Adhikarana ಅಥ ವಿಷೋಪದ್ರವಪ್ರತಿಷೇಧೋ ನಾಮ ಸಪ್ತಚತ್ವಾರಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ, ಅಧ್ಯಾಯಪ್ರತಿಜ್ಞಾ (೧) · Śloka ೧
ಅಥಾತೋ ವಿಷೋಪದ್ರವಪ್ರತಿಷೇಧಂ ನಾಮಾಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ||೧||
अथातो विषोपद्रवप्रतिषेधं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ವಿಷಾಣಾಂ ತದ್ರೋಗಾಣಾಞ್ಚ ನಿರ್ಣಯಂ ಕೃತ್ವಾ ವಿಷೇ ಯ ಉಪದ್ರವಾಸ್ತಾಂಸ್ತಚ್ಚಿಕಿತ್ಸಾಞ್ಚ ಪ್ರದರ್ಶಯಿತುಮಧ್ಯಾಯ ಆರಭ್ಯತೇ|| ೧||
Adhikarana ವಿಷೋಪದ್ರವಾಃ (೨) · Śloka ೨
ಜ್ವರಕಾಸವಮಿಶ್ವಾಸಹಿಧ್ಮಾತೃಷ್ಣಾಽತಿಮೂರ್ಚ್ಛನಮ್| ವಿಶೋ ಭೇದೋಽತಿಕಾಠಿನ್ಯಮಾನಾಹೋ ಬಸ್ತಿಮೂರ್ದ್ಧರುಕ್| ಶ್ವಯಥುಃ ಪೂತದಂಶತ್ವಂ ರಕ್ತಸ್ರಾವೋ ವಿಷಾನಿಲಃ| ಇತಿ ಷೋಡಶ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಾಃ ವಿಷಾರ್ತ್ತಾನಾಮುಪದ್ರವಾಃ| ಗಚ್ಛನ್ತ್ಯುಪೇಕ್ಷಿತಾ ನಾಶಂ ಯೈರ್ಜುಷ್ಟಾ ವಿಷರೋಗಿಣಃ||೨||
ज्वरकासवमिश्वासहिध्मातृष्णाऽतिमूर्च्छनम्| विशो भेदोऽतिकाठिन्यमानाहो बस्तिमूर्द्धरुक्| श्वयथुः पूतदंशत्वं रक्तस्रावो विषानिलः| इति षोडश निर्दिष्टाः विषार्त्तानामुपद्रवाः| गच्छन्त्युपेक्षिता नाशं यैर्जुष्टा विषरोगिणः||२||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಜ್ವರಾದಯಃ ಷೋಡಶ ವಿಷಾರ್ತ್ತಾನಾಮುಪದ್ರವಾ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಾಃ| ಉಪೇಕ್ಷಿತಾ ಅಚಿಕಿತ್ಸಿತಾಃ ಸನ್ತೋ ವಿಷರೋಗಿಣೋ ಯೈರುಪದ್ರವೈರ್ಜುಷ್ಟಾ ನಾಶಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ|| ೨||
Adhikarana ರಾಜವೃಕ್ಷಾದಿಕ್ವಾಥಃ ಜ್ವರೇ (೩) · Śloka ೩
ರಾಜವೃಕ್ಷಫಲೋಶೀರಕಾಶ್ಮರ್ಯಘನಪದ್ಮಕಾತ್| ಕ್ವಾಥಃ ಸಶರ್ಕರಾಕ್ಷೌದ್ರೋ ವಿಷಜ್ವರಹರಃ ಪರಮ್||೩||
राजवृक्षफलोशीरकाश्मर्यघनपद्मकात्| क्वाथः सशर्कराक्षौद्रो विषज्वरहरः परम्||३||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ರಾಜವೃಕ್ಷ ಇತ್ಯಾದಿನಾ ಜ್ವರಾದೀನಾಂ ಕ್ರಮೇಣ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ರಾಜವೃಕ್ಷಫಲಾದಿಕ್ವಾಥಃ ಸುಬೋಧಃ|| ೩||
Adhikarana ಜ್ವರಾದೌ ಯೋಗಾನ್ತರಾಣಿ (೪) · Śloka ೪
ಪೀತಾ ತಣ್ಡುಲತೋಯೇನ ಕಟುಕಾ ಸಸಿತೋಪಲಾ| ವಿಷಜ್ವರಹರಾಽಜಾಜೀ ಜೀವಕರ್ಷಭಕೋತ್ಪಲಮ್| ಕೋಲಮಜ್ಜಸಿತಾಧಾನ್ಯಭಾರ್ಙ್ಗೀ ಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಕೇಸರಮ್| ವಿಷಜ್ವರವಮಿಶ್ವಾಸಕಾಸತೃಷ್ಣಾನಿಬರ್ಹಣಮ್| ತ್ರಿಫಲಾರಗ್ವಧವ್ಯಾಘ್ರೀಕ್ವಾಥೋ ಜ್ವರವಿಬನ್ಧಜಿತ್| ಬಾಲಬಿಲ್ವವಚಾಮುಸ್ತಾಕಷಾಯಃ ಸಪುನರ್ನವಃ| ಜ್ವರಾಗ್ನಿಸಾದಶ್ವಯಥೂನ್ನಿಹನ್ತಿ ವಿಷಸಮ್ಭವಾನ್||೪||
