य फलपिप्पलीः| दधिमध्वाज्यपललैर्मृदित्वा शोषयेत्पुनः||५|| ततः सुगुप्तं संस्थाप्य र्कायकाले प्रयोजयेत्| |६|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಅಥಶಬ್ದೋಽತ್ರ ಪ್ರಸ್ತುತೌ ಮದನಸ್ಯ ಪ್ರಸ್ತಾವೇ| ಮದನಸ್ಯ ಫಲಾನಿ ಪಾಣ್ಡೂನಿ ಗೃಹೀತ್ವಾ, ನ ತ್ವತಿಪಾಣ್ಡೂನ್ಯತಿಕ್ರಾನ್ತಪಾಕತ್ವಾತ್, ನ ಚಾತಿಹರಿತಾನ್ಯಾಮತ್ವಾತ್| ಕದಾಽಽದಾಯ ? ಪ್ರಶಸ್ತನಕ್ಷತ್ರೇ ದಿವಸೇ| ಕಸ್ಮಿನ್ನೃತೌ ? ಮಧ್ಯೇ ಗ್ರೀಷ್ಮವಸನ್ತಯೋಃ| ಏವಮೃತುಸನ್ಧೌ ಗೃಹೀತಾನಿ ಪ್ರಮೃಜ್ಯ-ವ್ಯಪಗತಮಲಾದಿದೋಷಾಣಿ ಕೃತ್ವಾ, ಕುಶಮಯ್ಯಾಂ ಮುತ್ತೋಲ್ಯಾಂ-ಮೂಟಿಕಾಯಾಂ, ಕ್ಷಿಪ್ತ್ವಾ ಪುನರುಪರಿಷ್ಟಾದ್ಬದ್ಧ್ದ್ವಾ ಚ ತತೋ ಗೋಮಯೇನ ತಾಂ ಮುತ್ತೋಲೀಂ ಲಿಮ್ಪೇತ್| ಅನನ್ತರಂ ಧಾನ್ಯಮಧ್ಯೇ ನಿಧಾಪಯೇತ್-ಸ್ಥಾಪಯೇತ್| ಕುಶಾನಾಂ ಸಮೂಹೋ ರಚನಾವಿಶೇಷನಿಷ್ಪಾದಿತಃ ಕುಶಮುತ್ತೋಲೀತ್ಯುಚ್ಯತೇ| ಮೃದುಭೀತಾನಿ ತಾನಿ ಮಧ್ವಿಷ್ಟಗನ್ಧಾನಿ- ಕದಾಚಿನ್ಮಧುಗನ್ಧಾನಿ ಕದಾಚಿದಿಷ್ಟಗನ್ಧಾನಿ,ಕುಶವೇಷ್ಟನಾದಷ್ಟಾಹೇನ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಅನನ್ತರಮಷ್ಟಾಹೇಽತಿಕ್ರಾನ್ತೇ ಕುಶಮುತ್ತೋಲ್ಯಾಃ ನಿಷ್ಕೃಷ್ಟಾನಿ-ಬಹಿಷ್ಕೃತಾನಿ, ಅನನ್ತರಮಾತಪೇ ಶೋಷಯೇತ್| ತತಃ-ಅನನ್ತರಂ ತೇಷಾಂ-ಮದನಫಲಾನಾಂ, [ಸುಷ್ಠು] ಶುಷ್ಕಾಣಾಂ ಫಲಪಿಪ್ಪಲೀರುದ್ಧೃತ್ಯ ದಧಿಮಧ್ವಾಜ್ಯಪಲಲೈರ್ಮೃದಿತ್ವಾ-ಸಙ್ಕ್ಷುದ್ಯ,ಪುನರಾತಪೇ ಶೋಷಯೇತ್| ತತಃ-ಅನನ್ತರಂ, ಸುಷ್ಠು ಗುಪ್ತಂ ಧಾರಯಿತ್ವಾ ಕಾರ್ಯಕಾಲೇ-ವಮನಾವಸರೇ, ತಾಃ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦-ಮದನಸಂಸ್ಕಾರಮಾಹ-ಫಲಾನೀತಿ| ಫಲಾನಿ-ಮದನಫಲಾನಿ| ಪ್ರಮೃಜ್ಯ-ವಿಶೋಧ್ಯ| ಕುಶಮುತ್ತೋಲ್ಯಾಂ-ಕುಶಮಯರಜ್ಜುವೇಷ್ಟನಿಕಾಯಾಮ್| ತಾಂ ಚ ಮುತ್ತೋಲೀಂ ರಜ್ಜುಭಿರ್ಬದ್ಧ್ವಾ ಗೋಮಯೇನ ಲೇಪಯೇತ್| ಅನು-ಪಶ್ಚಾತ್, ಧಾನ್ಯರಾಶೌ ನಿಧಾಪಯೇತ್| ಸಙ್ಗ್ರಹೇ ತು (ಕ. ಅ.೧) -"ಯವಬುಸಮಾಷಶಾಲಿವ್ರೀಹಿಕುಲತ್ಥಮುದ್ಗಾನ್ಯತಮರಾಶೌ" ಇತಿ| ತತೋಽಷ್ಟಾಹೇ ಗತೇ ಮೃದುಭೂತಾನಿ ಮಧುವದಿಷ್ಟಗನ್ಧಾನಿ ಕುಶವೇಷ್ಟನಾನ್ನಿಷ್ಕೃಷ್ಯ ಆತಪೇ ಶೋಷಯೇತ್| ತತಃ ಸುಶುಷ್ಕಾಣಾಂ ಫಲಪಿಪ್ಪಲೀಃ-ಮಜ್ಜಾನಂ, ಉದ್ಧರೇತ್| ತತೋ ದಧ್ಯಾದಿಭಿರ್ಮರ್ದಯೇತ್| ತತಃ ಪುನಃ ಶೋಷಯೇತ್| ತತೋ ಗುಪ್ತಂ ಸ್ಥಾಪಯೇತ್| ಸಙ್ಗ್ರಹೇ ತು (ಕ. ಅ. ೧)-"ನವಂ ಕಲಶಮರಜಸ್ಕಮಾಕಣ್ಠಂ ಪೂರಯಿತ್ವಾ" ಇತ್ಯಧಿಕಮ್|
Adhikarana ಮದನಪ್ರಯೋಗಃ (೬-೯) · Śloka ೯
| ಅಥಾದಾಯ ತತೋ ಮಾತ್ರಾಂ ಜರ್ಜರೀಕೃತ್ಯ ವಾಸಯೇತ್||೬|| ಶರ್ವರೀಂ ಮಧುಯಷ್ಟ್ಯಾ ವಾ ಕೋವಿದಾರಸ್ಯ ವಾ ಜಲೇ| ಕರ್ಬುದಾರಸ್ಯ ಬಿಮ್ಬ್ಯಾ ವಾ ನೀಪಸ್ಯ ವಿದುಲಸ್ಯ ವಾ||೭|| ಶಣಪುಷ್ಪ್ಯಾಃ ಸದಾಪುಷ್ಪ್ಯಾಃ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಪುಷ್ಪ್ಯುದಕೇಽಥವಾ| ತತಃ ಪಿಬೇತ್ಕಷಾಯಂ ತಂ ಪ್ರಾತರ್ಮೃದಿತಗಾಲಿತಮ್||೮|| ಸೂತ್ರೋದಿತೇನ ವಿಧಿನಾ ಸಾಧು ತೇನ ತಥಾ ವಮೇತ್| |೯|
| अथादाय ततो मात्रां जर्जरीकृत्य वासयेत्||६|| शर्वरीं मधुयष्ट्या वा कोविदारस्य वा जले| कर्बुदारस्य बिम्ब्या वा नीपस्य विदुलस्य वा||७|| शणपुष्प्याः सदापुष्प्याः प्रत्यक्पुष्प्युदकेऽथवा| ततः पिबेत्कषायं तं प्रातर्मृदितगालितम्||८|| सूत्रोदितेन विधिना साधु तेन तथा वमेत्| |९|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಅಥ-ಅನನ್ತರಂ, ತತಃ-ಪಿಪ್ಪಿಲೀಭ್ಯೋ, ಮಾತ್ರಾಂ-ಪರಿಮಾಣಂ ಪ್ರಾಯೇಣ ದೇಶಕಾಲಾದಿವಶಾದ್ವಾ ಮಾತ್ರಾಂ, ವಿಕಲ್ಪ್ಯಾನನ್ತರಂ ತಾಂ ಮಾತ್ರಾಂ ಜರ್ಜರೀಕೃತ್ಯ-ಸಞ್ಚೂರ್ಣ್ಯ, ಮಧುಯಷ್ಟಯಾದೀನಾಮನ್ಯತಮಸ್ಯ ಜಲೇ ಶರ್ವರೀಂ-ಸಕಲಾಂ ರಾತ್ರಿಂ, ವಾಸಯೇದಭಿಷವಣಾಯ| ತತಃ-ಅನನ್ತರಂ, [ಪ್ರಾತಃ] ತಂ ಕಷಾಯಂ ಮೃದಿತಗಾಲಿತಂ ಪೂರ್ವಂ ಮೃದಿತಂ ಪಶ್ಚಾದ್ಗಾಲಿತಂ-ವಸ್ತ್ರಪೂತಂ ಕೃತ್ವಾ, ಸೂತ್ರೋದಿತೇನ ವಿಧಿನಾ-"ಶ್ವೋ ವಮ್ಯಂ" (ಸೂ. ಅ. ೧೮|೧೨) ಇತ್ಯಾದಿಗ್ರನ್ಥೋಕ್ತೇನ, ಪಿಬೇತ್| [ತಥಾ-] ಏವಂ ಕೃತೇ ಸತಿ, ತೇನ ಸಾಧು ವಮೇತ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦ - ಮದನಪ್ರಯೋಗಮಾಹ-ಅಥೇತಿ| ತತಃ-ಫಲಪಿಪ್ಪಲೀಭ್ಯಃ, ಮಾತ್ರಾಂ-ಅನ್ತರ್ನಖಮುಷ್ಟಿಂ, ಯಾವದ್ವಾ ಸಾಧು ಮನ್ಯೇತ| ಕೋವಿದಾರಃ-ಕಾಞ್ಚನಾರಃ| ಕರ್ಬುದಾರಃ-ಶ್ಲೇಷ್ಮಾತಕಃ| ಬಿಮ್ಬೀ-ತುಣ್ಡಿಕೇರೀ| ನೀಪಃ-ಕದಮ್ಬಭೇದಃ| ವಿದುಲೋ-ವೇತಸಃ| ಶಣಪುಷ್ಪೀ-ಘಣ್ಟಾರವಾ| ಸದಾಪುಷ್ಪೀ-ವನಕಾರ್ಪಾಸೀ| ಪ್ರತ್ಯಕ್ಪುಷ್ಪೀ-ಅಪಾಮಾರ್ಗಃ| ತೇನ-ತಥಾಕೃತೇನ ಕಷಾಯೇಣ, ಸಾಧು ವಮೇತ್| ಅನ್ಯಥಾ ತ್ವಸಾಧು|
Adhikarana ಶ್ಲೇಷ್ಮಜ್ವರಾದೌ ವಿಶೇಷಃ (೯-೧೦) · Śloka ೧೦
| ಶ್ಲೇಷ್ಮಜ್ವರಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯಗುಲ್ಮಾನ್ತರ್ವಿದ್ರಧೀಷು ಚ||೯|| ಪ್ರಚ್ಛರ್ದಯೇದ್ವಿಶೇಷೇಣ ಯಾವತ್ಪಿತ್ತಸ್ಯ ದರ್ಶನಮ್| |೧೦|
| श्लेष्मज्वरप्रतिश्यायगुल्मान्तर्विद्रधीषु च||९|| प्रच्छर्दयेद्विशेषेण यावत्पित्तस्य दर्शनम्| |१०|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ವಿಶೇಷೇಣ ಶ್ಲೇಷ್ಮಜ್ವರಾದಿಷು ವಮೇತ್| ಯಾವತ್ಪಿತ್ತಸ್ಯ ದರ್ಶನಮ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦-ಶ್ಲೇಷ್ಮಜ್ವರಾದೌ ವಿಶೇಷಮಾಹ-ಶ್ಲೇಷ್ಮಜ್ವರೇತಿ| ಶ್ಲೇಷ್ಮಜ್ವರಾದಿಷು ತು ವಿಶೇಷೇಣ ಪುನಃಪುನರ್ವಾಮಯೇದಾಪಿತ್ತದರ್ಶನಾತ್|
