Adhikarana ௧ (௧-௨) · Śloka ௨
அதாதோ நிரூஹக்ரமசிகித்ஸிதஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ ||௧|| யதோவாச பகவாந் தந்வந்தரிஃ ||௨||
अथातो निरूहक्रमचिकित्सितं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
நிரூஹஸ்ய க்ரமோ நிரூஹக்ரமஃ அநுக்ரமவிதாநஂ , ஸ ஏவ சிகித்ஸிதஂ வ்யாதிப்ரதீகாரஃ| நிரூஹோபக்ரமசிகித்ஸிதமிதி கேசித் படந்தி, தந்மதேऽபி நிரூஹோபக்ரமோ நிரூஹாரம்பஃ, ஸ ஏவ சிகித்ஸிதமிதி வ்யாக்யாநம்||௧-௨||
Adhikarana ௨ (௩-௬) · Śloka ௬
அதாநுவாஸிதமாஸ்தாபயேத்; ஸ்வப்யக்தஸ்விந்நஶரீரமுத்ஸஷ்டபஹிர்வேகமவாதே ஶுசௌ வேஶ்மநி மத்யாஹ்நே ப்ரததாயாஂ ஶய்யாயாமதஃஸுபரிக்ரஹாயாஂ ஶ்ரோணிப்ரதேஶப்ரதிவ்யூடாயாமநுபதாநாயாஂ வாமபார்ஶ்வஶாயிநமாகுஞ்சிததக்ஷிணஸக்திமிதரப்ரஸாரிதஸக்திஂ ஸுமநஸஂ ஜீர்ணாந்நஂ வாக்யதஂ ஸுநிஷண்ணதேஹஂ விதித்வா, ததோ வாமபாதஸ்யோபரி நேத்ரஂ கத்வேதரபாதாங்குஷ்டாங்குலிப்யாஂ கர்ணிகாமுபரி நிஷ்பீட்ய, ஸவ்யபாணிகநிஷ்டிகாநாமிகாப்யாஂ பஸ்தேர்முகார்தஂ ஸங்கோச்ய, மத்யமாப்ரதேஶிந்யங்குஷ்டைரர்தஂ து விவதாஸ்யஂ கத்வா, பஸ்தாவௌஷதஂ ப்ரக்ஷிப்ய, தக்ஷிணஹஸ்தாங்குஷ்டேந ப்ரதேஶிநீமத்யமாப்யாஂ சாநுஸிக்தமநாயதமபுத்புதமஸங்குசிதமவாதமௌஷதாஸந்நமுபஸங்கஹ்ய , புநருபரி ததிதரேண கஹீத்வா தக்ஷிணேநாவஸிஞ்சேத், ததஃ ஸூத்ரேணைவௌஷதாந்தே த்விஸ்த்ரிர்வாऽऽவேஷ்ட்ய பத்நீயாத், அத தக்ஷிணேநோத்தாநேந பாணிநா பஸ்திஂ கஹீத்வா வாமஹஸ்தமத்யமாங்குலிப்ரதேஶிநீப்யாஂ நேத்ரமுபஸங்கஹ்யாங்குஷ்டேந நேத்ரத்வாரஂ பிதாய, கதாப்யக்தாக்ரநேத்ரஂ கதாக்தமுபாதாய ப்ரயச்சேதநுபஷ்டவஂஶஂ ஸமமுந்முகமாகர்ணிகஂ நேத்ரஂ ப்ரணிதத்ஸ்வேதி ப்ரூயாத் ||௩|| பஸ்திஂ ஸவ்யே கரே கத்வா தக்ஷிணேநாவபீடயேத் | ஏகேநைவாவபீடேந ந த்ருதஂ ந விலம்பிதம் ||௪|| ததோ நேத்ரமபநீய த்ரிஂஶந்மாத்ராஃ பீடநகாலாதுபேக்ஷ்யோத்திஷ்டேத்யாதுரஂ ப்ரூயாத் | அதாதுரமுபவேஶயேதுத்குடுகஂ பஸ்த்யாகமநார்தம் | நிரூஹப்ரத்யாகமநகாலஸ்து முஹூர்தோ பவதி ||௫|| அநேந விதிநா பஸ்திஂ தத்யாத்பஸ்திவிஶாரதஃ | த்விதீயஂ வா ததீயஂ வா சதுர்தஂ வா யதார்ததஃ ||௬||
अथानुवासितमास्थापयेत्; स्वभ्यक्तस्विन्नशरीरमुत्सृष्टबहिर्वेगमवाते शुचौ वेश्मनि मध्याह्ने प्रततायां शय्यायामधःसुपरिग्रहायां श्रोणिप्रदेशप्रतिव्यूढायामनुपधानायां वामपार्श्वशायिनमाकुञ्चितदक्षिणसक्थिमितरप्रसारितसक्थिं सुमनसं जीर्णान्नं वाग्यतं सुनिषण्णदेहं विदित्वा, ततो वामपादस्योपरि नेत्रं कृत्वेतरपादाङ्गुष्ठाङ्गुलिभ्यां कर्णिकामुपरि निष्पीड्य, सव्यपाणिकनिष्ठिकानामिकाभ्यां बस्तेर्मुखार्धं सङ्कोच्य, मध्यमाप्रदेशिन्यङ्गुष्ठैरर्धं तु विवृतास्यं कृत्वा, बस्तावौषधं प्रक्षिप्य, दक्षिणहस्ताङ्गुष्ठेन प्रदेशिनीमध्यमाभ्यां चानुसिक्तमनायतमबुद्बुदमसङ्कुचितमवातमौषधासन्नमुपसङ्गृह्य , पुनरुपरि तदितरेण गृहीत्वा दक्षिणेनावसिञ्चेत्, ततः सूत्रेणैवौषधान्ते द्विस्त्रिर्वाऽऽवेष्ट्य बध्नीयात्, अथ दक्षिणेनोत्तानेन पाणिना बस्तिं गृहीत्वा वामहस्तमध्यमाङ्गुलिप्रदेशिनीभ्यां नेत्रमुपसङ्गृह्याङ्गुष्ठेन नेत्रद्वारं पिधाय, घृताभ्यक्ताग्रनेत्रं घृताक्तमुपादाय प्रयच्छेदनुपृष्ठवंशं सममुन्मुखमाकर्णिकं नेत्रं प्रणिधत्स्वेति ब्रूयात् ||३|| बस्तिं सव्ये करे कृत्वा दक्षिणेनावपीडयेत् | एकेनैवावपीडेन न द्रुतं न विलम्बितम् ||४|| ततो नेत्रमपनीय त्रिंशन्मात्राः पीडनकालादुपेक्ष्योत्तिष्ठेत्यातुरं ब्रूयात् | अथातुरमुपवेशयेदुत्कुटुकं बस्त्यागमनार्थम् | निरूहप्रत्यागमनकालस्तु मुहूर्तो भवति ||५|| अनेन विधिना बस्तिं दद्याद्बस्तिविशारदः | द्वितीयं वा तृतीयं वा चतुर्थं वा यथार्थतः ||६||
🔊 Audio coming soon
அநுக்ரமப்ரணயநஸம்பந்தஂ தர்ஶயந்நாஹ- அதாநுவாஸிதமித்யாதி| அநுவாஸிதஂ தத்தாநுவாஸநஂ ஸ்நிக்தஸ்ரோதோமார்கதயா ஸுகமேவ தோஷநிர்ஹரணார்தமாஸ்தாபயேத்| நிரூஹஸ்ய ப்ரணிதாநவிதாநமாஹ- ஸ்வப்யக்தமித்யாதி| உத்ஸஷ்டபஹிர்வேகஂ த்யக்தவிண்மூத்ராதிகம்| ப்ரததாயாஂ ஶய்யாயாஂ ஸ்தப்தாயாஂ, விஸ்தீர்ணாயாமிதி கேசித்| அதஃஸுபரிகஹீதாயாஂ பாததலயோஃ ஶோபநப்ரதிவாஹகாயாம்| ஶ்ரோணிப்ரதேஶவ்யூடாயாஂ கடிப்ரதேஶவிஶாலாயாஂ, வ்யூடாயாஂ ஶோபநோந்நதாயாமிதி கேசித் வ்யாக்யாநயந்தி| அநுபதாநாயாம் அநுபஶீர்ஷகாயாம் | ஸுநிஷண்ணதேஹஂ ஶோபநஂ விஶ்ராந்தஶரீரம்| ஸவ்யபாணிஃ வாமகரஃ| ஔஷதஂ ப்ரக்ஷிப்ய உபஸங்க்ரஹணேந க்ரியாவிஶேஷேண| அநுத்ஸிக்தமூர்த்வக்ஷரணரஹிதஂ யதா பவதி ததா ஸிக்தம்| அநாயதம் அநதிதீர்கஂ (அசிராத் ப்ரவத்தம்)| அபுத்புதஂ புத்புதரஹிதம| அஸங்குசிதஂ வஸ்துஸஞ்சரணக்ஷமம்| அவாதம் ஔஷததாநேந நிஸ்ஸாரிதவாதம்| ஏவஂ தக்ஷிணஹஸ்தாங்குஷ்டேந ப்ரதேஶிநீமத்யமாப்யாஂ சௌஷதாந்தமுபஸங்கஹ்ய புநர்தக்ஷிணஹஸ்தோபகஹீதோபரி ததிதரேண வாமகரேண கஹீத்வா, தக்ஷிணகரேணைவௌஷதாந்தே ஸூத்ரேண த்விஸ்த்ரிர்வாऽऽவேஷ்ட்ய பத்நீயாத்| ஆகர்ணிகஂ கர்ணிகாஂ மர்யாதீகத்ய| நேத்ரஂ ப்ரணிதத்ஸ்வ ப்ரவேஶயேதி ஆதுரஂ ப்ரதி பிஷக் ப்ரூயாதிதி ஸம்பந்தஃ| நேத்ரப்ரணிதாநமபிதாய பஸ்திபீடநவிதிமாஹ- பஸ்திமித்யாதி| த்ரிஂஶந்மாத்ரா இதி மாத்ராமாநஂ ஹி அக்நிவேஶேந வ்யாக்யாதம்- “யாவத்பர்யேதி ஹஸ்தாக்ரஂ தக்ஷிணஂ ஜாநுமண்டலம்| நிமேஷோந்மேஷகாலோ வா ஸா மாத்ரா பரிகீர்திதா”- இதி| பராஶரஸ்து பஸ்திகர்மணி மாத்ராஸங்க்யாமாஹ- “ஜாநுமண்டலமாவேஷ்ட்ய தத்தே தக்ஷிணபாணிநா| கஷ்டநேத்ரஶ்சடாஶப்தஶதஂ திஷ்டேதவேகவாந்”- இதி| தத்ர பராஶரேண க்ரூரகோஷ்டபுருஷமங்கீகத்ய மாத்ராஶதமபிஹிதஂ, ஶேஷயோர்மத்யமதுகோஷ்டயோஃ ஸப்ததிஸ்த்ரிஂஶதித்யநுக்தமப்யூஹநீயஂ ஸ்யாதித்யேகே மந்யந்தே; யதஃ ஸுஶ்ருதாசார்யேணாபி மதுகோஷ்டபுருஷாபேக்ஷயா ப்ரோக்தஸ்த்ரிஂஶந்மாத்ராபீடநகாலஃ; அதவா த்ரிஂஶந்மாத்ராநந்தரஂ வைத்யேநோத்திஷ்டேத்யுக்தே ஸதி ஆதுரஸ்யோத்தாநோபவேஶநோத்குடுகபவநாதிகாலவிலம்பேநைவ மாத்ராஶதஂ பூர்ணஂ ஸ்யாதிதி ஶாஸ்த்ரயோரவிரோதஃ| முஹூர்தஃ கடிகாத்வயம்| முஹூர்தாதப்ரவர்தமாநஂ ஶோதநநிரூஹைரேவ வ்யக்தக்ஷாராம்லலவணைர்ஹரேத் | ஏகத்ர விஹிதஂ ப்ரணிதாநஂ ஸங்க்ஷேபார்தமந்யத்ராபி நிர்திஶந்நாஹ- அநேநைவேத்யாதி| சதுர்தஂ வா யதார்தத இதி அர்தஸ்ய ப்ரயோஜநஸ்யாநதிக்ரமதோ யதார்ததஃ| ஏததுக்தஂ பவதி- யதா ஸுநிரூடலிங்கப்ராப்தோ பவதி ததா தத்ர நிர்ஹரணீயாபாவாந்நிரூஹணமப்ரயோஜநமிதி ந தேயம், அஸம்யக்தாநேந க்ரூரகோஷ்டதயா ப்ரபூததேயத்வேந வா ஸுநிரூடமப்ராப்தஸ்ய நிர்ஹரணீயோ தோஷோऽஸ்தீதி ப்ரயோஜநமபேக்ஷ்ய சதுர்தமபி நிரூஹஂ ஸுநிரூடலிங்கார்தஂ ப்ரயோஜயேத்| ‘சதுர்தஂ வா யதார்ஹதஃ’ இதி பாடே நிரூஹஸாத்யப்ரயோஜநாநுரோதாச்சதுர்தமபி புடகஂ ப்ரயோஜயேதித்யர்தஃ||௩-௬||
Adhikarana ௩ (௭) · Śloka ௭
ஸம்யங்நிரூடலிங்கே து ப்ராப்தே பஸ்திஂ நிவாரயேத் |௭|
सम्यङ्निरूढलिङ्गे तु प्राप्ते बस्तिं निवारयेत् |७|
🔊 Audio coming soon
அமுமேவார்தஂ ப்ரகடயந்நாஹ- ஸம்யகித்யாதி| கேசித்ரக்தமப்யத்ர சதுர்தஂ ஶமநீயமஸ்தீதி சதுர்தஂ பஸ்திதாநமாஹுஃ; அபரே து பஶ்சாத்தாஹநிர்வாபணார்தஂ மதுரஶீதைஶ்சதுர்தோऽபி பஸ்திர்தேய இதி வதந்தி|௭|-
Adhikarana ௪ (௭) · Śloka ௮
விஶேஷாத் ஸுகுமாராணாஂ ஹீந ஏவ க்ரமோ ஹிதஃ ||௭|| அபி ஹீநக்ரமஂ குர்யாந்ந து குர்யாததிக்ரமம் |௮|
विशेषात् सुकुमाराणां हीन एव क्रमो हितः ||७|| अपि हीनक्रमं कुर्यान्न तु कुर्यादतिक्रमम् |८|
🔊 Audio coming soon
ஹீநயோகஜாதியோகஜயோர்வ்யாபதோர்மத்யே அதியோகஜா வ்யாபந்மஹாத்யயஂ கரோதீதி ததோ பிப்யதாஹ- அபி ஹீநேத்யாதி||௭||-
Adhikarana ௫ (௮) · Śloka ௯
யஸ்ய ஸ்யாத்பஸ்திரல்போऽல்பவேகோ ஹீநமலாநிலஃ ||௮|| துர்நிரூடஃ ஸ விஜ்ஞேயோ மூத்ரார்த்யருசிஜாட்யவாந் |௯|
यस्य स्याद्बस्तिरल्पोऽल्पवेगो हीनमलानिलः ||८|| दुर्निरूढः स विज्ञेयो मूत्रार्त्यरुचिजाड्यवान् |९|
🔊 Audio coming soon
ஹீநநிரூடலக்ஷணமாஹ- யஸ்யேத்யாதி| அல்பஃ அல்பகுணமாத்ரஃ| அல்பவேகஃ ஸ்தோகவேகஃ| மூத்ரார்திஃ மூத்ரபீடா| அல்பகுணமாத்ரபஸ்த்யுபயோகோத்க்லேஶிதமலாவரோதேந ஜாட்யமபடுதா||௮||-
Adhikarana ௬ (௯) · Śloka ௧௦
யாந்யேவ ப்ராங்மயோக்தாநி லிங்காந்யதிவிரேசிதே ||௯|| தாந்யேவாதிநிரூடேऽபி விஜ்ஞேயாநி விபஶ்சிதா |௧௦|
यान्येव प्राङ्मयोक्तानि लिङ्गान्यतिविरेचिते ||९|| तान्येवातिनिरूढेऽपि विज्ञेयानि विपश्चिता |१०|
🔊 Audio coming soon