पीता तण्डुलतोयेन कटुका ससितोपला| विषज्वरहराऽजाजी जीवकर्षभकोत्पलम्| कोलमज्जसिताधान्यभार्ङ्गी यष्ट्याह्वकेसरम्| विषज्वरवमिश्वासकासतृष्णानिबर्हणम्| त्रिफलारग्वधव्याघ्रीक्वाथो ज्वरविबन्धजित्| बालबिल्ववचामुस्ताकषायः सपुनर्नवः| ज्वराग्निसादश्वयथून्निहन्ति विषसम्भवान्||४||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸಶರ್ಕರಾ ಕಟುಕಾ ತಣ್ಡುಲತೋಯೇನ ಪೀತಾ ವಿಷಜ್ವರಹರಾ ಭವತಿ| ಅಜಾಜ್ಯಾದಿಕೇಸರಾನ್ತಂ ವಿಷಜ್ವರಾದಿನಿಬರ್ಹಣಮ್| ತ್ರಿಫಲಾದಿಕ್ವಾಥೇ ಜ್ವರವಿಬನ್ಧಜಿತ್| ಬಾಲಬಿಲ್ವಾದಿಕಷಾಯಃ ಪುನರ್ನವಾಯುಕ್ತೋ ವಿಷಸಮ್ಭವಾನ್ ಜ್ವರಾದೀನ್ ನಿಹನ್ತಿ|| ೪||
Adhikarana ವೈದೇಹಿಕಾದಿ ಶ್ವಾಸಕಾಸಜ್ವರೇ (೫) · Śloka ೫
ವೈದೇಹಿಕಾರಾಮಠಕಂ ಕಪಿತ್ಥರಸಸೈನ್ಧವಮ್| ಸಸಿತಾಮಾಕ್ಷಿಕಂ ಲೀಢಂ ಶ್ವಾಸಕಾಸಜ್ವರಾಪಹಮ್||೫||
वैदेहिकारामठकं कपित्थरससैन्धवम्| ससितामाक्षिकं लीढं श्वासकासज्वरापहम्||५||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ವೈದೇಹಿಕಾದಿಕಂ ಶ್ವಾಸಾದ್ಯಪಹರಮ್| ವೈದೇಹಿಕಾ ಪಿಪ್ಪಲೀ| ರಾಮಠಕಂ ಹಿಙ್ಗು| ಇತಿ ಜ್ವರೇ|| ೫||
Adhikarana ವಿಷಕಾಸಚಿಕಿತ್ಸಾ (೬) · Śloka ೬
ಸದ್ರಾಕ್ಷಾನಾಗರಾಂ ಕೃಷ್ಣಾಮಥವಾ ಸವರಾಘನಾಮ್| ಲೀಡ್ವಾಜ್ಯಮಧುನಾ ಕಾಸಾನ್ಮುಚ್ಯತೇ ವಿಷಸಮ್ಭವಾತ್| ಸಪಾಠಾಞ್ಜನಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾದ್ವಿನಿಶಾಮಧುಕಂ ತಥಾ| ಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಮಮ್ಭಸಾ ಪೀತ್ವಾ||೬||
सद्राक्षानागरां कृष्णामथवा सवराघनाम्| लीड्वाज्यमधुना कासान्मुच्यते विषसम्भवात्| सपाठाञ्जनमञ्जिष्ठाद्विनिशामधुकं तथा| यष्ट्याह्वमम्भसा पीत्वा||६||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಕೃಷ್ಣಾಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಂ ದ್ರಾಕ್ಷಾನಾಗರಾಭ್ಯಾಂ ಯುಕ್ತಾಂ ಮಧುಸರ್ಪಿಷಾ ಲೀಢ್ವಾ ವಿಷಸಮ್ಭವಾನ್ ಕಾಸಾನ್ ಮುಚ್ಯತೇ| ಅಥವಾ ಸವರಾಘನಾಂ ಕೃಷ್ಣಾಂ ಮಧ್ವಾಜ್ಯೇನ ಲೀಢ್ವಾ| ಅಥವಾ ಪಾಠಾದಿಯುಕ್ತಾಂ ಕೃಷ್ಣಾಮ್| ತಥಾ ಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಮಮ್ಭಸಾ ಪೀತ್ವಾ ವಿಷಸಮ್ಭವಾತ್ ಕಾಸಾದ್ವಿಮುಚ್ಯತೇ| ಇತಿ ಕಾಸೇ|| ೬||
Adhikarana ವಿಷವಮೀಚಿಕಿತ್ಸಾ (೭) · Śloka ೭
ಂಅರಿಚೈರವಚೂರ್ಣಿತಮ್| ವಿಷವಮ್ಯಾಂ ಪಿಬೇತ್ಕ್ವಾಥಂ ಬಿಲ್ವಮೂಲಾದ್ರಜೋಽಥವಾ| ಧಾತ್ರೀಪರುಷಕದ್ರಾಕ್ಷಾಮಧುಕಂ ಪಯಸಾ ದ್ರುತಮ್| ವೇಲ್ಲಾಗ್ರ್ಯಾಞ್ಜನಸೋಶೀರಯಷ್ಟ್ಯೈಲಾಕಣಕೇಸರಮ್| ಲಿಹ್ಯಾನ್ಮರಿಚಕುಮ್ಭೀಂ ವಾ ಘೃತಪುಷ್ಪರಸದ್ರುತಾಮ್| ಕ್ಷೀರಿವೃಕ್ಷಾಙ್ಕುರಕ್ಷೌದ್ರಸಿತಾಸ್ತೃಡ್ವಮಥುಚ್ಛಿದಃ| ಜೀರ್ಣಶಾಲ್ಯೋದನಂ ಕ್ಷೌದ್ರಂ ಕ್ಷೀರಂ ಚನ್ದನಸಾಧಿತಮ್| ಶೀತಾಮ್ಭೋಽನುಪಿಬೇದ್ ಭುಕ್ತ್ವಾ ವಿಷಚ್ಛರ್ದಿಮಪೋಹತಿ||೭||