Adhikarana ಜ್ವರಾರುಚ್ಯಾದಿಷು ವಮನಯೋಗಃ (೧೦-೧೧) · Śloka ೧೧
| ಫಲಪಿಪ್ಪಲಿಚೂರ್ಣಂ ವಾ ಕ್ವಾಥೇನ ಸ್ವೇನ ಭಾವಿತಮ್||೧೦|| ತ್ರಿಭಾಗತ್ರಿಫಲಾಚೂರ್ಣಂ ಕೋವಿದಾರಾದಿವಾರಿಣಾ| ಪಿಬೇಜ್ಜ್ವರಾರುಚಿಷ್ಠೇವಗ್ರನ್ಥ್ಯಪಚ್ಯರ್ಬುದೋದರೀ||೧೧||
| फलपिप्पलिचूर्णं वा क्वाथेन स्वेन भावितम्||१०|| त्रिभागत्रिफलाचूर्णं कोविदारादिवारिणा| पिबेज्ज्वरारुचिष्ठेवग्रन्थ्यपच्यर्बुदोदरी||११||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦ -ಅಥವಾ ಮದನಫಲಪಿಪ್ಪಲೀಚೂರ್ಣಂ ಸ್ವೇನ-ಫಲಪಿಪ್ಪಲೀಕ್ವಾಥೇನ, ಭಾವಿತಂ ತ್ರಿಭಾಗತ್ರಿಫಲಾಚೂರ್ಣಾನ್ವಿತಂ ಕೋವಿದಾರಾದಿಜಲೇನ ಪಿಬೇತ್, ಜ್ವರಾದಿಷೂದರಾನ್ತೇಷು|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦ -ವಮನಾನ್ತರಮಾಹ-ಫಲಪಿಪ್ಪಲೀತಿ| ಸ್ವೇನ-ಫಲಪಿಪ್ಪಲೀಕ್ವಾಥೇನ| ತ್ರಿಭಾಗಂ-ತೃತೀಯಭಾಗತುಲ್ಯಂ, ಸಮ್ಮೀಲಿತಂ ತ್ರಿಫಲಾಚೂರ್ಣಂ ಯಸ್ಮಿಂಸ್ತತ್ತಥಾ| ಜ್ವರಾದಿಮಾನ್ ಪಿಬೇತ್| ಷ್ಠೇವಃ-ಕಫಪ್ರಸೇಕಃ|
Adhikarana ಕಫಸ್ಥಾನಗೇ ಪಿತ್ತೇ (೧೨) · Śloka ೧೨
ಪಿತ್ತೇ ಕಫಸ್ಥಾನಗತೇ ಜೀಮೂತಾದಿಜಲೇನ ತತ್| |೧೨|
पित्ते कफस्थानगते जीमूतादिजलेन तत्| |१२|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಪಿತ್ತೇ ಕಫಸ್ಥಾನಗತೇ ಸತಿ ಗ್ರನ್ಥ್ಯಾ (ಜ್ವರಾ) ದಿಮಾನ್ನರಸ್ತತ್-ಮದನಫಲಂ, ಜೀಮೂತಾದಿಜಲೇನ ಪಿಬೇತ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦-ವಮನಾನ್ತರಮಾಹ-ಪಿತ್ತ ಇತಿ| ಕಫಸ್ಥಾನಗತೇ ಪಿತ್ತೇ ತತ್-ಫಲಪಿಪ್ಪಲೀಚೂರ್ಣಂ, ಜೀಮೂತಾದಿಜಲೇನ ಪಿಬೇತ್| ಜೀಮೂತಾದಯಃ-ಶ್ರೇಷ್ಠೇಷೂಕ್ತಾಃ|
Adhikarana ಹೃದ್ದಾಹಾದೌ ವಮನಯೋಗಃ (೧೨-೧೩) · Śloka ೧೩
| ಹೃದ್ದಾಹೇಽಧೋಸ್ತ್ರಪಿತ್ತೇ ಚ ಕ್ಷೀರಂ ತತ್ಪಿಪ್ಪಲೀಶೃತಮ್||೧೨|| ಕ್ಷೈರೇಯೀಂ ವಾ| |೧೩|
| हृद्दाहेऽधोस्त्रपित्ते च क्षीरं तत्पिप्पलीशृतम्||१२|| क्षैरेयीं वा| |१३|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಹೃದಯದಾಹೇಽಧೋಗೇ ರಕ್ತಪಿತೇ [ಚ] ತಸ್ಯ-ಮದನಫಲಸ್ಯ, ಪಿಪ್ಪಲೀಭಿಃ ಕ್ವಥಿತಂ ಕ್ಷೀರಂ ಕ್ಷೈರೇಯೀಂ ವಾ ಪಿಬೇತ್| ತನ್ತ್ರಾನ್ತರೇ ಚ ಕ್ಷೀರಶ್ರಪಣವಿಧಿರುಕ್ತಃ-"ದ್ರವ್ಯಾದಷ್ಟಗುಣಂ ಕ್ಷೀರಂ ಕ್ಷೀರಾತ್ತೋಯಂ ಚತುರ್ಗುಣಮ್| ಕ್ಷೀರಾವಶೇಷಃ ಕರ್ತವ್ಯಃ ಕ್ಷೀರಪಾಕೇ ತ್ವಯಂ ವಿಧಿಃ||" ಇತಿ| ಅಸ್ರಪಿತ್ತ ಇತ್ಯೇತಾವತ್ಯುಕ್ತ ಊರ್ಧ್ವಗೋಭಯಗಯೋರಸ್ರಪಿತ್ತಯೋರ್ವಮನಾಯೋಗ್ಯತ್ವಾದೇವಾಧೋಗ್ರಹಣೇ ಸಿದ್ಧೇ ಪುನರಧೋಗ್ರಹಣಂ ಸುಖತರಪ್ರತಿಪತ್ತ್ಯರ್ಥಮ್| ಕ್ಷೈರೇಯೀಮಿತಿ "ಕ್ಷೀರಾಡ್ ಢಞ್" ಇತಿ ಢಞ್, "ಟಿಡ್ ಢಾಣ" ಇತಿ ಙೀಪ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ ರಂ-ಅನ್ಯದಾಹ-ಹೃದ್ದಾಹ ಇತಿ| ಫಲಪಿಪ್ಪಲೀಶೃತಂ ಕ್ಷೀರಂ ಕ್ಷೈರೇಯೀಂ ವಾ ಹೃದ್ದಾಹೇಽಧೋಸ್ರಪಿತ್ತೇ ಚ ಪಿಬೇತ್| ಕ್ಷೈರೇಯೀಂ-ಕ್ಷೀರಪೇಯಾಮ್| ಕ್ಷೀರಂ ಚ-ತತ್ಪಿಪ್ಪಲೀಶೃತಮೇವ| ಸಙ್ಗ್ರಹೇ ತು (ಕ. ಅ.೧)-"ತಸ್ಯ ವಾ ಪಯಸಃ ಶೀತಸ್ಯ ಸನ್ತಾನಿಕಾಞ್ಜಲಿಂ ಪಿತ್ತೇ ಪ್ರಕುಪಿತೇ ಉರಃಕಣ್ಠಹೃದಯೇ ಚ ತನುಕಫೋಪದಿಗ್ಧೇ|" ಇತಿ|
Adhikarana ಕಫಚ್ಛರ್ದ್ಯಾದೌ ವಮನಯೋಗಃ (೧೩) · Śloka ೧೩
ಕಫಚ್ಛರ್ದಿಪ್ರಸೇಕತಮಕೇಷು ತು| ದಧ್ಯುತ್ತರಂ ವಾ ದಧಿ ವಾ ತಚ್ಛೃತಕ್ಷೀರಸಮ್ಭವಮ್||೧೩||
कफच्छर्दिप्रसेकतमकेषु तु| दध्युत्तरं वा दधि वा तच्छृतक्षीरसम्भवम्||१३||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಕಫಚ್ಛರ್ದಿಪ್ರಸೇಕತಮಕೇಷು ದಧ್ಯುತ್ತರಂ-ದಧಿಸರಮೇವ ಹಿತಮ್| ಅಥವಾ ದಧಿ ಹಿತಮ್| ಉಭಯಮಪಿ ವಮನೇ ಹಿತಂ ತಚ್ಛೃತಕ್ಷೀರಸಮ್ಭವಮ್| ತಚ್ಛೃತಂ-ಮದನಪಿಪ್ಪಲೀಶೃತಮ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦ -ಅನ್ಯದಾಹ-ಕಫಚ್ಛರ್ದೀತಿ| ಕಫಚ್ಛರ್ದ್ಯಾದಿಷು ತು ತಚ್ಛೃತಕ್ಷೀರಜಂ ದಧಿ ದಧ್ಯುತ್ತರಂ ವಾ|
Adhikarana ಸುಖಕಾರಕೋ ವಮನಯೋಗಃ (೧೪) · Śloka ೧೪
ಫಲಾದಿಕ್ವಾಥಕಲ್ಕಾಭ್ಯಾಂ ಸಿದ್ಧಂ ತತ್ಸಿದ್ಧದುಗ್ಧಜಮ್| ಸರ್ಪಿಃ ಕಫಾಭಿಭೂತೇಽಗ್ನೌ ಶುಷ್ಯದ್ದೇಹೇ ಚ ವಾಮನಮ್||೧೪||
फलादिक्वाथकल्काभ्यां सिद्धं तत्सिद्धदुग्धजम्| सर्पिः कफाभिभूतेऽग्नौ शुष्यद्देहे च वामनम्||१४||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಕ್ವಾಥಶ್ಚ ಕಲ್ಕಶ್ಚ ಕ್ವಾಥಕಲ್ಕೌ, ಫಲಾದೀನಾಂ-ಮದನಫಲಜೀಮೂತಕೇಕ್ಷ್ವಾದೀನಾಂ ಕ್ವಾಥಕಲ್ಕೌ, ತಾಭ್ಯಾಂ ಸಿದ್ಧಂ-ಪಕ್ವಂ, ಸರ್ಪಿಃ ಕಫೇನಾಭಿಭೂತೇಽಗ್ನೌ ಶುಷ್ಯಚ್ಛರೀರೇ ಚ ವಾಮನಂ ಹಿತಮ್| ಕಿಮ್ಭೂತಂ ಸರ್ಪಿಃ ? ತತ್ಸಿದ್ಧದುಗ್ಧಜಮ್ ,- ತೈಶ್ಚ-ಫಲಾದಿಭಿಃ ಶೃತಂ(ಸಿದ್ಧಂ), ತತ್ಸಿದ್ಧಂ ಚ ತದ್ದುಗ್ಧಂ ಚ ತಸ್ಮಾದುದ್ಭೂತಮ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦ -ಅನ್ಯದಾಹ-ಫಲಾದಿತಿ| ಫಲಾದೀನಿ-ಶ್ರೇಷ್ಠತ್ವೇನೋಕ್ತಾನಿ, ತೇಷಾಂ ಕ್ವಾಥಃ, ತೇಷಾಮೇವ ಕಲ್ಕಃ, ತೇಷಾಮೇವ ಕ್ಷೀರಾಜ್ಜಾತಂ ಸರ್ಪಿಃ, ಏಕತ್ರ ಸಿದ್ಧಂ ಮನ್ದಾಗ್ನೌ ಕಾರ್ಶ್ಯೇ ಚ ಪಿಬೇತ್| ಸಙ್ಗ್ರಹೇ ತು (ಕ. ಅ. ೧)-"ಫಲಮಜ್ಜಚೂರ್ಣಮಿಶ್ರೇಣ ವಾಽಽರಗ್ವಧಾದಿದ್ರವ್ಯಾಣಾಂ ಗೋಪಘೋಣ್ಟಾಭೂನಿಮ್ಬಬಾಣವರ್ಜಾನಾಂ ಸಸೋಮವಲ್ಕಪಞ್ಚಕೋಲಕಾನಾಮನ್ಯತಮಸ್ಯ ನಿರ್ಯೂಹೇಣ ಸಾಧಿತಂ ಲೇಹಮುಪಯುಞ್ಜೀತ| ಫಲಮಜ್ಜಚೂರ್ಣಮಿಶ್ರೇಣ ವಾ ರೇಣುಕೈಲಾಶತಾಹ್ವಾಕುಸ್ತುಮ್ಬುರುತಗರಕುಷ್ಠತ್ವಕ್ಚೋರಕಮರುಬಕಾಗುರುಗುಗ್ಗುಲುವಾಲಕಶ್ರೀವೇಷ್ಟಕಪರಿಪೇಲವಮಾಂಸೀಶೈಲೇಯಕಸ್ಥೌಣೇಯಕಸುರಸಾ- ಪಾಲೇವತಪೂತ್ಯಶೋಕರೋಹಿಣೀನಾಂ ದ್ವಾವಿಂಶತೇರನ್ಯತಮಸ್ಯ ಕಷಾಯೇಣ ಸಾಧಿತಾಮುತ್ಕಾರಿಕಾಮೋದನಂ ವಾ ಭಕ್ಷಯೇತ್| ಫಲಪಿಪ್ಪಲೀಸ್ವರಸಕಷಾಯಪರಿಪೀತೈರ್ವಾ ತಿಲಶಾಲಿತನ್ದುಲಪಿಷ್ಟೈಸ್ತತ್ಕಷಾಯೋಪಸೃಷ್ಟೈಃ ಸುರಸಾದಿದ್ರವ್ಯಾನ್ಯತಮನಿರ್ಯೂಹೋಪಸೃಷ್ಟೈರ್ವಾ ಶಷ್ಕುಲೀರಪೂಪಾನನ್ಯಂ ವಾ ಭಕ್ಷ್ಯಂ ಸಾಧಿಯಿತ್ವಾ ಭಕ್ಷಯೇತ್|" ಇತಿ|
