Skip to content

੬੫. ਸੂਤਿਕਾਰੋਗਨਿਦਾਨਮ੍

Adhikarana ਸੂਤਿਕਾਰੋਗਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੧) · Śloka

ਅਥ ਸੂਤਿਕਾਰੋਗਨਿਦਾਨਮ੍ | ਅਙ੍ਗਮਰ੍ਦੋ ਜ੍ਵਰਃ ਕਮ੍ਪਃ ਪਿਪਾਸਾ ਗੁਰੁਗਾਤ੍ਰਤਾ | ਸ਼ੋਥਃ ਸ਼ੂਲਾਤਿਸਾਰੌ ਚ ਸੂਤਿਕਾਰੋਗਲਕ੍ਸਣਮ੍ ||੧||

View original

अथ सूतिकारोगनिदानम् | अङ्गमर्दो ज्वरः कम्पः पिपासा गुरुगात्रता | शोथः शूलातिसारौ च सूतिकारोगलक्षणम् ||१||

🔊 Audio coming soon

Show commentary

ਮਧੁਕੋਸ਼ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਵਿਜਯਰਕ੍ਸਿਤ, ਸ਼੍ਰੀਕਣ੍ਠਦਤ੍ਤ ਕਤ)

ਕ੍ਰਮਪ੍ਰਾਪ੍ਤਤ੍ਵਾਤ੍ ਸੂਤਿਕਾਰੋਗਨਿਦਾਨਾਰਮ੍ਭਃ– ਅਙ੍ਗਮਰ੍ਦ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸੂਤਿਕਾਰੋਗਲਕ੍ਸਣਮਿਤਿ ਸੂਤਿਕਾਰੋਗ ਏਵ ਲਕ੍ਸਣਮ੍, ਅਙ੍ਗਮਰ੍ਦਾਦਿਵ੍ਯਤਿਰਿਕ੍ਤਸ੍ਯ ਰੋਗਸ੍ਯਾਨਭਿਧਾਨਾਤ੍| ਏਤੇਙ੍ਗਮਰ੍ਦਾਦਯਃ ਪ੍ਰਾਯੇਣ ਸੂਤਿਕਾਯਾ ਭਵਨ੍ਤਃ ਸੂਤਿਕਾਰੋਗਤ੍ਵੇਨ ਲਕ੍ਸ੍ਯਨ੍ਤੇ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ||੧||

ਆਤਙ੍ਕਦਰ੍ਪਣ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਵਾਚਸ੍ਪਤਿ ਵੈਦ੍ਯ ਕਤ)

ਸੂਤਿਕਾਰੋਗਲਕ੍ਸਣਮਾਹ– ਅਙ੍ਗਮਰ੍ਦ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸੂਤਿਕਾਰੋਗ ਏਵ ਲਕ੍ਸਣਮ੍, ਅਙ੍ਗਮਰ੍ਦਾਦਿਵ੍ਯਤਿਰਿਕ੍ਤਸ੍ਯ ਰੋਗਸ੍ਯਾਨਭਿਧਾਨਾਤ੍| ਏਤੇਨਾਙ੍ਗਮਰ੍ਦਾਦਯਃ ਪ੍ਰਾਯੇਣ ਸੂਤਿਕਾਯਾ ਭਵਨ੍ਤਃ ਸੂਤਿਕਾਰੋਗਤ੍ਵੇਨ ਲਕ੍ਸ੍ਯਨ੍ਤ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ||੧||

Adhikarana ਸੂਤਿਕਾਰੋਗਨਿਦਾਨਾਦਯਃ (੨-੪) · Śloka

ਮਿਥ੍ਯੋਪਚਾਰਾਤ੍ ਸਙ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ਾਦ੍ਵਿਸਮਾਜੀਰ੍ਣਭੋਜਨਤ੍ | ਸੂਤਿਕਾਯਾਸ਼੍ਚ ਯੇ ਰੋਗਾ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਦਾਰੁਣਾਸ੍ਤੁ ਤੇ ||੨|| ਜ੍ਵਰਾਤੀਸਾਰਸ਼ੋਥਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ੂਲਾਨਾਹਬਲਕ੍ਸਯਾਃ | ਤਨ੍ਦ੍ਰਾਰੁਚਿਪ੍ਰਸੇਕਾਦ੍ਯਾਃ ਕਫਵਾਤਾਮਯੋਦ੍ਭਵਾਃ ||੩|| ਕਚ੍ਛ੍ਰਸਾਧ੍ਯਾ ਹਿ ਤੇ ਰੋਗਾਃ ਕ੍ਸੀਣਮਾਂਸਬਲਾਗ੍ਨਿਤਃ | ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਸੂਤਿਕਾਨਾਮ੍ਨਾ ਰੋਗਾਸ੍ਤੇ ਚਾਪ੍ਯੁਪਦ੍ਰਵਾਃ ||੪||