ंअरिचैरवचूर्णितम्| विषवम्यां पिबेत्क्वाथं बिल्वमूलाद्रजोऽथवा| धात्रीपरुषकद्राक्षामधुकं पयसा द्रुतम्| वेल्लाग्र्याञ्जनसोशीरयष्ट्यैलाकणकेसरम्| लिह्यान्मरिचकुम्भीं वा घृतपुष्परसद्रुताम्| क्षीरिवृक्षाङ्कुरक्षौद्रसितास्तृड्वमथुच्छिदः| जीर्णशाल्योदनं क्षौद्रं क्षीरं चन्दनसाधितम्| शीताम्भोऽनुपिबेद् भुक्त्वा विषच्छर्दिमपोहति||७||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಬಿಲ್ವಮೂಲಾತ್ ಕ್ವಾಥಂ ಮರಿಚೈರವಚೂರ್ಣಿತಂ ವಿಷವಮ್ಯಾಂ ಪಿಬೇತ್| ಅಥವಾ ಬಿಲ್ವಮೂಲಾದ್ರಜಶ್ಚೂರ್ಣಂ ಧಾತ್ರ್ಯಾದಿಕಂ ಚ ಪಯಸಾ ಕ್ಷೀರೇಣ ದ್ರುತಂ ಗೃಹೀತದ್ರವತ್ವಂ ಪಿಬೇತ್| ವೇಲ್ಲಾದಿಕಂ ಕೇಸರಾನ್ತಂ ಘೃತಪುಷ್ಪರಸದ್ರುತಂ ಲಿಹ್ಯಾತ್| ಪುಷ್ಪರಸೋ ಮಾಕ್ಷಿಕಮ್| ಮರಿಚಕುಮ್ಭೀಂ ವಾ ಘೃತಾದಿದ್ರುತಾಮ್| ಕುಮ್ಭೀ ದ್ರವನ್ತೀ| ಕ್ಷೀರಿವೃಕ್ಷಾಙ್ಕುರಾದೀನಿ ತೃಷಂ ವಮಥುಂ ಚ ಛಿನ್ದನ್ತಿ| ಜೀರ್ಣಶಾಲ್ಯೋದನಾದಿಕಂ ಭುಕ್ತ್ವಾ ಶೀತಾಮ್ಭೋಽನು ಪಿಬೇತ್ ವಿಷಜಾಂ ಛರ್ದಿಮಪೋಹತಿ| ಇತಿ ವಿಷಜವಮ್ಯಾಮ್|| ೭||
Adhikarana ವಿಷಜಶ್ವಾಸೇ ಚಿಕಿತ್ಸಾ (೮) · Śloka ೮
ತೈಲಗೋವಿಡ್ರಸಕ್ಷೌದ್ರೈರ್ಲಿಹ್ಯಾತ್ ಕೃಷ್ಣಾಪ್ರಿಯಙ್ಗುಕೇ| ಶ್ವಾಸೀ ಕ್ಷೌದ್ರೇಣ ವಾ ದ್ರಾಕ್ಷಾಶೃಙ್ಗೀಮಾಗಧಿಕಾಸಿತಾಃ| ಗುಡನಾಗರವೈದೇಹೀವಿಜಯಾಮಲಕಾನಿ ವಾ||೮||
तैलगोविड्रसक्षौद्रैर्लिह्यात् कृष्णाप्रियङ्गुके| श्वासी क्षौद्रेण वा द्राक्षाशृङ्गीमागधिकासिताः| गुडनागरवैदेहीविजयामलकानि वा||८||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ವಿಷಶ್ವಾಸೀ ಪಿಪ್ಪಲೀಪ್ರಿಯಙ್ಗುಕೇ ತೈಲಾದಿಭಿರ್ಲಿಹ್ಯಾತ್| ಅಥವಾ ದ್ರಾಕ್ಷಾದಿಸಿತಾನ್ತಂ ಕ್ಷೌದ್ರೇಣ ಲಿಹ್ಯಾತ್| ಅಥವಾ ಗುಡಾದಿಕಮಾಮಲಕಾನ್ತಂ ಕ್ಷೌದ್ರೇಣ| ಇತಿ ವಿಷಜೇ ಶ್ವಾಸೇ|| ೮||
Adhikarana ವಿಷಜಹಿಧ್ಮಾಯಾಂ ಚಿಕಿತ್ಸಾ (೯) · Śloka ೯
ಹಿಧ್ಮಾಯಾಂ ಶಙ್ಖಕನಕಕಟುಕಾಸ್ವರ್ಣಗೈರಿಕಮ್| ವೇಲ್ಲಶುಣ್ಠೀಕಣೋಶೀರರಜನೀದ್ವಿತಯಾನಿ ವಾ| ಲಿಹ್ಯಾದ್ವಾ ವ್ಯೋಷಮೃದ್ವೀಕಾಂ ಬೀಜಪೂರರಸೇನ ವಾ| ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ವಾಲಕರಜಃ ಕ್ವಾಥಂ ವಾ ಸಗುಡಂ ಪಿಬೇತ್| ವಿಶ್ವಭೇಷಜಗಾಯತ್ರೀಹರಿದ್ರಾಮರದಾರುಜಮ್| ದನ್ತೀನ್ದ್ರವಾರುಣೀದ್ವೀಪೀಕಲ್ಕಂ ಸೌವೀರಕೇಣ ವಾ||೯||
हिध्मायां शङ्खकनककटुकास्वर्णगैरिकम्| वेल्लशुण्ठीकणोशीररजनीद्वितयानि वा| लिह्याद्वा व्योषमृद्वीकां बीजपूररसेन वा| सक्षौद्रं वालकरजः क्वाथं वा सगुडं पिबेत्| विश्वभेषजगायत्रीहरिद्रामरदारुजम्| दन्तीन्द्रवारुणीद्वीपीकल्कं सौवीरकेण वा||९||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಹಿಧ್ಮಾಯಾಂ ಶಙ್ಖಾದಿಕಂ ಸ್ವರ್ಣಗೈರಿಕಾನ್ತಂ ಕ್ಷೌದ್ರೇಣ ಲಿಹ್ಯಾತ್| ಅಥವಾ ವೇಲ್ಲಾದಿಕಂ ರಜನೀದ್ವಯಾನ್ತಮ್| ತಥಾ ವ್ಯೋಷಂ ಮೃದ್ವೀಕಾಂ ಚ ಕ್ಷೌದ್ರೇಣ ಬೀಜಪೂರರಸೇನ ವಾ ಲಿಹ್ಯಾತ್| ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ಚ ವಾಲಕಸ್ಯ ರಜಶ್ಚೂರ್ಣಂ ಲಿಹ್ಯಾತ್| ಅಥವಾ ವಿಶ್ವಭೇಷಜಾದಿಕಂ ಕ್ವಾಥಂ ಸಗುಡಂ ಪಿಬೇತ್| ಅಥವಾ ದನ್ತ್ಯಾದೀನಾಂ ಕಲ್ಕಂ ಸೌವೀರಕೇಣ ಕಾಞ್ಜಿಕೇನ ಪಿಬೇತ್| ಇತಿ ಹಿಧ್ಮಾಯಾಮ್|| ೯||
Adhikarana ವಿಷಜತೃಣ್ಮೂರ್ಚ್ಛಯೋಃ ಚಿಕಿತ್ಸಾ (೧೦) · Śloka ೧೦
ತೃಣ್ಮೂರ್ಚ್ಛಯೋರಾಶಿರಸೋ ಲೇಪಸೇಕಾ ಹಿಮಾ ಹಿತಾಃ| ಅಮ್ಭೋಜನಾಲಕುಸುಮಚನ್ದನೋಶೀರಮೌಕ್ತಿಕೈಃ| ವೈಹಾಯಸಸಿತಾತೋಯಕ್ಷೀರಾಜ್ಯೇಕ್ಷುರಸಾಪ್ಲುತೈಃ| ವೀಜನಂ ತಾಲವೃನ್ತೇನ ಶೀತೇ ಸಿಕತಿಲೇ ಸ್ಥಿತಿಃ| ಕಮಲೋತ್ಪಲಕಿಞ್ಜಲ್ಕಪಟಲಾವೃತವಾರಿಷು| ವಿಷತೃಡ್ದಾಹಮೂರ್ಚ್ಛಾಘ್ನಂ ಸರಸೀಷ್ವವಗಾಹನಮ್||೧೦||
तृण्मूर्च्छयोराशिरसो लेपसेका हिमा हिताः| अम्भोजनालकुसुमचन्दनोशीरमौक्तिकैः| वैहायससितातोयक्षीराज्येक्षुरसाप्लुतैः| वीजनं तालवृन्तेन शीते सिकतिले स्थितिः| कमलोत्पलकिञ्जल्कपटलावृतवारिषु| विषतृड्दाहमूर्च्छाघ्नं सरसीष्ववगाहनम्||१०||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತೃಷಿ ಮೂರ್ಚ್ಛಾಯಾಂ ಚಾಶಿರಸಃ ಸರ್ವಾಙ್ಗೇ ಹಿಮಾ ಲೇಪಸೇಕಾ ಹಿತಾಃ| ಕೈರಿತ್ಯಾಹ-ಅಮ್ಭೋಜನಾಲಾದಿಭಿರ್ವೈಹಾಯಸಸಿತಾತೋಯಾದಿಪ್ಲುತೈಃ| ವೈಹಾಯಸಮಾನ್ತರಿಕ್ಷಂ ತೋಯಂ ಸಿತಾತೋಯಂ ಚ| ತಾಲವೃನ್ತೇನೋತ್ಕ್ಷೇಪಕೇಣ ವೀಜನಂ ಹಿತಮ್| ಶೀತೇ ಸಿಕತಾವತಿ ಚ ದೇಶೇ ಸ್ಥಿತಿಃ| ಕಮಲಾದಿಪಟಲೇನ ತತ್ಸಮೂಹೇನಾವೃತಂ ವಾರಿ ಯಾಸು ತಾಸು ಸರಸೀಸು ಮಹತ್ಸು ಸರಸ್ವವಗಾಹನಂ ವಿಷತೃಡಾದಿಘ್ನಮ್| ಇತಿ ತೃಣ್ಮೂರ್ಚ್ಛಯೋಃ|| ೧೦||
Adhikarana ತೃಷ್ಣಾಯಾಂ ವಿಶೇಷೇಣ ಚಿಕಿತ್ಸಾ (೧೧) · Śloka ೧೧
ವಿಷವೇಗಸಮುತ್ಥಾಯಾಂ ತೃಷ್ಣಾಯಾಂ ಲಾಜತರ್ಪಣಮ್| ಶರ್ಕರಾದಾಡಿಮಕ್ಷೌದ್ರಸಲಿಲಾಪ್ಲಾವಿತಂ ಪಿಬೇತ್| ವಟವೇತಸಜಮ್ಬ್ವಾಮ್ರಸೇವ್ಯತೋಯಂ ಚ ಶೀತಲಮ್||೧೧||
विषवेगसमुत्थायां तृष्णायां लाजतर्पणम्| शर्करादाडिमक्षौद्रसलिलाप्लावितं पिबेत्| वटवेतसजम्ब्वाम्रसेव्यतोयं च शीतलम्||११||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತೃಷ್ಣಾಯಾಂ ವಿಶೇಷಮಾಹ-ವಿಷ ವೇಗೇತ್ಯಾದಿ|ಸುಬೋಧಮ್| ವಟಾದಿಭಿಃ ಸಿದ್ಧಂ ಚ ಶೀತಲಂ ಪಿಬೇತ್|| ೧೧||
Adhikarana ವಿಷಜಾತಿಸಾರೇ ಚಿಕಿತ್ಸಾ (೧೨) · Śloka ೧೨
ಭೂನಿಮ್ಬಮುಸ್ತಕಟುಕಾತ್ರಾಯನ್ತೀನ್ದ್ರಯವಾನ್ ಸಮಾನ್| ದ್ವೌ ಭಾಗೌ ಚಿತ್ರಕಾದಷ್ಟೌ ಕುಟಜಾದ್ವಾರಿಣಾ ಪಿಬೇತ್| ವಿಷಾತಿಸಾರೋದಾವರ್ತಕಾಸಶ್ವಾಸಜ್ವರಾಪಹಮ್| ಲೋಧ್ರಮೋಚರಸಾಮ್ಬಷ್ಠಾಧಾತಕೀಸ್ತಣ್ಡುಲಾಮ್ಬುನಾ| ಸಮಾಕ್ಷಿಕಾ ಪಿಬೇತ್ತದ್ವನ್ನಾಗರಾತಿವಿಷಾಭಯಾಃ| ಸಧಾತಕೀಃ ಸಕುಟಜಾಃ ಸಾಞ್ಜನಾಃ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಚೂರ್ಣಿತಾಃ| ಪಾಠಾನಾಗರಚೂರ್ಣಂ ವಾ ದಧ್ನಾ ಯುಕ್ತಂ ಸಮಾಕ್ಷಿಕಮ್||೧೨||
