Adhikarana ੧ (੧-੨) · Śloka ੨
ਅਥਾਤੋ ਰਕ੍ਤਾਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦਪ੍ਰਤਿਸੇਧਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ ||੧|| ਯਥੋਵਾਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਃ ||੨||
अथातो रक्ताभिष्यन्दप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਕਫਕਤਾਨਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦਾਨ੍ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦ੍ਯ ਪਰਿਸ਼ਿਸ੍ਟਂ ਰਕ੍ਤਾਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦਪ੍ਰਤਿਸੇਧਮਾਹ- ਅਥਾਤ ਇਤ੍ਯਾਦਿ||੧-੨||
Adhikarana ੨ (੩) · Śloka ੩
ਮਨ੍ਥਂ ਸ੍ਯਨ੍ਦਂ ਸਿਰੋਤ੍ਪਾਤਂ ਸਿਰਾਹਰ੍ਸਂ ਚ ਰਕ੍ਤਜਮ੍ | ਏਕੇਨੈਵ ਵਿਧਾਨੇਨ ਚਿਕਿਤ੍ਸੇਚ੍ਚਤੁਰੋ ਗਦਾਨ੍ ||੩||
मन्थं स्यन्दं सिरोत्पातं सिराहर्षं च रक्तजम् | एकेनैव विधानेन चिकित्सेच्चतुरो गदान् ||३||
🔊 Audio coming soon
ਮਨ੍ਥਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਤ੍ਰ ਮਨ੍ਥਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਗੁਪਾਦਾਨਂ ਸ੍ਯਨ੍ਦਾਦ੍ਗਰੀਯਸ੍ਤ੍ਵਖ੍ਯਾਪਨਾਰ੍ਥਮ੍||੩||
Adhikarana ੩ (੪) · Śloka ੪
ਵ੍ਯਾਧ੍ਯਾਰ੍ਤਾਂਸ਼੍ਚਤੁਰੋਪ੍ਯੇਤਾਨ੍ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਨ੍ਕੌਮ੍ਭੇਨ ਸਰ੍ਪਿਸਾ | ਰਸੈਰੁਦਾਰੈਰਥਵਾ ਸਿਰਾਮੋਕ੍ਸੇਣ ਯੋਜਯੇਤ੍ ||੪||
व्याध्यार्तांश्चतुरोऽप्येतान् स्निग्धान्कौम्भेन सर्पिषा | रसैरुदारैरथवा सिरामोक्षेण योजयेत् ||४||
🔊 Audio coming soon
ਤਦੇਵ ਵਿਧਾਨਮਾਹ- ਵ੍ਯਾਧ੍ਯਾਰ੍ਤਾਨਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਵ੍ਯਾਧਿਭਿਰਾਰ੍ਤਾਃ ਪੀਡਿਤਾ ਵ੍ਯਾਧ੍ਯਾਰ੍ਤਾਃ| ਕੌਮ੍ਭੇਨ ਸ਼ਤਵਰ੍ਸਸ੍ਥਿਤੇਨੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਰਸੈਰੁਦਾਰੈਰਥਵੇਤਿ ਮਾਂਸਰਸੈਰਧਿਕਸ੍ਨੇਹੈਰ੍ਵਾ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਨਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਦੂਸ੍ਯਹਰਣਂ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਯਨ੍ਨਾਹ- ਸਿਰੇਤ੍ਯਾਦਿ||੪||
Adhikarana ੪ (੫) · Śloka ੬
ਵਿਰਿਕ੍ਤਾਨਾਂ ਪ੍ਰਕਾਮਂ ਚ ਸ਼ਿਰਾਂਸ੍ਯੇਸਾਂ ਵਿਸ਼ੋਧਯੇਤ੍ | ਵੈਰੇਚਨਿਕਸਿਦ੍ਧੇਨ ਸਿਤਾਯੁਕ੍ਤੇਨ ਸਰ੍ਪਿਸਾ ||੫|| (ਮਜ੍ਜ੍ਞਾ ਵਾ ਤਦ੍ਵਿਮਿਸ਼੍ਰੇਣ ਮੇਦਸਾ ਤਚ੍ਛਤੇਨ ਵਾ) |੬|
विरिक्तानां प्रकामं च शिरांस्येषां विशोधयेत् | वैरेचनिकसिद्धेन सितायुक्तेन सर्पिषा ||५|| (मज्ज्ञा वा तद्विमिश्रेण मेदसा तच्छृतेन वा) |६|
🔊 Audio coming soon
ਦੂਸ੍ਯਹਰਣਂ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦ੍ਯ ਦੋਸਹਰਣਂ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਯਨ੍ਨਾਹ- ਵਿਰਿਕ੍ਤਾਨਾਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ਼ਿਰਾਂਸੀਤਿ ਬਹੁਵਚਨਂ ਪ੍ਰਤਿਰੋਗਾਪੇਕ੍ਸਯਾ ਦੂਸ੍ਯੇਪਹਤੇ ਵਿਰੇਚਨੇਨ ਦੋਸਹਰਣਂ, ਤਤਃ ਸ਼ਿਰੋਵਿਰੇਚਨਂ; ਤਦਪਿ ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਨਤੁ ਤੈਲੇਨ, ਘਤਸ੍ਯ ਚਕ੍ਸੁਸ੍ਯਤ੍ਵਾਤ੍, ਰਕ੍ਤਾਵਿਰੁਦ੍ਧਤ੍ਵਾਚ੍ਚ| ਤਸ੍ਯ ਸਂਸ੍ਕਾਰਮਾਹ- ਵੈਰੇਚਨਿਕਸਿਦ੍ਧੇਨੇਤਿ; ਸ਼ਿਰੋਵਿਰੇਚਨਦ੍ਰਵ੍ਯਸਿਦ੍ਧੇਨ, ਕੇਚਿਤ੍ ਤ੍ਰਿਵਤਾਦਿਦ੍ਰਵ੍ਯਸਿਦ੍ਧੇਨੇਤ੍ਯਾਹੁਃ| ਕੇਚਿਦਤ੍ਰ ‘ਮਜ੍ਜ੍ਞਾ ਵਾ ਤਦ੍ਵਿਪਕ੍ਵੇਨ’ ਇਤ੍ਯਾਦਿਪਾਠਂ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਸ ਚਾਨਾਰ੍ਸਃ||੫||
Adhikarana ੫ (੬) · Śloka ੬
ਤਤਃ ਪ੍ਰਦੇਹਾਃ ਪਰਿਸੇਚਨਾਨਿ ਨਸ੍ਯਾਨਿ ਧੂਮਾਸ਼੍ਚ ਯਥਾਸ੍ਵਮੇਵ | ਆਸ਼੍ਚ੍ਯੋਤਨਾਭ੍ਯਞ੍ਜਨਤਰ੍ਪਣਾਨਿ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਸ਼੍ਚ ਕਾਰ੍ਯਾਃ ਪੁਟਪਾਕਯੋਗਾਃ ||੬||
ततः प्रदेहाः परिषेचनानि नस्यानि धूमाश्च यथास्वमेव | आश्च्योतनाभ्यञ्जनतर्पणानि स्निग्धाश्च कार्याः पुटपाकयोगाः ||६||
🔊 Audio coming soon
ਅਨ੍ਤਃਸ਼ੁਦ੍ਧਿਕਰਂ ਕ੍ਰਿਯਾਕ੍ਰਮਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਬਹਿਃਸ਼ੁਦ੍ਧਿਕਰਂ ਕ੍ਰਿਯਾਕ੍ਰਮਸਙ੍ਗ੍ਰਹਮੁਦ੍ਦਿਸ਼ਨ੍ਨਾਹ- ਤਤ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਧੂਮਾਸ਼੍ਚ ਯਥਾਸ੍ਵਮਾਤ੍ਮੀਯਾਨਤਿਕ੍ਰਮੇਣ, ਰਕ੍ਤਸ੍ਯ ਦੂਸ੍ਯਸ੍ਯ ਕਫਾਨੁਬਨ੍ਧੇ ਕਫਹਰਦ੍ਰਵ੍ਯਵਰ੍ਤਿਕਤਾਃ, ਵਾਤਾਨੁਬਨ੍ਧੇ ਤੁ ਸ੍ਨੈਹਿਕਾਃ; ਏਵਮਨ੍ਯਤ੍ਰਾਪਿ ਯਥਾਸ੍ਵਮਿਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਨੀਯਮ੍| ਅਭ੍ਯਞ੍ਜਨਮ੍ ਅਞ੍ਜਨਂ; ਤਚ੍ਚ ਪ੍ਰਸਾਦਨਂ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੇ, ਸਵ੍ਰਣਸ਼ੁਕ੍ਰਾਦੌ ਤੁ ਰੋਪਣਂ; ਅਨ੍ਯੇ ਪੁਨਰਭ੍ਯਞ੍ਜਨਮੇਵ ਸ਼ਤਧੌਤਘਤਾਦਿਨੇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ||੬||
Adhikarana ੬ (੭) · Śloka ੭
ਨੀਲੋਤ੍ਪਲੋਸ਼ੀਰਕਟਙ੍ਕਟੇਰੀਕਾਲੀਯਯਸ੍ਟੀਮਧੁਮੁਸ੍ਤਰੋਧ੍ਰੈਃ | ਸਪਦ੍ਮਕੈਰ੍ਧੌਤਘਤਪ੍ਰਦਿਗ੍ਧੈਰਕ੍ਸ੍ਣੋਃ ਪ੍ਰਲੇਪਂ ਪਰਿਤਃ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ||੭||
नीलोत्पलोशीरकटङ्कटेरीकालीययष्टीमधुमुस्तरोध्रैः | सपद्मकैर्धौतघृतप्रदिग्धैरक्ष्णोः प्रलेपं परितः प्रकुर्यात् ||७||
🔊 Audio coming soon
ਇਦਾਨੀਂ ਪ੍ਰਲੇਪਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣ੍ਯਾਹ- ਨੀਲੋਤ੍ਪਲੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਕਟਙ੍ਕਟੇਰੀ ਦਾਰੁਹਰਿਦ੍ਰਾ| ਕਾਲੀਯਕਂ ਦਾਰੁਹਰਿਦ੍ਰਾਨੁਕਾਰਿ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਮ੍| ਧੌਤਘਤਪ੍ਰਦਿਗ੍ਧੈਃ ਮਿਸ਼੍ਰੈਰਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ||੭||