Adhikarana ಭಕ್ಷ್ಯಭೋಜ್ಯೇಷು ವಮನಯೋಗಃ (೧೫-೧೬) · Śloka ೧೬
ಸ್ವರಸಂ ಫಲಮಜ್ಜ್ಞೋ ವಾ ಭಲ್ಲಾತಕವಿಧಿಶೃತಮ್| ಆದರ್ವೀಲೇಪನಾತ್ಸಿದ್ಧಂ ಲೀಢ್ವಾ ಪ್ರಚ್ಛರ್ದಯೇತ್ಸುಖಮ್||೧೫|| ತಂ ಲೇಹಂ ಭಕ್ಷ್ಯಭೋಜ್ಯೇಷು ತತ್ಕಷಾಯಾಂಶ್ಚ ಯೋಜಯೇತ್| |೧೬|
स्वरसं फलमज्ज्ञो वा भल्लातकविधिशृतम्| आदर्वीलेपनात्सिद्धं लीढ्वा प्रच्छर्दयेत्सुखम्||१५|| तं लेहं भक्ष्यभोज्येषु तत्कषायांश्च योजयेत्| |१६|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಫಲಮಜ್ಜ್ಞೋ ವಾ ಸ್ವರಸಂ ಭಲ್ಲಾತಕವಿಧಾನೇನ ಶೃತಂ ದರ್ವೀಲೇಪಂ ಯಾವತ್ ಪಕ್ತ್ವಾ ಲೀಢ್ವಾ ಸುಖಂ ವಮೇತ್| ತಂ ಚ ಲೇಹಂ ಭಕ್ಷ್ಯಾದಿಷು ತಥಾ ತಸ್ಯ-ಮದನಫಲಸ್ಯ, ಕಷಾಯಾನ್ ಯೋಜಯೇತ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ ರಂ-ಅನ್ಯದಾಹ-ಸ್ವರಸಮಿತಿ| ಭಲ್ಲಾತಕವಿಧಿಃ-ಉಕ್ತೋ ರಸಾಯನೇಷು (ಹೃ.ಉ.ಅ. ೩೯/೭೨)|
Adhikarana ಸನ್ತರ್ಪಣವ್ಯಾಧಿಷು ವಮನಯೋಗಃ (೧೬-೧೭) · Śloka ೧೭
| ವತ್ಸಕಾದಿಪ್ರತೀವಾಪಃ ಕಷಾಯಃ ಫಲಮಜ್ಜಜಃ||೧೬|| ನಿಮ್ಬಾರ್ಕಾನ್ಯತರಕ್ವಾಥಸಮಾಯುಕ್ತೋ ನಿಯಚ್ಛತಿ| ಬದ್ಧಮೂಲಾನಪಿ ವ್ಯಾಧೀನ್ ಸರ್ವಾನ್ ಸನ್ತರ್ಪಣೋದ್ಭವಾನ್||೧೭||
| वत्सकादिप्रतीवापः कषायः फलमज्जजः||१६|| निम्बार्कान्यतरक्वाथसमायुक्तो नियच्छति| बद्धमूलानपि व्याधीन् सर्वान् सन्तर्पणोद्भवान्||१७||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಮದನಫಲಮಜ್ಜಜೋ ವಾ ಕಷಾಯೋ ವತ್ಸಕಾದಿಗಣಪ್ರತೀವಾಪೋ (ಹೃ. ಸೂ. ಅ. ೧೫|೩೩) ನಿಮ್ಬಾರ್ಕಾನ್ಯತರಕ್ವಾಥಸಂಯುಕ್ತೋ ವ್ಯಾಧೀನ್ ಸಮೂಲಾನಪಿ ನಿಯಚ್ಛತಿ| ಕೀದ್ದಶಾನ್ ? ಸನ್ತರ್ಪಣಜಾನ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ ರಂ-ಅನ್ಯದಾಹ-ವತ್ಸಕಾದೀತಿ|
Adhikarana ಫಲಾಭಾವೇ ಪುಷ್ಪಂ ಶಲಾಟು ವಾ (೧೮-೨) · Śloka ೨
ರಾಠಪುಷ್ಪಫಲಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಚೂರ್ಣೈರ್ಮಾಲ್ಯಂ ಸುರೂಕ್ಷಿತಮ್| ವಮೇನ್ಮಣ್ಡರಸಾದೀನಾಂ ತೃಪ್ತೋ ಜಿಘ್ರನ್ ಸುಖಂ ಸುಖೀ||೧೮|| ಏವಮೇವ ಫಲಾಭಾವೇ ಕಲ್ಪ್ಯಂ ಪುಷ್ಪಂ ಶಲಾಟು ವಾ| |೧೯| ಇತಿ ಮದನಕಲ್ಪಃ||೨||
राठपुष्पफलश्लक्ष्णचूर्णैर्माल्यं सुरूक्षितम्| वमेन्मण्डरसादीनां तृप्तो जिघ्रन् सुखं सुखी||१८|| एवमेव फलाभावे कल्प्यं पुष्पं शलाटु वा| |१९| इति मदनकल्पः||२||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಮದನಪುಷ್ಪಫಲಸೂಕ್ಷ್ಮಚೂರ್ಣೈಃ ಸುರೂಕ್ಷಿತಂ-ತದ್ರಜಸಾಽತಿಧೂಸರಿತಂ, ಪುಷ್ಪಂ ಜಿಘ್ರನ್ ಮಣ್ಡರಸಾದೀನಾಂ ತೃಪ್ತಃ , ಆದಿಗ್ರಹಣಾತ್ ಕೃಶರಾಕ್ಷೀರಯವಾಗೂನಾಂ ಪರಿಗ್ರಹಃ , ತಥಾವಿಧೋ ಜಿಘ್ರನ್ ಸುಖೀ-ಕ್ಲೇಶಮಸಹಿಷ್ಣುಃ , ಸುಖೇನ ವಮೇತ್| ಏವಮೇವ-ಅನೇನೈವ ಕ್ರಮೇಣ, ಫಲಾಭಾವೇ ಸತಿ ಪುಷ್ಪಂ ಪ್ರಕೃತತ್ವಾನ್ಮದನಸ್ಯ, ಕಲ್ಪನೀಯಮ್| "ಅಥಾದಾಯ ತತೋ ಮಾತ್ರಾಂ ಜರ್ಜರೀಕೃತ್ಯ ವಾಸಯೇತ್| ಶರ್ವರೀಂ ಮಧುಯಷ್ಟ್ಯಾ ವಾ ಕೋವಿದಾರಸ್ಯ ವಾ ಜಲೇ||" (ಶ್ಲೋ. ೬) ಇತ್ಯಾದಿವಿಧಿನಾ ಶಲಾಟು ವಾ-ಬಾಲಮದನಂ ಅಪಕ್ವಂ ಫಲಂ ವಾ, ಏವಂ ಕಲ್ಪನೀಯಮ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦ - ಅನ್ಯದಾಹ-ರಾಠಪುಷ್ಪಫಲೇತಿ| ರಾಠೋ-ಮದನಃ| ಸುರುಷಿತಂ-ಸುಷ್ಠು ಅವಕೀರ್ಣಮ್| ಶಲಾಟು-ಬಾಲಂ ಫಲಮ್| ಸಙ್ಗ್ರಹೇ ತು (ಕ. ಅ. ೧)-"ಫಲಪಿಪ್ಪಲೀನಾಂ ವಾ ಫಲಾದಿನಿರ್ಯೂಹೇಣೈಕವಿಂಶತಿಕೃತ್ವಃ ಸುಭಾವಿತಾನಾಂ ಕುಸುಮರಜಃಸದೃಶೇನ ಚೂರ್ಣೇನಾವಚೂರ್ಣಯೇತ್ ಸರಸಿ ಸರೋರುಹಂ ಬೃಹತ್ಸಾಯಾಹ್ನೇ ತದ್ರಾತ್ರಿಮುಷಿತಂ ಪ್ರಭಾತೇ ಪುನರವಚೂರ್ಣಿತಮುದ್ಧೃತ್ಯ ಹರಿದ್ರಾಕೃಶರಾಕ್ಷೀರಯವಾಗೂನಾಮನ್ಯತಮಂ ಸೈನ್ಧವಗುಡಫಾಣಿತೋಪೇತಮಾಕಣ್ಠಂ ಪೀತವಾನುಪಜಿಘ್ರನ್ ಸುಕುಮಾರಃ ಸಮುಚಿತಗನ್ಧಸಮ್ಪದುತ್ಕ್ಲಿಷ್ಟಕಫಪಿತ್ತೋ ಭೇಷಜದ್ವೇಷೀ ಚ ತಥಾ ಸುಖೇನ ಛರ್ದಯತಿ| ಏತೇನ ಸರ್ವಮಾಲ್ಯಗನ್ಧಪ್ರಾವರಣಪಟಾ ವ್ಯಾಖ್ಯಾತಾಃ|" ಇತಿ|
Adhikarana ಜೀಮೂತಕಲ್ಪಃ (೧೯) · Śloka ೧೯
ಅಥ ಜೀಮೂತಕಲ್ಪ:| | ಜೀಮೂತಾದ್ಯಾಶ್ಚ ಫಲವತ್|೧೯|
अथ जीमूतकल्प:| | जीमूताद्याश्च फलवत्|१९|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಜೀಮೂತತುಮ್ಬೀಕೋಶಾತಕ್ಯಾದ್ಯಾಃ ಕುಟಜಫಲಪರ್ಯನ್ತಾಃ ಫಲವತ್-ಮದನಫಲತುಲ್ಯವಿಧಿನಾ, ಕಲ್ಪ್ಯಾಃ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ ರಂ-ಮದನವಿಧಿಂ ಜೀಮೂತಾದಿಷ್ವತಿದಿಶತಿ-ಜೀಮೂತಾದ್ಯಾ ಇತಿ|
Adhikarana ಜ್ವರಶ್ವಾಸಾದೌ ಜೀಮೂತೋ ಯೋಜ್ಯಃ (೧೯-೨೦) · Śloka ೨೦