அதிநிரூடலிங்கமாஹ- யாநீத்யாதி| யாந்யேவ ப்ராகுக்தாநி ஶூலகுதப்ரஂஶகபாதியோகாதீநி ||௯||-
Adhikarana ௭ (௧௦) · Śloka ௧௧
யஸ்ய க்ரமேண கச்சந்தி விட்பித்தகபவாயவஃ ||௧௦|| லாகவஂ சோபஜாயேத ஸுநிரூடஂ தமாதிஶேத் |௧௧|
यस्य क्रमेण गच्छन्ति विट्पित्तकफवायवः ||१०|| लाघवं चोपजायेत सुनिरूढं तमादिशेत् |११|
🔊 Audio coming soon
ஸம்யங்நிரூடலிங்கமாஹ- யஸ்யேத்யாதி| விட் மலஃ||௧௦||-
Adhikarana ௮ (௧௧-௧௩) · Śloka ௧௪
ஸுநிரூடஂ ததோ ஜந்துஂ ஸ்நாதவந்தஂ து போஜயேத் ||௧௧|| பித்தஶ்லேஷ்மாநிலாவிஷ்டஂ க்ஷீரயூஷரஸைஃ க்ரமாத் | ஸர்வஂ வா ஜாங்கலரஸைர்போஜயேதவிகாரிபிஃ ||௧௨|| த்ரிபாகஹீநமர்தஂ வா ஹீநமாத்ரமதாபி வா | யதாக்நிதோஷஂ மாத்ரேயஂ போஜநஸ்ய விதீயதே ||௧௩|| அநந்தரஂ ததோ யுஞ்ஜ்யாத்யதாஸ்வஂ ஸ்நேஹபஸ்திநா |௧௪|
सुनिरूढं ततो जन्तुं स्नातवन्तं तु भोजयेत् ||११|| पित्तश्लेष्मानिलाविष्टं क्षीरयूषरसैः क्रमात् | सर्वं वा जाङ्गलरसैर्भोजयेदविकारिभिः ||१२|| त्रिभागहीनमर्धं वा हीनमात्रमथापि वा | यथाग्निदोषं मात्रेयं भोजनस्य विधीयते ||१३|| अनन्तरं ततो युञ्ज्याद्यथास्वं स्नेहबस्तिना |१४|
🔊 Audio coming soon
ஸுநிரூடஸ்ய பஶ்சாத்கர்ம நிர்திஶந்நாஹ- ஸுநிரூடமித்யாதி| கேசிதத்ர நிரூடலிங்கோத்பாதபுடப்ரத்யாகமாநந்தரஂ பீதநாகரகர்ஷதோயஸ்யோத்வர்தநஸ்நாநாதிகஂ மந்யந்தே| ததுக்தஂ- “ததஃ ப்ரத்யாகதே பஸ்தௌ வார்யுஷ்ணஂ நாகரைஃ ஶதம்| பாயயேத் கதஶௌசஂ ச ஸ்நாபயேதுஷ்ணவாரிணா- ” இதி| கியத்போஜநஂ ததாஹ- த்ரிபாகேத்யாதி| ஹீநமாத்ரமதாபி வேத்யத்ர மாத்ரஶப்தோऽல்பார்தஃ; தேந ஹீநமாத்ரமல்பஹீநம்| ததஃ மாத்ராவத்போஜநாநந்தரம்| யதாஸ்வஂ யோ ய ஆத்மீயதோஷாபேக்ஷயா ஸ்நேஹபஸ்திஸ்தேந ஸ்நேஹபஸ்திநா யுஞ்ஜ்யாத் பரஂ ஸுநிரூடமேவ புருஷஂ நது துர்நிரூடஂ, தத்ர ஸதோஷதயா யதாதோஷஂ நிரூஹணமேவ கார்யம்| ந சாதிரூடஂ, தத்ராதிவிரிக்தவத்பேஷஜஂ ஶீதபரிஷேகபிச்சாபஸ்த்யாதிகஂ நது ஸ்நேஹபஸ்திஃ; ததா ச விதேஹஃ- “அதிதீக்ஷ்ணைர்நிரூடஸ்ய ஹததோஷஸ்ய ஸர்வதஃ| கஞ்சிதேவாநபிப்ரேதஂ மார்கஂ ஸ்நேஹோऽநுகச்சதி”- இதி| கயதாஸஸ்த பரிபாஷிதஂ ஷட்பலப்ரமாணஂ ஸ்நேஹபஸ்திமத்ர தேயஂ ந மந்யதே, கிஞ்சாநுவாஸநாக்யஂ பலத்ரயப்ரமாணஂ ஸ்நேஹபஸ்திஂ தேயஂ மந்யதே| யத்ர து ஸ்நேஹபஸ்திஃ ஸ்வதந்த்ரஃ, தத்ரைவ ஷட்பலப்ரமாணஃ||௧௧-௧௩||-
Adhikarana ௯ (௧௪) · Śloka ௧௫
விவிக்ததா மநஸ்துஷ்டிஃ ஸ்நிக்ததா வ்யாதிநிக்ரஹஃ ||௧௪|| ஆஸ்தாபநஸ்நேஹபஸ்த்யோஃ ஸம்யக்தாநே து லக்ஷணம் |௧௫|
विविक्तता मनस्तुष्टिः स्निग्धता व्याधिनिग्रहः ||१४|| आस्थापनस्नेहबस्त्योः सम्यग्दाने तु लक्षणम् |१५|
🔊 Audio coming soon
இதாநீஂ ஸாந்வாஸநாஸ்தாபநஸ்ய ஸம்யக்தத்தஸ்ய லக்ஷணமாஹ- விவிக்ததேத்யாதி| விவிக்ததா ஸம்யக்பதகவதாரணஂ, மநஸ ஏவேந்த்ரியார்தேஷு ஸம்யகவதாரணஸாமர்த்யஂ, ரஸாதிதாதுவஹஸ்ரோதஸாமநாவதத்வஂ வா விவிக்ததா||௧௪||-
Adhikarana ௧௦ (௧௫) · Śloka ௧௬
ததஹஸ்தஸ்ய பவநாத்பயஂ பலவதிஷ்யதே ||௧௫|| ரஸௌதநஸ்தேந ஶஸ்தஸ்ததஹஶ்சாநுவாஸநம் |௧௬|
तदहस्तस्य पवनाद्भयं बलवदिष्यते ||१५|| रसौदनस्तेन शस्तस्तदहश्चानुवासनम् |१६|
🔊 Audio coming soon
குதஃ புநர்நிரூஹஶுத்தஸ்ய மந்தாக்நேஸ்ததஹரேவ மாஂஸரஸபோஜநமநுவாஸநயோஜநஂ சேத்யாஹ- ததஹரித்யாதி| நிரூஹணாத்விட்வாதாதிப்ரவத்திலக்ஷணேந தாதுக்ஷயேண குபிதாநிலஸ்ய பலவதேவ பயமதஸ்ததஹரேவ ரஸௌதநபோஜநஂ, தச்ச நிரூஹணமந்தீகதாநலவதபயாந்மாத்ராவத்; ததா பவநபயாத்ததஹரேவ த்வாதஶப்ரஸதநிரூஹசதுர்தாஂஶேந ஸ்நேஹேநாநுவாஸநம்| கயதாஸஸ்து ஸுநிரூடஸ்ய ததஹஃ பலத்ரயமேவாநுவாஸநஂ; ததா ததஹஶ்சேதி சகாரோ பிந்நக்ரமே, தேநாநுவாஸநஂ சேத்யத்ர ஸம்பந்தாதநுக்தோऽபி மாத்ராபஸ்திஶ்சாத்ர ஸமுச்சீயத இதி மந்யதே; ந ஷட்பலப்ரமாணஂ ஸ்நேஹபஸ்திஂ, போஜதர்ஶநாதிதி||௧௫||-
Adhikarana ௧௧ (௧௬) · Śloka ௧௭
பஶ்சாதக்நிபலஂ மத்வா பவநஸ்ய ச சேஷ்டிதம் ||௧௬|| அந்நோபஸ்தம்பிதே கோஷ்டே ஸ்நேஹபஸ்திர்விதீயதே |௧௭|
पश्चादग्निबलं मत्वा पवनस्य च चेष्टितम् ||१६|| अन्नोपस्तम्भिते कोष्ठे स्नेहबस्तिर्विधीयते |१७|
🔊 Audio coming soon
நிரூஹணாதநந்தரஂ ததீயசதுர்தாதாவபி திநே பஸ்திதாநமாஹ- பஶ்சாதித்யாதி| பஶ்சாத் ஸாந்வாஸநாந்நிரூஹணாத்| அக்நிபலஂ தீப்தஂ பலஂ வயஃஶக்த்யநுரூபமுபலப்ய, பவநஸ்ய ச சேஷ்டிதஂ மத்வேதி ஸஞ்சலநஶப்தகரஸ்புரணாதிகமவதார்ய, அந்நபாநேநாவஷ்டப்தே கோஷ்டே ஸ்நேஹபஸ்திருத்தமமாத்ராரூபஃ ஷட்பலஃ க்ரியதே| ததாச தந்த்ராந்தரஂ- ‘த்வ்யஹாத்த்ர்யஹாச்சதுர்தே பஞ்சமே வா தத்யாந்நிரூஹாதநுவாஸநம்’ இதி||௧௬||-
Adhikarana ௧௨ (௧௭) · Śloka ௧௮
அநாயாந்தஂ முஹூர்தாத்து நிரூஹஂ ஶோதநைர்ஹரேத் ||௧௭|| தீக்ஷ்ணைர்நிரூஹைர்மதிமாந் க்ஷாரமூத்ராம்லஸஂயுதைஃ |௧௮|
अनायान्तं मुहूर्तात्तु निरूहं शोधनैर्हरेत् ||१७|| तीक्ष्णैर्निरूहैर्मतिमान् क्षारमूत्राम्लसंयुतैः |१८|
🔊 Audio coming soon
ததஃ பரஂ கடிகாத்வயாதநாகச்சதோ நிரூஹஸ்ய நிர்ஹரணோபாயஂ தர்ஶயதி- அநாயாந்தமித்யாதி| நிரூஹைர்மதிமாந் ஹரேதிதி ஸம்பந்தஃ| கதம்பூதைர்நிரூஹைரித்யாஹ- ஶோதநைஃ தீக்ஷ்ணைஃ| க்ஷாரமூத்ராம்லஸஂயுதைஃ க்ஷாரோ யவக்ஷாரஃ, மூத்ரஂ கோமூத்ரம், அம்லஂ காஞ்ஜிகம்||௧௭||-
Adhikarana ௧௩ (௧௮) · Śloka ௧௯
விகுணாநிலவிஷ்டப்தஂ சிரஂ திஷ்டந்நிரூஹணம் ||௧௮|| ஶூலாரதிஜ்வராநாஹாந்மரணஂ வா ப்ரவர்தயேத் |௧௯|
विगुणानिलविष्टब्धं चिरं तिष्ठन्निरूहणम् ||१८|| शूलारतिज्वरानाहान्मरणं वा प्रवर्तयेत् |१९|
🔊 Audio coming soon
விகுணோ விபரீதஃ| அரதிர்ந குத்ரசிதவஸ்திதிஶ்சேதஸஃ||௧௮||-
Adhikarana ௧௪ (௧௯-௨௦) · Śloka ௨௦
ந து புக்தவதோ தேயமாஸ்தாபநமிதி ஸ்திதிஃ ||௧௯|| விஸூசிகாஂ வா ஜநயேச்சர்திஂ வாऽபி ஸுதாருணாம் | கோபயேத் ஸர்வதோஷாந் வா தஸ்மாத்தத்யாதபோஜிநே ||௨௦||
न तु भुक्तवतो देयमास्थापनमिति स्थितिः ||१९|| विसूचिकां वा जनयेच्छर्दिं वाऽपि सुदारुणाम् | कोपयेत् सर्वदोषान् वा तस्माद्दद्यादभोजिने ||२०||
🔊 Audio coming soon
புக்தவதஃ கஸ்மாதாஸ்தாபநஂ நிஷித்யதே ததாஹ- ந த்வித்யாதி| ந து புக்தவத இத்யாதிநா ய ஆஸ்தாபநநிஷேதோऽபிஹிதஸ்தஸ்ய தடீகரணார்தஂ புக்தவதோ விஸூசிகாதிதோஷோத்பாவநயாऽபோஜிநே தாநமாஹ- விஸூசிகாஂ வேத்யாதி||௧௯-௨௦||
Adhikarana ௧௫ (௨௧-௨௨) · Śloka ௨௨
ஜீர்ணாந்நஸ்யாஶயே தோஷாஃ புஂஸஃ ப்ரவ்யக்திமாகதாஃ | நிஃஶேஷாஃ ஸுகமாயாந்தி போஜநேநாப்ரபீடிதாஃ ||௨௧|| நவாऽऽஸ்தாபநவிக்ஷிப்தமந்நமக்நிஃ ப்ரதாவதி | தஸ்மாதாஸ்தாபநஂ தேயஂ நிராஹாராய ஜாநதா ||௨௨||
जीर्णान्नस्याशये दोषाः पुंसः प्रव्यक्तिमागताः | निःशेषाः सुखमायान्ति भोजनेनाप्रपीडिताः ||२१|| नवाऽऽस्थापनविक्षिप्तमन्नमग्निः प्रधावति | तस्मादास्थापनं देयं निराहाराय जानता ||२२||
🔊 Audio coming soon
விஸூசிகேத்யாதிதூஷணோத்பாவநத்வாரேணாபோஜிநே தாநமபிதாய ஜீர்ணாந்நஸ்யேத்யாத்யுக்தகுணத்வாரேணாப்யபோஜிந ஏவ தாநமாஹ- ஜீர்ணாந்நஸ்யேத்யாதி| ப்ரவ்யக்திஂ ஸ்பஷ்டதாஂ நிராவரணதாமித்யர்தஃ||௨௧-௨௨||
Adhikarana ௧௬ (௨௩) · Śloka ௨௩
ஆவஸ்திகஂ க்ரமஂ சாபி புத்த்வா கார்யஂ நிரூஹணம் | மலேऽபகஷ்டே தோஷாணாஂ பலவத்த்வஂ ந வித்யதே ||௨௩||
आवस्थिकं क्रमं चापि बुद्ध्वा कार्यं निरूहणम् | मलेऽपकृष्टे दोषाणां बलवत्त्वं न विद्यते ||२३||
🔊 Audio coming soon
தீவ்ரஶூலாத்மாநாதிரோகாவஸ்தஸ்யோபக்ரமேணாபி நோர்த்வஂ ஶுத்த்யதஃ பலவர்த்யாதிப்ரணிதாநபூர்வகஂ புக்தவதோऽபி நிரூஹதாநஂ கர்தவ்யஂ ஸ்யாதத ஆஹ- ஆவஸ்திகமித்யாதி||௨௩||
Adhikarana ௧௭ (௨௪-௨௮) · Śloka ௨௮
க்ஷீராண்யம்லாநி மூத்ராணி ஸ்நேஹாஃ க்வாதா ரஸாஸ்ததா | லவணாநி பலஂ க்ஷௌத்ரஂ ஶதாஹ்வா ஸர்ஷபஂ வசா ||௨௪|| ஏலா த்ரிகடுகஂ ராஸ்நா ஸரலோ தேவதாரு ச | ரஜநீ மதுகஂ ஹிங்கு குஷ்டஂ ஸஂஶோதநாநி ச ||௨௫|| கடுகா ஶர்கரா முஸ்தமுஶீரஂ சந்தநஂ ஶடீ | மஞ்ஜிஷ்டா மதநஂ சண்டா த்ராயமாணா ரஸாஞ்ஜநம் ||௨௬|| பில்வமத்யஂ யவாநீ ச பலிநீ ஶக்ரஜா யவாஃ | காகோலீ க்ஷீரகாகோலீ ஜீவகர்ஷபகாவுபௌ ||௨௭|| ததா மேதா மஹாமேதா த்திர்வத்திர்மதூலிகா | நிரூஹேஷு யதாலாபமேஷ வர்கோ விதீயதே ||௨௮||
क्षीराण्यम्लानि मूत्राणि स्नेहाः क्वाथा रसास्तथा | लवणानि फलं क्षौद्रं शताह्वा सर्षपं वचा ||२४|| एला त्रिकटुकं रास्ना सरलो देवदारु च | रजनी मधुकं हिङ्गु कुष्ठं संशोधनानि च ||२५|| कटुका शर्करा मुस्तमुशीरं चन्दनं शटी | मञ्जिष्ठा मदनं चण्डा त्रायमाणा रसाञ्जनम् ||२६|| बिल्वमध्यं यवानी च फलिनी शक्रजा यवाः | काकोली क्षीरकाकोली जीवकर्षभकावुभौ ||२७|| तथा मेदा महामेदा ऋद्धिर्वृद्धिर्मधूलिका | निरूहेषु यथालाभमेष वर्गो विधीयते ||२८||
🔊 Audio coming soon
இதாநீஂ பஸ்தியௌகிகாநி த்ரவ்யாண்யுபதிஶந்நாஹ- க்ஷீராணீத்யாதி| பலஂ த்ரிபலா| ஸரலோ வக்ஷவிஶேஷஃ| ஸஂஶோதநாநி த்ரிவதாதீநி| மதநஂ மதநபலம்| ஶக்ரஜா யவா இந்த்ரயவாஃ| மதூலிகா தணவிஶேஷஃ ‘மர்கடிகா’ இதி லோகே||௨௪-௨௮||
Adhikarana ௧௮ (௨௯) · Śloka ௩௧
ஸ்வஸ்தே க்வாதஸ்ய சத்வாரோ பாகாஃ ஸ்நேஹஸ்ய பஞ்சமஃ | க்ருத்தேऽநிலே சதுர்தஸ்து ஷஷ்டஃ பித்தே கபேऽஷ்டமஃ ||௨௯|| ஸர்வேஷு சாஷ்டமோ பாகஃ கல்காநாஂ லவணஂ புநஃ | க்ஷௌத்ரஂ மூத்ரஂ பலஂ க்ஷீரமம்லஂ மாஂஸரஸஂ ததா ||௩௦|| யுக்த்யா ப்ரகல்பயேத்தீமாந் நிரூஹே ... |௩௧|
स्वस्थे क्वाथस्य चत्वारो भागाः स्नेहस्य पञ्चमः | क्रुद्धेऽनिले चतुर्थस्तु षष्ठः पित्ते कफेऽष्टमः ||२९|| सर्वेषु चाष्टमो भागः कल्कानां लवणं पुनः | क्षौद्रं मूत्रं फलं क्षीरमम्लं मांसरसं तथा ||३०|| युक्त्या प्रकल्पयेद्धीमान् निरूहे ... |३१|
🔊 Audio coming soon
ஸம்ப்ரதி நிரூஹணேஷு க்வாதாதிஷு ப்ரதிதோஷஂ கியதீ கஸ்ய மாத்ரேத்யாஹ- ஸ்வஸ்த இத்யாதி| ஸ்வஸ்தே ஸமவாதபித்தகபே புருஷே| த்வாதஶப்ரஸதஸ்ய நிரூஹஸ்ய க்வாதஸ்ய சத்வாரோ பாகாஶ்சத்வாரஃ ப்ரஸதாஃ அஷ்டௌ பலாநி| ஸ்நேஹஸ்ய பஞ்சம இதி சதுர்விஂஶதிபலநிரூஹாபேக்ஷயா பாதோநபஞ்சபலாநி| க்ருத்தேऽநிலே சதுர்த இதி சதுர்தோ பாகஃ ஷட்பலாநீத்யர்தஃ | ஷஷ்டஃ பித்தே இதி க்ருத்தே பித்தே ஸ்நேஹஸ்ய ஷஷ்டோ பாகஶ்சத்வாரி பலாநீத்யர்தஃ| கபேऽஷ்டம இதி க்ருத்தே கபே ஸ்நேஹஸ்யாஷ்டமோ பாகஸ்த்ரீணி பலாநீத்யர்தஃ| கஷாயஸ்நேஹௌ விபஜ்ய கல்கபாகஂ தர்ஶயந்நாஹ- ஸர்வேஷ்விதி| ஸர்வேஷு வாதபித்தஶ்லேஷ்மஸு கல்கஸ்யாஷ்டமோ பாகஸ்த்ரீணி பலாநீத்யர்தஃ| ‘ஸர்வேஷு ஸ்வஸ்தாஸ்வஸ்தேஷு’ இதி கயீ| லவணஂ புநரித்யாதி லவணாதீநி விஶேஷப்ரமாணேநாநுக்தாந்யபி யுக்த்யா தாபயேத், யுக்த்யா யோகேநேத்யர்தஃ| யதா யோகாதியோகௌ ந பவதஃ| நநு கஷாயாதிவல்லவணாதிஷு குதோ மாத்ரா நோக்தா? ஸத்யஂ, லவணாதீநாஂ தோஷபேஷஜயோஃ ஸாமாந்யவிஶேஷேண குணமவலோக்ய ஸம்யக்யோகஸாதநமேவ மாநம்| தத்யதா- வாதே க்ஷௌத்ரஂ மிதஂ, பித்தே நாதிபஹு, பஹு புநஃ கபே இதி| ஏவமந்யேஷ்வபி த்ரவ்யேஷு ஜ்ஞேயம்| நியதே புநர்மாநே க்வசித்யோகஃ க்வசிதயோக இதி ஸ்யாத்| ஏததுக்தஂ பவதி- கஷாயாதிநா நியதமாநேந ஸஹாநியதமாநைர்லவணாதிபிர்யுக்த்யா த்வாதஶ ப்ரஸதாஃ பூரணீயா இதி| ததோ லவணாதீநாஂ மாத்ராஂ தோஷபேஷஜயோஃ ஸாமாந்யவிஶேஷந்யாயேந குணமவலோக்ய ஸம்யக் ப்ரகல்பயேத்| க்வசித்வாதாதிவிஷயஸாத்ம்யமந்யதா பட்யதே| ததாஹி- “மதுஸ்நேஹநகல்காக்யகஷாயாவாபதஃ க்ரமாத்| த்ரீணி ஷட் த்வாதஶ த்ரீணி பலாந்யநிலரோகிணாம்| பித்தே சத்வாரி சத்வாரி த்வே த்விபஞ்ச சதுஷ்டயம்| ஷட் த்ரீணி த்வே தஶ த்ரீணி கபே சாபி நிரூஹணம்”- இதி பூர்வாசார்யபணிதத்வாத்த்வயமபி மதஂ ப்ரமாணம்||௨௯||
Adhikarana ௧௯ (௩௦-௩௨) · Śloka ௩௨
... கல்பநா த்வியம் ||௩௧|| கல்கஸ்நேஹகஷாயாணாமவிவேகாத்பிஷக்வரைஃ | பஸ்தேஃ ஸுகல்பநா ப்ரோக்தா தஸ்ய தாநஂ யதார்தகத் ||௩௨||
... कल्पना त्वियम् ||३१|| कल्कस्नेहकषायाणामविवेकाद्भिषग्वरैः | बस्तेः सुकल्पना प्रोक्ता तस्य दानं यथार्थकृत् ||३२||
🔊 Audio coming soon
நிரூஹாவயவயோகிஷு ஸம்யக்யோகஹேதுகமாத்ராஂ நியம்ய ஸமுதாயகல்பநாமுத்திஶந்நாஹ- கல்பநா த்வியமிதி| கா புநரியமித்யாஹ கல்கஸ்நேஹகஷாயாணாமித்யாதி| அவிவேகாதிதி ல்யப்லோபே பஞ்சமீ; தேந கல்காதீநாஂ விவேகாபாவமபதக்பாவஂ வீக்ஷ்ய ஸுகல்பநா பிஷக்வரைஃ ப்ரோக்தா| ஏதேந ஹஸ்தப்ரதாவநஸீமந்தாதிகந்மித்யாயுக்தஃ| ததா சோக்தஂ- “ந தாவத்யௌஷதஂ பாணிஂ ந திஷ்டத்யவலிப்ய ச| ந கரோதி ச ஸீமந்தஂ ஸ நிரூஹஃ ஸுயோஜிதஃ”- இதி| தஸ்ய தாநஂ யதார்தகதிதி வாதபித்தகபஶோணிதஹரணஶோதநஸங்க்ரஹணலேகநபஂஹணவாஜீகரணரஸாயநாதியோககத்||௩௦-௩௨||
Adhikarana ௨௦ (௩௩-௩௬) · Śloka ௩௬
தத்த்வாऽऽதௌ ஸைந்தவஸ்யாக்ஷஂ மதுநஃ ப்ரஸதத்வயம் | பாத்ரே தலேந மத்நீயாத்தத்வத் ஸ்நேஹஂ ஶநைஃ ஶநைஃ ||௩௩|| ஸம்யக் ஸுமதிதே தத்யாத் பலகல்கமதஃ பரம் | ததோ யதோசிதாந் கல்காந் பாகைஃ ஸ்வைஃ ஶ்லக்ஷ்ணபேஷிதாந் ||௩௪|| கம்பீரே பாஜநேऽந்யஸ்மிந்மத்நீயாத்தஂ கஜேந ச | யதா வா ஸாது மந்யேத ந ஸாந்த்ரோ ந தநுஃ ஸமஃ ||௩௫|| ரஸக்ஷீராம்லமூத்ராணாஂ தோஷாவஸ்தாமவேக்ஷ்ய து | கஷாயப்ரஸதாந் பஞ்ச ஸுபூதாஂஸ்தத்ர தாபயேத் ||௩௬||
दत्त्वाऽऽदौ सैन्धवस्याक्षं मधुनः प्रसृतद्वयम् | पात्रे तलेन मथ्नीयात्तद्वत् स्नेहं शनैः शनैः ||३३|| सम्यक् सुमथिते दद्यात् फलकल्कमतः परम् | ततो यथोचितान् कल्कान् भागैः स्वैः श्लक्ष्णपेषितान् ||३४|| गम्भीरे भाजनेऽन्यस्मिन्मथ्नीयात्तं खजेन च | यथा वा साधु मन्येत न सान्द्रो न तनुः समः ||३५|| रसक्षीराम्लमूत्राणां दोषावस्थामवेक्ष्य तु | कषायप्रसृतान् पञ्च सुपूतांस्तत्र दापयेत् ||३६||
🔊 Audio coming soon
பஸ்தித்ரவ்யாணி யேந க்ரமேண யோஜ்யந்தே தமாஹ- தத்த்வேத்யாதி| அக்ஷஃ கர்ஷமித்யர்தஃ| மதுநஃ ப்ரஸதத்வயஂ சத்வாரி பலாநி| தலேந ஹஸ்ததலேந| தத்வத் ஸ்நேஹஂ மதுப்ரமாணம்| ஶநைஃ ஶநைரல்பமல்பஂ ஸ்நேஹஂ தத்த்வேத்யர்தஃ| ஶநைஃ ஶநைரித்யுத்தரத்ராபி ஸம்பத்யதே| பலகல்கமதஃ பரஂ அதஃ பரமஸ்மிந் ஸுமதிதே பலகல்கஂ மதநபலகல்கம்| தத இத்யாதி ததஃ பலகல்காதிதாநோத்தரம்| கல்காதீந் யதோசிதாந் வாதாதிஷூசிதாநதிக்ரமேண| பாகைஃ ஸ்வைரிதி அஂஶைராத்மீயைஃ, யதா மதநபலேந ஸஹ ஸர்வகல்கத்ரவ்யாணாஂ பலத்ரயஂ பவத்யேவஂ கல்பிதைஃ| ஶ்லக்ஷ்ணபேஷிதாந் ஸூக்ஷ்மபேஷிதாந் ஸூக்ஷ்மபேஷிதாந் கல்காந் தத்யாதிதி ஸம்பந்தஃ| கம்பீரே இத்யாதி பூர்வபாத்ராதந்யஸ்மிந் கம்பீரபாஜநே கஜேந மத்நீயாத்| கஜோऽத்ர பஞ்சாங்குலோ ஹஸ்தோ மந்தாநஶ்ச| யதேத்யாதி மத்நீத்யாதித்ராபி ஸம்பந்தநீயம்| ஏதேந கரேணாபி மத்நீயாதித்யர்தஃ| ரஸேத்யாதி ரஸாதீநாஂ தோஷாவஸ்தாமபேக்ஷ்ய ‘மாத்ராமர்பயேத்’ இதி ஶேஷஃ| தந்த்ராந்தரே நிரூஹயோஜநா ப்ரோக்தா- “மாக்ஷிகஂ லவணஂ ஸ்நேஹஂ கல்கஂ க்வாதமிதி க்ரமாத்| ஆவாப்யாவாப்ய பாத்ரே தந்மத்நீயாதந்தராऽந்தரா| ஸம்யக் பாணிதலேநைவ நிரூஹே யோஜநாவிதிஃ”- இதி||௩௩-௩௬||
Adhikarana ௨௧ (௩௭-௪௧) · Śloka ௪௧
அத ஊர்த்வஂ த்வாதஶப்ரஸதாந் வக்ஷ்யாமஃ | தத்த்வாऽऽதௌ ஸைந்தவஸ்யாக்ஷஂ மதுநஃ ப்ரஸதித்வயம் | விநிர்மத்ய ததோ தத்யாத் ஸ்நேஹஸ்ய ப்ரஸதித்ரயம் ||௩௭|| ஏகீபூதே ததஃ ஸ்நேஹே கல்கஸ்ய ப்ரஸதிஂ க்ஷிபேத் | ஸம்மூர்ச்சிதே கஷாயஂ து சதுஃப்ரஸதிஸம்மிதம் ||௩௮|| விதரேச்ச ததாவாபமந்தே த்விப்ரஸதோந்மிதம் | ஏவஂ ப்ரகல்பிதோ பஸ்திர்த்வாதஶப்ரஸதோ பவேத் ||௩௯|| ஜ்யேஷ்டாயாஃ கலு மாத்ராயாஃ ப்ரமாணமிதமீரிதம் | அபஹ்ராஸே பிஷக்குர்யாத்தத்வத் ப்ரஸதிஹாபநம் ||௪௦|| யதாவயோ நிரூஹாணாஂ கல்பநேயமுதாஹதா | ஸைந்தவாதித்ரவாந்தாநாஂ ஸித்திகாமைர்பிஷக்வரைஃ ||௪௧||
अत ऊर्ध्वं द्वादशप्रसृतान् वक्ष्यामः | दत्त्वाऽऽदौ सैन्धवस्याक्षं मधुनः प्रसृतिद्वयम् | विनिर्मथ्य ततो दद्यात् स्नेहस्य प्रसृतित्रयम् ||३७|| एकीभूते ततः स्नेहे कल्कस्य प्रसृतिं क्षिपेत् | सम्मूर्च्छिते कषायं तु चतुःप्रसृतिसम्मितम् ||३८|| वितरेच्च तदावापमन्ते द्विप्रसृतोन्मितम् | एवं प्रकल्पितो बस्तिर्द्वादशप्रसृतो भवेत् ||३९|| ज्येष्ठायाः खलु मात्रायाः प्रमाणमिदमीरितम् | अपह्रासे भिषक्कुर्यात्तद्वत् प्रसृतिहापनम् ||४०|| यथावयो निरूहाणां कल्पनेयमुदाहृता | सैन्धवादिद्रवान्तानां सिद्धिकामैर्भिषग्वरैः ||४१||
🔊 Audio coming soon
த்வாதஶப்ரஸதிப்ரமாணஸாதநஂ நிர்திஶந்நாஹ- அத இத்யாதி| ஸம்மூர்ச்சிதே ஸம்மிலிதே| விதரேத் தத்யாத்| ஆவாபஃ பஶ்சாந்நிக்ஷேப்யஂ க்ஷீரகாஞ்ஜிகாதி த்ரவ்யம்| த்விப்ரஸதோந்மிதஂ சதுஃபலப்ரமாணம்| ஸைந்தவகர்ஷஸ்து ஸ்தோகத்வாச்சதுர்விஂஶதிபலேஷ்வேவாந்தர்பவதீத்யதிரிக்ததோஷோ ந வாச்யஃ| அபஹ்ராஸே அபஹ்ராஸவிஷயே ஸ்தோககரணாபிலாஷே ப்ரஸதஹாபநஂ பலத்வயாதித்யாகஂ பிஷக் குர்யாத்||௩௭-௪௧||
Adhikarana ௨௨ (௪௨) · Śloka ௪௨
அத ஊர்த்வஂ ப்ரவக்ஷ்யந்தே பஸ்தயோऽத்ர விபாகஶஃ | யதாதோஷஂ ப்ரயுக்தா யே ஹந்யுர்நாநாவிதாந் கதாந் ||௪௨||
अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यन्ते बस्तयोऽत्र विभागशः | यथादोषं प्रयुक्ता ये हन्युर्नानाविधान् गदान् ||४२||
🔊 Audio coming soon