Adhikarana ੭ (੮-੯) · Śloka ੯
ਰੁਜਾਯਾਂ ਚਾਪ੍ਯਤਿਭਸ਼ਂ ਸ੍ਵੇਦਾਸ਼੍ਚ ਮਦਵੋ ਹਿਤਾਃ | ਅਕ੍ਸ੍ਣੋਃ ਸਮਨ੍ਤਤਃ ਕਾਰ੍ਯਂ ਪਾਤਨਂ ਚ ਜਲੌਕਸਾਮ੍ ||੮|| ਘਤਸ੍ਯ ਮਹਤੀ ਮਾਤ੍ਰਾ ਪੀਤਾ ਚਾਰ੍ਤਿਂ ਨਿਯਚ੍ਛਤਿ | ਪਿਤ੍ਤਾਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦਸ਼ਮਨੋ ਵਿਧਿਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯੁਪਪਾਦਿਤਃ ||੯||
रुजायां चाप्यतिभृशं स्वेदाश्च मृदवो हिताः | अक्ष्णोः समन्ततः कार्यं पातनं च जलौकसाम् ||८|| घृतस्य महती मात्रा पीता चार्तिं नियच्छति | पित्ताभिष्यन्दशमनो विधिश्चाप्युपपादितः ||९||
🔊 Audio coming soon
ਪਰਿਸੇਚਨਾਦ੍ਯੁਦ੍ਦਿਸ੍ਟਂ ਯਦਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਂ ਤਤ੍ਪਿਤ੍ਤਾਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਦ੍ਰਵ੍ਯੈਰਤਿਦਿਸ਼ਨ੍ ਕ੍ਰਿਯਾਕ੍ਰਮੇਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਂ ਚ ਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ਨ੍ਨਾਹ- ਰੁਜਾਯਾਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਰੁਜੋ ਹਿ ਭਵਨ੍ਤਿ ਸਿਰਾਵ੍ਯਧਾਦਿਕਤਵਾਤਾਨੁਬਨ੍ਧਾਤ੍, ਵਾਤਾਵਤਾਦ੍ਰਕ੍ਤਾਦ੍ਵਾ; ਤਤ੍ਰ ਵਾਤਜਾਯਾਂ ਤੀਵ੍ਰਰੁਜਾਯਾਂ ਮਦਵਃ ਸ੍ਵੇਦਾਃ, ਦੂਸ੍ਯਰਕ੍ਤਾਵਰੋਧਾਦ੍ਬਹੁਸ਼ੋਣਿਤਜਾਯਾਂ ਜਲੌਕਃਪਾਤਨਂ; ਵਾਤਜਾਯਾਮੇਵਾਨ੍ਤਰਮੌਸਧਂ ਘਤਸ੍ਯ ਮਹਤ੍ਯਾ ਮਾਤ੍ਰਯਾ ਪਾਨਮ੍; ਅਲ੍ਪਸ਼ੋਣਿਤਜਾਯਾਂ ਪਿਤ੍ਤਾਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦਸ਼ਮਨੋ ਵਿਧਿਃ| ਨਿਯਚ੍ਛਤਿ ਨਿਵਾਰਯਤਿ||੮-੯||
Adhikarana ੮ (੧੦) · Śloka ੧੦
ਕਸ਼ੇਰੁਮਧੁਕਾਭ੍ਯਾਂ ਵਾ ਚੂਰ੍ਣਮਮ੍ਬਰਸਂਵਤਮ੍ | ਨ੍ਯਸ੍ਤਮਪ੍ਸ੍ਵਾਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸਾਸੁ ਹਿਤਮਾਸ਼੍ਚ੍ਯੋਤਨਂ ਭਵੇਤ੍ ||੧੦||
कशेरुमधुकाभ्यां वा चूर्णमम्बरसंवृतम् | न्यस्तमप्स्वान्तरिक्षासु हितमाश्च्योतनं भवेत् ||१०||
🔊 Audio coming soon
ਆਸ਼੍ਚ੍ਯੋਤਨਮਾਹ- ਕਸ਼ੇਰ੍ਵਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਮ੍ਬਰਸਂਵਤਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰਵੇਸ੍ਟਿਤਂ, ਨ੍ਯਸ੍ਤਂ ਕ੍ਸਿਪ੍ਤਂ, ਆਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸੋਦਕਾਲਾਭੇ ਆਕਾਸ਼ਗੁਣਭੂਯਿਸ੍ਠਂ ਭੂਮਿਸ੍ਥਮੁਦਕਂ ਗਹ੍ਯਤੇ| ਕੇਚਿਤ੍ ਪਰਿਸੇਕਮਪ੍ਯਨੇਨੈਵੇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ||੧੦||
Adhikarana ੯ (੧੧-੧੨) · Śloka ੧੨
ਪਾਟਲ੍ਯਰ੍ਜੁਨਸ਼੍ਰੀਪਰ੍ਣੀਧਾਤਕੀਧਾਤ੍ਰਿਬਿਲ੍ਵਤਃ | ਪੁਸ੍ਪਾਣ੍ਯਥ ਬਹਤ੍ਯੋਸ਼੍ਚ ਬਿਮ੍ਬੀਲੋਟਾਚ੍ਚ ਤੁਲ੍ਯਸ਼ਃ ||੧੧|| ਸਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਨਿ ਮਧੁਨਾ ਪਿਸ੍ਟਾਨੀਕ੍ਸੁਰਸੇਨ ਵਾ | ਰਕ੍ਤਾਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦਸ਼ਾਨ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਮੇਤਦਞ੍ਜਨਮਿਸ੍ਯਤੇ ||੧੨||
पाटल्यर्जुनश्रीपर्णीधातकीधात्रिबिल्वतः | पुष्पाण्यथ बृहत्योश्च बिम्बीलोटाच्च तुल्यशः ||११|| समञ्जिष्ठानि मधुना पिष्टानीक्षुरसेन वा | रक्ताभिष्यन्दशान्त्यर्थमेतदञ्जनमिष्यते ||१२||
🔊 Audio coming soon
ਰਕ੍ਤਾਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦੇਞ੍ਜਨਮਾਹ- ਪਾਟਲੀਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ਼੍ਰੀਪਰ੍ਣੀ ਕਾਸ਼੍ਮਰੀ| ਧਾਤ੍ਰੀ ਆਮਲਕੀ, ਬਿਮ੍ਬੀਲੋਟੋ ਭਿਲ੍ਲੋਟੋ ਹਿਮਾਦ੍ਰਿਜੋ ਵਕ੍ਸਃ| ਵਿਰੇਚਨਾਦਿਭਿਰ੍ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਦੋਸਸ੍ਯ ਪੁਰੁਸਸ੍ਯ ਸ਼ੇਸਦੋਸੋਪਸ਼ਾਨ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਮਞ੍ਜਨਂ ਯੋਜ੍ਯਂ, ਨ ਪੁਨਰਸ਼ੁਦ੍ਧਦੋਸਸ੍ਯੇਤਿ||੧੧-੧੨||
Adhikarana ੧੦ (੧੩-੧੪) · Śloka ੧੪
ਚਨ੍ਦਨਂ ਕੁਮੁਦਂ ਪਤ੍ਰਂ ਸ਼ਿਲਾਜਤੁ ਸਕੁਙ੍ਕੁਮਮ੍ | ਅਯਸ੍ਤਾਮ੍ਰਰਜਸ੍ਤੁਤ੍ਥਂ ਨਿਮ੍ਬਨਿਰ੍ਯਾਸਮਞ੍ਜਨਮ੍ ||੧੩|| ਤ੍ਰਪੁ ਕਾਂਸ੍ਯਮਲਂ ਚਾਪਿ ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਪੁਸ੍ਪਰਸੇਨ ਤੁ | ਵਿਪੁਲਾ ਯਾਃ ਕਤਾ ਵਰ੍ਤ੍ਯਃ ਪੂਜਿਤਾਸ਼੍ਚਾਞ੍ਜਨੇ ਸਦਾ ||੧੪||
चन्दनं कुमुदं पत्रं शिलाजतु सकुङ्कुमम् | अयस्ताम्ररजस्तुत्थं निम्बनिर्यासमञ्जनम् ||१३|| त्रपु कांस्यमलं चापि पिष्ट्वा पुष्परसेन तु | विपुला याः कृता वर्त्यः पूजिताश्चाञ्जने सदा ||१४||
🔊 Audio coming soon
ਚਨ੍ਦਨਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਪਤ੍ਰਂ ਪਤ੍ਰਕਮ੍| ਅਞ੍ਜਨਂ ਰਸਾਞ੍ਜਨਮ੍| ਪੁਸ੍ਪਰਸੇਨੇਤਿ ਮਧੁਨੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਵਿਪੁਲਾ ਯਾਸ੍ਤਾ ਏਵ ਮਨ੍ਥਾਦਿਸੁ ਚਤੁਰ੍ਸੁ ਲੇਖਨਾਦਿਕਰ੍ਮਣਿ ਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਾਤ੍ ਪੂਜਿਤਾ ਵਰ੍ਤਯਃ| ਤਦੁਕ੍ਤਂ,- “ਹਰੇਣੁਮਾਤ੍ਰਾ ਵਰ੍ਤਿਃ ਸ੍ਯਾਲ੍ਲੇਖਨਸ੍ਯ ਪ੍ਰਮਾਣਤਃ| ਪ੍ਰਸਾਦਨਸ੍ਯ ਚਾਧ੍ਯਰ੍ਧਾ ਦ੍ਵਿਗੁਣਾ ਰੋਪਣਸ੍ਯ ਤੁ”- ਇਤਿ||੧੩-੧੪||
Adhikarana ੧੧ (੧੫-੧੬) · Śloka ੧੭
ਸ੍ਯਾਦਞ੍ਜਨਂ ਘਤਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਸਿਰੋਤ੍ਪਾਤਸ੍ਯ ਭੇਸਜਮ੍ | ਤਦ੍ਵਤ੍ਸੈਨ੍ਧਵਕਾਸੀਸਂ ਸ੍ਤਨ੍ਯਘਸ੍ਟਂ ਚ ਪੂਜਿਤਮ੍ ||੧੫|| ਮਧੁਨਾ ਸ਼ਙ੍ਖਨੈਪਾਲੀਤੁਤ੍ਥਦਾਰ੍ਵ੍ਯਃ ਸਸੈਨ੍ਧਵਾਃ | ਰਸਃ ਸ਼ਿਰੀਸਪੁਸ੍ਪਾਚ੍ਚ ਸੁਰਾਮਰਿਚਮਾਕ੍ਸਿਕੈਃ ||੧੬|| ਯੁਕ੍ਤਂ ਤੁ ਮਧੁਨਾ ਵਾਪਿ ਗੈਰਿਕਂ ਹਿਤਮਞ੍ਜਨੇ |੧੭|