| ಜೀಮೂತಂ ತು ವಿಶೇಷತಃ||೧೯|| ಪ್ರಯೋಕ್ತವ್ಯಂ ಜ್ವರಶ್ವಾಸಕಾಸಹಿಧ್ಮಾದಿರೋಗಿಣಾಮ್| |೨೦|
| जीमूतं तु विशेषतः||१९|| प्रयोक्तव्यं ज्वरश्वासकासहिध्मादिरोगिणाम्| |२०|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ವಿಶೇಷೇಣ ತು ಜೀಮೂತೋ ಜ್ವರಾದಿಷು ಯೋಜ್ಯಃ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦ -ಅಥ ಜೀಮೂತಕಲ್ಪಃ| ತತ್ರ ವಿಷಯಮಾಹ-ಜೀಮೂತಮಿತಿ| ಜೀಮೂತಂ-ದೇವದಾಲೀ|
Adhikarana ತುಮ್ಬೀಕೋಶಾತಕೀಷ್ವಪೀಯಂ ಕಲ್ಪನಾ (೨೦-೨೨) · Śloka ೨೨
| ಪಯಃ ಪುಷ್ಪೇಽಸ್ಯ ನಿರ್ವೃತ್ತೇ, ಫಲೇ ಪೇಯಾ ಪಯಸ್ಕೃತಾ||೨೦|| ಲೋಮಶೇ ಕ್ಷೀರಸನ್ತಾನಂ, ದಧ್ಯುತ್ತರಮಲೋಮಶೇ| ಶೄತೇ ಪಯಸಿ ದಧ್ಯಮ್ಲಂ ಜಾತಂ ಹರಿತಪಾಣ್ಡುಕೇ||೨೧|| ಆಸುತ್ಯ ವಾರುಣೀಮಣ್ಡಂ ಪಿಬೇನ್ಮೃದಿತಗಾಲಿತಮ್| ಕಫಾದರೋಚಕೇ ಕಾಸೇ ಪಾಣ್ಡುತ್ವೇ ರಾಜಯಕ್ಷ್ಮಣಿ||೨೨||
| पयः पुष्पेऽस्य निर्वृत्ते, फले पेया पयस्कृता||२०|| लोमशे क्षीरसन्तानं, दध्युत्तरमलोमशे| शॄते पयसि दध्यम्लं जातं हरितपाण्डुके||२१|| आसुत्य वारुणीमण्डं पिबेन्मृदितगालितम्| कफादरोचके कासे पाण्डुत्वे राजयक्ष्मणि||२२||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಅಸ್ಯ-ಜೀಮೂತಸ್ಯ, ಪುಷ್ಪೇ ಸಮ್ಪನ್ನೇ ಪಯಃ-ಕ್ಷೀರಂ, ಜೀಮೂತಕಶೃತಂ ಪ್ರಯೋಜ್ಯಮ್| ಫಲೇಽಸ್ಯ ನಿಷ್ಪನ್ನೇ ಪಯಸ್ಕೃತಾ-ಜೀಮೂತಶೃತಕ್ಷೀರನಿಷ್ಪಾದಿತಾ, ಪೇಯಾ ಯೋಜ್ಯಾ| ಜೀಮೂತಫಲಸ್ಯ ಲೋಮಶಾಲೋಮಶತಯಾ ಮೃದುಕಠಿನಭೇದೇನ ದ್ವೈವಿಧ್ಯಮ್| ಲೋಮಶೇ ತಸ್ಮಿನ್ ಜೀಮೂತಫಲೇ ಶೃತಕ್ಷೀರಸ್ಯ ಯಾ ಸನ್ತಾನಿಕಾ-ಶೀತೀಭೂತಸ್ಯೋಪರಿಷ್ಟಾದ್ಧನೋಽವಯವಃ , ತಂ ವಮನೇ ಪಿಬೇತ್| ಅಲೋಮಶೇ ಜೀಮೂತಫಲೇ-ಕಾಠಿನ್ಯಮಾಗತೇ, ತಚ್ಚೂರ್ಣಯುತಂ ದಧ್ಯುತ್ತರಂ-ದಧಿಸರಂ, ಪಿಬೇತ್| ಶೃತೇ ಪಯಸಿ ಪ್ರಕೃತತ್ವಾಜ್ಜೀಮೂತಫಲೈಃ ಶೃತೇ| ಕಿಮ್ಭೂತೇ ? ಹರಿತಪಾಣ್ಡುಕೇ,-ಲೋಮಶಾಲೋಮಶಯೋರ್ಮಧ್ಯಮಾವಸ್ಥಾಂ ಪ್ರಾಪ್ತೇ ಸತಿ, ದಧ್ಯಮ್ಲಂ ಜಾತಂ ಪಿಬೇತ್| ಅಮ್ಲಮೇವ ದಧಿ-ದಧ್ಯಮ್ಲಮ್, ಕೇಚಿತ್ತು ಮಸ್ತು ದಧ್ಯಮ್ಲಮಿತ್ಯಾಹುಃ| ಜೀಮೂತಫಲೇನ ವಾಽಽಸುತ್ಯ ವಾರುಣೀಮಣ್ಡಂ ಪಿಬೇತ್| ಕಿಮ್ಭೂತಮ್ ? ಮೃದಿತಗಾಲಿತಂ,-ಪೂರ್ವಂ ಮೃದಿತಂ ಖಜಾದಿನಾ, ಪಶ್ಚಾದ್ ಗಾಲಿತಂ-ಪ್ರಸ್ರತಮ್| ಕೇಷು ? ಕಫಾರೋಚಕಾದಿಷು|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ ರಂ-ಪ್ರಯೋಗಮಾಹ-ಪಯ ಇತಿ| ಅಸ್ಯ-ಜೀಮೂತಸ್ಯ, ಪುಷ್ಪೇ ನಿರ್ವೃತ್ತೇ ಪುಷ್ಪಸಿದ್ಧಂ ಪಯಃ ಪ್ರಯೋಕ್ತವ್ಯಮ್| ಫಲೇ ಫಲಸಿದ್ಧಕ್ಷೀರಪೇಯಾ| ಲೋಮಶೇ ಫಲೇ ತತ್ಸಿದ್ಧಕ್ಷೀರಸನ್ತಾನಿಕಾ| ಚ್ಯುತಲೋಮನಿ ಫಲೇ ತತ್ಸಿದ್ಧಕ್ಷೀರದಧಿಸರಂ ದಧಿ ವಾ| ಹರಿತಪಾಣ್ಡುನಿ ಫಲೇ ತತ್ಸಿದ್ಧಕ್ಷೀರಜಮಮ್ಲಂ ದಧಿ ಕ್ಷೀರಂ ವಾ| ಹರಿತಪಾಣ್ಡುಭಿರ್ವಾರುಣೀಮಣ್ಡಂ ಆಸುನುಯಾತ್-ಅವಸ್ಥಾನ್ತರಂ ನಯೇತ್| ತತೋ ಮೃದಿತಗಾಲಿತಂ ಕಫಜೇಷ್ವರೋಚಕಾದಿಷು ಪಿಬೇತ್|
Adhikarana ವಾತಪಿತ್ತಾರ್ದಿತೇ ವಮನಯೋಗಃ (೨೩) · Śloka ೨೩
ಇಯಂ ಚ ಕಲ್ಪನಾ ಕಾರ್ಯಾ ತುಮ್ಬೀಕೋಶಾತಕೀಷ್ವಪಿ| |೨೩|
इयं च कल्पना कार्या तुम्बीकोशातकीष्वपि| |२३|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಇಯಂ ಚ ಕಲ್ಪನಾ-'ಪಯಃ ಪುಷ್ಪೇಽಸ್ಯ ನಿರ್ವೃತ್ತೇ' ಇತ್ಯಾದಿಕಾ 'ಆಸುತ್ಯ ವಾರುಣೀಮಣ್ಡಂ' ಇತಿಪರ್ಯನ್ತಾ, ತುಮ್ಬೀಕೋಶಾತಕೀಷ್ವಪಿ ಕಾರ್ಯಾ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦-ಜೀಮೂತಕಲ್ಪನಾಂ ತುಮ್ಬೀಕೋಶಾತಕ್ಯೋರತಿದಿಶತೀಯಮಿತಿ| ಇಯಂ-ಅವಸ್ಥಾಭೇದೇನ, ಕಲ್ಪನಾ ತುಮ್ಬ್ಯಾಂ ಕೋಶಾತಕೀದ್ವಯೇ ಚ|
Adhikarana ಪಿತ್ತಶ್ಲೇಷ್ಮಜ್ವರೇ ವಮನಯೋಗಃ (೨೩-೨೫) · Śloka ೨೫
| ಪರ್ಯಾಗತಾನಾಂ ಶುಷ್ಕಾಣಾಂ ಫಲಾನಾಂ ವೇಣಿಜನ್ಮನಾಮ್||೨೩|| ಚೂರ್ಣಸ್ಯ ಪಯಸಾ ಶುಕ್ತಿಂ ವಾತಪಿತ್ತಾರ್ದಿತಃ ಪಿಬೇತ್| ದ್ವೇ ವಾ ತ್ರೀಣ್ಯಪಿ ವಾಽಽಪೋಥ್ಯ ಕ್ವಾಥೇ ತಿಕ್ತೋತ್ತಮಸ್ಯ ವಾ||೨೪|| ಆರಗ್ವಧಾದಿನವಕಾದಾಸುತ್ಯಾನ್ಯತಮಸ್ಯ ವಾ| ವಿಮೃದ್ಯ ಪೂತಂ ತಂ ಕ್ವಾಥಂ ಪಿತ್ತಶ್ಲೇಷ್ಮಜ್ವರೀ ಪಿಬೇತ್||೨೫||
| पर्यागतानां शुष्काणां फलानां वेणिजन्मनाम्||२३|| चूर्णस्य पयसा शुक्तिं वातपित्तार्दितः पिबेत्| द्वे वा त्रीण्यपि वाऽऽपोथ्य क्वाथे तिक्तोत्तमस्य वा||२४|| आरग्वधादिनवकादासुत्यान्यतमस्य वा| विमृद्य पूतं तं क्वाथं पित्तश्लेष्मज्वरी पिबेत्||२५||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಪರ್ಯಾಗತಾನಾಂ-ಪ್ರಾಪ್ತಸಮ್ಯಕ್ಪಾಕಾನಾಂ, ಫಲಾನಾಂ ವೇಣಿಜನ್ಮನಾಂ-ದೇವದಾಲ್ಯುತ್ಪನ್ನಾನಾಂ, ಚೂರ್ಣಸ್ಯ ಶುಕ್ತಿಂ-ಅರ್ಧಪಲಂ, ಪಯಸಾ ವಾತಪಿತ್ತಾಭ್ಯಾಮರ್ದಿತಃ-ಆತುರಃ , ಪಿಬೇತ್| ದ್ವೇ ವಾ ತ್ರೀಣ್ಯಪಿ ವಾ ಜೀಮೂತಫಲನ್ಯಾಪೋಥ್ಯ-ಜರ್ಜರೀಕೃತ್ಯ, ತಿಕ್ತೋತ್ತಮಸ್ಯ-ನಿಮ್ಬಸ್ಯ, ಕ್ವಾಥಂ ಪಿತ್ತಶ್ಲೇಷ್ಮಜ್ವರೀ ಪಿಬೇತ್| ಅಥವಾ, ಆರಗ್ವಧಾದಿನವಕಾತ್-ಆರಗ್ವಧವರ್ಗಾದಾದ್ಯೌಷಧನವಕಾತ್, ಅನ್ಯತಮಸ್ಯ ಕ್ವಾಥೇ ದ್ವೇ ವಾ ತ್ರೀಣ್ಯಪಿ ವಾ ಜೀಮೂತಫಲಾನ್ಯಾಸುತ್ಯ-ಸನ್ಧಾಯ, ತಥಾ ವಿಮೃದ್ಯ ಪೂತಂ ಕ್ವಾಥ ಪಿತ್ತಶ್ಲೇಷ್ಮಜ್ವರೀ ಪಿಬೇತ್| ಗರಾಗರೀ ಚ ವೇಣೀ ಚ ದೇವದಾಲೀ ಚ ಜೀಮೂತಂ ಚೇತಿ ಪರ್ಯಾಯಾಃ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦ -ಅನ್ಯದಾಹ-ಪರ್ಯಾಗತಾನಾಮಿತಿ| ಪರ್ಯಾಗತಾನಾಂ-ಪಕ್ವಾನಾಮ್| ವೇಣೀ-ಜೀಮೂತಃ| ಶುಕ್ತಿಂ-ಅರ್ಧಪಲಮ್| ಅನ್ಯದಾಹ-ದ್ವೇ ವೇತಿ| ಆಪೋಥ್ಯ-ಜರ್ಜರೀಕೃತ್ಯ| ತಿಕ್ತೋತ್ತಮಸ್ಯ-ಪಟೋಲಸ್ಯ| ಸಙ್ಗ್ರಹೇ ತು (ಕ. ಅ. ೧)-"ಜೀವಕರ್ಷಭಕೇಕ್ಷುಶತಾವರೀನಾಮನ್ಯತಮಸ್ಯ ಸ್ವರಸೇನ ವಾ ಪಿತ್ತಜೇ| ಅಥವಾ ಪೂರ್ವವತ್ ಘೃತಂ ಸಿದ್ಧಮ್|" ಇತಿ|ಃ