விபாகஶஃ விபாகேநேத்யர்தஃ| யதாதோஷப்ரயுக்தா இத்யத்ர தோஷஶப்தோ வாதாதிஷு வ்யாதிஷு ச ப்ரவர்ததே||௪௨||
Adhikarana ௨௩ (௪௩-௪௬) · Śloka ௪௬
ஶம்பாகோருபுவர்ஷாபூவாஜிகந்தாநிஶாச்சதைஃ | பஞ்சமூலீபலாராஸ்நாகுடூசீஸுரதாருபிஃ ||௪௩|| க்வதிதைஃ பாலிகைரேபிர்மதநாஷ்டகஸஂயுதைஃ | கல்கைர்மாகதிகாம்போதஹபுஷாமிஸிஸைந்தவைஃ ||௪௪|| வத்ஸாஹ்வயப்ரியங்கூக்ராயஷ்ட்யாஹ்வயரஸாஞ்ஜநைஃ | தத்யாதாஸ்தாபநஂ கோஷ்ணஂ க்ஷௌத்ராத்யைரபிஸஂஸ்கதம் ||௪௫|| பஷ்டோருத்ரிகஶூலாஶ்மவிண்மூத்ராநிலஸங்கிநாம் | க்ரஹணீமாருதார்ஶோக்நஂ ரக்தமாஂஸபலப்ரதம் ||௪௬||
शम्पाकोरुबुवर्षाभूवाजिगन्धानिशाच्छदैः | पञ्चमूलीबलारास्नागुडूचीसुरदारुभिः ||४३|| क्वथितैः पालिकैरेभिर्मदनाष्टकसंयुतैः | कल्कैर्मागधिकाम्भोदहपुषामिसिसैन्धवैः ||४४|| वत्साह्वयप्रियङ्गूग्रायष्ट्याह्वयरसाञ्जनैः | दद्यादास्थापनं कोष्णं क्षौद्राद्यैरभिसंस्कृतम् ||४५|| पृष्ठोरुत्रिकशूलाश्मविण्मूत्रानिलसङ्गिनाम् | ग्रहणीमारुतार्शोघ्नं रक्तमांसबलप्रदम् ||४६||
🔊 Audio coming soon
இதாநீஂ குபிதாநிலமதிகத்ய பஸ்திதாநமாஹ, ததா ஸர்வபஸ்தித்ரவ்யநிக்ஷேபக்ரமஂ ச| ஶம்பாகஃ கிரமாலகஃ| நிஶாச்சதஃ ஶடீ| பஞ்சமூலீ அத்ர ஹ்ரஸ்வா| அம்போதஃ முஸ்தா| தத்ர ஶம்பாகாதீநி ஸுரதாருபர்யந்தாநி சதுர்தஶபலப்ரமிதாநி, மதநாஷ்டகஸஂயுதாநி சதுர்பிர்மதநபலைஃ பலஂ பவதி, ஏவஂ ஷோடஶபலாநி த்ரவ்யாணி ஜர்ஜரீகத்யாஷ்டகுணமஷ்டாவிஂஶத்யதிகஶதபலப்ரமாணஂ ஜலஂ தத்த்வா க்வாதயேத் யாவத்த்வாத்ரிஂஶத் பலாநி பவந்தி, ததோ வஸ்த்ரபூதஂ கத்வாऽஷ்டபலஂ க்வாதஂ கஹ்ணீயாத்; சதுர்வாரப்ரயோஜநோऽயஂ க்வாதஃ, த்விதீயஂ வா ததீயஂ வேத்யாதிநோக்தத்வாத்| ததஶ்ச கம்பீரஂ தாம்ரபாஜநமாநீய, டங்கத்ரயபரிமிதஂ ஸைந்தவஂ நிக்ஷிப்ய , க்ஷௌத்ரமித்யுக்தத்வாத் பலத்ரயபரிமிதஂ மது ச கரதலேந மத்நீயாத், ததஃ ஸைந்தவமதுநீ ஏகீகத்ய, க்ஷௌத்ராத்யைரபிஸஂஸ்கதமித்யத்ராத்யஶப்தேந ஸ்நேஹக்ஷீரகாஞ்ஜிகமூத்ரமாஂஸரஸாதீநாஂ ஸங்கஹீதத்வாத ஷட்பலப்ரமாணஂ பக்வஂ தைலஂ ப்ரக்ஷிப்ய மத்நீயாத்; ததநு சைகீபூத ஸ்நேஹே மாகதிகாதிரஸாஞ்ஜநபர்யந்தநவத்ரவ்யசூர்ணஂ ஸைந்தவடங்கத்ரயேண பலத்ரயப்ரமிதஂ நிக்ஷிப்ய மத்நீயாத்; ஸைந்தவடங்கத்ரயப்ரமாணஸ்யாதாவேவ ச நிக்ஷிப்தத்வாத் கல்கஃ பலத்ரயபரிமிதோ நிக்ஷிப்தோ பவதி; ததஶ்ச த்வாத்ரிஂஶத்பலபரிமிதக்வாதமத்யாதஷ்டௌ பலாந்யுத்தத்ய தத்ர நிக்ஷிபேத்; ததநு ச மாஂஸரஸஸ்ய ஸார்தபலஂ, க்ஷீரஸ்யாபி ஸார்தஂ பலஂ, காஞ்ஜிகஸ்யார்தஂ பலஂ, ததா கோமூத்ரஸ்யாபி தத்ர நிக்ஷிப்யதே| ஏவஂ சதுர்விஂஶதிபலாநி பவந்தி| ஏவஂ த்விதீயஂ ததீயஂ சதுர்தஂ வா புடகஂ தத்யாத்| அயஂ பஸ்திர்வாதரோகே ச ப்ரயோஜ்யஃ||௪௩-௪௬||
Adhikarana ௨௪ (௪௭-௫௦) · Śloka ௫௦
குடூசீத்ரிபலாராஸ்நாதஶமூலபலாபலைஃ | க்வதிதைஃ ஶ்லக்ஷ்ணபிஷ்டைஸ்து ப்ரியங்குகநஸைந்தவைஃ ||௪௭|| ஶதபுஷ்பாவசாகஷ்ணாயவாநீகுஷ்டபில்வஜைஃ | ஸகுடைரக்ஷமாத்ரைஸ்து மதநார்தபலாந்விதைஃ ||௪௮|| க்ஷௌத்ரதைலகதக்ஷீரஶுக்தகாஞ்ஜிகமஸ்துபிஃ | ஸமாலோட்ய ச மூத்ரேண தத்யாதாஸ்தாபநஂ பரம் ||௪௯|| தேஜோவர்ணபலோத்ஸாஹவீர்யாக்நிப்ராணவர்தநம் | ஸர்வமாருதரோகக்நஂ வயஃஸ்தாபநமுத்தமம் ||௫௦||
गुडूचीत्रिफलारास्नादशमूलबलापलैः | क्वथितैः श्लक्ष्णपिष्टैस्तु प्रियङ्गुघनसैन्धवैः ||४७|| शतपुष्पावचाकृष्णायवानीकुष्ठबिल्वजैः | सगुडैरक्षमात्रैस्तु मदनार्धपलान्वितैः ||४८|| क्षौद्रतैलघृतक्षीरशुक्तकाञ्जिकमस्तुभिः | समालोड्य च मूत्रेण दद्यादास्थापनं परम् ||४९|| तेजोवर्णबलोत्साहवीर्याग्निप्राणवर्धनम् | सर्वमारुतरोगघ्नं वयःस्थापनमुत्तमम् ||५०||
🔊 Audio coming soon
குடூசீத்யாதி| பலஂ மாஂஸம்| ஶேஷஂ ப்ரஸித்தம்| குடூச்யாதீநி பலாந்தாநி ஷோடஶத்ரவ்யாணி ப்ரத்யேகஂ பலமிதாநி, ததா மாஂஸஸ்யாபி ஷோடஶபலாநி, ஏவஂ ஸப்ததஶத்ரவ்யாணி த்வாத்ரிஂஶத்பலபரிமிதாநி, மாஂஸஸ்ய பஹுலத்வாச்சதுர்குணஂ ஷட்த்ரிஂஶததிகஶதபலப்ரமாணஂ ஜலஂ தத்த்வா க்வாதயேத், ததஶ்சதுர்தாஂஶாவஶிஷ்டாநி த்வாத்ரிஂஶத்பலாநி க்ராஹ்யாணி, அத ஏகபுடகஸ்யார்தே பலாஷ்டகஂ க்ராஹ்யம்| ப்ரியங்க்வாதித்ரவ்யகல்கோ யதோக்தப்ரமாணேந| பில்வஜஂ பில்வபலம்| மது பூர்வவத், தைலகதே ச பூர்வவத், க்ஷீரஸ்ய த்விபலஂ; ஶுக்தகாஞ்ஜிகமஸ்துகோமூத்ராணாஂ ப்ரத்யேகமர்தபலமித்யேவஂ சதுர்விஂஶதிபலாநி பவந்தி| த்ரவ்யநிக்ஷேபக்ரமஃ பூர்வவத்| தேஜோவர்ணேத்யாதி தேஜஸ்த்வக்கதஂ ப்ராஜகாக்நிஸஞ்ஜ்ஞஂ பித்தம்| வர்ணோ கௌராதிஃ| பலஂ மாஂஸோபசயஃ| உத்ஸாஹஃ சைதஸிகோ தர்மஃ| வீர்யஂ ஶக்திஃ| ப்ராணா அக்நீஷோமாதயஃ| அயமபி வாதே வாதரோகே ச யோஜ்யஃ||௪௭-௫௦||
Adhikarana ௨௫ (௫௧-௫௪) · Śloka ௫௪
குஶாதிபஞ்சமூலாப்தத்ரிபலோத்பலவாஸகைஃ | ஸாரிவோஶீரமஞ்ஜிஷ்டாராஸ்நாரேணுபரூஷகைஃ ||௫௧|| பாலிகைஃ க்வதிதைஃ ஸம்யக் த்ரவ்யைரேபிஶ்ச பேஷிதைஃ | ஶங்காடகாத்மகுப்தேபகேஸராகுருசந்தநைஃ ||௫௨|| விதாரீமிஸிமஞ்ஜிஷ்டாஶ்யாமேந்த்ரயவஸிந்துஜைஃ | பலபத்மகயஷ்ட்யாஹ்வைஃ க்ஷௌத்ரக்ஷீரகதாப்லுதைஃ ||௫௩|| தத்தமாஸ்தாபநஂ ஶீதமம்லஹீநைஸ்ததா த்ரவைஃ | தாஹாஸக்தரபித்தாஸக்பித்தகுல்மஜ்வராஞ்ஜயேத் ||௫௪||
कुशादिपञ्चमूलाब्दत्रिफलोत्पलवासकैः | सारिवोशीरमञ्जिष्ठारास्नारेणुपरूषकैः ||५१|| पालिकैः क्वथितैः सम्यग् द्रव्यैरेभिश्च पेषितैः | शृङ्गाटकात्मगुप्तेभकेसरागुरुचन्दनैः ||५२|| विदारीमिसिमञ्जिष्ठाश्यामेन्द्रयवसिन्धुजैः | फलपद्मकयष्ठ्याह्वैः क्षौद्रक्षीरघृताप्लुतैः ||५३|| दत्तमास्थापनं शीतमम्लहीनैस्तथा द्रवैः | दाहासृग्दरपित्तासृक्पित्तगुल्मज्वराञ्जयेत् ||५४||
🔊 Audio coming soon
இதாநீஂ குபிதபித்தமதிகத்ய பஸ்திதாநமாஹ- குஶாதீத்யாதி| குஶகாஶநலதர்பகாண்டேக்ஷவ இதி குஶாதிபஞ்சமூலம்| அப்தோ முஸ்தா, உத்பலஂ நீலோத்பலம், ரேணுஃ பர்படகஃ| ஆத்மகுப்தா கபிகச்சூகஃ ஶ்யாமா ப்ரியங்குஃ| பலஂ மதநபலம்| பேஷிதைஃ பிஷ்டைஃ| குஶாதிஸப்ததஶத்ரவ்யாணி பலப்ரமிதாநி, அஷ்டகுணஂ ஷட்த்ரிஂஶததிகபலஶதப்ரமாணஂ ஜலஂ தத்த்வா க்வாதயேத், ததஶ்சதுர்தாஂஶாவஶிஷ்டாநி சதுஸ்த்ரிஂஶத்பலாநி க்ராஹ்யாணி, அத ஏகபுடகஸ்யார்தே க்வாதபலாஷ்டகஂ க்ராஹ்யஂ, ஶங்காடகாதியஷ்டீமதுகாந்தாநாஂ பஞ்சதஶத்ரவ்யாணாஂ கல்கஂ பலத்ரயப்ரமாணஂ, ‘பித்தே நாதிபஹு க்ஷௌத்ரஂ’ இத்யுக்தத்வாந்மதுநஶ்சத்வாரி பலாநி, க்ருத்தே பித்தேऽஷ்டமோ பாகஃ ஸ்நேஹஸ்ய’ இத்யுக்தத்வாத் கதஸ்ய சத்வாரி பலாநி, க்ஷீரஸ்ய பலத்வயஂ, ‘அம்லஹீநைஸ்ததா த்ரவைஃ’ இத்யுக்தத்வாந்மாஂஸரஸஸ்யைகஂ பலஂ, இக்ஷுரஸஸ்ய பலத்வயஂ, ஏவஂ சதுர்விஂஶதிபலாநி பவந்தி| த்ரவ்யாணாஂ நிக்ஷேபக்ரமஃ பூர்வவத்| அயஂ பஸ்திஃ பித்தே பித்தரோகே ச ப்ரயோஜ்யஃ| ‘விதாரீமிஸிமஞ்ஜிஷ்டா’ இத்யத்ர மிஸிஸ்தாநே விஷேதி கேசித் படந்தி, தத்ர விஷம் அதிவிஷா; விஷஂ வா வாலகஂ, தோயநாமத்வாத்||௫௧-௫௪||
Adhikarana ௨௬ (௫௫-௫௯) · Śloka ௫௯
ரோத்ரசந்தநமஞ்ஜிஷ்டாராஸ்நாநந்தாபலர்திபிஃ | ஸாரிவாவஷகாஶ்மர்யமேதாமதுகபத்மகைஃ ||௫௫|| ஸ்திராதிதணமூலைஶ்ச க்வாதஃ கர்ஷத்ரயோந்மிதைஃ | பிஷ்டைர்ஜீவககாகோலீயுகர்திமதுகோத்பலைஃ ||௫௬|| ப்ரபௌண்டரீகஜீவந்தீமேதாரேணுபரூஷகைஃ | அபீருமிஸிஸிந்தூத்தவத்ஸகோஶீரபத்மகைஃ ||௫௭|| கஸேருஶர்கராயுக்தைஃ ஸர்பிர்மதுபயஃப்லுதைஃ | த்ரவைஸ்தீக்ஷ்ணாம்லவர்ஜ்யைஶ்ச தத்தோ பஸ்திஃ ஸுஶீதலஃ ||௫௮|| குல்மாஸக்தரஹத்பாண்டுரோகாந் ஸவிஷமஜ்வராந் | அஸக்பித்தாதிஸாரௌ ச ஹந்யாத்பித்தகதாந் கதாந் ||௫௯||
रोध्रचन्दनमञ्जिष्ठारास्नानन्ताबलर्धिभिः | सारिवावृषकाश्मर्यमेदामधुकपद्मकैः ||५५|| स्थिरादितृणमूलैश्च क्वाथः कर्षत्रयोन्मितैः | पिष्टैर्जीवककाकोलीयुगर्धिमधुकोत्पलैः ||५६|| प्रपौण्डरीकजीवन्तीमेदारेणुपरूषकैः | अभीरुमिसिसिन्धूत्थवत्सकोशीरपद्मकैः ||५७|| कसेरुशर्करायुक्तैः सर्पिर्मधुपयःप्लुतैः | द्रवैस्तीक्ष्णाम्लवर्ज्यैश्च दत्तो बस्तिः सुशीतलः ||५८|| गुल्मासृग्दरहृत्पाण्डुरोगान् सविषमज्वरान् | असृक्पित्तातिसारौ च हन्यात्पित्तकृतान् गदान् ||५९||
🔊 Audio coming soon
ரோத்ரேத்யாதி| அநந்தா உத்பலஸாரிவா| ஸ்திராதி லகுபஞ்சமூலீ, தணமூலஂ குஶாதிபஞ்சமூலஂ, அபீருஃ ஶதாவரீ| ரோத்ராதிதணமூல்யந்தாநாஂ த்ரயோவிஂஶதித்ரவ்யாணாஂ கர்ஷத்ரயப்ரமிதத்வேந ஸப்ததஶபலாநி கர்ஷாதிகாநி, அஷ்டகுணமஷ்டத்ரிஂஶததிகஶதபலப்ரமாணஂ ஜலஂ தத்த்வா க்வாதயேத், அதஃ ஸார்தசதுஸ்த்ரிஂஶத்பலாநி க்ராஹ்யாணி, அத ஏகபுடகார்தே க்வாதபலாஷ்டகஂ க்ராஹ்யஂ, ஜீவகாதிஶர்கராந்தைகோநவிஂஶதித்ரவ்யாணாஂ கல்கஃ பலத்ரயப்ரமாணஃ, மதுகதே பூர்வவத், ‘த்ரவைஸ்தீக்ஷ்ணாம்லவர்ஜ்யைஃ’ இத்யுக்தத்வாத் க்ஷீரமாஂஸரஸேக்ஷுரஸாஃ பூர்வவத், இத்யேவஂ சதுர்விஂஶதிபலாநி பவந்தி| த்ரவ்யநிஃக்ஷேபக்ரமஃ பூர்வவத்| அயமபி பஸ்திஃ பித்தே பித்தரோகே ச ப்ரயோஜ்யஃ||௫௫-௫௯||