स्यादञ्जनं घृतं क्षौद्रं सिरोत्पातस्य भेषजम् | तद्वत्सैन्धवकासीसं स्तन्यघृष्टं च पूजितम् ||१५|| मधुना शङ्खनैपालीतुत्थदार्व्यः ससैन्धवाः | रसः शिरीषपुष्पाच्च सुरामरिचमाक्षिकैः ||१६|| युक्तं तु मधुना वाऽपि गैरिकं हितमञ्जने |१७|
🔊 Audio coming soon
ਮਨ੍ਥਾਦੀਨਾਂ ਚਤੁਰ੍ਣਾਂ ਸਾਮਾਨ੍ਯਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਿਰੋਤ੍ਪਾਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮਾਹ- ਸ੍ਯਾਦਞ੍ਜਨਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਞ੍ਜਨਂ ਰਸਾਞ੍ਜਨਂ , ਘਤਂ ਗਵ੍ਯਘਤਮ੍| ਨੇਪਾਲੀ ਮਨਃਸ਼ਿਲਾ| ਮਰਿਚਂ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਂ, ਕੇਚਿਤ੍ ਮਰਿਚਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਸਿਤਮਰਿਚਂ ਸ਼ੋਭਾਞ੍ਜਨਫਲਾਪਰਪਰ੍ਯਾਯਂ ਵਦਨ੍ਤਿ| ਗੈਰਿਕਂ ਸ੍ਵਰ੍ਣਗੈਰਿਕਮ੍| ਏਤਾਨ੍ਯਞ੍ਜਨਾਨ੍ਯਰ੍ਧਸ਼੍ਲੌਕਿਕਾਨ੍ਯਪ੍ਯੁਕ੍ਤਾਨਿ||੧੫-੧੬||-
Adhikarana ੧੨ (੧੭-੧੮) · Śloka ੧੮
ਸਿਰਾਹਰ੍ਸੇਞ੍ਜਨਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਫਾਣਿਤਂ ਮਧੁਸਂਯੁਤਮ੍ ||੧੭|| ਮਧੁਨਾ ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ੍ਯਜਂ ਵਾਪਿ ਕਾਸੀਸਂ ਵਾ ਸਸੈਨ੍ਧਵਮ੍ | ਵੇਤ੍ਰਾਮ੍ਲਸ੍ਤਨ੍ਯਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਫਾਣਿਤਂ ਚ ਸਸੈਨ੍ਧਵਮ੍ ||੧੮||
सिराहर्षेऽञ्जनं कुर्यात् फाणितं मधुसंयुतम् ||१७|| मधुना तार्क्ष्यजं वाऽपि कासीसं वा ससैन्धवम् | वेत्राम्लस्तन्यसंयुक्तं फाणितं च ससैन्धवम् ||१८||
🔊 Audio coming soon
ਸਿਰਾਹਰ੍ਸ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਫਾਣਿਤਂ ਮਧੁਯੁਕ੍ਤਮੇਕਮਞ੍ਜਨਮਿਤਿ; ਮਧੁਯੁਕ੍ਤਂ ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ੍ਯਜਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯਮਞ੍ਜਨਂ, ਤਤ੍ਰ ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ੍ਯਜਂ ਰਸਾਞ੍ਜਨਂ; ਕਾਸੀਸਂ ਸਸੈਨ੍ਧਵਂ ਮਧੁਯੁਕ੍ਤਂ ਤਤੀਯਮਞ੍ਜਨਂ; ਵੇਤ੍ਰਾਮ੍ਲਸ੍ਤਨ੍ਯਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਫਾਣਿਤਂ ਚਤੁਰ੍ਥਮਞ੍ਜਨਂ; ਤਤ੍ਰ ਵੇਤ੍ਰਾਮ੍ਲਮ੍ ਅਮ੍ਲਵੇਤਸਂ, ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ ਵੇਤ੍ਰਂ ਵੇਤ੍ਰਕਰੀਰਂ, ਅਮ੍ਲਮ੍ ਅਮ੍ਲਵੇਤਸਮ੍, ਅਮ੍ਲੀਕਾ ਵੇਤਿ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਯਨ੍ਤਿ; ਯਤ੍ਤੁ ਜੇਜ੍ਜਟਾਚਾਰ੍ਯੇਣ ਦੂਸਿਤਮ੍||੧੭-੧੮||
Adhikarana ੧੩ (੧੯-੨੩) · Śloka ੨੪
ਪੈਤ੍ਤਂ ਵਿਧਿਮਸ਼ੇਸੇਣ ਕੁਰ੍ਯਾਦਰ੍ਜੁਨਸ਼ਾਨ੍ਤਯੇ | ਇਕ੍ਸੁਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਿਤਾਸ੍ਤਨ੍ਯਦਾਰ੍ਵੀਮਧੁਕਸੈਨ੍ਧਵੈਃ ||੧੯|| ਸੇਕਾਞ੍ਜਨਂ ਚਾਤ੍ਰ ਹਿਤਮਮ੍ਲੈਰਾਸ਼੍ਚ੍ਯੋਤਨਂ ਤਥਾ | ਸਿਤਾਮਧੁਕਕਟ੍ਵਙ੍ਗਮਸ੍ਤੁਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਮ੍ਲਸੈਨ੍ਧਵੈਃ ||੨੦|| ਬੀਜਪੂਰਕਕੋਲਾਮ੍ਲਦਾਡਿਮਾਮ੍ਲੈਸ਼੍ਚ ਯੁਕ੍ਤਿਤਃ | ਏਕਸ਼ੋ ਵਾ ਦ੍ਵਿਸ਼ੋ ਵਾਪਿ ਯੋਜਿਤਂ ਵਾ ਤ੍ਰਿਭਿਸ੍ਤ੍ਰਿਭਿਃ ||੨੧|| ਸ੍ਫਟਿਕਂ ਵਿਦ੍ਰੁਮਂ ਸ਼ਙ੍ਖੋ ਮਧੁਕਂ ਮਧੁ ਚੈਵ ਹਿ | ਸ਼ਙ੍ਖਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਿਤਾਯੁਕ੍ਤਃ ਸਾਮੁਦ੍ਰਃ ਫੇਨ ਏਵ ਵਾ ||੨੨|| ਦ੍ਵਾਵਿਮੌ ਵਿਹਿਤੌ ਯੋਗਾਵਞ੍ਜਨੇਰ੍ਜੁਨਨਾਸ਼ਨੌ | ਸੈਨ੍ਧਵਕ੍ਸੌਦ੍ਰਕਤਕਾਃ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਵਾ ਰਸਾਞ੍ਜਨਮ੍ ||੨੩|| ਕਾਸੀਸਂ ਮਧੁਨਾ ਵਾਪਿ ਯੋਜ੍ਯਮਤ੍ਰਾਞ੍ਜਨੇ ਸਦਾ |੨੪|
पैत्तं विधिमशेषेण कुर्यादर्जुनशान्तये | इक्षुक्षौद्रसितास्तन्यदार्वीमधुकसैन्धवैः ||१९|| सेकाञ्जनं चात्र हितमम्लैराश्च्योतनं तथा | सितामधुककट्वङ्गमस्तुक्षौद्राम्लसैन्धवैः ||२०|| बीजपूरककोलाम्लदाडिमाम्लैश्च युक्तितः | एकशो वा द्विशो वाऽपि योजितं वा त्रिभिस्त्रिभिः ||२१|| स्फटिकं विद्रुमं शङ्खो मधुकं मधु चैव हि | शङ्खक्षौद्रसितायुक्तः सामुद्रः फेन एव वा ||२२|| द्वाविमौ विहितौ योगावञ्जनेऽर्जुननाशनौ | सैन्धवक्षौद्रकतकाः सक्षौद्रं वा रसाञ्जनम् ||२३|| कासीसं मधुना वाऽपि योज्यमत्राञ्जने सदा |२४|
🔊 Audio coming soon
ਰਕ੍ਤਾਰ੍ਜੁਨਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ- ਪੈਤ੍ਤਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਪੈਤ੍ਤਂ ਪਿਤ੍ਤਾਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦੋਦਿਤਮ੍| ਅਤ੍ਰ ਅਰ੍ਜੁਨੇ| ਅਮ੍ਲੈਃ ਧਾਨ੍ਯਾਮ੍ਲਾਦਿਭਿਃ| ਤਤ੍ਰ ਇਕ੍ਸੁਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਦਿਭਿਃ ਸੇਕਾਞ੍ਜਨੇ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯੇ, ਅਮ੍ਲੈਃ ਪੁਨਰਾਸ਼੍ਚ੍ਯੋਤਨਮੇਵ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮ੍| ਅਰ੍ਜੁਨੇਪਰਮਪ੍ਯਾਸ਼੍ਚ੍ਯੋਤਨਮਾਹ- ਸਿਤੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਏਤੈਃ ਸਿਤਾਦਿਭਿਰ੍ਦਾਡਿਮਾਮ੍ਲਪਰ੍ਯਨ੍ਤੈਰ੍ਵ੍ਯਸ੍ਤੈਃ ਸਮਸ੍ਤੈਰ੍ਵਾ ਯੁਕ੍ਤਿਤੋ ਦੋਸਬਲਾਪੇਕ੍ਸਯਾਸ਼੍ਚ੍ਯੋਤਨਂ ਕਾਰ੍ਯਮਿਤਿ ਪਿਣ੍ਡਾਰ੍ਥਃ| ਅਰ੍ਜੁਨੇਞ੍ਜਨਮਾਹ- ਸ੍ਫਟਿਕਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਵਿਦਮਃ ਪ੍ਰਵਾਲਃ| ਅਰ੍ਜੁਨੇਪਰਮਪ੍ਯਞ੍ਜਨਮਾਹ- ਸੈਨ੍ਧਵੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸੈਨ੍ਧਵਕ੍ਸੌਦ੍ਰਕਤਕਾ ਇਤ੍ਯੇਕਮਞ੍ਜਨਂ, ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਵਾ ਰਸਾਞ੍ਜਨਮਿਤ੍ਯਪਰਂ, ਕਾਸੀਸਂ ਮਧੁਨਾ ਵਾਪੀਤਿ ਤਤੀਯਮਞ੍ਜਨਮ੍| ਅਤ੍ਰ ਅਰ੍ਜੁਨੇ||੧੯-੨੩||-