Adhikarana ಪಿತ್ತ್ಜ್ವರಾದೌ ವಮನಯೋಗಃ (೨೬-೨) · Śloka ೨
ಜೀಮೂತಕಲ್ಕಂ ಚೂರ್ಣಂ ವಾ ಪಿಬೇಚ್ಛೀತೇನ ವಾರಿಣಾ| ಜ್ವರೇ ಪೈತ್ತೇ, ಕವೋಷ್ಣೇನ ಕಫವಾತಾತ್ಕಫಾದಪಿ||೨೬|| ಇತಿ ಜಿಮೂತಕಲ್ಪಃ||೨||
जीमूतकल्कं चूर्णं वा पिबेच्छीतेन वारिणा| ज्वरे पैत्ते, कवोष्णेन कफवातात्कफादपि||२६|| इति जिमूतकल्पः||२||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಜೀಮೂತಚುರ್ಣಂ-ಫಲಮಪಿ ಕಲ್ಕೀಕೃತ್ಯಾಥವಾ ತಚ್ಚೂರ್ಣಂ ಪಿತ್ತಜಜ್ವರೇ ಶೀತೇನ ಜಲೇನಾಲೋಡ್ಯ ಪಿಬೇತ್| ತಸ್ಯೈವ ಕಲ್ಕಂ ಚೂರ್ಣಂ ವಾ ಕಫವಾತಾತ್ ಕಫಾಚ್ಚೋದ್ಭೂತೇ ಜ್ವರೇ ಕವೋಷ್ಣೇನ ವಾರಿಣಾ ಪಿಬೇತ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦-ಅನ್ಯದಾಹ-ಜೀಮೂತಕಲ್ಕಮಿತಿ|
Adhikarana ಕಾಸಶ್ವಾಸಾದೌ ಇಕ್ಷ್ವಾಕುಃಶಸ್ತಃ (೨೭) · Śloka ೨೭
ಅಥೇಕ್ಷ್ವಾಕುಕಲ್ಪಃ| ಕಾಸಶ್ವಾಸವಿಷಚ್ಛರ್ದಿಜ್ವರಾರ್ತೇ ಕಫಕರ್ಶಿತೇ| ಇಕ್ಷ್ವಾಕುರ್ವಮನೇ ಶಸ್ತಃ ಪ್ರತಾಮ್ಯತಿ ಚ ಮಾನವೇ||೨೭||
अथेक्ष्वाकुकल्पः| कासश्वासविषच्छर्दिज्वरार्ते कफकर्शिते| इक्ष्वाकुर्वमने शस्तः प्रताम्यति च मानवे||२७||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಕಾಸಾದ್ಯಾರ್ತೇ ಕಫಾರ್ದಿತೇ ಪುರುಷೇ ವಮನೇ-ವಮನವಿಷಯೇ, ಇಕ್ಷ್ವಾಕುಃ ಶಸ್ತಃ| ಪ್ರತಾಮ್ಯತಿ ಚ ಮಾನವೇ ಪ್ರತಮಕಾಕ್ರಾನ್ತತ್ವಾದ್ಯಃ ಪ್ರತಾಮ್ಯತಿ ನರಸ್ತಸ್ಮಿಂಶ್ಚ, ಶಸ್ತಃ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦ -ಅಥೇಕ್ಷ್ವಾಕುಕಲ್ಪಃ| ತತ್ರ ವಿಷಯಮಾಹ-ಕಾಸಶ್ವಾಸೇತಿ| ಇಕ್ಷ್ವಾಕುಃ-ಕಟುತುಮ್ಬೀ| ಪ್ರತಾಮ್ಯತಿ-ಮೂರ್ಚ್ಛಾಯುಕ್ತೇ|
Adhikarana ಪಿತ್ತಶ್ಲೇಷ್ಮಜ್ವರಾದೋಉ ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ಪ್ರಯೋಗಃ (೨೮) · Śloka ೨೮
ಫಲಪುಷ್ಪವಿಹೀನಸ್ಯ ಪ್ರವಾಲೈಸ್ತಸ್ಯ ಸಾಧಿತಮ್| ಪಿತ್ತಶ್ಲೇಷ್ಮಜ್ವರೇ ಕ್ಷೀರಂ ಪಿತ್ತೋದ್ರಿಕ್ತೇ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್||೨೮||
फलपुष्पविहीनस्य प्रवालैस्तस्य साधितम्| पित्तश्लेष्मज्वरे क्षीरं पित्तोद्रिक्ते प्रयोजयेत्||२८||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಫಲಪುಷ್ಪವಿಹೀನಸ್ಯ-ಅಸಞ್ಜಾತಫಲಪುಷ್ಪಸ್ಯ, [ತಸ್ಯ-] ಇಕ್ಷ್ವಾಕೋಃ, ಕಿಸಲಯೈಃ ಕ್ಷೀರಂ ಸಾಧಿತಂ ಪಿತ್ತಶ್ಲೇಷ್ಮಜ್ವರೇ ಪಿತ್ತೋದ್ರಿಕ್ತೇ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್| ಫಲಪುಷ್ಪವಿಹೀನಸ್ಯೇತ್ಯನೇನ ಕೋಮಲತ್ವಂ ಪ್ರತಿಪಾದಯತಿ ಇಕ್ಷ್ವಾಕೋಸ್ತನ್ತ್ರಕೃತ್| ಅನ್ಯಥಾ "ಪ್ರವಾಲೈಃ ಸಾಧಿತಂ ಕ್ಷೀರಂ ಪಿತ್ತೋದ್ರಿಕ್ತೇ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್|" ಇತಿ ಬ್ರೂಯಾತ್| ಇಕ್ಷ್ವಾಕುಫಲಸ್ಯ ಜರಠಾವಸ್ತಸ್ಯ ಪ್ರಯೋಗಮಾಹ-
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ ರಂ-ಪ್ರಯೋಗಮಾಹ-ಫಲಪುಷ್ಪವಿಹೀನಸ್ಯೇತಿ| ವಿಹೀನತ್ವಂ-ಅನುತ್ಪತ್ತ್ಯಾ|
Adhikarana ಕಫಕಾಸಾದೌ ವಮನಯೋಗಃ (೨೯) · Śloka ೨೯
ಹೄತಮಧ್ಯೇ ಫಲೇ ಜೀರ್ಣೇ ಸ್ಥಿತಂ ಕ್ಷೀರಂ ಯದಾ ದಧಿ| ಸ್ಯಾತ್ತದಾ ಕಫಜೇ ಕಾಸೇ ಶ್ವಾಸೇ ವಮ್ಯಂ ಚ ಪಾಯಯೇತ್||೨೯||
हॄतमध्ये फले जीर्णे स्थितं क्षीरं यदा दधि| स्यात्तदा कफजे कासे श्वासे वम्यं च पाययेत्||२९||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಇಕ್ಷ್ವಾಕುಫಲಸ್ಯ ಜರಠಾವಸ್ಥಸ್ಯ ಪ್ರಯೋಗಮಾಹ ಸ೦-ಹೃತಮಧ್ಯೇ ಜೀರ್ಣೇ-ಸುಪಕ್ವೇ, ತಸ್ಮಿನ್ ಇಕ್ಷ್ವಾಕೋ: ಫಲೇ ಹೃತಮಧ್ಯಭಾಗತ್ವಾಚ್ಛೂನ್ಯಮಧ್ಯೇ ಕ್ಷೀರಂ ಸ್ಥಿತಂ ಸತ್ ಯದಾ ದಧಿ ಜಾತಂ ಸ್ಯಾತ್ತದಾ ಕಫಕಾಸಾದಿಷು ವಮನಾರ್ಥಂ ಪಾಯಯೇತ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦-ಅನ್ಯದಾಹ-ಹೃತಮಧ್ಯ ಇತಿ| ಹೃತಮಧ್ಯೇ-ನಿಷ್ಕುಲೀಕೃತೇ| ಜೀರ್ಣೇ-ಪಕ್ವೇ|
Adhikarana ಪಾಣ್ಡುಕುಷ್ಠಾದೌ ವಮನಯೋಗಃ (೩೦) · Śloka ೩೦
ಮಸ್ತುನಾ ವಾ ಫಲಾನ್ಮಧ್ಯಂ ಪಾಣ್ಡುಕುಷ್ಠವಿಷಾರ್ದಿತಃ| ತೇನ ತಕ್ರಂ ವಿಪಕ್ವಂ ವಾ ಪಿಬೇತತ್ಸಮಧುಸೈನ್ಧವಮ್||೩೦||
मस्तुना वा फलान्मध्यं पाण्डुकुष्ठविषार्दितः| तेन तक्रं विपक्वं वा पिबेतत्समधुसैन्धवम्||३०||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಇಕ್ಷಾಕುಫಲಮಧ್ಯಂ ವಾ ಮಸ್ತುನಾ ಪಾಣ್ಡ್ವಾದ್ಯರ್ದಿತಃ ಪಿಬೇತ್| ತೇನ-ಇಕ್ಷ್ವಾಕುಫಲಮಧ್ಯೇನ, ತಕ್ರಂ ವಾ ವಿಪಕ್ವಂ ಮಧುಸೈನ್ಧವಯುತಂ ಪಿಬೇತ್| ಸಮಧುಸೈನ್ಧವಮಿತ್ಯುಕ್ತಂ ಸ್ಪಷ್ಟಾರ್ಥಮ್ ವಮನವಿಧೌ ಹಿ ಸಮಧುಸೈನ್ಧವಸ್ಯ ವಮನಸ್ಯಾನುಜ್ಞಾನಾತ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦ -ಅನ್ಯದಾಹ-ಮುಸ್ತುನೇತಿ| ತೇನ-ಫಲಮಧ್ಯೇನ| ಸಙ್ಗ್ರಹೇ ತು (ಕ.ಅ. ೧)-"ತದೇವ ವಾ ಮಧ್ಯಂ ಸಗುಡಪಲಲಂ ಭಕ್ಷಯೇತ್| ಇಕ್ಷ್ವಾಕುಫಲತೈಲಂ ವಾ ಪಿಬೇತ್|" ಇತಿ|