View original

मिथ्योपचारात् सङ्क्लेशाद्विषमाजीर्णभोजनत् | सूतिकायाश्च ये रोगा जायन्ते दारुणास्तु ते ||२|| ज्वरातीसारशोथाश्च शूलानाहबलक्षयाः | तन्द्रारुचिप्रसेकाद्याः कफवातामयोद्भवाः ||३|| कृच्छ्रसाध्या हि ते रोगाः क्षीणमांसबलाग्नितः | ते सर्वे सूतिकानाम्ना रोगास्ते चाप्युपद्रवाः ||४||

🔊 Audio coming soon

Show commentary

ਮਧੁਕੋਸ਼ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਵਿਜਯਰਕ੍ਸਿਤ, ਸ਼੍ਰੀਕਣ੍ਠਦਤ੍ਤ ਕਤ)

ਸੂਤਿਕਾਰੋਗਨਿਦਾਨਮਾਹ– ਮਿਥ੍ਯੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸਙ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ਾਦਿਤਿ ਸਙ੍ਕ੍ਲਿਸ਼੍ਯਤੇ ਉਤ੍ਕ੍ਲਿਸ਼੍ਯਤੇ ਦੋਸੋਨੇਨੇਤਿ ਸਙ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ੋ ਦੋਸਜਨਕਮਨ੍ਨਮ੍| ਵਿਸਮਾਜੀਰ੍ਣਭੋਜਨਾਦਿਤਿ ਵਿਸਮਭੋਜਨਾਦਜੀਰ੍ਣਭੋਜਨਾਚ੍ਚ| ਜ੍ਵਰਾਤੀਸਾਰਾਦੀਨਾਮਙ੍ਗਮਰ੍ਦਾਦਿਭ੍ਯਃ ਪਥਕ੍ ਪੁਨਰੁਪਾਦਾਨਂ ਰੋਗਾਧਿਕ੍ਯਂ ਕਚ੍ਛ੍ਰਤ੍ਵਮੁਪਦ੍ਰਵਤ੍ਵਂ ਚ ਖ੍ਯਾਪਯਿਤੁਮ੍| ਕਫਵਾਤਾਮਯੋਦ੍ਭਵਾਃ ਇਤਿ ਤਨ੍ਦ੍ਰਾਰੁਚਿਪ੍ਰਸੇਕਾਦ੍ਯਾ ਇਤ੍ਯਸ੍ਯ ਵਿਸ਼ੇਸਣਮ੍| ਮਨ੍ਯਨ੍ਤੇ ਕੇਚਿਤ੍, ਅਨ੍ਯੇ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਜ੍ਵਰਾਤਿਸਾਰਾਦੇਃ| ਕਫਵਾਤਜੇ ਵਿਕਾਰੇ ਸਤਿ ਯੇਸਾਮੁਦ੍ਭਵਸ੍ਤੇ ਕਫਵਾਤਾਮਯੋਦ੍ਭਵਾਃ ਜ੍ਵਰਾਤੀਸਾਰਾਦਯਃ ਕਚ੍ਛ੍ਰਸਾਧ੍ਯਾ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਸੂਤਿਕਾਨਾਮ੍ਨੇਤਿ ਤੇ ਜ੍ਵਰਾਤੀਸਾਰਾਦਯਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸੂਤਿਕਾਭਵਤ੍ਵੇਨਾਸ਼੍ਰਯਾਸ਼੍ਰਿਤਯੋਰਭੇਦੋਪਚਾਰਾਤ੍ ਸੂਤਿਕਾਨਾਮ੍ਨੋਚ੍ਯਨ੍ਤੇ; ਤੇ ਚਾਪ੍ਯੁਪਦ੍ਰਵਾਃ ਤੇ ਉਪਦ੍ਰਵਾਸ਼੍ਚ ਭਵਨ੍ਤਿ ਉਕ੍ਤਾਨਾਂ ਰੋਗਾਣਾਮਨ੍ਯਤਮਂ ਪ੍ਰਧਾਨੀਕਤ੍ਯ||੨-੪||