Adhikarana ௨௭ (௬௦-௬௩) · Śloka ௬௩
பத்ராநிம்பகுலத்தார்ககோஶாதக்யமதாமரைஃ | ஸாரிவாபஹதீபாடாமூர்வாரக்வதவத்ஸகைஃ ||௬௦|| க்வாதஃ, கல்கஸ்து கர்தவ்யோ வசாமதநஸர்ஷபைஃ | ஸைந்தவாமரகுஷ்டைலாபிப்பலீபில்வநாகரைஃ ||௬௧|| கடுதைலமதுக்ஷாரமூத்ரதைலாம்லஸஂயுதைஃ | கார்யமாஸ்தாபநஂ தூர்ணஂ காமலாபாண்டுமேஹிநாம் ||௬௨|| மேதஸ்விநாமநக்நீநாஂ கபரோகாஶநத்விஷாம் | கலகண்டகரக்லாநிஶ்லீபதோதரரோகிணாம் ||௬௩||
भद्रानिम्बकुलत्थार्ककोशातक्यमृतामरैः | सारिवाबृहतीपाठामूर्वारग्वधवत्सकैः ||६०|| क्वाथः, कल्कस्तु कर्तव्यो वचामदनसर्षपैः | सैन्धवामरकुष्ठैलापिप्पलीबिल्वनागरैः ||६१|| कटुतैलमधुक्षारमूत्रतैलाम्लसंयुतैः | कार्यमास्थापनं तूर्णं कामलापाण्डुमेहिनाम् ||६२|| मेदस्विनामनग्नीनां कफरोगाशनद्विषाम् | गलगण्डगरग्लानिश्लीपदोदररोगिणाम् ||६३||
🔊 Audio coming soon
இதாநீஂ குபிதகபமதிகத்ய பஸ்திதாநமாஹ- பத்ரேத்யாதி| பத்ரா கட்பலஂ, பத்ராதிவத்ஸகாந்தாநாஂ த்ரயோதஶத்ரவ்யாணாஂ ஷோடஶபலாநி அஷ்டகுணமஷ்டாவிஂஶத்யதிகஶதபலப்ரமாணஂ ஜலஂ தத்த்வா க்வாதயேத், அதோ த்வாத்ரிஂஶத்பலாநி க்ராஹ்யாணி, அத ஏகபுடகஸ்யார்தே க்வாதபலாஷ்டகஂ, வசாதிநாகராந்தாநாஂ தஶத்ரவ்யாணாஂ கல்கஸ்ய பலத்ரயஂ, கடுதைலதிலதைலயோஸ்த்ரீணி பலாநி கபேऽஷ்டம இத்யுக்தத்வாத், மதுநஃ புநஃ ஷட்பலாநி, யவக்ஷாரஸ்யைகபலஂ, மூத்ரஸ்ய ஸார்தபலஂ ததா காஞ்ஜிகஸ்ய, ஏவஂ சதுர்விஂஶதிபலாநி| த்ரவ்யநிக்ஷேபக்ரமஃ பூர்வவத்| அயஂ பஸ்திஃ கபே கபரோகே ச யோஜ்யஃ||௬௦-௬௩||
Adhikarana ௨௮ (௬௪-௬௬) · Śloka ௬௬
தஶமூலீநிஶாபில்வபடோலத்ரிபலாமரைஃ | க்வதிதைஃ கல்கபிஷ்டைஸ்து முஸ்தஸைந்தவதாருபிஃ ||௬௪|| பாடாமாகதிகேந்த்ராஹ்வைஸ்தைலக்ஷாரமதுப்லுதைஃ | குர்யாதாஸ்தாபநஂ ஸம்யங்மூத்ராம்லபலயோஜிதைஃ ||௬௫|| கபபாண்டுகதாலஸ்யமூத்ரமாருதஸங்கிநாம் | ஆமாடோபாபசீஶ்லேஷ்மகுல்மக்ரிமிவிகாரிணாம் ||௬௬||
दशमूलीनिशाबिल्वपटोलत्रिफलामरैः | क्वथितैः कल्कपिष्टैस्तु मुस्तसैन्धवदारुभिः ||६४|| पाठामागधिकेन्द्राह्वैस्तैलक्षारमधुप्लुतैः | कुर्यादास्थापनं सम्यङ्मूत्राम्लफलयोजितैः ||६५|| कफपाण्डुगदालस्यमूत्रमारुतसङ्गिनाम् | आमाटोपापचीश्लेष्मगुल्मक्रिमिविकारिणाम् ||६६||
🔊 Audio coming soon
தஶமூலீத்யாதி| இந்த்ராஹ்வஃ குடஜஃ| தஶமூலாத்யமராந்தஸப்ததஶத்ரவ்யாணி அஷ்டகுணஂ ஷட்த்ரிஂஶததிகஶதபலப்ரமாணஂ ஜலஂ தத்த்வா க்வாதயேத், அதஶ்சதுஸ்த்ரிஂஶத்பலாநி க்ராஹ்யாணி, அத ஏகபுடகஸ்யார்தே க்வாதபலாஷ்டகஂ க்ராஹ்யஂ, முஸ்தாதீந்த்ராஹ்வாந்தஷட்த்ரவ்யாணாஂ கல்கஂ பூர்வவத், ததா தைலமதுநோஃ ப்ரத்யேகஂ சத்வாரி பலாநி, க்ஷாரஸ்யார்தபலஂ, மூத்ரஸ்ய ஸார்தபலஂ, ததா காஞ்ஜிகஸ்ய ஸார்தபலஂ, மதநபலஸ்ய ஸார்தபலமித்யேவஂ சதுர்விஂஶதிபலாநி பவந்தி| த்ரவ்யநிஃக்ஷேபக்ரமஃ பூர்வவத்| அயமபி பஸ்திஃ கபே கபரோகே ச ப்ரயோஜ்யஃ||௬௪-௬௬||
Adhikarana ௨௯ (௬௭-௭௦) · Śloka ௭௦
வஷாஶ்மபேதவர்ஷாபூதாந்யகந்தர்வஹஸ்தகைஃ | தஶமூலபலாமூர்வாயவகோலநிஶாச்சதைஃ ||௬௭|| குலத்தபில்வபூநிம்பைஃ க்வதிதைஃ பலஸம்மிதைஃ | கல்கைர்மதநயஷ்ட்யாஹ்வஷட்க்ரந்தாமரஸர்ஷபைஃ ||௬௮|| பிப்பலீமூலஸிந்தூத்தயவாநீமிஸிவத்ஸகைஃ | க்ஷௌத்ரேக்ஷுக்ஷீரகோமூத்ரஸர்பிஸ்தைலரஸாப்லுதைஃ ||௬௯|| தூர்ணமாஸ்தாபநஂ கார்யஂ ஸஂஸஷ்டபஹுரோகிணாம் | கத்ரஸீஶர்கராஷ்டீலாதூநீகுல்மகதாபஹம் ||௭௦||
वृषाश्मभेदवर्षाभूधान्यगन्धर्वहस्तकैः | दशमूलबलामूर्वायवकोलनिशाच्छदैः ||६७|| कुलत्थबिल्वभूनिम्बैः क्वथितैः पलसम्मितैः | कल्कैर्मदनयष्ट्याह्वषड्ग्रन्थामरसर्षपैः ||६८|| पिप्पलीमूलसिन्धूत्थयवानीमिसिवत्सकैः | क्षौद्रेक्षुक्षीरगोमूत्रसर्पिस्तैलरसाप्लुतैः ||६९|| तूर्णमास्थापनं कार्यं संसृष्टबहुरोगिणाम् | गृध्रसीशर्कराष्ठीलातूनीगुल्मगदापहम् ||७०||
🔊 Audio coming soon
வஷாஶ்மபேதேத்யாதி| நிஶாச்சதஃ ஶடீ ஷட்க்ரந்தா வசா| வஷாதிபூநிம்பாந்தாநி த்ரயோவிஂஶதித்ரவ்யாணி ஷோடஶபலப்ரமிதாநி அஷ்டாவிஂஶத்யதிகஶதபலமிதஂ ஜலஂ தத்த்வா க்வாதயேத், அதோ த்வாத்ரிஂஶத்பலாநி க்ராஹ்யாணி, அத ஏகபுடகஸ்யார்தே க்வாதஸ்யாஷ்டௌ பலாநி, மதநாதிவத்ஸகாந்ததஶத்ரவ்யாணாஂ கல்கஸ்ய த்ரீணி பலாநி, க்ஷௌத்ரஸ்ய த்ரீணி பலாநி, இக்ஷுக்ஷீரகோமூத்ராணாஂ ப்ரத்யேகஂ ஸார்தபலஂ கதஸ்ய த்வே பலே, தைலஸ்ய த்வே, மாஂஸஸ்யார்தபலம்| ஸஂஸஷ்டபஹுரோகிணாமித்யநேந ஸஂஸர்கஸந்நிபாதரோகப்ரஶமநத்வமுக்தஂ ஸ்யாத்| தத்ர ஸஂஸர்கோ தோஷத்வயஸமுதாயஃ, ஸந்நிபாதஸ்து தோஷத்ரயஸமுதாயஃ| தத்ர ஸஂஸர்கே த்வயோரேகஸ்ய ப்ரகர்ஷஂ ப்ரகல்ப்ய ததபேக்ஷயா க்ஷௌத்ரஸ்நேஹாத்யாவாபத்ரவ்யாணி பூர்வோக்தந்யாயேந ஸ்வபுத்த்யா பரிகல்ப்ய ப்ரயோஜ்யாநி| யதா து ஸஂஸர்கஸ்துல்யப்ரகர்ஷோ பவதி ததா க்ஷௌத்ராதீநாஂ குணதோஷாந்நிபுணபுத்த்யா விசார்யோத்கர்ஷாபகர்ஷதயா மிஶ்ரமாநேந நிக்ஷிப்ய சதுர்விஂஶதிபலாநி பூரணீயாநி| ஏவஂ தோஷத்ரயஸஂயோகேऽபி க்ஷௌத்ராதித்ரவ்யாணாமுத்கர்ஷாபகர்ஷஃ பரிகல்பநீயஃ||௬௭-௭௦||
Adhikarana ௩௦ (௭௧- ௭௬) · Śloka ௭௬
ராஸ்நாரக்வதவர்ஷாபூகடுகோஶீரவாரிதைஃ | த்ராயமாணாமதாரக்தாபஞ்சமூலீபிபீதகைஃ ||௭௧|| ஸபலைஃ பாலிகைஃ க்வாதஃ கல்கஸ்து மதநாந்விதைஃ | யஷ்ட்யாஹ்வமிஸிஸிந்தூத்தபலிநீந்த்ரயவாஹ்வயைஃ ||௭௨|| ரஸாஞ்ஜநரஸக்ஷௌத்ரத்ராக்ஷாஸௌவீரஸஂயுதைஃ | யுக்தோ பஸ்திஃ ஸுகோஷ்ணோऽயஂ மாஂஸஶுக்ரபலௌஜஸாம் ||௭௩|| ஆயுஷோऽக்நேஶ்ச ஸஂஸ்கர்தா ஹந்தி சாஶு கதாநிமாந் | குல்மாஸக்தரவீஸர்பமூத்ரகச்ச்ரக்ஷதக்ஷயாந் ||௭௪|| விஷமஜ்வரமர்ஶாஂஸி க்ரஹணீஂ வாதகுண்டலீம் | ஜாநுஜங்காஶிரோபஸ்திக்ரஹோதாவர்தமாருதாந் ||௭௫|| வாதாஸக்ஶர்கராஷ்டீலாகுக்ஷிஶூலோதராருசீஃ | ரக்தபித்தகபோந்மாதப்ரமேஹாத்மாநஹத்க்ரஹாந் ||௭௬||
रास्नारग्वधवर्षाभूकटुकोशीरवारिदैः | त्रायमाणामृतारक्तापञ्चमूलीबिभीतकैः ||७१|| सबलैः पालिकैः क्वाथः कल्कस्तु मदनान्वितैः | यष्ट्याह्वमिसिसिन्धूत्थफलिनीन्द्रयवाह्वयैः ||७२|| रसाञ्जनरसक्षौद्रद्राक्षासौवीरसंयुतैः | युक्तो बस्तिः सुखोष्णोऽयं मांसशुक्रबलौजसाम् ||७३|| आयुषोऽग्नेश्च संस्कर्ता हन्ति चाशु गदानिमान् | गुल्मासृग्दरवीसर्पमूत्रकृच्छ्रक्षतक्षयान् ||७४|| विषमज्वरमर्शांसि ग्रहणीं वातकुण्डलीम् | जानुजङ्घाशिरोबस्तिग्रहोदावर्तमारुतान् ||७५|| वातासृक्शर्कराष्ठीलाकुक्षिशूलोदरारुचीः | रक्तपित्तकफोन्मादप्रमेहाध्मानहृद्ग्रहान् ||७६||
🔊 Audio coming soon
ராஸ்நாரக்வதேத்யாதி| ஸபலைஃ பலாஸஹிதைஃ| ரஸோ மாஂஸரஸஃ| ராஸ்நாதிபலாந்தஷோடஶத்ரவ்யாணி பலப்ரமிதாநி அஷ்டகுணஂ ஜலஂ தத்த்வா க்வாதயேத், ததோ த்வாத்ரிஂஶத்பலாநி க்ராஹ்யாணி, அத ஏகபுடகஸ்யார்தே க்வாதஸ்ய பலாஷ்டகஂ, மதநாதீந்த்ரயவாந்தாநாஂ ஷண்ணாஂ த்ரவ்யாணாஂ கல்கஸ்ய த்ரீணி பலாநி, ஸ்நேஹஸ்ய நிரூஹணாங்கத்வாதநுக்தோऽப்யத்ர ஷட்பலப்ரமாணோ நிக்ஷேபணீயஃ| ததாச ஹாரீதஃ- “ஸ்நேஹோ குடோ மாஂஸரஸஃ பயாஂஸி ஸாம்லாநி மூத்ரஂ மது ஸைந்தவஂ ச| ஏதே நிரூஹே விதுஷா ப்ரயோஜ்யாஃ க்வாதஶ்ச கல்கோ மதநாத் பலஂ ச ”- இதி| மதுநஸ்த்ரீணி பலாநி, ரஸாஞ்ஜநமாஂஸரஸக்ஷீரஸௌவீராணாஂ ப்ரத்யேகமேகபலமித்யேவஂ சதுர்விஂஶதிபலாநி பவந்தி| ஏஷ பஸ்திஃ ஸ்வஸ்தாதுரவிஷயஃ ஸர்வரோகஹரஶ்ச||௭௧- ௭௬||
Adhikarana ௩௧ (௭௭) · Śloka ௭௭
வாதக்நௌஷதநிஷ்க்வாதாஃ ஸைந்தவத்ரிவதாயுதாஃ | ஸாம்லாஃ ஸுகோஷ்ணா யோஜ்யாஃ ஸ்யுர்பஸ்தயஃ குபிதேऽநிலே ||௭௭||
वातघ्नौषधनिष्क्वाथाः सैन्धवत्रिवृतायुताः | साम्लाः सुखोष्णा योज्याः स्युर्बस्तयः कुपितेऽनिले ||७७||
🔊 Audio coming soon
தத்ர பஸ்திதாநமாதுரவிஷயமாஶ்ரித்ய கதிதமேவ ஸ்வஸ்தஂ ப்ரதி புநஃ ஸங்க்ஷேபதோ வாதாதிவிஷயாந் பஸ்தீந்நிர்திஶந்நாஹ- வாதக்நௌஷதநிஷ்க்வாதா இத்யாதி| ஏதச்ச பஸ்தய இத்யஸ்ய விஶேஷணமத ஏவ பஹுவசநம்| தத்ர வாதக்நௌஷதாநாஂ பத்ரதார்வாதீநாஂ ஷோடஶபலப்ரமிதாநாமஷ்டகுணஜலே க்வதிதாநாஂ சதுர்பாகாவஶேஷேண க்வாதஸ்ய த்வாத்ரிஂஶத்பலாநி, அத ஏகபுடகஸ்யார்தே க்வாதபலாஷ்டகஂ, ஸைந்தவஸ்ய டங்கத்ரயஂ, வாதவ்யாதாவுக்தஸ்ய த்ரைவதஸ்ய ஸ்நேஹஸ்ய ஷட்பலாநி, க்ஷீராண்யம்லாநி மூத்ராணீத்யாதிவர்கமத்யே யாநி வாதஹரத்ரவ்யாணி தேஷாஂ குடஸஹிதஸ்ய கல்கஸ்ய பலத்ரயஂ, நிரூஹாங்கத்வாந்மதுநஃ பலத்ரயம், அநுக்தாந்யப்யாவாபத்ரவ்யாணி வாதஹராணி ப்ரயோஜ்யாந்யதோ மாஂஸரஸஸ்யைகஂ பலஂ, ததா க்ஷீரஸ்ய காஞ்ஜிகஸ்ய ஸடங்காதிகஂ பலமேவஂ சதுர்விஂஶதிபலாநி பவந்தி| பஸ்தய இதி த்ரிபுடசதுஃபுடாபேக்ஷஂ பஹுவசநம்| ஏவஂ வக்ஷ்யமாணயோகேஷ்வபி வாச்யம்||௭௭||