Adhikarana ੧੪ (੨੪-੨੬) · Śloka ੨੭
ਲੋਹਚੂਰ੍ਣਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਧਾਤਵੋ ਲਵਣਾਨਿ ਚ ||੨੪|| ਰਤ੍ਨਾਨਿ ਦਨ੍ਤਾਃ ਸ਼ਙ੍ਗਾਣਿ ਗਣਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਵਸਾਦਨਃ | ਕੁਕ੍ਕੁਟਾਣ੍ਡਕਪਾਲਾਨਿ ਲਸ਼ੁਨਂ ਕਟੁਕਤ੍ਰਯਮ੍ ||੨੫|| ਕਰਞ੍ਜਬੀਜਮੇਲਾ ਚ ਲੇਖ੍ਯਾਞ੍ਜਨਮਿਦਂ ਸ੍ਮਤਮ੍ | ਪੁਟਪਾਕਾਵਸਾਨੇਨ ਰਕ੍ਤਵਿਸ੍ਰਾਵਣਾਦਿਨਾ ||੨੬|| ਸਮ੍ਪਾਦਿਤਸ੍ਯ ਵਿਧਿਨਾ ਕਤ੍ਸ੍ਨੇਨ ਸ੍ਯਨ੍ਦਘਾਤਿਨਾ |੨੭|
लोहचूर्णानि सर्वाणि धातवो लवणानि च ||२४|| रत्नानि दन्ताः शृङ्गाणि गणश्चाप्यवसादनः | कुक्कुटाण्डकपालानि लशुनं कटुकत्रयम् ||२५|| करञ्जबीजमेला च लेख्याञ्जनमिदं स्मृतम् | पुटपाकावसानेन रक्तविस्रावणादिना ||२६|| सम्पादितस्य विधिना कृत्स्नेन स्यन्दघातिना |२७|
🔊 Audio coming soon
ਲੇਖ੍ਯਾਞ੍ਜਨਮਾਹ- ਲੋਹੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਸੁਵਰ੍ਣਤ੍ਰਪੁਸੀਸਤਾਮ੍ਰਰਜਤਕਸ੍ਣਲੋਹਾਦਿਜਾਤਾਨਿ| ਧਾਤਵੋ ਮਨਃਸ਼ਿਲਾਗੈਰਿਕਾਦਯਃ| ਲਵਣਾਨਿ ਸੈਨ੍ਧਵਾਦੀਨਿ ਪਞ੍ਚ| ਰਤ੍ਨਾਨਿ ਵੈਦੂਰ੍ਯਮਰਕਤਪ੍ਰਭਤੀਨਿ| ਦਨ੍ਤਾ ਗਵਾਦੀਨਾਮਸ਼੍ਵਾਦੀਨਾਂ ਚ| ਸ਼ਙ੍ਗਾਣਿ ਗਵਾਦੀਨਾਮੇਵ| ਅਵਸਾਦਨੋ ਮਿਸ਼੍ਰਕੋਕ੍ਤਃ ਕਾਸੀਸਾਦਿਃ| ਏਤਦਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਾਨਾਮਪਿ ਲੇਖ੍ਯਾਞ੍ਜਨਸਞ੍ਜ੍ਞਕਂ ਜ੍ਞੇਯਮ੍| ਅਪਰਮਪਿ ਲੇਖ੍ਯਾਞ੍ਜਨਮਾਹ- ਕੁਕ੍ਕੁਟਾਣ੍ਡੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਲੇਖ੍ਯਾਞ੍ਜਨਂ ਕੀਦਗ੍ਵਿਧਸ੍ਯਾਤੁਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਮਿਤ੍ਯਾਹ- ਪੁਟਪਾਕਾਵਸਾਨੇਨੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਰਕ੍ਤਵਿਸ੍ਰਾਵਣਾਦਿਨਾ ਪੁਟਪਾਕਾਵਸਾਨੇਨ, ਸ੍ਯਨ੍ਦਘਾਤਿਨਾ ਅਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦਹਨਨਸ਼ੀਲੇਨ, ਕਤ੍ਸ੍ਨੇਨ ਸਕਲੇਨ ਵਿਧਿਨਾ, ਸਮ੍ਪਾਦਿਤਸ੍ਯ ਸਮ੍ਯਗ੍ਯੋਜਿਤਸ੍ਯ; ਸ ਪੁਨਰ੍ਵਿਧਿਃ ਸਿਰਾਵ੍ਯਧਵਿਰੇਚਨਸ਼ਿਰੋਵਿਰੇਚਨਾਨ੍ਯਨ੍ਤਃਪਰਿਮਾਰ੍ਜਨਾਨਿ; ਤਥਾ ਹਿ,- “ਤਤਃ ਪ੍ਰਦੇਹਾਨ੍ ਪਰਿਸੇਚਨਾਨਿ ਨਸ੍ਯਾਨਿ ਧੂਮਾਸ਼੍ਚ ਯਥਾਸ੍ਵਮੇਵ| ਆਸ਼੍ਚ੍ਯੋਤਨਾਭ੍ਯਞ੍ਜਨਤਰ੍ਪਣਾਨਿ ਤਥੈਵ ਕਾਰ੍ਯਾਃ ਪੁਟਪਾਕਯੋਗਾਃ”- ਇਤਿ; ਲੇਖ੍ਯਾਞ੍ਜਨਂ ਪ੍ਰਯੋਜਨੀਯਮਿਤਿ ਪਿਣ੍ਡਾਰ੍ਥਃ| ‘ਪੁਟਪਾਕਾਵਸਾਦੇਨ’ ਇਤਿ ਕੇਚਿਤ੍ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਪੁਟਪਾਕ ਏਵਾਵਸਾਦੋਵਧਿਰ੍ਯਸ੍ਯ ਸ ਤਥਾ ਤੇਨੇਤਿ ਖ੍ਯਾਨਯਨ੍ਤਿ||੨੪-੨੬||-
Adhikarana ੧੫ (੨੭) · Śloka ੨੭
ਅਨੇਨਾਪਹਰੇਚ੍ਛੁਕ੍ਰਮਵ੍ਰਣਂ ਕੁਸ਼ਲੋ ਭਿਸਕ੍ ||੨੭||
अनेनापहरेच्छुक्रमव्रणं कुशलो भिषक् ||२७||
🔊 Audio coming soon
ਇਮਾਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਵ੍ਰਣੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰੇਪ੍ਯਤਿਦਿਸ਼ਨ੍ਨਾਹ- ਅਨੇਨੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਨੇਨ ਲੇਖ੍ਯਾਞ੍ਜਨੇਨ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤੇਨ ਰਕ੍ਤਵਿਸ੍ਰਾਵਣਾਦ੍ਯੁਪਕ੍ਰਮੇਣ ਸਮ੍ਪਾਦਿਤਸ੍ਯਾਤੁਰਸ੍ਯਾਵ੍ਰਣਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਮਪਹਰੇਦਿਤਿ ਵਾਕ੍ਯਾਰ੍ਥਃ||੨੭||
Adhikarana ੧੬ (੨੮-੩੫) · Śloka ੩੬
ਉਤ੍ਤਾਨਮਵਗਾਢਂ ਵਾ ਕਰ੍ਕਸ਼ਂ ਵਾਪਿ ਸਵ੍ਰਣਮ੍ | ਸ਼ਿਰੀਸਬੀਜਮਰਿਚਪਿਪ੍ਪਲੀਸੈਨ੍ਧਵੈਰਪਿ ||੨੮|| ਸ਼ੁਕ੍ਰਸ੍ਯ ਘਰ੍ਸਣਂ ਕਾਰ੍ਯਮਥਵਾ ਸੈਨ੍ਧਵੇਨ ਤੁ | ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਤਾਮ੍ਰਰਜਃਸ਼ਙ੍ਖਸ਼ਿਲਾਮਰਿਚਸੈਨ੍ਧਵੈਃ ||੨੯|| ਅਨ੍ਤ੍ਯਾਦ੍ਦ੍ਵਿਗੁਣਿਤੈਰੇਭਿਰਞ੍ਜਨਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਨਾਸ਼ਨਮ੍ | ਕੁਰ੍ਯਾਦਞ੍ਜਨਯੋਗੌ ਵਾ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਸ਼੍ਲੋਕਾਰ੍ਧਿਕਾਵਿਮੌ ||੩੦|| ਸ਼ਙ੍ਖਕੋਲਾਸ੍ਥਿਕਤਕਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਮਧੁਕਮਾਕ੍ਸਿਕੈਃ | ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਦਨ੍ਤਾਰ੍ਣਵਮਲਸ਼ਿਰੀਸਕੁਸੁਮੈਰਪਿ ||੩੧|| ਕ੍ਸਾਰਾਞ੍ਜਨਂ ਵਾ ਵਿਤਰੇਦ੍ਬਲਾਸਗ੍ਰਥਿਤਾਪਹਮ੍ | ਮੁਦ੍ਗਾਨ੍ ਵਾ ਨਿਸ੍ਤੁਸਾਨ੍ ਭਸ੍ਟਾਨ੍ ਸ਼ਙ੍ਖਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਿਤਾਯੁਤਾਨ੍ ||੩੨|| ਮਧੂਕਸਾਰਂ ਮਧੁਨਾ ਯੋਜਯੇਚ੍ਚਾਞ੍ਜਨੇ ਸਦਾ | ਬਿਭੀਤਕਾਸ੍ਥਿਮਜ੍ਜਾ ਵਾ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰਨਾਸ਼ਨਃ ||੩੩|| ਸ਼ਙ੍ਖਸ਼ੁਕ੍ਤਿਮਧੁਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਮਧੁਕਂ ਕਤਕਾਨਿ ਚ | ਦ੍ਵਿਤ੍ਵਗ੍ਗਤੇ ਸਸ਼ੂਲੇ ਵਾ ਵਾਤਘ੍ਨਂ ਤਰ੍ਪਣਂ ਹਿਤਮ੍ ||੩੪|| ਵਂਸ਼ਜਾਰੁਸ੍ਕਰੌ ਤਾਲਂ ਨਾਰਿਕੇਲਂ ਚ ਦਾਹਯੇਤ੍ | ਵਿਸ੍ਰਾਵ੍ਯ ਕ੍ਸਾਰਵਚ੍ਚੂਰ੍ਣਂ ਭਾਵਯੇਤ੍ਕਰਭਾਸ੍ਥਿਜਮ੍ ||੩੫|| ਬਹੁਸ਼ੋਞ੍ਜਨਮੇਤਤ੍ਸ੍ਯਾਚ੍ਛੁਕ੍ਰਵੈਵਰ੍ਣ੍ਯਨਾਸ਼ਨਮ੍ |੩੬|
उत्तानमवगाढं वा कर्कशं वाऽपि सव्रणम् | शिरीषबीजमरिचपिप्पलीसैन्धवैरपि ||२८|| शुक्रस्य घर्षणं कार्यमथवा सैन्धवेन तु | कुर्यात्ताम्ररजःशङ्खशिलामरिचसैन्धवैः ||२९|| अन्त्याद्द्विगुणितैरेभिरञ्जनं शुक्रनाशनम् | कुर्यादञ्जनयोगौ वा सम्यक् श्लोकार्धिकाविमौ ||३०|| शङ्खकोलास्थिकतकद्राक्षामधुकमाक्षिकैः | क्षौद्रदन्तार्णवमलशिरीषकुसुमैरपि ||३१|| क्षाराञ्जनं वा वितरेद्बलासग्रथितापहम् | मुद्गान् वा निस्तुषान् भृष्टान् शङ्खक्षौद्रसितायुतान् ||३२|| मधूकसारं मधुना योजयेच्चाञ्जने सदा | बिभीतकास्थिमज्जा वा सक्षौद्रः शुक्रनाशनः ||३३|| शङ्खशुक्तिमधुद्राक्षामधुकं कतकानि च | द्वित्वग्गते सशूले वा वातघ्नं तर्पणं हितम् ||३४|| वंशजारुष्करौ तालं नारिकेलं च दाहयेत् | विस्राव्य क्षारवच्चूर्णं भावयेत्करभास्थिजम् ||३५|| बहुशोऽञ्जनमेतत्स्याच्छुक्रवैवर्ण्यनाशनम् |३६|