Adhikarana ವಿಷಗುಲ್ಮಾದೌ ವಮನಯೋಗಃ (೩೧) · Śloka ೩೧
ಭಾವಯಿತ್ವಾಽಽಜದುಗ್ಧೇನ ಬೀಜಂ ತೇನೈವ ವಾ ಪಿಬೇತ್| ವಿಷಗುಲ್ಮೌದರಗ್ರನ್ಥಿಗಣ್ಡೇಷು ಶ್ಲೀಪದೇಷು ಚ||೩೧||
भावयित्वाऽऽजदुग्धेन बीजं तेनैव वा पिबेत्| विषगुल्मौदरग्रन्थिगण्डेषु श्लीपदेषु च||३१||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಅಜಾದುಗ್ಧೇನ ತದ್ಬೀಜಂ ಭಾವಯಿತ್ವಾ ತೇನೈವ-ಛಗಲೀಕ್ಷೀರೇಣ, ವಿಷಗುಲ್ಮಾದಿಷು ಪಿಬೇತ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦ -ಅನ್ಯದಾಹ-ಭಾವಯಿತ್ವೇತಿ| ತೇನೈವ-ಆಜದುಗ್ಧೇನ, ವಿಷಾದಿಷು ಷಟ್ಸು ಪಿಬೇತ್|
Adhikarana ಕಫಜ್ವರಾದೌ ವಮನಯೋಗಃ (೩೨) · Śloka ೩೨
ಸಕ್ತುಭಿರ್ವಾ ಪಿಬೇನ್ಮನ್ಥಂ ತುಮ್ಬೀಸ್ವರಸಭಾವಿತೈಃ| ಕಫೋದ್ಭವೇ ಜ್ವರೇ ಕಾಸೇ ಗಲರೋಗೇಷ್ವರೋಚಕೇ||೩೨||
सक्तुभिर्वा पिबेन्मन्थं तुम्बीस्वरसभावितैः| कफोद्भवे ज्वरे कासे गलरोगेष्वरोचके||३२||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಸಕ್ತುಭಿಃ-ಯವಸಕ್ತುಭಿಃ, ತುಮ್ಬೀಸ್ವರಸಭಾವಿತೈರ್ಮನ್ಥಂ ವಾ ಪಿಬೇತ್| ಕಫೋದ್ಭವೇಷು ಜ್ವರಾದಿಷು|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦-ಅನ್ಯದಾಹ-ಸಕ್ತುಭಿರಿತಿ| ಕಫಜೇಷು ಜ್ವರಾದಿಷು ಮನ್ಥಂ ಪಿಬೇತ್|
Adhikarana ಗುಲ್ಮಜ್ವರಾದೌ ವಮನಯೋಗಃ (೩೩) · Śloka ೩೩
ಗುಲ್ಮೇ ಜ್ವರೇ ಪ್ರಸಕ್ತೇ ಚ ಕಲ್ಕಂ ಮಾಂಸರಸೈಃ ಪಿಬೇತ್| ನರಃ ಸಾಧು ವಮತ್ಯೇವಂ ನ ಚ ದೌರ್ಬಲ್ಯಮಶ್ನುತೇ||೩೩||
गुल्मे ज्वरे प्रसक्ते च कल्कं मांसरसैः पिबेत्| नरः साधु वमत्येवं न च दौर्बल्यमश्नुते||३३||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಕಲ್ಕಂ ತುಮ್ಬ್ಯಾ ಮಾಂಸರಸೈಃ ಪಿಬೇತ್| ಗುಲ್ಮೇ ತಥಾ ಜ್ವರೇ ಪ್ರಸಕ್ತೇ-ದೀರ್ಘಕಾಲಾನುಬನ್ಧಿನಿ| ಏವಂ ಸತಿ ಪುರುಷಃ ಸಾಧುಕೃತ್ವಾ ವಮತಿ| ದೌರ್ಬಲ್ಯಂ ಚ ನ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦ -ಅನ್ಯದಾಹ-ಗುಲ್ಮ ಇತಿ| ಗುಲ್ಮೇ ಚಿರಕಾಲಜ್ವರೇ ಚ ಮಾಂಸರಸೈಃ ಕಲ್ಕಂ ಪಿಬೇತ್|
Adhikarana ಸುಖಿಷು ಆಧ್ರಾಪಕೋ ವಮನಯೋಗಃ (೩೪-೩) · Śloka ೩
ತುಮ್ಬ್ಯಾಃ ಫಲರಸೈಃ ಶುಷ್ಕೈಃ ಸಪುಷ್ಪೈರವಚೂರ್ಣಿತಮ್| ಛರ್ದಯೇನ್ಮಾಲ್ಯಮಾಘ್ರಾಯ ಗನ್ಧಸಮ್ಪತ್ಸುಖೋಚಿತಃ||೩೪|| ಇತೀಕ್ಷ್ವಾಕುಕಲ್ಪಃ||೩||
तुम्ब्याः फलरसैः शुष्कैः सपुष्पैरवचूर्णितम्| छर्दयेन्माल्यमाघ्राय गन्धसम्पत्सुखोचितः||३४|| इतीक्ष्वाकुकल्पः||३||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ-(ತುಮ್ಬ್ಯಾಃ ಫಲರಸೈಃ ಪುಷ್ಪರಸೈಶ್ಚಾವಚೂರ್ಣಿತಂ ಶುಷ್ಕೈಃ-ಶೋಷಿತೈಃ,ತುಮ್ಬಿಫಲರಸೈಸ್ತುಮ್ಬಿಪುಷ್ಪಚೂರ್ಣಮಿಶ್ರಿತೈರವಚೂರ್ಣಿತಂ ಮಾಲ್ಯಾಮಾಘ್ರಾಯ ಸುಖಂ ವಮೇತ್| ಗನ್ಧಸಮ್ಪತ್-ಗನ್ಧಸಮ್ಪತ್ತಿಮತ್|)
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ್೦ -ಅನ್ಯದಾಹ-ತುಮ್ಬ್ಯಾ ಇತಿ| ತುಮ್ಬೀಫಲರಸೈಃ ತುಮ್ಬೀಪುಷ್ಪಚೂರ್ಣಮಿಶ್ರಿತೈಃ ಶೋಷಿತೈರವಚೂರ್ಣಿತಂ ಮಾಲ್ಯಮಾಘ್ರಾಯ ಸುಖಂ ವಮೇತ್| ಗನ್ಧಸಮ್ಪತ್-ಗನ್ಧಸಮ್ಪತ್ತಿಮತ್| ಸಙ್ಗ್ರಹೇ ತು (ಕ. ಅ. ೧)-"ಇಕ್ಷ್ವಕುಫಲಸ್ವರಸಂ ವಾ ತ್ರಿಗುಣಕ್ಷೀರಸಾಧಿತಮುರಃಸ್ಥಿತೇ ಕಫೇ ಪೀನಸೇ ಸ್ವರಸಾದೇ ಚ ಪಿಬೇತ್| ಬಿಲ್ವಮೂಲಪ್ರಸ್ಥಕ್ವಾಥೇನ ವಾ ತುಮ್ಬೀಬೀಜಾನಿ ಕ್ವಾಥಯೇತ್| ತತಸ್ತಮಿಂಸ್ತ್ರಿಭಾಗಘೃತೇ ಘೃತಸಮಾನಿ ಚ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ತುಮ್ಬೀಬೀಜಾನಿ ತದರ್ಧಾಂಶಿಕಾನಿ ಚ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ಜೀಮೂತಮಹಾಜಾಲಿನೀವತ್ಸಕಕೃತವೇಧನಾನಿ ಕ್ವಾಥತುಲ್ಯಮೇವ ಚ ತ್ರಿಕಟುಕಮಾವಪೇತ್| ತತಃ ಪುನರಧಿಶ್ರಿತ್ಯ ಲೇಹಂ ಸಾಧಯೇತ್| ತಮವಲಿಹ್ಯ ಪ್ರಮಥ್ಯಾಮನು ಪಿಬೇತ್| ಅಯಮೇವ ಚ ಕಲ್ಪಃ ಕಾಶ್ಮರ್ಯಾದಿಷು ಚತುರ್ಷು ಮಹಾಪಞ್ಚಮೂಲಾಙ್ಗೇಷು ಪೃಥಕ್ ಪೃಥಗುಕ್ತೋ ವೇದಿತಬ್ಯಃ ವಾತಕಫಗುಲ್ಮಪ್ರಸಕ್ತಜ್ವರೇಷು||" ಇತಿ|
Adhikarana ಕಾಸಗುಲ್ಮಾದೌ ಧಾಮಾರ್ಗವಃ ಇಷ್ಟಃ (೩೫-೩೬) · Śloka ೩೬
ಅಥ ಧಾಮಾರ್ಗವಕಲ್ಪಃ| ಕಾಸಗುಲ್ಮೋದರಗರೇ ವಾತೇ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾಶಯಸ್ಥಿತೇ| ಕಫೇ ಚ ಕಣ್ಠವಕ್ತ್ರಸ್ಥೇ ಕಫಸಞ್ಚಯಜೇಷು ಚ||೩೫|| ಧಾಮಾರ್ಗವೋ ಗದೇಷ್ವಿಷ್ಟಃ ಸ್ಥಿರೇಷು ಚ ಮಹತ್ಸು ಚ| |೩೬|
अथ धामार्गवकल्पः| कासगुल्मोदरगरे वाते श्लेष्माशयस्थिते| कफे च कण्ठवक्त्रस्थे कफसञ्चयजेषु च||३५|| धामार्गवो गदेष्विष्टः स्थिरेषु च महत्सु च| |३६|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಕಾಸಾದಿಷು, ತಥಾ ಕಫಸ್ಥಾನಸ್ಥೇ ವಾತೇ, ಶ್ರ್ಲೇಷ್ಮಣಿ ಗಲಸ್ಥೇ ಮುಖಸ್ಥೇ ಚ ತಥಾ ಕಫಸಞ್ಚಯಜೇಷ್ವರೋಚಕದಿಷು ತಥಾ,ಸ್ಥಿರೇಷು-ದೀರ್ಘಕಾಲಪ್ರರೂಢೇಷು, ಮಹತ್ಸು-ಚಾತ್ಯನ್ತಂ ಪ್ರವೃದ್ಧೇಷು, ರೋಗೇಷು ಧಾಮಾರ್ಗವಃ-ಕೋಶಫಲಾಖ್ಯಃ,ಇಷ್ಟಃ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦-ಅಥ ದ್ವಿಕೋಶಾತಕೀಕಲ್ಪಃ| ತತ್ರಾದೌ ಧಾಮಾರ್ಗವಕಲ್ಪಃ| ತತ್ರ ವಿಷಯಮಾಹ-ಕಾಸಗುಲ್ಮೇತಿ| ಧಾಮಾರ್ಗವೋ-ರಾಜಕೋಶಾತಕೀ|
Adhikarana ಕಾಸಾದೌ ಧಾಮಾರ್ಗವಪ್ರಯೋಗಃ (೩೬-೩೮) · Śloka ೩೮