Adhikarana ௩௨ (௭௮) · Śloka ௭௮
ந்யக்ரோதாதிகணக்வாதாஃ காகோல்யாதிஸமாயுதாஃ | விதேயா பஸ்தயஃ பித்தே ஸஸர்பிஷ்காஃ ஸஶர்கராஃ ||௭௮||
न्यग्रोधादिगणक्वाथाः काकोल्यादिसमायुताः | विधेया बस्तयः पित्ते ससर्पिष्काः सशर्कराः ||७८||
🔊 Audio coming soon
ந்யக்ரோதாதிகணக்வாதா இத்யாதி| ந்யக்ரோதாதீநாஂ ஷோடஶபலப்ரமிதாநாஂ க்வாதஃ பூர்வவத், அத ஏகபுடகஸ்யார்தே க்வாதபலாஷ்டகஂ, காகோல்யாதேஃ கல்கீகதஸ்ய பலத்வயஂ, கதஸ்ய சத்வாரி பலாநி, ஶர்கராயாஃ பலம், ஏதேந காகோல்யாதிபலத்வயேந ஶர்கராயாஃ பலஸஹிதேந கல்கபலத்ரயஂ, நிரூஹாங்கத்வாதநுக்தஸ்யாபி ஸைந்தவஸ்யாக்ஷஂ, ததா மதுநோऽபி சத்வாரி பலாநி, ‘க்ஷீராண்யம்லாநி மூத்ராணி’ இத்யாதிவர்கமத்யே யாநி பித்தஹரத்ரவ்யாணி தாந்யபி ப்ரக்ஷேபணீயாநி, தேநேக்ஷுரஸஸ்ய பலஂ, க்ஷீரஸ்ய பாதோநஂ பலசதுஷ்டயமித்யேவஂ சதுர்விஂஶதிபலாநி பவந்தி||௭௮||
Adhikarana ௩௩ (௭௯) · Śloka ௭௯
ஆரக்வதாதிநிஷ்க்வாதாஃ பிப்பல்யாதிஸமாயுதாஃ | ஸக்ஷௌத்ரமூத்ரா தேயாஃ ஸ்யுர்பஸ்தயஃ குபிதே கபே ||௭௯||
आरग्वधादिनिष्क्वाथाः पिप्पल्यादिसमायुताः | सक्षौद्रमूत्रा देयाः स्युर्बस्तयः कुपिते कफे ||७९||
🔊 Audio coming soon
ஆரக்வதேத்யாதி| ஆரக்வதாதீநாஂ ஷோடஶபலப்ரமிதாநாஂ க்வாதஃ பூர்வவத், அத ஏகபுடகஸ்யார்தே க்வாதபலாஷ்டகஂ, பிப்பல்யாதிகல்கஸ்ய பலத்ரயஂ, மதுநஃ ஷட்பலாநி, அநுக்தஸ்யாபி ஸைந்தவஸ்ய டங்கத்ரயஂ, ததா கடுதைலஸ்ய த்ரீணி பலாநி, மூத்ரஸ்ய ஸப்தடங்காதிகாநி த்ரீணி பலாநி, இத்யேவஂ சதுர்விஂஶதிபலாநி பவந்தி||௭௯||
Adhikarana ௩௪ (௮௦) · Śloka ௮௦
ஶர்கரேக்ஷுரஸக்ஷீரகதயுக்தாஃ ஸுஶீதலாஃ | க்ஷீரவக்ஷகஷாயாட்யா பஸ்தயஃ ஶோணிதே ஹிதாஃ ||௮௦||
शर्करेक्षुरसक्षीरघृतयुक्ताः सुशीतलाः | क्षीरवृक्षकषायाढ्या बस्तयः शोणिते हिताः ||८०||
🔊 Audio coming soon
ஶர்கரேக்ஷுரஸக்ஷீரேத்யாதி| க்ஷீரவக்ஷகஷாயேணாட்யாஃ ஸ்பீதாஃ ப்ரதாநா இத்யர்தஃ| க்ஷீரவக்ஷாணாஂ ந்யக்ரோதாதீநாஂ ஷோடஶபலப்ரமிதாநாஂ க்வாதஃ பூர்வவத், அநுக்தமபி ஸைந்தவஂ பூர்வவத், க்ஷீராதிவர்கமத்யே கதிதஶோணிதஹரத்ரவ்யாணாஂ கல்கஸ்ய பலத்வயம், அநுக்தஸ்யாபி மதுநஶ்சத்வாரி பலாநி ததா ச கதஸ்ய, ஶர்கராயாஃ பலஂ ததேக்ஷுரஸஸ்ய, க்ஷீரஸ்ய டங்கஸப்தாதிகஂ பலத்ரிதயமாநமித்யேவஂ சதுர்விஂஶதிபலாநி பவந்தி| ததேவ பித்தஂ ததேவ ரக்தமிதி மநஸி பர்யாலோச்ய பித்தமாநேநாயமபி பஸ்திஃ கல்பிதஃ||௮௦||
Adhikarana ௩௫ (௮௧) · Śloka ௮௧
ஶோதநத்ரவ்யநிஷ்க்வாதாஸ்தத்கல்கஸ்நேஹஸைந்தவைஃ | யுக்தாஃ கஜேந மதிதபஸ்தயஃ ஶோதநாஃ ஸ்மதாஃ ||௮௧||
शोधनद्रव्यनिष्क्वाथास्तत्कल्कस्नेहसैन्धवैः | युक्ताः खजेन मथितबस्तयः शोधनाः स्मृताः ||८१||
🔊 Audio coming soon
ஶோதநத்ரவ்யேத்யாதி| ஶோதநத்ரவ்யாணாஂ வமநவிரேசநபடிதாநாஂ க்வாதஃ பூர்வவத், ஸைந்தவஂ ச, தேஷாமேவ ஶோதநத்ரவ்யாணாஂ கல்கஸ்ய பலத்வயஂ, ஸ்நேஹஸ்ய ஷட்பலாநி, அநுக்தஸ்யாபி மதுநஶ்சத்வாரி பலாநி, க்ஷீரஸ்யைகஂ பலஂ, மூத்ரஸ்ய ஸார்தபலஂ, ததா காஞ்ஜிகஸ்யாபி, இத்யேவஂ சதுர்விஂஶதிபலாநி பவந்தி| ‘பஸ்தயஃ ஶோதநாஃ ஸ்மதா’ இதி ஸாமாந்யவாக்யத்வாத் ஸாமாந்யபஸ்திபரிபாஷாமாநேநாயஂ பஸ்திஃ பரிகல்பிதஃ, ததா வக்ஷ்யமாணா அபி கல்பநீயாஃ, வாதாதிவிஶேஷஂ ச வீக்ஷ்ய விஶேஷமாநேந ச ப்ரயோஜ்யாஃ||௮௧||
Adhikarana ௩௬ (௮௨) · Śloka ௮௨
த்ரிபலாக்வாதகோமூத்ரக்ஷௌத்ரக்ஷாரஸமாயுதாஃ | ஊஷகாதிப்ரதீவாபா பஸ்தயோ லேகநாஃ ஸ்மதாஃ ||௮௨||
त्रिफलाक्वाथगोमूत्रक्षौद्रक्षारसमायुताः | ऊषकादिप्रतीवापा बस्तयो लेखनाः स्मृताः ||८२||
🔊 Audio coming soon
த்ரிபலாக்வாதேத்யாதி| த்ரிபலாக்வாதஃ பூர்வவத், கோமூத்ரஸ்ய ச பலத்ரயஂ, நிரூஹணாங்கத்வாதநுக்தஸ்யாபி ஸைந்தவஸ்யாக்ஷஂ, க்ஷௌத்ரஸ்ய சத்வாரி பலாநி, யவக்ஷாரஸ்ய கர்ஷத்ரயஂ, ததா நிரூஹணாங்கத்வாத் ஸ்நேஹஃ ப்ராப்தஸ்ததோ லேகநீயஸ்ய கடுதைலஸ்ய ஷட்பலாநி, ஊஷகாதித்ரவ்யாணாஂ பலத்வயமித்யேவஂ சதுர்விஂஶதிஃ||௮௨||
Adhikarana ௩௭ (௮௩) · Śloka ௮௩
பஂஹணத்ரவ்யநிஷ்க்வாதாஃ கல்கைர்மதுரகைர்யுதாஃ | ஸர்பிர்மாஂஸரஸோபேதா பஸ்தயோ பஂஹணாஃ ஸ்மதாஃ ||௮௩||
बृंहणद्रव्यनिष्क्वाथाः कल्कैर्मधुरकैर्युताः | सर्पिर्मांसरसोपेता बस्तयो बृंहणाः स्मृताः ||८३||
🔊 Audio coming soon
பஂஹணேத்யாதி| பஂஹணத்ரவ்யாணாஂ விதாரீகந்தாதீநாஂ க்வாதஃ பூர்வவத், கல்கைரித்யாதிநா காகோல்யாதீநாஂ கல்கபலத்வயஂ, மதுநஃ பூர்வவத், கதஸ்ய ஷட்பலாநி, ஸைந்தவஂ பூர்வவத், மாஂஸரஸஸ்ய ஸப்தடங்காதிகஂ பலத்ரயமித்யேவஂ சதுர்விஂஶதிபலாநி||௮௩||
Adhikarana ௩௮ (௮௪) · Śloka ௮௪
சடகாண்டோச்சடாக்வாதாஃ ஸக்ஷீரகதஶர்கராஃ | ஆத்மகுப்தாபலாவாபாஃ ஸ்மதா வாஜீகரா நணாம் ||௮௪||
चटकाण्डोच्चटाक्वाथाः सक्षीरघृतशर्कराः | आत्मगुप्ताफलावापाः स्मृता वाजीकरा नृणाम् ||८४||
🔊 Audio coming soon
சடகேத்யாதி| சடகா க்ராமசடகாஃ தேஷாமண்டாநி, உச்சடா குர்குராக்யஃ ஶணகண்டகாரபலோऽல்போ விடபஃ ஸரயூபகண்டே ஹிமவதி வாரேந்த்ய்ராஂ ச ப்ராயஶ உபலப்யதே, சடகாண்டோச்சடாநாஂ ஷோடஶபலப்ரமிதாநாஂ க்வாதஃ பூர்வவத், அத ஏகபுடகஸ்யார்தே பலாஷ்டகஂ, க்ஷீரஸ்ய பலசதுஷ்டயஂ, மதுகதே பூர்வவத், ஶர்கராயா ஏகஂ பலஂ ததா கபிகச்சூபலாநாஂ, மத்யே ஸைந்தவஂ சால்பதரஂ ப்ரயோஜ்யஂ நைவ வா ‘ஶுக்ரார்தேஷு ந தைலகுடஸைந்தவம்’ இதி வசநாத்; இத்யேவஂ சதுர்விஂஶதிஃ| கயீ து சடகாண்டத்ரவோச்சடாக்வாதௌ யேஷு இதி வ்யாக்யாதி| தேந உச்சடாயாஂ ஏவ க்வாதஂ மந்யதே| சடகாண்டத்ரவஂ து ஸ்வரூபேணைவ கஹ்ணாதி||௮௪||
Adhikarana ௩௯ (௮௫-௮௬) · Śloka ௮௬
பதர்யைராவதீஶேலுஶால்மலீதந்வநாங்குராஃ | க்ஷீரஸித்தாஃ க்ஷௌத்ரயுதாஃ ஸாஸ்ராஃ பிச்சிலஸஞ்ஜ்ஞிதாஃ ||௮௫|| வாராஹமாஹிஷௌரப்ரபைடாலைணேயகௌக்குடம் | ஸத்யஸ்கமஸகாஜஂ வா தேயஂ பிச்சிலபஸ்திஷு ||௮௬||
बदर्यैरावतीशेलुशाल्मलीधन्वनाङ्कुराः | क्षीरसिद्धाः क्षौद्रयुताः सास्राः पिच्छिलसञ्ज्ञिताः ||८५|| वाराहमाहिषौरभ्रबैडालैणेयकौक्कुटम् | सद्यस्कमसृगाजं वा देयं पिच्छिलबस्तिषु ||८६||
🔊 Audio coming soon
பதர்யைராவதீத்யாதி| ஐராவதீ நாகபலா, ஶேலுஃ ஶ்லேஷ்மாதகஃ, தந்வநோ தநுர்வக்ஷஃ யஸ்ய ‘தாமந’ இதி லோகே ப்ரஸித்திஃ, அங்குரா அக்ரபல்லவாஃ| ஸாஸ்ராஃ ஸருதிராஃ| பதர்யாத்யங்குராந் ஸமுதாயேந பலத்ரயப்ரமிதாந் சதுர்விஂஶதிபலப்ரமிதஂ துக்தஂ தத்த்வா, சதுர்குணஂ ஜலஂ நிக்ஷிப்ய க்வாதயேத், ததஃ க்ஷீரஶேஷஂ சதுர்விஂஶதிபலாநி க்ராஹ்யாணி; தத்ர ஸாமாந்யபரிபாஷோக்தத்வாந்மதுநஶ்சத்வாரி பலாந்யாவாப்ய, த்ரவத்வாத்ருதிரஸ்ய சத்வாரி பலாநீதி; ஏவஂ பிச்சாபஸ்தேர்த்வாத்ரிஂஶத்பலாநி பவந்தி| ததா சோக்தம்- “பிச்சாபஸ்தேர்பவேத் ப்ரஸ்தஃ பாதோநஃ கீர்திதோऽபரஃ| சதுர்விஂஶதிமுஷ்டிஶ்ச நிரூஹஃ ஸமுதாஹதஃ”- இதி| ஏவமபரேஷ்வபி புடகேஷு பிச்சாபஸ்திமாநஂ கல்பநீயம்| ஸாஸ்ரா இதி யதுக்தஂ தத் கஸ்யாஸ்ரமித்யாஹ- வாராஹேத்யாதி| உரப்ரோ மேஷஃ, ஏணஸ்யேதம் ஐணேயம், ஏணஃ கஷ்ணஸார இதி ஜேஜ்ஜடாசார்யஃ, ப்ரஹ்மதேவஸ்து ஏண்யா இதமைணேயஂ, ந புநரேணஸ்யேதஂ ஐணம்| ஸத்யோஜாதஂ ஸத்யஸ்கஂ தத்காலீநஂ ஜீவவதாமேவ க்ராஹ்யஂ, ஜீவாநுஸந்தாநார்தம்||௮௫-௮௬||
Adhikarana ௪௦ (௮௭) · Śloka ௮௭
ப்ரியங்க்வாதிகணக்வாதா அம்பஷ்டாத்யேந ஸஂயுதாஃ | ஸக்ஷௌத்ராஃ ஸகதாஶ்சைவ க்ராஹிணோ பஸ்தயஃ ஸ்மதாஃ ||௮௭||
प्रियङ्ग्वादिगणक्वाथा अम्बष्ठाद्येन संयुताः | सक्षौद्राः सघृताश्चैव ग्राहिणो बस्तयः स्मृताः ||८७||
🔊 Audio coming soon
ப்ரியங்க்வாதிகணக்வாதா இத்யாதி| ப்ரியங்க்வாதிகணஸ்ய ஷோடஶபலப்ரமிதாநி த்ரவ்யாணி அஷ்டகுணஂ ஜலஂ தத்த்வா க்வாதயேத், அதோ த்வாத்ரிஂஶத்பலாநி க்ராஹ்யாணி, அத ஏகபுடகஸ்யார்தே க்வாதஸ்யாஷ்டௌ பலாநி, அம்பஷ்டாத்யேமேதி அம்பஷ்டாத்யோऽத்ர கல்கரூபஃ ப்ரயோஜ்யஃ, ததா ச வத்தவாக்படஃ,- “க்ராஹீ ப்ரியங்க்வம்பஷ்டாதிக்வாதகல்கைஃ க்ரமேண”- இதி| அதோऽம்பஷ்டாதிஸங்க்ராஹகத்ரவ்யாணாஂ கல்கஸ்ய த்ரீணி பலாநி, மதுநஶ்சத்வாரி, ஸங்க்ராஹகத்ரவ்யஸித்தகதஸ்ய ஷட்பலாநி, அநுக்தோ யத்யபீஹாவாபஸ்ததாऽபி ஸங்க்ராஹகத்வாத்தக்ரஸ்ய த்ரீணி பலாந்யேவஂ சதுர்விஂஶதிஃ||௮௭||