🔊 Audio coming soon
ਇਦਾਨੀਮਵ੍ਰਣਸ਼ੁਕ੍ਰਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮਭਿਧਾਯ ਸਵ੍ਰਣੇਪਿ ਪੂਰ੍ਵਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮੁਦ੍ਦਿਸ਼ਨ੍ਨਾਹ- ਉਤ੍ਤਾਨਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਸਵ੍ਰਣਮਪਿ ਸ਼ੁਕ੍ਰਮੁਤ੍ਤਾਨਮੇਕਪਟਲਗਤਮ੍, ਅਵਗਾਢਂ ਵਾ ਦ੍ਵਿਤ੍ਰ੍ਯਾਦਿਪਟਲਗਤਂ, ਰਕ੍ਤਸ੍ਰਾਵਣੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤੇਨ ਵਿਧਿਨੋਪਪਾਦ੍ਯ, ਲੇਖਯੇਦਿਤਿ ਸਮੁਦਾਯਾਰ੍ਥਃ| ਨਨੁ ਸਵ੍ਰਣਸ੍ਯ ਸਨ੍ਤਰ੍ਪਣਸਾਧ੍ਯਤ੍ਵਾਤ੍ ਕਥਂ ਸਵ੍ਰਣੇ ਲੇਖਨਮੁਪਯੁਜ੍ਯਤੇ? ਸਤ੍ਯਂ, ਕਰ੍ਕਸ਼ਾਵਸ੍ਥਾਯਾਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਲੇਖਨਂ ਪ੍ਰਯੁਜ੍ਯਤੇ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ ਸਨ੍ਤਰ੍ਪਣਮਿਤਿ ਨ ਦੋਸਃ| ‘ਕਰ੍ਕਸ਼ਂ ਵਾਪਿ ਸਵ੍ਰਣਂ’ ਇਤ੍ਯਤ੍ਰ ‘ਕਰ੍ਸਯੇਚ੍ਚਾਪਿ ਸਵ੍ਰਣਂ’ ਇਤਿ ਕੇਚਿਤ੍ ਪਠਨ੍ਤਿ| ਏਤਦਵਸ੍ਥੇ ਏਵ ਸ਼ੁਕ੍ਰੇ ਘਰ੍ਸਣਮਾਹ - ਸ਼ਿਰੀਸਬੀਜੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ਼ਿਲਾ ਮਨਃਸ਼ਿਲਾ| ਕੁਰ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਕੌ ਤੌ ਸ਼੍ਲੋਕਾਰ੍ਧਿਕੌ ਦ੍ਵੌ ਯੋਗਾਵਿਤ੍ਯਾਹ- ਸ਼ਙ੍ਖਕੋਲਾਸ੍ਥੀਤ੍ਯਾਦਿ| ਕੋਲਾਸ੍ਥਿ ਬਦਰਾਸ੍ਥਿ, ਕਤਕਂ ਸ਼ਸ਼ਪੁਰੀਸਾਨੁਕਾਰ੍ਯਮ੍ਬੁਪ੍ਰਸਾਦਨਂ ਫਲਂ, ਮਧੁਕਂ ਯਸ੍ਟੀਮਧੁ, ਦਨ੍ਤੋ ਗੋਦਨ੍ਤਃ, ਅਰ੍ਣਵਮਲਂ ਸਮੁਦ੍ਰਫੇਨਮ੍| ਕ੍ਸਾਰਾਞ੍ਜਨਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਕ੍ਸਾਰਾਞ੍ਜਨਂ ‘ਨੀਲਾਨ੍ ਯਵਾਨ੍ ਗਵ੍ਯਪਯੋਨੁਪੀਤਾਨ੍’ ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦੋਕ੍ਤਮ੍| ਮੁਦ੍ਗਾਨਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਮੁਦ੍ਗਾਨ੍ ਸ਼ਙ੍ਖਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਿਤਾਯੁਤਾਨਿਤ੍ਯੇਕੋ ਯੋਗਃ, ਮਧੂਕਸਾਰਂ ਮਧੁਨੇਤਿ ਦ੍ਵਿਤੀਯੋ ਯੋਗਃ| ਬਿਭੀਤਕੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਬਿਭੀਤਕਾਸ੍ਥਿਮਜ੍ਜਾ ਮਧੁਨੇਤ੍ਯੇਕੋ ਯੋਗਃ; ਸ਼ਙ੍ਖਾਦਿਕਤਕਪਰ੍ਯਨ੍ਤਂ ਮਧੁਨੇਤਿ ਦ੍ਵਿਤੀਯੋ ਯੋਗਃ, ਮਧੁਕਂ ਯਸ੍ਟੀਮਧੁ| ਕੇਚਿਤ੍ ਸ਼ਙ੍ਖਸ਼ੁਕ੍ਤੀਤ੍ਯਤ੍ਰ ਸ਼ਙ੍ਖਾਸ਼੍ਮਨ੍ਤੇਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ| ਦ੍ਵਿਤ੍ਵਗ੍ਗਤ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਦ੍ਵਿਤ੍ਵਗ੍ਗਤੇ ਦ੍ਵਿਪਟਲਾਸ਼੍ਰਿਤੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਕੇਚਿਦਮੁਂ ਪਾਠਂ ਨ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਜੇਜ੍ਜਟੇਨ ਪਠਿਤਤ੍ਵਾਦਸ੍ਮਾਭਿਃ ਪਠਿਤਃ| ਵਂਸ਼ਜੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਵਂਸ਼ਜੋ ਵਂਸ਼ਕਰੀਰਃ, ਵਂਸ਼ਾਙ੍ਕੁਰ ਇਤਿ ਯਾਵਤ੍| ਅਰੁਸ੍ਕਰਾਦੀਨਾਂ ਪਰਿਪਕ੍ਵਾਸ੍ਥਿ, ਅਨ੍ਯੇ ਜਟਾਮਾਹੁਃ| ਏਤੇਸਾਂ ਵਂਸ਼ਜਾਦੀਨਾਂ ਤਿਲਨਾਲਦੀਪਿਤਾਨਾਂ ਭਸ੍ਮ, ਤਚ੍ਚ ਕਰਭਾਸ੍ਥਿਚੂਰ੍ਣਸਮਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਹਮਾਕਸ੍ਯ, ਸਡ੍ਗੁਣੋਦਕੇਨਾਸ੍ਟਗੁਣੋਦਕੇਨ ਵਾ ਨਿਸ੍ਕ੍ਵਾਥ੍ਯ, ਪਾਦਸ਼ੇਸਂ ਬਹੁਸ਼ੋ ਵਿਸ੍ਰਾਵ੍ਯ, ਸ੍ਵਸ੍ਥੇਨ ਤੇਨ ਸਪ੍ਤਾਹਂ ਕਰਭਾਸ੍ਥਿਚੂਰ੍ਣਂ ਭਾਵਯਿਤ੍ਵਾਤਪੇ ਸ਼ੋਸਯੇਤ੍, ਤਚ੍ਚੂਰ੍ਣਂ ਪੁਨਸ਼੍ਚ ਚੂਰ੍ਣਿਤਂ ਕਤ੍ਵਾ, ਮਧ੍ਵਾਕ੍ਤੇਨਾਙ੍ਗੁਲ੍ਯਗ੍ਰੇਣ ਸ਼ਲਾਕਯਾ ਵਾ ਸਙ੍ਗਹ੍ਯ ਸ਼ੁਕ੍ਰਦੇਸ਼ਮਾਤ੍ਰਂ ਘਰ੍ਸਯੇਤ੍, ਤਤਸ੍ਤ੍ਰਿਫਲੋਦਕੇਨਾਕ੍ਸਿ ਪ੍ਰਕ੍ਸਾਲਯੇਤ੍| ਸ਼ੁਕ੍ਰਵੈਵਰ੍ਣ੍ਯਨਾਸ਼ਨਮਿਤਿ ਸ਼ੁਕ੍ਰਸ੍ਯ ਵੈਵਰ੍ਣ੍ਯਂ ਵਿਨਾਸ਼ਯਤਿ ਨ ਤੁ ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ, ਏਤੇਨ ਸ਼ੁਕ੍ਰਸ੍ਯ ਕਸ੍ਣਤਾਮੁਤ੍ਪਾਦਯਤੀਤ੍ਯਰ੍ਥਃ||੨੮-੩੫||-
Adhikarana ੧੭ (੩੬-੩੭) · Śloka ੩੭
ਅਜਕਾਂ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਤੋ ਵਿਦ੍ਧ੍ਵਾ ਸੂਚ੍ਯਾ ਵਿਸ੍ਰਾਵ੍ਯ ਚੋਦਕਮ੍ ||੩੬|| ਵ੍ਰਣਂ ਗੋਮਾਂਸਚੂਰ੍ਣੇਨ ਪੂਰਯੇਤ੍ ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਸਹ | ਬਹੁਸ਼ੋਵਲਿਖੇਚ੍ਚਾਪਿ ਵਰ੍ਤ੍ਮਾਸ੍ਯੋਪਗਤਂ ਯਦਿ ||੩੭||
अजकां पार्श्वतो विद्ध्वा सूच्या विस्राव्य चोदकम् ||३६|| व्रणं गोमांसचूर्णेन पूरयेत् सर्पिषा सह | बहुशोऽवलिखेच्चापि वर्त्मास्योपगतं यदि ||३७||
🔊 Audio coming soon
ਅਸਾਧ੍ਯਸ਼ੁਕ੍ਰਵੈਵਰ੍ਣ੍ਯਨਾਸ਼ਨਪ੍ਰਸਙ੍ਗੇਨਾਸਾਧ੍ਯਾਜਕਾਜਾਤਸ੍ਯ ਵੈਕਤਨਾਸ਼ਨਾਰ੍ਥਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ- ਅਜਕਾਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਕੇਚਿਦਮੁਂ ਪਾਠਂ ਨ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਜੇਜ੍ਜਟਪਠਿਤਤ੍ਵਾਦਸ੍ਮਾਭਿਃ ਪਠਿਤਃ| ਅਤ੍ਰਾਜਕਾਯਾਮਵਸ੍ਥਾਯਾਂ ਲੇਖਨਮਪਿ ਕਰ੍ਮਾਤਿਦਿਸ਼ਨ੍ਨਾਹ- ਬਹੁਸ਼ੋਵਲਿਖੇਦਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਸ੍ਯ ਅਜਕਾਜਾਤਸ੍ਯ, ਵਰ੍ਤ੍ਮ ਤੁਣ੍ਡਂ , ਉਪਗਤਂ ਯਦ੍ਯੁਚ੍ਚਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ, ਤਦਾ ਤਂ ਬਹੁਸ਼ੋਵਲਿਖੇਤ੍||੩੬-੩੭||
Adhikarana ੧੮ (੩੮) · Śloka ੩੯