| ಜೀವಕರ್ಷಭಕೌ ವೀರಾ ಕಪಿಕಚ್ಛೂಃ ಶತಾವರೀ||೩೬|| ಕಾಕೋಲೀ ಶ್ರಾವಾಣೀ ಮೇದಾ ಮಹಾಮೇದಾ ಮಧೂಲಿಕಾ| ತದ್ರಜೋಭಿಃ ಪೃಥಗ್ಲೇಹಾ ಧಮಾರ್ಗವರಜೋನ್ವಿತಾಃ||೩೭|| ಕಾಸೇ ಹೃದಯದಾಹೇ ಚ ಶಸ್ತಾ ಮಧುಸಿತಾದ್ರುತಾಃ| |೩೮|
| जीवकर्षभकौ वीरा कपिकच्छूः शतावरी||३६|| काकोली श्रावाणी मेदा महामेदा मधूलिका| तद्रजोभिः पृथग्लेहा धमार्गवरजोन्विताः||३७|| कासे हृदयदाहे च शस्ता मधुसिताद्रुताः| |३८|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಜೀವಕರ್ಷಭಾದೀನಾಂ ಪೃಥಕ್-ಪ್ರಯೇಕಂ, ತೇಷಾಂ ರಜೋಭಿಶ್ಚೂರ್ಣೈರ್ಮಧುಸಿತಾಭ್ಯಾಮತ್ಯನ್ತಂ ದ್ರುತಾಃ-ದ್ರವೀಕೃತಾಃ, ಧಾಮಾರ್ಗವರಜೋನ್ವಿತಾಃ ತಚ್ಚೂರ್ಣಮಿಶ್ರಾಃ, ಲೇಹಾಃ ಕಾಸೇ ಹೃದಯದಾಹೇ ಚ ಶಸ್ತಾಃ| ಮಧೂಲಿಕಾ ಮಧುಯಷ್ಟಿಃ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦ - ಪ್ರಯೋಗಮಾಹ-ಜೀವಕರ್ಷಭಕಾವಿತಿ| ವೀರಾ-ವಿದಾರೀ| ಶ್ರಾವಣೀ-ಮುಣ್ಡೀ| ಮಧೂಲಿಕಾ-ಜಲಜಂ ಯಷ್ಟೀಮಧು| ಪಾಕಂ ವಿನಾಽಪಿ ಮಧುಸಿತಾಯೋಗೇನೈವ ಲೇಹತ್ವಮ್|
Adhikarana ಸಪಿತ್ತೋಷ್ಮೇ ಕಫೇ ಪ್ರಯೋಗಃ (೩೮) · Śloka ೩೮
| ತೇ ಸುಖಾಮ್ಭೋನುಪಾನಾಃ ಸ್ಯುಃ ಪಿತ್ತೋಷ್ಮಸಹಿತೇ ಕಫೇ||೩೮||
| ते सुखाम्भोनुपानाः स्युः पित्तोष्मसहिते कफे||३८||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ತ ಏವ-ಪೂರ್ವೋಕ್ತಾ ಲೇಹಾಃ, ಉಷ್ಣೋದಕಾನುಪಾನಾ ವಮನಾಯ ಭವೇಯುಃ| ಕಫೇ ಪಿತ್ತೋಷ್ಮಸಹಿತೇ ಸತಿ-ಪಿತ್ತೇನ ತಥಾ ಪಿತ್ತಕಾರ್ಯೇಣೋಷ್ಮಣಾ ಯುಕ್ತೇ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦-ತೇ-ಜೀವಕಾದಿಲೇಹಾಃ| ಸುಖಾಮ್ಭಃ-ಕೋಷ್ಣಮುದಕಮ್| ಪಿತ್ತೋಷ್ಮಾ-ಪಿತ್ತಜಸ್ತಾಪಃ| ಸಙ್ಗ್ರಹೇ ತು (ಕ. ಅ. ೧)-"ಜೀವನೀಯಾನ್ಯತಮಚೂರ್ಣಸಂಯುಕ್ತಾನ್ ಸಮಧುಶರ್ಕರಾಂಸ್ತತ್ಕಷಾಯೈರ್ಲೇಹಾನ್ ಪಿತ್ತೋಪಸರ್ಜನೇ ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಿ ವಿದಧ್ಯಾತ್|" ಇತಿ|
Adhikarana ವಿಷಾಪಹಃ ಪ್ರಯೋಗಃ (೩೯) · Śloka ೩೯
ಧಾನ್ಯತುಮ್ಬರುಯೂಷೇಣ ಕಲ್ಕಸ್ತಸ್ಯ ವಿಷಾಪಹಃ| |೩೯|
धान्यतुम्बरुयूषेण कल्कस्तस्य विषापहः| |३९|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ತಸ್ಯ-ಧಾಮಾರ್ಗವಸ್ಯ, ಕಲ್ಕೋ ಧಾನ್ಯತುಮ್ಬರುಭ್ಯಾಂ ಯೂಷೇಣ ಕ್ವಾಥೇನ,ಉಪಯುಕ್ತೋ ವಿಷಘ್ನಃ ಸ್ಯಾತ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦ -ಅನ್ಯದಾಹ-ಧಾನ್ಯೇತಿ| ಧಾನ್ಯಂ-ಕುಸ್ತುಮ್ಬರೀ| ಯೂಷಃ-ಕ್ವಾಥಃ|
Adhikarana ಮಾನಸರೋಗೇ ಪ್ರಯೋಗಃ (೩೯-೪) · Śloka ೪
| ಬಿಮ್ಯಾಃ ಪುನರ್ನವಾಯಾ ವಾ ಕಾಸಮರ್ದಸ್ಯ ವಾ ರಸೇ||೩೯|| ಏಕಂ ಧಾಮಾರ್ಗವಂ ದ್ವೇ ವಾ ಮಾನಸೇ ಮೃದಿತಂ ಪಿಬೇತ್| ತಚ್ಛೃತಕ್ಷೀರಜಂ ಸರ್ಪಿಃ ಸಾಧಿತಂ ವಾ ಫಲಾದಿಭಿಃ||೪೦|| ಇತಿ ಧಾಮಾರ್ಗವಕಲ್ಪಃ||೪||
| बिम्याः पुनर्नवाया वा कासमर्दस्य वा रसे||३९|| एकं धामार्गवं द्वे वा मानसे मृदितं पिबेत्| तच्छृतक्षीरजं सर्पिः साधितं वा फलादिभिः||४०|| इति धामार्गवकल्पः||४||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಬಿಮ್ಬ್ಯಾದೀನಾಮನ್ಯತಮಸ್ಯ ರಸೇ-ಕ್ವಾಥೇ, ಧಾಮಾರ್ಗವಫಲಮೇಕಂ ಮೃದಿತಂ ಕೃತ್ವಾ, ಅಥವಾ ದ್ವೇ ಫಲೇ, ಮಾನಸೇ-ಮಾನೋವಿಕಾರೇ, ವಮನಂ ( ನಾರ್ಥಂ) ಪಿಬೇತ್| ಅಥವಾ, ತಚ್ಛೃತಕ್ಷೀರಜಂ ಸರ್ಪಿಃ-ಧಾಮಾರ್ಗವಫಲಸಾಧಿತಂ ಕ್ಷೀರೋದ್ಭವಂ [ಘೃತಂ], ಫಲಾದಿಭಿಃ ಸಾಧಿತಂ-ಮದನಫಲಜೀಮೂತಕೇಕ್ಷ್ವಾಕುಧಾಮಾರ್ಗವಕೋಶಾತಕೀಕುಟಜೈಃ ಷಡ್ಭಿಃ ಪಕ್ವಂ,ಮಾನಸೇ ವಮನಾರ್ಥಂ ಪಿಬೇತ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦-ಅನ್ಯದಹ-ಬಿಮ್ಬ್ಯಾ ಇತಿ| ಫಲಾದಿಭಿಃ-ಷಡ್ಭಿಃಶ್ರೇಷ್ಠೈಃ| ಸಙ್ಗ್ರಹೇ ತು (ಕ. ಅ. ೧)-"ಸುಮನಃ ಸೌಮನಸ್ಯಾಯನೀಹರಿದ್ರಾಚೋರಕಹೈಮವತೀಮಹಾಸಹಾಕ್ಷುದ್ರಸಹಾವೃಶ್ಚೀವಬಿಮ್ಬೀಪುನರ್ನವಾಕಾಸಮರ್ದಾನ್ಯತಮಕಷಾಯೇಣ ಧಾಮಾರ್ಗವಮೇಕಂ ದ್ವೇ ವಾ ಮನೋವಿಕಾರೇಷು|" ಇತಿ|
Adhikarana ಕುಷ್ಠಾದೌ ಕ್ಷ್ವೇಡಃ ಶಸ್ಯತೇ (೪೧) · Śloka ೪೧
ಅಥ ಕ್ಷ್ವೇಡಕಲ್ಪಃ| ಕ್ಷ್ವೇಡೋಽತಿಕಟುತೀಕ್ಷ್ಣೋಷ್ಣಃ ಪ್ರಗಾಢೇಷು ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ| ಕುಷ್ಠಪಾಣ್ಡ್ವಾಮಯಪ್ಲೀಹಶೋಫಗುಲ್ಮಗರಾದಿಷು||೪೧||
अथ क्ष्वेडकल्पः| क्ष्वेडोऽतिकटुतीक्ष्णोष्णः प्रगाढेषु प्रशस्यते| कुष्ठपाण्ड्वामयप्लीहशोफगुल्मगरादिषु||४१||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಕ್ಷ್ವೇಡಃ-ತಿಕ್ತಕೋಶಾತಕೀ, ಅತಿತೀಕ್ಷ್ಣೋಷ್ಣ್ಕಟುಕತ್ವಾತ್ ಕುಷ್ಠಾದಿಷು ಪ್ರಗಾಢೇಷು-ಅತ್ಯನ್ತಚಿರಕಾಲಜತ್ವಾದ್ ದೃಢೇಷು ಪ್ರರೂಢೇಷು,ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦-ಅಥ ಕ್ಷ್ವೇಡಕಲ್ಪಃ| ತತ್ರ ವಿಷಯಮಾಹ-ಕ್ಷ್ವೇಡ ಇತಿ| ಕ್ಷ್ವೇಡಃ-ಕೋಶಾತಕೀ|
Adhikarana ಕ್ಷ್ವೇಡಸ್ಯ ವಮನಪ್ರಯೋಗಃ (೪೨) · Śloka ೪೨
ಪೃಥಕ್ ಫಲಾದಿಷಟ್ಕಸ್ಯ ಕ್ವಾಥೇ ಮಾಂಸಮನೂಪಜಮ್| ಕೋಶಾತಕ್ಯಾ ಸಮಂ ಸಿದ್ಧಂ ತದ್ರಸಂ ಲವಣಂ ಪಿಬೇತ್||೪೨||