Adhikarana ௪௧ (௮௮) · Śloka ௮௮
ஏதேஷ்வேவ ச யோகேஷு ஸ்நேஹாஃ ஸித்தாஃ பதக் பதக் | ஸமஸ்தேஷ்வதவா ஸம்யக்விதேயாஃ ஸ்நேஹபஸ்தயஃ ||௮௮||
एतेष्वेव च योगेषु स्नेहाः सिद्धाः पृथक् पृथक् | समस्तेष्वथवा सम्यग्विधेयाः स्नेहबस्तयः ||८८||
🔊 Audio coming soon
நநு ய ஏதே நிரூஹயோகாஸ்தேஷு ஸ்நேஹாஃ கேநௌஷதேந ஸித்தா விதேயா இத்யாஹ- ஏதேஷ்வேவ யோகேஷ்வித்யாதி| ஏதேஷு பூர்வோக்தேஷு கணேஷு| ஸ்நேஹாஃ ஸர்பிராதயஃ, அதவா ரோகாபேக்ஷயா||௮௮||
Adhikarana ௪௨ (௮௯) · Śloka ௮௯
வந்த்யாநாஂ ஶதபாகேந ஶோதிதாநாஂ யதாக்ரமம் | பலாதைலேந தேயாஃ ஸ்யுர்பஸ்தயஸ்த்ரைவதேந ச ||௮௯||
वन्ध्यानां शतपाकेन शोधितानां यथाक्रमम् | बलातैलेन देयाः स्युर्बस्तयस्त्रैवृतेन च ||८९||
🔊 Audio coming soon
யதாக்ரமஶோதிதாநாஂ யைஃ ஸ்நேஹைஃ ஸ்நேஹபஸ்தயோ தேயாஸ்தாநாஹ- வந்த்யாநாஂ ஶதபாகேநேத்யாதி| யதாக்ரமஂ ஸ்நேஹஸ்வேதவமநவிரேசநாஸ்தாபநஶிரோவிரேசநைஃ ஶோதிதாநாஂ வந்த்யாநாஂ நாரீணாஂ பலாதைலேந ஶதபாகேந த்ரைவதேந வா பஸ்தயோ தேயாஃ ஸ்யுஃ பவேயுஃ| ததேஷு ஶதபாகமுத்பாதிதஂ வாதவ்யாதௌ, பலாதைலஂ மூடகர்பசிகித்ஸிதே, த்ரைவதஂ மஹாவாதவ்யாதௌ| தத்ர த்ரிபிஃ ஸ்நேஹைர்கததைலவஸாக்யைஃ வதஂ நிர்மிதஂ த்ரிவதஂ, த்ரிவதமேவ த்ரைவதஂ, ஸ்வார்திகோऽண்| தச்ச வரணஂ கதாதீநாமந்யோந்யஸ்யேத்யர்தாத்கம்யதே| ஜேஜ்ஜடாதயஸ்து த்ரிபிஸ்தைலவஸாமஜ்ஜாபிர்வதஂ த்ரிவதஂ மஹாஸ்நேஹாக்யமிதி ப்ரதிபாதயந்தி||௮௯||
Adhikarana ௪௩ (௯௦) · Śloka ௯௦
நரஸ்யோத்தமஸத்த்வஸ்ய தீக்ஷ்ணஂ பஸ்திஂ நிதாபயேத் | மத்யமஂ மத்யஸத்த்வஸ்ய விபரீதஸ்ய வை மதும் ||௯௦||
नरस्योत्तमसत्त्वस्य तीक्ष्णं बस्तिं निधापयेत् | मध्यमं मध्यसत्त्वस्य विपरीतस्य वै मृदुम् ||९०||
🔊 Audio coming soon
ஸத்த்வபேதேந பஸ்தித்ரைவித்யஂ ப்ரதிபாதயந்நாஹ- நரஸ்யேத்யாதி| விபரீதஸ்ய ஹீநஸத்த்வஸ்யேத்யர்தஃ||௯௦||
Adhikarana ௪௪ (௯௧) · Śloka ௯௧
ஏவஂ காலஂ பலஂ தோஷஂ விகாரஂ ச விகாரவித் | பஸ்தித்ரவ்யபலஂ சைவ வீக்ஷ்ய பஸ்தீந் ப்ரயோஜயேத் ||௯௧||
एवं कालं बलं दोषं विकारं च विकारवित् | बस्तिद्रव्यबलं चैव वीक्ष्य बस्तीन् प्रयोजयेत् ||९१||
🔊 Audio coming soon
ஏவஂ காலமித்யாதி| காலே ஶீதேஷு தீக்ஷ்ணஃ, உஷ்ணேஷு மதுஃ, வஸந்தஶரதோஃ ஸாதாரணஃ, ஶீதோஷ்ணயோர்மத்யஃ; ஏவஂ பலே ஶக்த்யுபசயலக்ஷாணே ஶ்ரேஷ்டே தீக்ஷ்ணஃ, மத்யே மத்யஃ, கநிஷ்டே மதுஃ; கபவாதே தோஷே தீக்ஷ்ணஃ, பித்தரக்தே மதுஃ, கபபித்தே மத்யஃ; ஏவஂ விகாரேऽபி; சகாரஸ்யாநுக்தஸமுச்சயார்தத்வாத் க்ரூரமத்யமதுகோஷ்டேஷ்வபி போத்தவ்யம்||௯௧||
Adhikarana ௪௫ (௯௨) · Śloka ௯௨
தத்யாதுத்க்லேஶநஂ பூர்வஂ மத்யே தோஷஹரஂ புநஃ | பஶ்சாத் ஸஂஶமநீயஂ ச தத்யாத்பஸ்திஂ விசக்ஷணஃ ||௯௨||
दद्यादुत्क्लेशनं पूर्वं मध्ये दोषहरं पुनः | पश्चात् संशमनीयं च दद्याद्बस्तिं विचक्षणः ||९२||
🔊 Audio coming soon
இதாநீமுத்க்லேஶநாதிநா பஸ்திஂ த்ரிதா பிந்தந் தேஷாஂ பேதாநாஂ காலவிஶேஷே ப்ரதாநமாஹ- தத்யாதித்யாதி| தத்ராநுத்க்லிஷ்டதோஷஸ்ய ஆதாவுத்க்லேஶநஂ, மத்யே தோஷஹரஂ, ததஃ பஶ்சாத்தோஷஶேஷஸ்ய ஸஂஶமநாய ஸஂஶமநமிதி| உத்க்லிஷ்டதோஷஸ்ய தோஷஹரணஸஂஶமநே ஏவ கர்தவ்யே| தோஷஹரஸ்ய பஸ்தேஃ ப்ரதமபுடகதாநேந ஸம்யக்தோஷாநிர்ஹரணே த்விதீயஂ ததீயஂ வா புடகஂ தத்யாத், ஏவமுத்க்லேஶநஸஂஶமநயோரபி வேத்யம்| உத்க்லிஷ்டாதிஜ்ஞாநஂ து தோஷாணாஂ ப்ரகோபாதிலக்ஷணேந ||௯௨||
Adhikarana ௪௬ (௯௩-௯௫) · Śloka ௯௫
ஏரண்டபீஜஂ மதுகஂ பிப்பலீ ஸைந்தவஂ வசா | ஹபுஷாபலகல்கஶ்ச பஸ்திருத்க்லேஶநஃ ஸ்மதஃ ||௯௩|| ஶதாஹ்வா மதுகஂ பீஜஂ கௌடஜஂ பலமேவ ச | ஸகாஞ்ஜிகஃ ஸகோமூத்ரோ பஸ்திர்தோஷஹரஃ ஸ்மதஃ ||௯௪|| ப்ரியங்குர்மதுகஂ முஸ்தா ததைவ ச ரஸாஞ்ஜநம் | ஸக்ஷீரஃ ஶஸ்யதே பஸ்திர்தோஷாணாஂ ஶமநஃ பரஃ ||௯௫||
एरण्डबीजं मधुकं पिप्पली सैन्धवं वचा | हपुषाफलकल्कश्च बस्तिरुत्क्लेशनः स्मृतः ||९३|| शताह्वा मधुकं बीजं कौटजं फलमेव च | सकाञ्जिकः सगोमूत्रो बस्तिर्दोषहरः स्मृतः ||९४|| प्रियङ्गुर्मधुकं मुस्ता तथैव च रसाञ्जनम् | सक्षीरः शस्यते बस्तिर्दोषाणां शमनः परः ||९५||
🔊 Audio coming soon
அந்யே து வத்தஸுஶ்ருதாத்யாயிந உத்க்லேஶநாத்யர்தமௌஷதாந்யத்ர படந்தி- ஏரண்டபீஜமித்யாதி| ஏதாநி ஏரண்டபீஜேத்யாதிஶ்லோகத்ரயேண படிதாந்யௌஷதாநி உத்க்லேஶநாத்யர்தஂ கல்காவாபரூபதயா, வாதாதிபஸ்த்யுக்தகல்காவாபேஷு குஶாக்ரபுத்திநா தோஷஂ மாநஂ ச விமஶ்ய அநுசிதபரித்யாகோசிதஸ்வீகாரேண ஸமவேதாநி கார்யாணி யதா மாத்ராதிகோ மித்யாமாத்ராயுக்தஶ்ச பஸ்திர்ந பவதீதி ஜேஜ்ஜடாசார்யஃ| கயீ து தத்யாதித்யாதிகஂ யாபநபஸ்திவிஷயஂ மந்யதே| தேஷாஂ து த்விவிதஂ ப்ரயோஜநஂ- ஸ்வஸ்தஸ்ய வாஜீகரத்வஂ ரஸாயநஹேதுத்வஂ சேத்யேகம், அபரஂ ச தாதுகததோஷஹரணஂ; தத்ர தாதுகததோஷாணாமுத்க்லேஶநாபாவாத் ததுத்க்லேஶநாத்யர்தம்மிதமுக்தமித்யர்தஃ| ஏதே சோத்க்லேஶநாத்யர்தமேரண்டபீஜேத்யாதிஶ்லோகத்ரயேண கல்காவாபா யதாக்ரமமுக்தாஃ| அந்யே து ஹீநஸத்த்வபலகாலத்ரவ்யவிகாரேஷு கோஷ்டவிஶேஷே ச மதவோ பஸ்தயோ தேயாஃ, தைஶ்சாப்யுத்க்லேஶநே தோஷாணாஂ ஹரணஂ, ஶேஷஸ்ய து தோஷஸ்ய ஸஂஶமநமித்யாஹுஃ||௯௩-௯௫||
Adhikarana ௪௭ (௯௬-௯௯) · Śloka ௯௯
நபாணாஂ தத்ஸமாநாநாஂ ததா ஸுமஹதாமபி | நாரீணாஂ ஸுகுமாராணாஂ ஶிஶுஸ்தவிரயோரபி ||௯௬|| தோஷநிர்ஹரணார்தாய பலவர்ணோதயாய ச | ஸமாஸேநோபதேக்ஷ்யாமி விதாநஂ மாதுதைலிகம் ||௯௭|| யாநஸ்த்ரீபோஜ்யபாநேஷு நியமஶ்சாத்ர நோச்யதே | பலஂ ச விபுலஂ தஷ்டஂ வ்யாபதாஂ சாப்யஸம்பவஃ ||௯௮|| யோஜ்யஸ்த்வதஃ ஸுகேநைவ நிரூஹக்ரமமிச்சதா | யதேச்சதி ததைவைஷ ப்ரயோக்தவ்யோ விபஶ்சிதா ||௯௯||
नृपाणां तत्समानानां तथा सुमहतामपि | नारीणां सुकुमाराणां शिशुस्थविरयोरपि ||९६|| दोषनिर्हरणार्थाय बलवर्णोदयाय च | समासेनोपदेक्ष्यामि विधानं माधुतैलिकम् ||९७|| यानस्त्रीभोज्यपानेषु नियमश्चात्र नोच्यते | फलं च विपुलं दृष्टं व्यापदां चाप्यसम्भवः ||९८|| योज्यस्त्वतः सुखेनैव निरूहक्रममिच्छता | यदेच्छति तदैवैष प्रयोक्तव्यो विपश्चिता ||९९||
🔊 Audio coming soon
அத கே தே மதவோ பஸ்தய இதி பஷ்டோ விஷயநிர்தேஶபூர்வஂ தாநேவ நிர்திஶந்நாஹ- நபாணாமித்யாதி| தத்ஸமாநாஂ ராஜதுல்யபுருஷாணாஂ வாணிஜ்யவ்யவஹாரிணாஂ வார்துஷிகாணாம்| ஶிஶுஸ்தவிரயோஃ பாலவத்தயோஃ| தோஷநிர்ஹரணார்தாய ஸ்வஸ்தேऽபி காலைககததோஷநிர்ஹரணார்தாய, பலவர்ணோதயாய ச அபேதஸகலதோஷஸ்யேத்யர்தஃ| நியமோ நிஷேதஃ| அத்ர மாதுதைலிகவிதாநே| யதேச்சதீதி யதா யஸ்மிந் காலே ஆதுர இச்சதி ததா தஸ்மிந் காலே விபஶ்சிதா வைத்யேந ஏஷ பஸ்திஃ ப்ரயோக்தவ்யஃ, ஏதேந ஸார்வகாலிகத்வமுக்தஂ பவதி||௯௬-௯௯||
Adhikarana ௪௮ (௧௦௦-௧௦௧) · Śloka ௧௦௧
மதுதைலே ஸமே ஸ்யாதாஂ க்வாதஶ்சைரண்டமூலஜஃ | பலார்தஂ ஶதபுஷ்பாயாஸ்ததோऽர்தஂ ஸைந்தவஸ்ய ச ||௧௦௦|| பலேநைகேந ஸஂயுக்தஃ கஜேந ச விலோடிதஃ | தேயஃ ஸுகோஷ்ணோ பிஷஜா மாதுதைலிகஸஞ்ஜ்ஞிதஃ ||௧௦௧||
मधुतैले समे स्यातां क्वाथश्चैरण्डमूलजः | पलार्धं शतपुष्पायास्ततोऽर्धं सैन्धवस्य च ||१००|| फलेनैकेन संयुक्तः खजेन च विलोडितः | देयः सुखोष्णो भिषजा माधुतैलिकसञ्ज्ञितः ||१०१||
🔊 Audio coming soon
மதுதைலே ஸமே ஸ்யாதாமித்யாதி| பாதஹீநாஃ ஸர்வே ஏவ மாதுதைலிகாஃ, ததஶ்ச ததா கல்பநீயா யதா நவ ப்ரஸதா பவந்தி; மதுதைலயோஃ ப்ரஸதாஶ்சத்வாரோ த்விகர்ஷாதிகாஃ, ஏரண்டமூலகஷாயஸ்ய தாவந்த ஏவ, ஶதபுஷ்பாऽர்தபலஂ, ஸைந்தவஸ்ய கர்ஷஂ, மதநபலஂ சைகமித்யேவஂ நவப்ரஸதா பவந்தி| அநயா கல்பநயா ஸர்வ ஏவ மாதுதைலிகாஃ கல்பநீயா இதி ஜேஜ்ஜடாசார்யஃ| கயீ து ‘பலேநைகேந ஸஂயுக்தஃ’ இதி படித்வா மதுநாऽநுக்தேநா மாஂஸரஸகாஞ்ஜிகாதிநா பூரணஂ கரோதி| ஏவமபரேஷு சதுர்ஷு நவ ப்ரஸதாஃ பூரணீயா இத்யாஹ||௧௦௦-௧௦௧||
Adhikarana ௪௯ (௧௦௨) · Śloka ௧௦௨
வசாமதுகதைலஂ ச க்வாதஃ ஸரஸஸைந்தவஃ | பிப்பலீபலஸஂயுக்தோ பஸ்திர்யுக்தரதஃ ஸ்மதஃ ||௧௦௨||
वचामधुकतैलं च क्वाथः सरससैन्धवः | पिप्पलीफलसंयुक्तो बस्तिर्युक्तरथः स्मृतः ||१०२||
🔊 Audio coming soon
வசாமதுகேத்யாதி| வசாஸைந்தவபிப்பலீமதநபலாநாஂ ப்ரத்யேகஂ கார்ஷிகா பாகாஃ, மதுதைலயோஶ்சத்வாரஃ ப்ரஸதாஃ கர்ஷத்வயாதிகாஃ, ஏரண்டமூலக்வாதஸ்தாவந்மாத்ர ஏவ; இதி யுக்தரதாபிதாநோ மாதுதைலிகஃ||௧௦௨||
Adhikarana ௫௦ (௧௦௩) · Śloka ௧௦௩
ஸுரதாரு வரா ராஸ்நா ஶதபுஷ்பா வசா மது | ஹிங்குஸைந்தவஸஂயுக்தோ பஸ்திர்தோஷஹரஃ ஸ்மதஃ ||௧௦௩||