ਆਤਙ੍ਕਦਰ੍ਪਣ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਵਾਚਸ੍ਪਤਿ ਵੈਦ੍ਯ ਕਤ)

ਮਿਥ੍ਯੋਪਚਾਰਾਦਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਮਿਥ੍ਯੋਪਚਾਰਾਦਿਭਿਃ ਸੂਤਿਕਾਯਾ ਯੇ ਰੋਗਾ ਜਾਯਨ੍ਤੇ| ਸਙ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ਾਦਿਤਿ ਸਙ੍ਕ੍ਲਿਸ਼੍ਯਤੇ ਉਤ੍ਕ੍ਲਿਸ਼੍ਯਤੇ ਦੋਸੋਨੇਨੇਤਿ ਸਙ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ੋ ਦੋਸਜਨਕਮਨ੍ਨਮ੍| ਵਿਸਮਾਜੀਰ੍ਣਭੋਜਨਾਦਿਤਿ ਵਿਸਮਭੋਜਨਾਦਜੀਰ੍ਣਭੋਜਨਾਚ੍ਚ| ਜ੍ਵਰਾਤੀਸਾਰਾਦੀਨਾਮਙ੍ਗਮਰ੍ਦਾਦਿਭ੍ਯਃ ਪਥਗੁਪਾਦਾਨਂ ਕਚ੍ਛ੍ਰਸਾਧ੍ਯਾ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਸੂਤਿਕਾਨਾਮ੍ਨੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਜ੍ਵਰਾਤੀਸਾਰਾਦਯਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸੂਤਿਕਾਭਵਤ੍ਵੇਨਾਸ਼੍ਰਯਾਸ਼੍ਰਿਤਯੋਰਭੇਦੋਪਚਾਰਾਤ੍ਸੂਤਿਕਾਨਾਮ੍ਨੋਚ੍ਯਨ੍ਤੇ| ਤੇ ਚਾਪ੍ਯੁਪਦ੍ਰਵਾ ਇਤਿ, ਤੇ ਉਪਦ੍ਰਵਾਸ਼੍ਚ ਭਵਨ੍ਤਿ ਰੋਗਾਣਾਮਨ੍ਯਤਮਂ ਪ੍ਰਧਾਨੀਕਤ੍ਯ ||੨-੪||

Adhikarana ਪੁਸ੍ਪਿਕਾ · Śloka ੬੫

ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਾਧਵਕਰਵਿਰਚਿਤੇ ਮਾਧਵਨਿਦਾਨੇ ਸੂਤਿਕਾਰੋਗਨਿਦਾਨਂ ਸਮਾਪ੍ਤਮ੍ ||੬੫||

View original

इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने सूतिकारोगनिदानं समाप्तम् ||६५||

🔊 Audio coming soon

Show commentary

ਮਧੁਕੋਸ਼ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਵਿਜਯਰਕ੍ਸਿਤ, ਸ਼੍ਰੀਕਣ੍ਠਦਤ੍ਤ ਕਤ)

ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਕਣ੍ਠਦਤ੍ਤਕਤਾਯਾਂ ਮਧੁਕੋਸ਼ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਸੂਤਿਕਾਰੋਗਨਿਦਾਨਂ ਸਮਾਪ੍ਤਮ੍||੬੫||

ਆਤਙ੍ਕਦਰ੍ਪਣ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਵਾਚਸ੍ਪਤਿ ਵੈਦ੍ਯ ਕਤ)

ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵਾਚਸ੍ਪਤਿਵੈਦ੍ਯਵਿਰਚਿਤਾਯਾਂ ਮਾਧਵਨਿਦਾਨਟੀਕਾਯਾਮਾਤਙ੍ਕਦਰ੍ਪਣਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਸੂਤਿਕਾਰੋਗਨਿਦਾਨਮ੍||੬੫||