भूनिम्बमुस्तकटुकात्रायन्तीन्द्रयवान् समान्| द्वौ भागौ चित्रकादष्टौ कुटजाद्वारिणा पिबेत्| विषातिसारोदावर्तकासश्वासज्वरापहम्| लोध्रमोचरसाम्बष्ठाधातकीस्तण्डुलाम्बुना| समाक्षिका पिबेत्तद्वन्नागरातिविषाभयाः| सधातकीः सकुटजाः साञ्जनाः श्लक्ष्णचूर्णिताः| पाठानागरचूर्णं वा दध्ना युक्तं समाक्षिकम्||१२||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅತಿಸಾರಸ್ಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾಮಾಹ-ಭೂನಿಮ್ಬೇತ್ಯಾದಿ| ಭೂನಿಮ್ಬಾದೀನಿ ಪಞ್ಚ ಸಮಾನಿ ಚಿತ್ರಕಸ್ಯ ದ್ವೌ ಭಾಗಾವಯವದ್ರವ್ಯಾಪೇಕ್ಷಯಾ| ತಥೈವ ಕುಟಜಾದಷ್ಟೌ ಭಾಗಾಃ| ಏತದ್ವಾರಿಣಾ ಪಿಬೇದ್ವಿಷಹೇತ್ವತೀಸಾರಾದ್ಯಪಹಮ್| ಲೋಧ್ರಾದಿಕಂ ಸಮಾಕ್ಷಿಕಂ ತಣ್ಡುಲಾಮ್ಬುನಾ ಪಿಬೇತ್| ನಾಗರಾದ್ಯಞ್ಜನಾನ್ತಂ ತದ್ವದಿತಿ ಸಮಾಕ್ಷಿಕಂ ತಣ್ಡುಲಾಮ್ಬುನಾ ಪಿಬೇತ್| ಅಥವಾ ಪಾಠಾದಿಚೂರ್ಣಂ ಸಮಾಕ್ಷಿಕಂ ದಧ್ನಾ ಯುಕ್ತಂ ಪಿಬೇತ್| ಇತಿ ವಿಷಜಾತಿಸಾರೇ|| ೧೨||
Adhikarana ಬಸ್ತಿರುಗಾದಿಷು ಚಿಕಿತ್ಸಾ (೧೩) · Śloka ೧೩
ಬಸ್ತಿರುಗ್ವರ್ತನಾಹೇಷು ಫಲವರ್ತಿಂ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್| ಸಾರಗ್ವಧಾಂ ಸತ್ರಿವೃತಾಂ ಸೋಪಕುಲ್ಯಾಂ ಹರೀತಕೀಮ್| ಪಿಬೇದ್ ಘೃತೇನ ಸಕ್ಷೌದ್ರಾಂ ಬಸ್ತಿಶೂಲಾದಿನಾಶಿನೀಮ್| ಗೃಹಧೂಮನತಶ್ಯಾಮಾನೀಲಿನೀತಣ್ಡುಲೀಯಕೈಃ| ಸಿದ್ಧಂ ವಾಜ್ಯಂ ತಥಾಽಸಿದ್ಧಂ ವರಾಕ್ವಾಥತ್ರಿವೃದ್ಯುತಮ್||೧೩||
बस्तिरुग्वर्तनाहेषु फलवर्तिं प्रयोजयेत्| सारग्वधां सत्रिवृतां सोपकुल्यां हरीतकीम्| पिबेद् घृतेन सक्षौद्रां बस्तिशूलादिनाशिनीम्| गृहधूमनतश्यामानीलिनीतण्डुलीयकैः| सिद्धं वाज्यं तथाऽसिद्धं वराक्वाथत्रिवृद्युतम्||१३||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಬಸ್ತಿರುಗಾದಿಷು ಉದಾವರ್ತಚಿಕಿತ್ಸಿತೋಕ್ತಾಂ ಫಲವರ್ತಿಂ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್| ವರ್ತ ಉದಾವರ್ತಃ (ವಿಶೋಽತಿಕಾಠಿನ್ಯಮ್) ನಾಹ ಆನಾಹಃ| ಆರಗ್ವಧಾದಿತ್ರಯೇಣ ಪೃಥಗ್ಯುಕ್ತಾಂ ಹರೀತಕೀಂ ಸಕ್ಷೌದ್ರಾಂ ಘೃತೇನ ಪಿಬೇದ್ ಬಸ್ತಿಶೂಲಾದಿನಾಶಿನೀಮ್| ಗೃಹಧೂಮಾದಿಭಿಃ ಸಿದ್ಧಮಾಜ್ಯಂ ಪಿಬೇತ್| ಅಸಿದ್ಧಮೇವ ವಾ ಘೃತಂ ತ್ರಿಫಲಾಕ್ವಾಥೇನ ತ್ರಿವೃತಾ ಚ ಸಂಯುಕ್ತಂ ಪಿಬೇತ್| ಇತಿ ಬಸ್ತಿರುಗಾದಿಷು|| ೧೩||
Adhikarana ಮೂರ್ದ್ಧರುಜಿ ಚಿಕಿತ್ಸಾ (೧೪) · Śloka ೧೪
ಕಾಕೋಲೀಕ್ಷೀರಿವೃದ್ವಾತ್ವಗ್ದ್ರಾಕ್ಷಾಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಶರ್ಕರಾಃ| ನಸ್ಯಂ ವಿಷಶಿರೋರುಗ್ಘ್ನಂ ಸಂಯೋಜ್ಯಂ ಶೀತವಾರಿಣಾ||೧೪||