ਸਸ਼ੋਫਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਸ਼ੋਫਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵੌ ਪਾਕੌ ਯੌ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤੌ | ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਵੇਦੋਪਪਨ੍ਨਸ੍ਯ ਤਤ੍ਰ ਵਿਦ੍ਧ੍ਵਾ ਸਿਰਾਂ ਭਿਸਕ੍ ||੩੮|| ਸੇਕਾਸ਼੍ਚ੍ਯੋਤਨਨਸ੍ਯਾਨਿ ਪੁਟਪਾਕਾਂਸ਼੍ਚ ਕਾਰਯੇਤ੍ |੩੯|
सशोफश्चाप्यशोफश्च द्वौ पाकौ यौ प्रकीर्तितौ | स्नेहस्वेदोपपन्नस्य तत्र विद्ध्वा सिरां भिषक् ||३८|| सेकाश्च्योतननस्यानि पुटपाकांश्च कारयेत् |३९|
🔊 Audio coming soon
ਇਦਾਨੀਂ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਕਫਸ਼ੋਣਿਤਾਨਾਂ ਪਥਗਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦਪ੍ਰਤਿਸੇਧਮਭਿਧਾਯ ਸਾਨ੍ਨਿਪਾਤਿਕਾਨਾਮਪ੍ਯੁਪਦੇਸ੍ਟੁਮਾਹ- ਸਸ਼ੋਫ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਤਤ੍ਰੇਤਿ ਤਯੋਃ ਪਾਕਯੋਃ| ਸਿਰਾਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰ ਆਪਾਙ੍ਗ੍ਯਾ ਔਪਨਾਸਿਕਾ ਲਾਲਾਠ੍ਯਾ ਵਾ| ਆਸ਼੍ਚ੍ਯੋਤਨਮ੍ ਅਕ੍ਸਿਪੂਰਣਮ੍||੩੮||-
Adhikarana ੧੯ (੩੯-੪੧) · Śloka ੪੨
ਸਰ੍ਵਤਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮਿਦਮਞ੍ਜਨਮ੍ ||੩੯|| ਤਾਮ੍ਰਪਾਤ੍ਰਸ੍ਥਿਤਂ ਮਾਸਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਸੈਨ੍ਧਵਸਂਯੁਤਮ੍ | ਮੈਰੇਯਂ ਵਾਪਿ ਦਧ੍ਯੇਵਂ ਦਧ੍ਯੁਤ੍ਤਰਕਮੇਵ ਵਾ ||੪੦|| ਘਤਂ ਕਾਂਸ੍ਯਮਲੋਪੇਤਂ ਸ੍ਤਨ੍ਯਂ ਵਾਪਿ ਸਸੈਨ੍ਧਵਮ੍ | ਮਧੂਕਸਾਰਂ ਮਧੁਨਾ ਤੁਲ੍ਯਾਂਸ਼ਂ ਗੈਰਿਕੇਣ ਵਾ ||੪੧|| ਸਰ੍ਪਿਃਸੈਨ੍ਧਵਤਾਮ੍ਰਾਣਿ ਯੋਸਿਤ੍ਸ੍ਤਨ੍ਯਯੁਤਾਨਿ ਵਾ |੪੨|
सर्वतश्चापि शुद्धस्य कर्तव्यमिदमञ्जनम् ||३९|| ताम्रपात्रस्थितं मासं सर्पिः सैन्धवसंयुतम् | मैरेयं वाऽपि दध्येवं दध्युत्तरकमेव वा ||४०|| घृतं कांस्यमलोपेतं स्तन्यं वाऽपि ससैन्धवम् | मधूकसारं मधुना तुल्यांशं गैरिकेण वा ||४१|| सर्पिःसैन्धवताम्राणि योषित्स्तन्ययुतानि वा |४२|
🔊 Audio coming soon
ਤਯੋਰਞ੍ਜਨਾਵਸ੍ਥਾਮੁਦ੍ਦਿਸ਼ਨ੍ਨਾਹ- ਸਰ੍ਵਤ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸਰ੍ਵਤਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯੇਤਿ ਅਨ੍ਤਃਪਰਿਮਾਰ੍ਜਨਬਹਿਃਪਰਿਮਾਰ੍ਜਨਾਭ੍ਯਾਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਇਦਂ ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣਮ੍| ਤਦੇਵਾਞ੍ਜਨਮਾਹ- ਤਾਮ੍ਰਪਾਤ੍ਰਸ੍ਥਿਤਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਮੈਰੇਯਂ ਸੁਰਾਸਵਯੋਰੇਕਤ੍ਰ ਸਨ੍ਧਾਨਂ, ਦਧਿ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਂ, ਏਵਮਿਤਿ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍ ਤਾਮ੍ਰਪਾਤ੍ਰਸ੍ਥਿਤਂ ਸੈਨ੍ਧਵਚੂਰ੍ਣਯੁਕ੍ਤਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ, ਦਧ੍ਯੁਤ੍ਤਰਕਂ ਦਧ੍ਨਃ ਸਰਃ| ਸ੍ਨੇਹਾਞ੍ਜਨਂ ਰਕ੍ਤਾਪਕਰ੍ਸਣਾਦਿਨਾ ਵਿਰੂਕ੍ਸਿਤਾਕ੍ਸਸ੍ਯ ਯੋਜ੍ਯਂ; ਵਾਤੋਲ੍ਬਣਪਾਕਸ੍ਯ ਵਾ ਮੈਰੇਯਂ ਦਧਿ ਚ ਤਾਮ੍ਰਪਾਤ੍ਰਸ੍ਥਿਤਂ ਸੈਨ੍ਧਵਯੁਕ੍ਤਂ, ਪਿਤ੍ਤੋਲ੍ਬਣੇ ਨਾਤਿਵਿਰੂਕ੍ਸਿਤੇ ਦਧ੍ਯੁਤ੍ਤਰਕਂ ਚ, ਸਸ਼ੋਫਸ੍ਯ ਚ ਰਕ੍ਤਾਸ੍ਰਾਵਾਦਿਸਮ੍ਪਾਦਿਤਸ੍ਯ ਘਤਂ ਕਾਂਸ੍ਯਮਲਯੁਕ੍ਤਞ੍ਜਨਂ ਸ੍ਤਨ੍ਯਂ ਵਾ ਸੈਨ੍ਧਵਯੁਕ੍ਤਮਞ੍ਜਨਂ, ਮਧੂਕਸਾਰਂ ਵਾ ਗੈਰਿਕੇਣ ਤੁਲ੍ਯਾਂਸ਼ਂ ਮਧੁਨਾਞ੍ਜਨਂ, ਘਤਾਦੀਨਿ ਤ੍ਰੀਣਿ ਸ੍ਤਨ੍ਯੇਨਾਞ੍ਜਨਂ, ਏਤਾਨਿ ਸਾਵਸ਼ੇਸਰਕ੍ਤਯੋਃ ਪਾਕਯੋਰ੍ਯੋਜ੍ਯਾਨਿ||੩੯-੪੧||-
Adhikarana ੨੦ (੪੨) · Śloka ੪੨
ਦਾਡਿਮਾਰੇਵਤਾਸ਼ਮਨ੍ਤਕੋਲਾਮ੍ਲੈਸ਼੍ਚ ਸਸੈਨ੍ਧਵਾਮ੍ | ਰਸਕ੍ਰਿਯਾਂ ਵਾ ਵਿਤਰੇਤ੍ਸਮ੍ਯਕ੍ਪਾਕਜਿਘਾਂਸਯਾ ||੪੨||
दाडिमारेवताशमन्तकोलाम्लैश्च ससैन्धवाम् | रसक्रियां वा वितरेत्सम्यक्पाकजिघांसया ||४२||
🔊 Audio coming soon
ਰਸਕ੍ਰਿਯਾਮਾਹ- ਦਾਡਿਮੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਆਰੇਵਤਃ ਕਤਮਾਲਕਃ; ‘ਐਰਾਵਤ’ ਇਤਿ ਕੇਚਿਤ੍ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਰ ਐਰਾਵਤੋ ਨਾਰਙ੍ਗਮ੍| ਸਸੈਨ੍ਧਵਾਮ੍ ਅਲ੍ਪਸੈਨ੍ਧਵਾਂ, ਨ ਸਮਸੈਨ੍ਧਵਾਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਰਸਕ੍ਰਿਯਾ ਫਾਣਿਤਾਕਤਿਃ, ਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਕਲ੍ਪਨਾ ਪਿਤ੍ਤਾਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦਪ੍ਰਤਿਸੇਧੇ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਾ| ‘ਕੋਲਾਮ੍ਲੈਸ਼੍ਚ ਸਸੈਨ੍ਧਵਾਮ੍’ ਇਤ੍ਯਤ੍ਰ ‘ਕੋਲਾਮ੍ਲਮਧੁਸੈਨ੍ਧਵੈਃ’ ਇਤਿ ਕੇਚਿਤ੍ ਪਠਨ੍ਤਿ||੪੨||
Adhikarana ੨੧ (੪੩) · Śloka ੪੩
ਮਾਸਂ ਸੈਨ੍ਧਵਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਸ੍ਥਿਤਂ ਸਰ੍ਪਿਸਿ ਨਾਗਰਮ੍ | ਆਸ਼੍ਚ੍ਯੋਤਨਾਞ੍ਜਨਂ ਯੋਜ੍ਯਮਬਲਾਕ੍ਸੀਰਸਂਯੁਤਮ੍ ||੪੩||
मासं सैन्धवसंयुक्तं स्थितं सर्पिषि नागरम् | आश्च्योतनाञ्जनं योज्यमबलाक्षीरसंयुतम् ||४३||
🔊 Audio coming soon
ਆਸ਼੍ਚ੍ਯੋਤਨਮਾਹ- ਮਾਸਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਬਲਾਕ੍ਸੀਰਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸ੍ਤਨ੍ਯਂ, ਤਚ੍ਚ ਪੇਸਣੇ ਬੋਦ੍ਧਵ੍ਯਮ੍| ਏਤਚ੍ਚਾਸ਼੍ਚ੍ਯੋਤਨਂ ਸਸ਼ੋਫੇ ਪਾਕੇ ਕਫੋਲ੍ਬਣੇ||੪੩||
Adhikarana ੨੨ (੪੪) · Śloka ੪੪
ਜਾਤ੍ਯਾਃ ਪੁਸ੍ਪਂ ਸੈਨ੍ਧਵਂ ਸ਼ਙ੍ਗਵੇਰਂ ਕਸ੍ਣਾਬੀਜਂ ਕੀਟਸ਼ਤ੍ਰੋਸ਼੍ਚ ਸਾਰਮ੍ | ਏਤਤ੍ ਪਿਸ੍ਟਂ ਨੇਤ੍ਰਪਾਕੇਞ੍ਜਨਾਰ੍ਥਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰੋਪੇਤਂ ਨਿਰ੍ਵਿਸ਼ਙ੍ਕਂ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਮ੍ ||੪੪||