पृथक् फलादिषट्कस्य क्वाथे मांसमनूपजम्| कोशातक्या समं सिद्धं तद्रसं लवणं पिबेत्||४२||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಪೃಥಕ್ ಫಲಾದಿಷಟ್ಕಸ್ಯ- ಮದನಫಲೇಕ್ಷ್ವಾಕ್ವಾದಿಕಸ್ಯ, ಕ್ವಾಥೇ ಮಾಂಸಮನೂಪಜಂ ಕೋಶಾತಕ್ಯಾ ಸಮಂ-ತಯಾ ತುಲ್ಯಂ, ಸಿದ್ಧಂ-ಪಕ್ವಂ,ತದ್ರಸಂ ತಸ್ಯ ಮಾಂಸಸ್ಯ ರಸಂ, ಲವಣಾನ್ವಿತಂ ಪಿಬೇತ್ |
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦-ಪ್ರಯೋಗಮಾಹ-ಪೃಥಗಿತಿ|
Adhikarana ಕ್ಷ್ವೇಡಸ್ಯ ಅನ್ಯಃ ಪ್ರಯೋಗಃ (೪೩) · Śloka ೪೩
ಫಲಾದಿಪಿಪ್ಪಲೀತುಲ್ಯಂ ಸಿದ್ಧಂ ಕ್ಷ್ವೇಡರಸೇಽಥವಾ| |೪೩|
फलादिपिप्पलीतुल्यं सिद्धं क्ष्वेडरसेऽथवा| |४३|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಫಲಾದಿಪಿಪ್ಪಲ್ಯೋ- ಮದನಫಲಜೀಮೂತೇಕ್ಷ್ವಾಕುಫಲಮಧ್ಯಬೀಜಾನಿ, ತಾಭಿಸ್ತುಲ್ಯಮಾನೂಪಂ ಮಾಂಸಂ ಸಮಕ್ಷ್ವೇಡರಸೇನ ಸಿದ್ಧಂ ವಾ ಪಿಬೇತ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦-ಅನ್ಯದಾಹ-ಫಲಾದೀತಿ| ಪಿಪ್ಪಲ್ಯೋ-ಬೀಜಾನಿ, ತೈಸ್ತುಲ್ಯಮಾನೂಪಮಾಂಸಮ್|
Adhikarana ಕ್ಷ್ವೇಡಸ್ಯ ಅನ್ಯಃ ಪ್ರಯೋಗಃ (೪೩-೪) · Śloka ೪
| ಕ್ಷ್ವೇಡಕ್ವಾಥಂ ಪಿಬೇತತ್ಸಿದ್ಧಂ ಮಿಶ್ರಮಿಕ್ಷುರಸೇನ ವಾ||೪೩|| ಇತಿ ಕ್ಷ್ವೇಡಕಲ್ಪಃ||೪||
| क्ष्वेडक्वाथं पिबेतत्सिद्धं मिश्रमिक्षुरसेन वा||४३|| इति क्ष्वेडकल्पः||४||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಯದ್ವಾ, ಇಕ್ಷುರಸೇನ ಮಿಶ್ರಂ ಕ್ಷೇಡಕ್ವಾಥೇ ಸಿದ್ಧಮಾನೂಪಜಂ ಮಾಂಸರಸಂ ಸಲವಣಂ ಪಿಬೇತ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦-ಅನ್ಯದಾಹ-ಕ್ಷ್ವೇಡಕ್ವಾಥಮಿತಿ|
Adhikarana ಸುಕುಮಾರಾದಿಷು ಕೌಟಜಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಮ್ (೪೪) · Śloka ೪೪
ಅಥ ಕುಟಜಫಲಕಲ್ಪಃ| ಕೌಟಜಂ ಸುಕುಮಾರೇಷು ಪಿತ್ತರಕ್ತಕಫೋದಯೇ| ಜ್ವರೇ ವಿಸರ್ಪೇ ಹೃದ್ರೋಗೇ ಖುಡೇ ಕುಷ್ಠೇ ಚ ಪೂಜಿತಮ್||೪೪||
अथ कुटजफलकल्पः| कौटजं सुकुमारेषु पित्तरक्तकफोदये| ज्वरे विसर्पे हृद्रोगे खुडे कुष्ठे च पूजितम्||४४||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಕುಟಜಂ ಸುಕುಮಾರೇಷು-ಅತ್ಯನ್ತವಮನಾಸಹಿಷ್ಣುಷು, ಪಿತ್ತರಕ್ತಕಫೋದಯೇ-ಅತಿಶಯೇನಾಧಿಕೇ ತಸ್ಮಿನ್, ತಥಾ ಜ್ವರಾದಿಷು, ವಮನೇ ಶ್ರೇಷ್ಠಮ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦ -ಅಥ ಕುಟಜಕಲ್ಪಃ| ತತ್ರ ವಿಷಯಮಾಹ-ಕೌಟಜಮಿತಿ|
Adhikarana ಕೌಟಜಸ್ಯ ವಮನಪ್ರಯೋಗಃ (೪೫-೫) · Śloka ೫
ಸರ್ಷಪಾಣಾಂ ಮಧೂಕಾನಾಂ ತೋಯೇನ ಲವಣಸ್ಯ ವಾ| ಪಾಯಯೇತ್ಕೌಟಜಂ ಬೀಜಂ ಯುಕ್ತಂ ಕೃಶರಯಾಽಥವಾ||೪೫|| ಸಪ್ತಾಹಂ ವಾಽರ್ಕದುಗ್ಧಾಕ್ತಂ ತಚ್ಚೂರ್ಣಂ ಪಾಯಯೇತ್ಪೃಥಕ್| ಫಲಜೀಮೂತಕೇಕ್ಷ್ವಾಕುಜೀವನ್ತೀಜೀವಕೋದಕೈಃ||೪೬|| ಇತಿ ಕುಟಜಫಲಕಲ್ಪಃ||೫||
सर्षपाणां मधूकानां तोयेन लवणस्य वा| पाययेत्कौटजं बीजं युक्तं कृशरयाऽथवा||४५|| सप्ताहं वाऽर्कदुग्धाक्तं तच्चूर्णं पाययेत्पृथक्| फलजीमूतकेक्ष्वाकुजीवन्तीजीवकोदकैः||४६|| इति कुटजफलकल्पः||५||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಸರ್ಷಪಾದೀನಾಂ ಪೃಥಕ್ ತೋಯೇನ-ಕ್ವಾಥೇನ, ಸೈನ್ಧವಸ್ಯ ಚ ಜಲೇನ, ಕುಟಜಬೀಜಂ ಪಾಯಯೇತ್| ಅಥವಾ,ಕೃಶರಯಾ ಸಹ ಕೌಟಜಂ ಪಾಯಯೇತ್| ಅಥವಾ, ಸಪ್ತಾಹಮರ್ಕದುಗ್ಧಾಕ್ತಂ ಕುಟಜಬೀಜಚೂರ್ಣಂ ಪೄಥಕ್ ಮದನಫಲಾದ್ಯುದಕೈಃ ಪಾಯಯೇತ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦-ಪ್ರಯೋಗಮಾಹ-ಸರ್ಷಪಾಣಾಮಿತಿ|
Adhikarana ವಮನಯೋಗಾನಾಮುಪಸಂಹಾರಃ (೧) · Śloka ೧
ವಮನೌಷಧಮುಖ್ಯಾನಾಮಿತಿ ಕಲ್ಪದಿಗೀರಿತಾ| ಬೀಜೇನಾನೇನ ಮತಿಮಾನನ್ಯಾನ್ಯಪಿ ಚ ಕಲ್ಪಯೇತ್||೪೭|| ಇತಿ ಶ್ರೀವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸೂನುಶ್ರೀಮದ್ವಾಗ್ಭಟವಿರಚಿತಾಯಾಮಷ್ಟಾಙ್ಗಹೃದಯಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಪಞ್ಚಮೇ ಕಲ್ಪಸಿದ್ಧಿಸ್ಥಾನೇ ವಮನಕಲ್ಪೋ ನಾಮ ಪ್ರಥಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೧||
वमनौषधमुख्यानामिति कल्पदिगीरिता| बीजेनानेन मतिमानन्यान्यपि च कल्पयेत्||४७|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां पञ्चमे कल्पसिद्धिस्थाने वमनकल्पो नाम प्रथमोऽध्यायः||१||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦- ವಮನೌಷಧಮುಖ್ಯಾನಾಂ-ಛರ್ದಿಷಿ ಪ್ರಾಧನಾನಾಮೌಷಧಾನಾಂ,ಇತಿ ಏವಂ ಪ್ರಕಾರೇಣ, ಕಲ್ಪಸ್ಯ ದಿಕ್-ಗತಿಃ,ಈರಿತಾ-ಕಲ್ಪಮಾರ್ಗ ಉದಿತಃ| ಅನೇನ ಬೀಜೇನ-ಅನಯಾ ದಿಶಾ, ಸುಮತಿರನ್ಯಾನ್ಯಪಿ ವಮನೌಷಧಾನಿ ಕಲ್ಪಯೇದಿತಿ| ಇತಿ ಶ್ರೀಮೃಗಾಙ್ಕದತ್ತಪುತ್ರಶ್ರೀವಿರಚಿತಾಯಾಮಷ್ಟಾಙ್ಗಹೃದಯಟೀಕಾಯಾಂ ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಪಞ್ಚಮೇ ಕಲ್ಪಸಿದ್ದಿಸ್ಥಾನೇ ವಮನಕಲ್ಪೋ ನಾಮ್ ಪ್ರಥಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ ಸಮಾಪ್ತಃ||೧||
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ ರಂ-ವಮನಯೋಗಾನುಪಸಂಹರತಿ-ವಮನೌಷಧೇತಿ| ಇತಿ ಹೇಮಾದ್ರಿಟೀಕಾಯಾಮಾಯುರ್ವೇದರಸಾಯನೇ| ವಾನ್ತ್ಯೌಷಧಪ್ರಕರಣಂ ಸಾಮಸ್ತ್ಯೇನ ನಿರೂಪಿತಮ್||೧||