काकोलीक्षीरिवृद्वात्वग्द्राक्षायष्ट्याह्वशर्कराः| नस्यं विषशिरोरुग्घ्नं संयोज्यं शीतवारिणा||१४||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಕಾಕೋಲ್ಯಾದಿನಸ್ಯಂ ವಿಷಶಿರೋರುಗ್ಘ್ನಮ್| ಸುಬೋಧಮ್| ಇತಿ ಮೂರ್ದ್ಧರುಜಿ||
Adhikarana ವಿಷಜಶ್ವಯಥೌ ಚಿಕಿತ್ಸಾ (೧೫) · Śloka ೧೫
ಶ್ವಯಥೌ ಶುದ್ಧಕೋಷ್ಠಸ್ಯ ಪಯಃಪಾನೇ ಹಿತಂ ಶೃತಮ್| ವಿಶ್ವಭೇಷಜವೈದೇಹೀಕಟುಕಾದೇವದಾರುಭಿಃ| ಸುರಸಾಮೂಲಕಲ್ಕೈರ್ವಾ ಛಾಗಂ ವಾ ಪಿಪ್ಪಲೀಶೃತಮ್| ತ್ರಿಫಲಾಯಾಃ ಕಷಾಯೇಣ ತ್ರಿವೃತಾ ಭಾವಿತಾ ತ್ರ್ಯಹಮ್| ಆಲೋಡ್ಯ ಸರ್ಪಿಷಾ ಪೀತಾ ವಿಷಶ್ವಯಥುನಾಶಿನೀ| ಮಧುವೇಲ್ಲವರಾವ್ಯೋಷಸುರಾಹ್ವೋಶೀರಪದ್ಮಕೈಃ| ವಿಷಶ್ವಯಥುಜಿಲ್ಲೇಪಸ್ತಥಾ ಸ್ವಾದುಕಷಾಯಕೈಃ| ಶಿರೀಷಪುಷ್ಪಾಽಹಿಶಿರೋನತಕುಷ್ಠೈರ್ಘೃತಾನ್ವಿತಃ| ಧೂಪೋಽಗದಃ ಶ್ವಯಥುಜಿತ್ಸಮಸ್ತವಿಷನಾಶನಃ||೧೫||
श्वयथौ शुद्धकोष्ठस्य पयःपाने हितं शृतम्| विश्वभेषजवैदेहीकटुकादेवदारुभिः| सुरसामूलकल्कैर्वा छागं वा पिप्पलीशृतम्| त्रिफलायाः कषायेण त्रिवृता भाविता त्र्यहम्| आलोड्य सर्पिषा पीता विषश्वयथुनाशिनी| मधुवेल्लवराव्योषसुराह्वोशीरपद्मकैः| विषश्वयथुजिल्लेपस्तथा स्वादुकषायकैः| शिरीषपुष्पाऽहिशिरोनतकुष्ठैर्घृतान्वितः| धूपोऽगदः श्वयथुजित्समस्तविषनाशनः||१५||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ವಿಷಜೇ ಶ್ವಯಥೌ ವಮನವಿರೇಚನಾಭ್ಯಾಂ ಶುದ್ಧಕೋಷ್ಠಸ್ಯ ವಿಶ್ವಭೇಷಜಾದಿಭಿಃ ಶೃತಂ ಪಯಃ ಕ್ಷೀರಂ ಪಾನೇ ಹಿತಮ್| ಅಥವಾ ಸುರಸಾಮೂಲಕಲ್ಕೈಃ ಶೃತಂ ಪಯಃ ಪಾನೇ ಹಿತಮ್| ಅಥವಾ ಪಿಪ್ಪಲೀಶೃತಂ ಛಾಗಂ ಪಯಃ| ತ್ರಿಫಲಾಕ್ವಾಥೇನ ತ್ರ್ಯಹಂ ಭಾವಿತಾ ಯಾ ತ್ರಿವೃತಾ ಸಾ ಘೃತೇನಾಲೋಡ್ಯ ಪೀತಾ ಶ್ವಯಥುನಾಶಿನೀ| ಮಧ್ವಾದಿಭಿಃ ಪದ್ಮಕಾನ್ತೈರ್ಲೇಪೋ ವಿಷಶ್ವಯಥುಜಿತ್| ತಥಾ ಮಧುರೈಃ ಕಷಾಯೈಶ್ಚ ದ್ರವ್ಯೈಃ| ಶಿರೀಷಪುಷ್ಪಾದಿಭಿರ್ಘೃತಾನ್ವಿತೋ ಧೂಪಃ ಶ್ವಯಥುಜಿದಗದಃ ಸರ್ವವಿಷಾಣಾಂ ನಾಶನಃ| ಅಹಿಶಿರಃ ಸರ್ಪೋತ್ತಮಾಙ್ಗಮ್| ಇತಿ ಶ್ವಯಥೌ|| ೧೫||
Adhikarana ಪೂತಿದಂಶೇ ಚಿಕಿತ್ಸಾ (೧೬) · Śloka ೧೬
ಅಲ್ಪೇನಾಪ್ಯಪಚಾರೇಣ ದಂಶಃ ಪೂತಿತ್ವಮಶ್ನುತೇ| ಪ್ರಾಯೋ ನ ಸಹತೇ ತೀಕ್ಷ್ಣಮುಷ್ಣಂ ವಾ ಭೇಷಜಂ ವಿಷಮ್| ಮಧುರಸ್ನಿಗ್ಧಶೀತಾನಿ ಯುಞ್ಜ್ಯಾತ್ತಸ್ಮಾದ್ವಿಷವ್ರಣೇ| ಸೇಕಾಲೇಪಾಂಶ್ಚ ಸಕ್ಷೀರೈಃ ಕಷಾಯೈಃ ಕ್ಷೀರಿವೃಕ್ಷಜೈಃ| ನ್ಯಗ್ರೋಧಶೃಙ್ಗಮಧುಕತಿಲಸರ್ಷಪಸೈನ್ಧವಮ್| ಸಾಭಯಾ ನಿಮ್ಬಪತ್ರಾಜ್ಯಂ ದಂಶಪೂತಿತ್ವನಾಶನಮ್| ಕರ್ಣಿಕಾಪಾತನಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಂ ವಿಷವ್ರಣವಿನಾಶನಮ್||೧೬||