जात्याः पुष्पं सैन्धवं शृङ्गवेरं कृष्णाबीजं कीटशत्रोश्च सारम् | एतत् पिष्टं नेत्रपाकेऽञ्जनार्थं क्षौद्रोपेतं निर्विशङ्कं प्रयोज्यम् ||४४||
🔊 Audio coming soon
ਜਾਤ੍ਯਾ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਕਸ੍ਣਾਬੀਜਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀਤਣ੍ਡੁਲਃ| ਕੀਟਸ਼ਤ੍ਰੁਃ ਵਿਡਙ੍ਗਃ| ਨਿਰ੍ਵਿਸ਼ਙ੍ਕਂ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਮਿਤਿ ਪਾਕਯੋਰਞ੍ਜਨਾਵਸ੍ਥਾਯਾਂ ਦੇਯਂ ਤਦਞ੍ਜਨਮਿਤਿ ਤਾਤ੍ਪਰ੍ਯਾਰ੍ਥਃ||੪੪||
Adhikarana ੨੩ (੪੫) · Śloka ੪੫
ਪੂਯਾਲਸੇ ਸ਼ੋਣਿਤਮੋਕ੍ਸਣਂ ਚ ਹਿਤਂ ਤਥੈਵਾਪ੍ਯੁਪਨਾਹਨਂ ਚ | ਕਤ੍ਸ੍ਨੋ ਵਿਧਿਸ਼੍ਚੇਕ੍ਸਣਪਾਕਘਾਤੀ ਯਥਾਵਿਧਾਨਂ ਭਿਸਜਾ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਃ ||੪੫||
पूयालसे शोणितमोक्षणं च हितं तथैवाप्युपनाहनं च | कृत्स्नो विधिश्चेक्षणपाकघाती यथाविधानं भिषजा प्रयोज्यः ||४५||
🔊 Audio coming soon
ਪੂਯਾਲਸੇ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਜੇ ਕ੍ਰਿਯਾਮਾਹ- ਪੂਯਾਲਸੇ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ਼ੋਣਿਤਮੋਕ੍ਸਣਂ ਚ ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਵੇਦਪੂਰ੍ਵਕਮੇਵ| ਉਪਨਾਹਨਮਿਤਿ ਯਥਾਦੋਸਹਰਵ੍ਰਣਸ਼ੋਧਨਚਕ੍ਸੁਸ੍ਯਦ੍ਰਵ੍ਯਕਤਃ ਪ੍ਰਲੇਪੋ ਬਨ੍ਧਨਂ ਵਾ| ਕਤ੍ਸ੍ਨੋ ਵਿਧਿਰਿਤਿ ਅਨ੍ਤਃਸ਼ੁਦ੍ਧਿਕਰੋ ਬਹਿਃਸ਼ੁਦ੍ਧਿਕਰਸ਼੍ਚੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਯਥਾਵਿਧਾਨਮਿਤਿ ਹਿਤਾਨਤਿਕ੍ਰਮੇਣੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ||੪੫||
Adhikarana ੨੪ (੪੬) · Śloka ੪੬
ਕਾਸੀਸਸਿਨ੍ਧੁਪ੍ਰਭਵਾਰ੍ਦ੍ਰਕੈਸ੍ਤੁ ਹਿਤਂ ਭਵੇਦਞ੍ਜਨਮੇਵ ਚਾਤ੍ਰ | ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਨ੍ਵਿਤੈਰੇਭਿਰਥੋਪਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਦਨ੍ਯਤ੍ਤੁ ਤਾਮ੍ਰਾਯਸਚੂਰ੍ਣਯੁਕ੍ਤੈਃ ||੪੬||
कासीससिन्धुप्रभवार्द्रकैस्तु हितं भवेदञ्जनमेव चात्र | क्षौद्रान्वितैरेभिरथोपयुञ्ज्यादन्यत्तु ताम्रायसचूर्णयुक्तैः ||४६||
🔊 Audio coming soon
ਕਾਸੀਸਾਦਿਰਸਕ੍ਰਿਯਾਞ੍ਜਨਮਾਹ- ਕਾਸੀਸੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਚਕਾਰਾਤ੍ ਪਾਕਯੋਰੁਕ੍ਤਮਞ੍ਜਨਂ ਸਮੁਚ੍ਚੀਯਤੇ| ਅਤ੍ਰ ਪੂਯਾਲਸੇ| ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਨ੍ਵਿਤੈਰਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਏਭਿਰੇਵ ਕਾਸੀਸਾਦਿਭਿਰ੍ਮਧੁਨਾ ਪਿਸ੍ਟੈਸ੍ਤਾਮ੍ਰਾਯਸਚੂਰ੍ਣਯੁਕ੍ਤੈਰਨ੍ਯਦਞ੍ਜਨਮਿਤਿ ਪਿਣ੍ਡਾਰ੍ਥਃ| ‘ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਨ੍ਵਿਤੈਰੇਭਿਰਥੋਪਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਤ੍’ ਇਤ੍ਯਤ੍ਰ ‘ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਨ੍ਵਿਤੈਰੇਭਿਰਵਾਨ੍ਤਰੋਕ੍ਤੈਃ’ ਇਤਿ ਕੇਚਿਤ੍ ਪਠਨ੍ਤਿ||੪੬||
Adhikarana ੨੫ (੪੭) · Śloka ੪੭
ਸ੍ਨੇਹਾਦਿਭਿਃ ਸਮ੍ਯਗਪਾਸ੍ਯ ਦੋਸਾਂਸ੍ਤਪ੍ਤਿਂ ਵਿਧਾਯਾਥ ਯਥਾਸ੍ਵਮੇਵ | ਪ੍ਰਕ੍ਲਿਨ੍ਨਵਰ੍ਤ੍ਮਾਨਮੁਪਕ੍ਰਮੇਤ ਸੇਕਾਞ੍ਜਨਾਸ਼੍ਚ੍ਯੋਤਨਨਸ੍ਯਧੂਮੈਃ ||੪੭||
स्नेहादिभिः सम्यगपास्य दोषांस्तृप्तिं विधायाथ यथास्वमेव | प्रक्लिन्नवर्त्मानमुपक्रमेत सेकाञ्जनाश्च्योतननस्यधूमैः ||४७||
🔊 Audio coming soon
ਇਦਾਨੀਂ ਪ੍ਰਕ੍ਲਿਨ੍ਨਵਰ੍ਤ੍ਮਨਃ ਪਿਲ੍ਲਾਖ੍ਯਸ੍ਯ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮੁਦ੍ਦਿਸ਼ਨ੍ਨਾਹ- ਸ੍ਨੇਹਾਦਿਭਿਰਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ੍ਨੇਹਾਦਿਭਿਰਿਤਿ ਸ੍ਨੇਹਸਿਰਾਵ੍ਯਧਵਿਰੇਚਨਸ਼ਿਰੋਵਿਰੇਚਨਾਸ੍ਥਾਪਨੈਃ| ਅਪਾਸ੍ਯ ਨਿਰ੍ਹਤ੍ਯ| ਤਪ੍ਤਿਃ ਤਰ੍ਪਣਮ੍| ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਯਥਾਤ੍ਮੀਯਮ੍||੪੭||
Adhikarana ੨੬ (੪੮) · Śloka ੪੮
ਮੁਸ੍ਤਾਹਰਿਦ੍ਰਾਮਧੁਕਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਰੋਧ੍ਰੋਤ੍ਪਲਸਾਰਿਵਾਭਿਃ | ਕ੍ਸੁਣ੍ਣਾਭਿਰਾਸ਼੍ਚ੍ਯੋਤਨਮੇਵ ਕਾਰ੍ਯਮਤ੍ਰਾਞ੍ਜਨਂ ਚਾਞ੍ਜਨਮਾਕ੍ਸਿਕਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ ||੪੮||
मुस्ताहरिद्रामधुकप्रियङ्गुसिद्धार्थरोध्रोत्पलसारिवाभिः | क्षुण्णाभिराश्च्योतनमेव कार्यमत्राञ्जनं चाञ्जनमाक्षिकं स्यात् ||४८||
🔊 Audio coming soon
ਸੇਕਾਸ਼੍ਚ੍ਯੋਤਨਯੋਰ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣ੍ਯਾਹ- ਮੁਸ੍ਤੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਕ੍ਸੁਣ੍ਣਾਭਿਰਿਤਿ ਅਨ੍ਤਰੀਕ੍ਸੋਦਕੇ ਤਦ੍ਗੁਣੇ ਵਾਨ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਨ੍ਯਸ੍ਤਾਭਿਰਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ | ਆਸ਼੍ਚ੍ਯੋਤਨਮੇਵ ਕਾਰ੍ਯਮਿਤਿ ਅਤ੍ਰਾਨੁਕ੍ਤੋਪਿ ਸੇਕਃ ਕਾਰ੍ਯਃ| ਅਨ੍ਯੇ ਏਤੈਰਾਸ਼੍ਚ੍ਯੋਤਨਮੇਕਮੇਵੇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ| ਅਤ੍ਰਾਞ੍ਜਨਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਤ੍ਰਾਕ੍ਲਿਨ੍ਨਵਰ੍ਤ੍ਮਨਿ ਰਸਾਞ੍ਜਨਮਾਕ੍ਸਿਕਮਞ੍ਜਨਂ ਸ੍ਯਾਤ੍| ‘ਰੋਧ੍ਰੋਤ੍ਪਲਸਾਰਿਵਾਭਿਃ’ ਇਤ੍ਯਤ੍ਰ ਕੇਚਿਤ੍ ‘ਲੋਧ੍ਰਾਸਿਤਸਾਰਿਵਾਭਿਃ’ ਇਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਅਸਿਤਸਾਰਿਵਾ ਸ਼੍ਯਾਮਾਲਤਾ; ਅਸਿਤਂ ਰਸਾਞ੍ਜਨਮਿਤ੍ਯਨ੍ਯੇ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਯਨ੍ਤਿ||੪੮||
Adhikarana ੨੭ (੪੯) · Śloka ੫੦