सुरदारु वरा रास्ना शतपुष्पा वचा मधु | हिङ्गुसैन्धवसंयुक्तो बस्तिर्दोषहरः स्मृतः ||१०३||
🔊 Audio coming soon
ஸுரதார்வித்யாதி| ஸுரதாருவராராஸ்நாஶதபுஷ்பாவசாஹிங்குஸைந்தவாநாஂ துல்யமாநேநைகஂ பலஂ, மதுதைலயோஃ கர்ஷத்வயாதிகாந்யஷ்டௌ பலாநி, ஏரண்டமூலக்வாதஸ்தாவந்மாத்ர ஏவ| ஏவஂ தோஷஹராபிதாநோ மாதுதைலிகஃ; கேசிதத்ர ஹிங்குஸ்தாநே பிடஂ படந்தி||௧௦௩||
Adhikarana ௫௧ (௧௦௪) · Śloka ௧௦௪
பஞ்சமூலீகஷாயஂ ச தைலஂ மாகதிகா மது | பஸ்திரேஷ விதாதவ்யஃ ஸஶதாஹ்வஃ ஸஸைந்தவஃ ||௧௦௪||
पञ्चमूलीकषायं च तैलं मागधिका मधु | बस्तिरेष विधातव्यः सशताह्वः ससैन्धवः ||१०४||
🔊 Audio coming soon
பஞ்சமூலீகஷாயமித்யாதி| பஞ்சமூலீகஷாயஸ்ய கர்ஷத்வயாதிகாநி அஷ்டௌ பலாநி, மதுதைலே அபி தாவந்மாத்ரே ஏவ, மாகதிகாஶதாஹ்வாஸைந்தவாநாமேகஂ பலம்| அயஂ ச பாஞ்சமூலிகோ மாதுதைலிகஃ||௧௦௪||
Adhikarana ௫௨ (௧௦௫) · Śloka ௧௦௫
யவகோலகுலத்தாநாஂ க்வாதோ மாகதிகா மது | ஸஸைந்தவஃ ஸயஷ்ட்யாஹ்வஃ ஸித்தபஸ்திரிதி ஸ்மதஃ ||௧௦௫||
यवकोलकुलत्थानां क्वाथो मागधिका मधु | ससैन्धवः सयष्ट्याह्वः सिद्धबस्तिरिति स्मृतः ||१०५||
🔊 Audio coming soon
யவகோலகுலத்தாநாஂ பூர்வவத் க்வாதஃ, மதுதைலேऽபி பூர்வவத், மாகதிகாஸைந்தவயஷ்ட்யாஹ்வாநாமேகஂ பலம்| ஸித்தபஸ்த்யபிதாநோऽயஂ மாதுதைலிகஃ| பஞ்சாப்யேதே மாதுதைலிகா உக்தாஃ||௧௦௫||
Adhikarana ௫௩ (௧௦௩-௧௧௧) · Śloka ௧௧௧
முஸ்தாபாடாமதாதிக்தாபலாராஸ்நாபுநர்நவாஃ | மஞ்ஜிஷ்டாரக்வதோஶீரத்ராயமாணாக்யகோக்ஷுராந் ||௧௦௬|| பாலிகாந் பஞ்சமூலால்பஸஹிதாந்மதநாஷ்டகம் | ஜலாடகே பசேத் க்வாதஂ பாதஶேஷஂ புநஃ பசேத் ||௧௦௭|| க்ஷீரார்தாடகஸஂயுக்தமாக்ஷீராத் ஸுபரிஸ்ருதம் | பாதேந ஜாங்கலரஸஸ்ததா மதுகதஂ ஸமம் ||௧௦௮|| ஶதாஹ்வாபலிநீயஷ்டீவத்ஸகைஃ ஸரஸாஞ்ஜநைஃ | கார்ஷிகைஃ ஸைந்தவோந்மிஶ்ரைஃ கல்கைர்பஸ்திஃ ப்ரயோஜிதஃ ||௧௦௯|| வாதாஸங்மேஹஶோபார்ஶோகுல்மமூத்ரவிபந்தநுத் | விஸர்பஜ்வரவிட்பங்கரக்தபித்தவிநாஶநஃ ||௧௧௦|| பல்யஃ ஸஞ்ஜீவநோ வஷ்யஶ்சக்ஷுஷ்யஃ ஶூலநாஶநஃ | யாபநாநாமயஂ ராஜா பஸ்திர்முஸ்தாதிகோ மதஃ ||௧௧௧||
मुस्तापाठामृतातिक्ताबलारास्नापुनर्नवाः | मञ्जिष्ठारग्वधोशीरत्रायमाणाख्यगोक्षुरान् ||१०६|| पालिकान् पञ्चमूलाल्पसहितान्मदनाष्टकम् | जलाढके पचेत् क्वाथं पादशेषं पुनः पचेत् ||१०७|| क्षीरार्धाढकसंयुक्तमाक्षीरात् सुपरिस्रुतम् | पादेन जाङ्गलरसस्तथा मधुघृतं समम् ||१०८|| शताह्वाफलिनीयष्टीवत्सकैः सरसाञ्जनैः | कार्षिकैः सैन्धवोन्मिश्रैः कल्कैर्बस्तिः प्रयोजितः ||१०९|| वातासृङ्मेहशोफार्शोगुल्ममूत्रविबन्धनुत् | विसर्पज्वरविड्भङ्गरक्तपित्तविनाशनः ||११०|| बल्यः सञ्जीवनो वृष्यश्चक्षुष्यः शूलनाशनः | यापनानामयं राजा बस्तिर्मुस्तादिको मतः ||१११||
🔊 Audio coming soon
மாதுதைலிகஸ்யாக்ரதோ கயதாஸாசார்யமதே முஸ்தாதிஸ்தாபநபஸ்திர்நாஸ்தி, ஜேஜ்ஜடாசார்யஸ்து முஸ்தாதிஸ்தாபநபஸ்திஂ படதி வ்யாக்யாநயதி ச, தத்வ்யாக்யாநாபிப்ராயேண மயாऽப்யஸௌ வ்யாக்யாயதே- முஸ்தாபாடேத்யாதி| முஸ்தாதீநி பஞ்சமூலால்பஸஹிதாந்யஷ்டாதஶபலாநி, ததோ மதநஸ்யாஷ்டாபிஃ பலைர்த்விபலமித்யேவஂ விஂஶதிபலப்ரமிதாநி ஜலாடகேऽஷ்டாவிஂஶத்யதிகஶதபலப்ரமிதே பசேத், ததோ த்வாத்ரிஂஶத்பலப்ரமிதஃ க்வாதோऽவஶிஷ்டோ பவதி, ததஸ்தஂ க்வாதஂ பாதஶேஷஂ க்ஷீரார்தாடகஸஂயுக்தஂ துக்தஸ்ய சதுஃஷஷ்டிபலோபேதஂ புநஃ பசேத்தாவத்யாவத் க்ஷீராவஶேஷஂ ப்ரஸ்தத்வயஂ சதுஃஷஷ்டிபலாநி பவதி, பாதேந ப்ரஸ்தஸ்யாஷ்டௌ பலாநி மாஂஸரஸஸ்ய, ஏவஂ த்வாஸப்ததிபலாநி பவந்தி| அதோ மத்யாதேகஸ்ய புடஸ்யார்தே சதுர்விஂஶதிபலாநி க்ராஹ்யாணி; தத்ர மதுநஃ ப்ரஸதஃ ஸார்தஃ, கதஸ்ய தாவதித்யேவஂ ஷட்பலாநி க்ஷிப்யந்தே, ஶதாஹ்வாதீநாஂ ஷட்த்ரவ்யாணாஂ கர்ஷப்ரமிதாநாஂ கல்கஸ்ய ஸார்தஂ பலஂ, நிரூஹாங்கத்வாந்மதநபலஸ்யார்தபலமேவஂ கல்கஸ்ய ப்ரஸதோ பவதீத்யேகஸ்மிந் புடகே த்வாத்ரிஂஶத்பலப்ரமிதப்ரஸ்தோ பவதி; ஏவமபரமபி புடகத்வயஂ கரணீயஂ, ஏவஂ புடகத்ரயஸ்யார்தே ஷண்ணவதிபலாநி பவந்தி| இதஂ முஸ்தாதியாபநபஸ்திமாநஂ ஜேஜ்ஜடாசார்யேண தந்த்ராந்தரோக்தமத்யமாநேந கல்பிதஂ| ததா ச பராஶரஃ- “நிரூஹஸ்ய ப்ரமாணஂ து ப்ரஸ்தஂ பாதோத்தரஂ ஸ்மதம்| மத்யமஂ ப்ரஸ்தமுத்திஷ்டஂ ஹீநஂ ச குடவாஸ்த்ரயஃ”- இதி| கூடபதபங்கடிப்பணகாரேண புநரந்யதா வ்யாக்யாதம்| ததாஹி- “முஸ்தாதித்ரவ்யாணாஂ பாலிகாந் பாகாந் த்ரவத்வாத்த்விகுணயா கல்பநயா ஜலஸ்யாடகே அஷ்டாவிஂஶத்யதிகே பலஶதே பக்த்வா பாதஶேஷஂ த்வாத்ரிஂஶத்பலப்ரமாணஂ க்ஷீரார்தாடகஸஂயுக்தஂ புநஃ பசேத்யாவத்க்ஷீரஶேஷஂ சதுஃஷஷ்டிபலாநி பவந்தி| ததஶ்ச ஸபாதப்ரஸ்தே ஜாங்கலரஸஸ்ய பஞ்ச பலாநி, மதுகதஂ பதக் ஸார்தத்விபலஸம்மிதஂ, ஶதாஹ்வாதிககல்கஸ்ய மதநபலாஷ்டகேந யுக்தஂ பலத்வயஂ ப்ரக்ஷிப்யைகத்யஂ ஷட்ஸப்தத்யா பலைஃ புடகத்ரயஂ தேயம்||௧௦௩-௧௧௧||
Adhikarana ௫௪ (௧௧௨) · Śloka ௧௧௨
அவேக்ஷ்ய பேஷஜஂ புத்த்யா விகாரஂ ச விகாரவித் | பீஜேநாநேந ஶாஸ்த்ரஜ்ஞஃ குர்யாத்பஸ்திஶதாந்யபி ||௧௧௨||
अवेक्ष्य भेषजं बुद्ध्या विकारं च विकारवित् | बीजेनानेन शास्त्रज्ञः कुर्याद्बस्तिशतान्यपि ||११२||
🔊 Audio coming soon
அவேக்ஷ்ய பேஷஜமித்யாதி| தத்ர பேஷஜஂ வ்ரணஜ்வராதிஹரஂ, விகாரஂ ச வ்ரணஜ்வராதிகஂ வாதாபித்தகபஸஂஸர்கஸந்நிபாதஜஂ ஶோணிதஜஂ ச| சகாரேணாநுக்தஂ காலபலாதி ஸமுச்சீயதே| ‘வாதக்நௌஷதநிஷ்க்வாதா’ இத்யாதிஷு பஸ்திஷூக்தேந பீஜேநேத்யர்தஃ||௧௧௨||
Adhikarana ௫௫ (௧௧௩) · Śloka ௧௧௩
அஜீர்ணே ந ப்ரயுஞ்ஜீத திவாஸ்வப்நஂ ச வர்ஜயத் | ஆஹாராசாரிகஂ ஶேஷமந்யத் காமஂ ஸமாசரேத் ||௧௧௩||
अजीर्णे न प्रयुञ्जीत दिवास्वप्नं च वर्जयत् | आहाराचारिकं शेषमन्यत् कामं समाचरेत् ||११३||
🔊 Audio coming soon
அஜீர்ணே நேத்யாதி| அந்யச்சேஷமாஹாராசாராஶ்ரிதஂ கர்ம காமஂ யதேஷ்டஂ ஸமாசரேத்||௧௧௩||
Adhikarana ௫௬ (௧௧௪-௧௧௭) · Śloka ௧௧௭
யஸ்மாந்மது ச தைலஂ ச ப்ராதாந்யேந ப்ரதீயதே | மாதுதைலிக இத்யேவஂ பிஷக்பிர்பஸ்திருச்யதே ||௧௧௪|| ரதேஷ்வபி ச யுக்தேஷு ஹஸ்த்யஶ்வே சாபி கல்பிதே | யஸ்மாந்ந ப்ரதிஷித்தோऽயமதோ யுக்தரதஃ ஸ்மதஃ ||௧௧௫|| பலோபசயவர்ணாநாஂ யஸ்மாத் வ்யாதிஶதஸ்ய ச | பவத்யேதேந ஸித்திஸ்து ஸித்தபஸ்திரதோ மதஃ ||௧௧௬|| ஸுகிநாமல்பதோஷாணாஂ நித்யஂ ஸ்நிக்தாஶ்ச யே நராஃ | மதுகோஷ்டாஶ்ச யே தேஷாஂ விதேயா மாதுதைலிகாஃ ||௧௧௭||
यस्मान्मधु च तैलं च प्राधान्येन प्रदीयते | माधुतैलिक इत्येवं भिषग्भिर्बस्तिरुच्यते ||११४|| रथेष्वपि च युक्तेषु हस्त्यश्वे चापि कल्पिते | यस्मान्न प्रतिषिद्धोऽयमतो युक्तरथः स्मृतः ||११५|| बलोपचयवर्णानां यस्माद् व्याधिशतस्य च | भवत्येतेन सिद्धिस्तु सिद्धबस्तिरतो मतः ||११६|| सुखिनामल्पदोषाणां नित्यं स्निग्धाश्च ये नराः | मृदुकोष्ठाश्च ये तेषां विधेया माधुतैलिकाः ||११७||
🔊 Audio coming soon
விஶேஷஸஞ்ஜ்ஞயா மாதுதைலிகாநாஹ- யஸ்மாந்மது ச தைலமித்யாதி||௧௧௪-௧௧௭||
Adhikarana ௫௭ (௧௧௮) · Śloka ௧௧௮
மதுத்வாத் பாதஹீநத்வாதகத்ஸ்நவிதிஸேவநாத் | ஏகபஸ்திப்ரதாநாச்ச ஸித்தபஸ்திஷ்வயந்த்ரணா ||௧௧௮||
मृदुत्वात् पादहीनत्वादकृत्स्नविधिसेवनात् | एकबस्तिप्रदानाच्च सिद्धबस्तिष्वयन्त्रणा ||११८||
🔊 Audio coming soon
கஸ்மாதேதே நியந்த்ரணாஸ்ததாஹ- மதுத்வாதித்யாதி| மதுவீர்யைரௌஷதைஃ கல்பிதோ மதுஃ| பாதஹீநத்வாதிதி பாதேந ஹீநஃ பாதாப்யாஂ வா ஹிநஃ, ததஶ்ச பாதஹீநா நவ ப்ரஸதா பவந்தி, பாதாப்யாஂ ஹீநாஃ ஷட்ப்ரஸதா பவந்தி| அகத்ஸ்நவிதிஸேவநாதிதி வமநாதிஸஂஸ்காரவர்ஜநாத்| ஏகபஸ்திப்ரதாநாச்சேதி ஏகபுடகப்ரதாநாத்; ‘ஏகாஹஂ ப்ரணிதாநாச்ச’ இதி கேசித் படந்தி, ஏகாஹமேவ ப்ரணிதாநஂ பஸ்திதாநமித்யர்தஃ| பரஂ காலைககதே தோஷகோபே கதாசித் ஸம்யங்நிரூடலக்ஷணமவேக்ஷ்ய த்வித்ர்யாதிபஸ்திதாநமபீதி பாடவிஶேஷாத்விஶிஷ்டோऽர்தஃ; அதோ ‘நைகாஹப்ரணிதாநாத்’ இத்யபரே படந்தி; தத்ர ஶோதநநிரூஹவதேகாஹமேவ ப்ரணிதாநஂ நாஸ்த்யேவ; கிஂ தர்ஹி ஸாதாரணத்வாத் ஸமதாதுஷு வாஜீகரணாதாவஸகத்தாநமபீதி||௧௧௮||
Adhikarana புஷ்பிகா · Śloka ௩௮
இதி ஸுஶ்ருதஸஂஹிதாயாஂ சிகித்ஸாஸ்தாநே நிரூஹக்ரமசிகித்ஸிதஂ நாமாஷ்டத்ரிஂஶோऽத்யாயஃ ||௩௮||
इति सुश्रुतसंहितायां चिकित्सास्थाने निरूहक्रमचिकित्सितं नामाष्टत्रिंशोऽध्यायः ||३८||
🔊 Audio coming soon
இதி ஶ்ரீடல்ஹ(ஹ்ல)ணவிரசிதாயாஂ நிபந்தஸங்க்ரஹாக்யாயாஂ ஸுஶ்ருதவ்யாக்யாயாஂ சிகித்ஸாஸ்தாநேऽஷ்டத்ரிஂஶத்தமோऽத்யாயஃ||௩௮||