अल्पेनाप्यपचारेण दंशः पूतित्वमश्नुते| प्रायो न सहते तीक्ष्णमुष्णं वा भेषजं विषम्| मधुरस्निग्धशीतानि युञ्ज्यात्तस्माद्विषव्रणे| सेकालेपांश्च सक्षीरैः कषायैः क्षीरिवृक्षजैः| न्यग्रोधशृङ्गमधुकतिलसर्षपसैन्धवम्| साभया निम्बपत्राज्यं दंशपूतित्वनाशनम्| कर्णिकापातनं श्रेष्ठं विषव्रणविनाशनम्||१६||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ವಿಷವ್ರಣೇ ಮಧುರಾದಿಪ್ರಯೋಗಾಯ ಅಲ್ಪೇನೇತ್ಯಾದಿಹೇತುಃ| ಕ್ಷೀರಿವೃಕ್ಷಾಣಾಂ ಕಷಾಯೈರ್ದ್ರವೈಃ ಕ್ಷೀರಸಂಯುಕ್ತೈಃ ಸೇಕಾನಾಲೇಪಾಂಶ್ಚ ಯುಞ್ಜ್ಯಾತ್| ನ್ಯಗ್ರೋಧಶೃಙ್ಗಾದಿಕಂ ದಂಶಪೂತಿತ್ವನಾಶನಾದಿಗುಣತ್ರಯಯುಕ್ತಮ್| ಇತಿ ಪೂತಿದಂಶತ್ವೇ|| ೧೬||
Adhikarana ರಕ್ತಸ್ರಾವೇ ಚಿಕಿತ್ಸಾ (೧೭) · Śloka ೧೭
ರಕ್ತೇ ಸ್ರವತ್ಯತಿಭೃಶಂ ಘೃತಂ ಸಮರಿಚಂ ಪಿಬೇತ್| ತಣ್ಡುಲೀಯಕಮೂಲೇನ ಸಿತಯಾ ವಾ ಸಮನ್ವಿತಮ್| ದಂಶಂ ಪ್ರಲೇಪಯೇಚ್ಚಾಸ್ಯ ದಾರ್ವ್ಯಾಸು ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಪಿಷ್ಟಯಾ| ಸಿತೋಪಲಾಕ್ಷೌದ್ರಕೃತಚ್ಛಾಗದುಗ್ಧಾನಿ ನಾವನಮ್| ಶಮೀಕಲ್ಕಂ ಪಿಬೇಚ್ಛ್ಲಕ್ಷ್ಣಮಙ್ಗಂ ಲಿಮ್ಪೇದ್ವಿಶಾಲಯಾ| ನಾವನೇ ಹೇಮಶುಕ್ಲಾ ಚ ತತಃ ಶಾಮ್ಯತಿ ಶೋಣಿತಮ್||೧೭||
रक्ते स्रवत्यतिभृशं घृतं समरिचं पिबेत्| तण्डुलीयकमूलेन सितया वा समन्वितम्| दंशं प्रलेपयेच्चास्य दार्व्यासु श्लक्ष्णपिष्टया| सितोपलाक्षौद्रकृतच्छागदुग्धानि नावनम्| शमीकल्कं पिबेच्छ्लक्ष्णमङ्गं लिम्पेद्विशालया| नावने हेमशुक्ला च ततः शाम्यति शोणितम्||१७||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ವ್ರಣಾಚ್ಚಾತಿಭೃಶಂ ರಕ್ತೇ ಸ್ರವತಿ ಸಮರಿಚಂ ಘೃತಂ ಪಿಬೇತ್| ಅಥವಾ ಘೃತಂ ತಣ್ಡುಲೀಯಕಸ್ಯ ಮೂಲೇನ ಸಮನ್ವಿತಂ ಪಿಬೇತ್| ಶರ್ಕರಯಾ ವಾ| ಅಸ್ಯ ಚಾಸ್ರಸ್ರುತೌ ಸುಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಪಿಷ್ಟಯಾ ದಾರ್ವ್ಯಾ ದಂಶವ್ರಣಂ ಲಿಮ್ಪೇತ್| ಸಿತೋಪಲೇತ್ಯಾದಿ ಸುಬೋಧಮ್| ವಿಶಾಲಾ ಗವಾಕ್ಷೀ| ಶುಕ್ಲಾ ಕ್ಷೀರವಿದಾರೀ| ಕ್ಷೀರಕಕೋಲೀ ವಾ| ಇತಿ ರಕ್ತಸ್ರಾವೇ|| ೧೭||
Adhikarana ವಿಷಾನಿಲೇ ಚಿಕಿತ್ಸಾ (೧೮) · Śloka ೧೮
ಕೃಶಸ್ಯಾತಿಸ್ರುತೇ ರಕ್ತೇ ರೂಕ್ಷೈರತ್ಯರ್ಥಸೇವಿತೈಃ| ವಿಷಸ್ಯ ಚ ಸ್ವಭಾವೇನ ಮಾತರಿಶ್ವಾ ಪ್ರಕುಪ್ಯತಿ| ಉನ್ಮಾದಾಕ್ಷೇಪಕಮನೋಭ್ರಂಶಾಪಸ್ಮೃತಯಸ್ತತಃ| ತತ್ರೇಷ್ಟಂ ಸ್ನೇಹನಂ ಬಸ್ತಿನಸ್ಯಪ್ರಧಮನಾಞ್ಜನಮ್| ನಾಗದನ್ತ್ಯಭಯಾಕುಷ್ಠಪಿಪ್ಪಲೀವೃಷಕಟ್ಫಲಮ್| ಭಲ್ಲಾತಕಾಸ್ಥಿತ್ರಿಕಟುಕಾಬಿಲ್ವಪ್ರತಿವಿಷಾಗ್ನಿಕಾಃ| ಸಕ್ಷೀರಂ ತೈರ್ಘೃತಂ ಸಿದ್ಧಂ ವಿಷವಾತವಿಕಾರಜಿತ್| ಪಿಬೇದೇರಣ್ಡತೈಲಂ ವಾ ಛಾಗಮಾಂಸರಸಾನ್ವಿತಮ್| ಐಕಧ್ಯಂ ಘೃತತೈಲಂ ವಾ ಮೇಧ್ಯಮಾಸರಸಾಶನಣಃ| ಕಾರ್ಪಾಸಮೂಲಂ ಮರಿಚಂ ಹರಿದ್ರೇ ನಲದಂ ನಲಮ್| ಪಿಪ್ಪಲೀಂ ಸ್ವರ್ಜಿಕಾಂ ಕುಷ್ಠಂ ಜಲೇನಾಲೋಡ್ಯ ಪಾಯಯೇತ್| ಉನ್ಮತ್ತಂ ವಿಷವಾತೇನ ತಥಾಽಪಸ್ಮಾರಿಣಂ ನರಮ್| ವಚಾಹಂಸಪದೀವ್ಯೋಷದಧಿತ್ಥಂ ಹಸ್ತಿಪಿಪ್ಪಲೀಮ್| ದೇವದಾರುಬಲಾಬಿಲ್ವಕೃಮಿಜಿತ್ಕುಷ್ಠಟುಣ್ಟುಕಮ್| ಲೋಧ್ರಾಖುಕರ್ಣ್ಯತಿವಿಷಾಃ ಕ್ಷೀರಂ ಸರ್ಪಿಶ್ಚ ಪಾಯಯೇತ್| ನಿಹನ್ತಿ ಪಾನಾಭ್ಯಙ್ಗಾಭ್ಯಾಂ ಘೃತಂ ಸರ್ವವಿಷಾಣಿ ತತ್||೧೮||