ਪਤ੍ਰਂ ਫਲਂ ਚਾਮਲਕਸ੍ਯ ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ ਕ੍ਰਿਯਾਂ ਵਿਦਧ੍ਯਾਦਥਵਾਞ੍ਜਨਾਰ੍ਥੇ | ਵਂਸ਼ਸ੍ਯ ਮੂਲੇਨ ਰਸਕ੍ਰਿਯਾਂ ਵਾ ਵਰ੍ਤੀਕਤਾਂ ਤਾਮ੍ਰਕਪਾਲਪਕ੍ਵਾਮ੍ ||੪੯|| ਰਸਕ੍ਰਿਯਾਂ ਵਾ ਤ੍ਰਿਫਲਾਵਿਪਕ੍ਵਾਂ ਪਲਾਸ਼ਪੁਸ੍ਪੈਃ ਖਰਮਞ੍ਜਰੇਰ੍ਵਾ |੫੦|
पत्रं फलं चामलकस्य पक्त्वा क्रियां विदध्यादथवाऽञ्जनार्थे | वंशस्य मूलेन रसक्रियां वा वर्तीकृतां ताम्रकपालपक्वाम् ||४९|| रसक्रियां वा त्रिफलाविपक्वां पलाशपुष्पैः खरमञ्जरेर्वा |५०|
🔊 Audio coming soon
ਰਸਕ੍ਰਿਯਾਞ੍ਜਨਮਾਹ- ਪਤ੍ਰਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਪਕ੍ਤ੍ਵੇਤਿ ਕਸਾਯਕਲ੍ਪੇਨ ਵਿਪਾਚ੍ਯੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਕ੍ਰਿਯਾਂ ਰਸਾਕ੍ਰਿਯਾਂ, ਵਂਸ਼ਸ੍ਯ ਮੂਲਰਸੇਨ ਵਾ ਰਸਕ੍ਰਿਯਾਂ, ਤਾਮੇਵ ਵਾ ਰਸਕ੍ਰਿਯਾਮਤਿਸ਼ੋਸਣੇਨ ਵਰ੍ਤੀਕਤਾਮ੍| ਤਾਮ੍ਰਕਪਾਲਂ ਤਾਮ੍ਰਕਟਾਹਃ| ਤ੍ਰਿਫਲਾਯਾ ਅਨ੍ਯਾ ਰਸਕ੍ਰਿਯਾ, ਪਲਾਸ਼ਪੁਸ੍ਪੈਰਨ੍ਯਾ, ਖਰਮਞ੍ਜਰੇਰਪਾਮਾਰ੍ਗਸ੍ਯਾਨ੍ਯਾ ਰਸਕ੍ਰਿਯੇਤਿ||੪੯||-
Adhikarana ੨੮ (੫੦) · Śloka ੫੧
ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਛਗਲ੍ਯਾਃ ਪਯਸਾ ਮਲਂ ਵਾ ਕਾਂਸਸ੍ਯ ਦਗ੍ਧ੍ਵਾ ਸਹ ਤਾਨ੍ਤਵੇਨ ||੫੦|| ਪ੍ਰਤ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਤਨ੍ਮਰਿਚੈਰੁਪੇਤਂ ਚੂਰ੍ਣੇਨ ਤਾਮ੍ਰਸ੍ਯ ਸਹੋਪਯੋਜ੍ਯਮ੍ |੫੧|
पिष्ट्वा छगल्याः पयसा मलं वा कांसस्य दग्ध्वा सह तान्तवेन ||५०|| प्रत्यञ्जनं तन्मरिचैरुपेतं चूर्णेन ताम्रस्य सहोपयोज्यम् |५१|
🔊 Audio coming soon
ਇਦਾਨੀਂ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾਞ੍ਜਨਦੁਰ੍ਬਲਸ੍ਯ ਨਯਨਸ੍ਯ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਸ਼੍ਵਾਸਨਾਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਞ੍ਜਨਮਾਹ- ਪਿਸ੍ਟ੍ਵੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਕਾਂਸ੍ਯਸ੍ਯ ਮਲਂ ਕਾਰ੍ਪਾਸਵਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਸਹ ਦਗ੍ਧ੍ਵਾ ਸਿਤਮਰਿਚਤਾਮ੍ਰਜੋਯੁਕ੍ਤਂ ਛਗਲੀਦੁਗ੍ਧੇਨ ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਪ੍ਰਤ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਯੋਜ੍ਯਮਿਤਿ ਪਿਣ੍ਡਾਰ੍ਥਃ| ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਦੋਸੇ ਯਦਞ੍ਜਨਂ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਤਤ੍ ਪ੍ਰਤ੍ਯਞ੍ਜਨਸ਼ਬ੍ਦਵਾਚ੍ਯਮ੍||੫੦||-
Adhikarana ੨੯ (੫੧) · Śloka ੫੨
ਸਮੁਦ੍ਰਫੇਨਂ ਲਵਣੋਤ੍ਤਮਂ ਚ ਸ਼ਙ੍ਖੋਥ ਮੁਦ੍ਗੋ ਮਰਿਚਂ ਚ ਸ਼ੁਕ੍ਲਮ੍ ||੫੧|| ਚੂਰ੍ਣਾਞ੍ਜਨਂ ਜਾਡ੍ਯਮਥਾਪਿ ਕਣ੍ਡੂਮਕ੍ਲਿਨ੍ਨਵਰ੍ਤ੍ਮਾਨ੍ਯੁਪਹਨ੍ਤਿ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮ੍ |੫੨|
समुद्रफेनं लवणोत्तमं च शङ्खोऽथ मुद्गो मरिचं च शुक्लम् ||५१|| चूर्णाञ्जनं जाड्यमथापि कण्डूमक्लिन्नवर्त्मान्युपहन्ति शीघ्रम् |५२|
🔊 Audio coming soon
ਚੂਰ੍ਣਾਞ੍ਜਨਮਾਹ- ਸਮੁਦ੍ਰਫੇਨਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਲਵਣੋਤ੍ਤਮਂ ਸੈਨ੍ਧਵਮ੍||੫੧||
Adhikarana ੩੦ (੫੨) · Śloka ੫੨
ਪ੍ਰਕ੍ਲਿਨ੍ਨਵਰ੍ਤ੍ਮਨ੍ਯਪਿ ਚੈਤ ਏਵ ਯੋਗਾਃ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਸਮੀਕ੍ਸ੍ਯ ਦੋਸਮ੍ ||੫੨||
प्रक्लिन्नवर्त्मन्यपि चैत एव योगाः प्रयोज्याश्च समीक्ष्य दोषम् ||५२||
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਨਪ੍ਯਕ੍ਲਿਨ੍ਨਰ੍ਤ੍ਮੋਕ੍ਤਾਨ੍ ਪ੍ਰਕ੍ਲਿਨ੍ਨਵਰ੍ਤ੍ਮਨ੍ਯਤਿਦਿਸ਼ਨ੍ਨਾਹ- ਪ੍ਰਕ੍ਲਿਨ੍ਨੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਏਤ ਏਵੇਤਿ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਾਃ| ਸਮੀਕ੍ਸ੍ਯ ਦੋਸਮਿਤਿ ਪ੍ਰਕ੍ਲਿਨ੍ਨਵਰ੍ਤ੍ਮਨਃ ਕਫਜਤ੍ਵਾਦੇਸੁ ਮਧ੍ਯੇ ਯੇ ਕਫਹਰਾ ਯੋਗਾਸ੍ਤੇ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਾ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ||੫੨||
Adhikarana ੩੧ (੫੩) · Śloka ੫੩
ਸਕਜ੍ਜਲਂ ਤਾਮ੍ਰਘਟੇ ਚ ਘਸ੍ਠਂ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਯੁਤਂ ਤੁਤ੍ਥਕਮਞ੍ਜਨਂ ਚ ||੫੩||
सकज्जलं ताम्रघटे च घृष्ठं सर्पिर्युतं तुत्थकमञ्जनं च ||५३||
🔊 Audio coming soon
ਪ੍ਰਕ੍ਲਿਨ੍ਨਵਰ੍ਤ੍ਮਨਃ ਸਾਮਾਨ੍ਯਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਸ਼ੇਸਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ- ਸਕਜ੍ਜਲਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਤੁਤ੍ਥਕਂ ਕਜ੍ਜਲਤੁਲ੍ਯਭਾਗਂ ਤਾਮ੍ਰਪਾਤ੍ਰੇ ਘਸ੍ਟਂ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਯੁਤਮਞ੍ਜਨਮਿਤਿ||੫੩||
Adhikarana ਪੁਸ੍ਪਿਕਾ · Śloka ੧੨
ਇਤਿ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰ੍ਗਤੇ ਸ਼ਾਲਾਕ੍ਯਤੇਨ੍ਤ੍ਰੇ ਰਕ੍ਤਾਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋ ਨਾਮ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ ||੧੨||
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते शालाक्यतेन्त्रे रक्ताभिष्यन्दप्रतिषेधो नाम द्वादशोऽध्यायः ||१२||
🔊 Audio coming soon
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਡਲ੍ਹ(ਹ੍ਲ)ਣਵਿਰਚਿਤਾਯਾਂ ਨਿਬਨ੍ਧਸਙ੍ਗ੍ਰਹਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰ੍ਗਤੇ ਸ਼ਾਲਾਕ੍ਯਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ ਸਮਾਪ੍ਤਃ||੧੨||