कृशस्यातिस्रुते रक्ते रूक्षैरत्यर्थसेवितैः| विषस्य च स्वभावेन मातरिश्वा प्रकुप्यति| उन्मादाक्षेपकमनोभ्रंशापस्मृतयस्ततः| तत्रेष्टं स्नेहनं बस्तिनस्यप्रधमनाञ्जनम्| नागदन्त्यभयाकुष्ठपिप्पलीवृषकट्फलम्| भल्लातकास्थित्रिकटुकाबिल्वप्रतिविषाग्निकाः| सक्षीरं तैर्घृतं सिद्धं विषवातविकारजित्| पिबेदेरण्डतैलं वा छागमांसरसान्वितम्| ऐकध्यं घृततैलं वा मेध्यमासरसाशनणः| कार्पासमूलं मरिचं हरिद्रे नलदं नलम्| पिप्पलीं स्वर्जिकां कुष्ठं जलेनालोड्य पाययेत्| उन्मत्तं विषवातेन तथाऽपस्मारिणं नरम्| वचाहंसपदीव्योषदधित्थं हस्तिपिप्पलीम्| देवदारुबलाबिल्वकृमिजित्कुष्ठटुण्टुकम्| लोध्राखुकर्ण्यतिविषाः क्षीरं सर्पिश्च पाययेत्| निहन्ति पानाभ्यङ्गाभ्यां घृतं सर्वविषाणि तत्||१८||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಕೃಶಸ್ಯ ರಕ್ತೇಽತಿಸ್ರುತೇ ರೂಕ್ಷಸೇವನಾದ್ವಿಷಸ್ವಭಾವಾಚ್ಚ ವಾಯುಃ ಪ್ರಕುಪ್ಯತಿ| ತತೋ ಹೇತೋರುನ್ಮಾದಾದಯೋ ಭವನ್ತಿ| ತತ್ರ ಸ್ನೇಹನಂ ಬಸ್ತ್ಯಾದಿಕಮಿಷ್ಟಮ್| ನಾಗದನ್ತ್ಯಾದಿಭಿಃ ಸಕ್ಷೀರಂ ಸಿದ್ಧಂ ಘೃತಂ ವಿಷಹೇತೂನ್ ವಾತವಿಕಾರಾನುನ್ಮಾದಾದೀನ್ ಜಯತಿ| ಛಾಗಮಾಂಸರಸೇನಾನ್ವಿತಮೇರಣ್ಡತೈಲಂ ವಾ ಅಥವಾ ಮೇಧ್ಯಮಾಂಸರಸಾಶನಃ ಸನ್ನೈಕಧ್ಯಂ ಘೃತತೈಲಂ ವಾ ಪಿಬೇತ್| ಕಾರ್ಪಾಸಮೂಲಾದಿಕಂ ಸುಬೋಧಮ್| ವಿಷವಾತೇನೇತಿ ವಿಷಹೇತುನಾ ವಾತೇನ ಉನ್ಮತ್ತಮುನ್ಮಾದಯುಕ್ತಮ್| ವಚಾದಿಭಿಃ ಸರ್ಪಿರ್ವಿಪಾಚಯೇತ್| ತತ್ಪಾನೇನಾಭ್ಯಙ್ಗೇನ ಚ ಸರ್ವವಿಷಾಣಿ ನಿಹನ್ತಿ| ಹಂಸಪದೀ ಮಧುಸ್ರವಾ| ದಧಿತ್ಥಂ ಕಪಿತ್ಥಮ್| ಟುಣ್ಟುಕಃ ಸ್ಯೋನಾಕಃ| ಆಖುಕರ್ಣೀ ದ್ರವನ್ತೀ| ಇತಿ ವಿಷಾನಿಲೇ|| ೧೮||
Adhikarana ಶೇಷರೋಗೇಷು ಚಿಕಿತ್ಸಾ (೧೯) · Śloka ೧೯
ಪ್ರತಿಕುರ್ಯಾದ್ಯಥಾಸ್ವಂ ಚ ರೋಗೇಷ್ವೇನಂ ಪರೇಷು ಚ| ದೋಷಾನುಬನ್ಧಮಾಲೋಚ್ಯ ವಿಷತನ್ತ್ರಾವಿರೋಧತಃ||೧೯||
प्रतिकुर्याद्यथास्वं च रोगेष्वेनं परेषु च| दोषानुबन्धमालोच्य विषतन्त्राविरोधतः||१९||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಏವಂ ಪರೇಷು ಚಾನುಕ್ತೇಷ್ವಪಿ ವಿಷಹೇತುಷು ರೋಗೇಷು ಯಥಾಸ್ವಮಾತ್ಮೀಯಚಿಕಿತ್ಸಯಾ ಪ್ರತಿಕುರ್ಯಾತ್| ಕಥಮಿತ್ಯಾಹ-ದೋಷಾಣಾಂ ವಾತಾದೀನಾಮನುಬನ್ಧಮಾಲೋಚ್ಯ ಯಥಾ ಚ ವಿಷತನ್ತ್ರೇ ತೀಕ್ಷ್ಣಾದಿರೂಪೇಣ ವಿರೋಧೋ ನ ಭವತಿ||೧೯||
Adhikarana ವಿಷಶೇಷೇ ಚಿಕಿತ್ಸಾ (೨೦) · Śloka ೨೦
ದೃಶ್ಯಶಬ್ದಾಗದೈರಸ್ಯ ವಿಷಶೇಷಂ ನಿವರ್ತಯೇತ್| ಅಲ್ಪಮಪ್ಯವಶಿಷ್ಟಂ ಹಿ ವ್ಯಾಧಯೇ ಮರಣಾಯ ವಾ||೨೦||
दृश्यशब्दागदैरस्य विषशेषं निवर्तयेत्| अल्पमप्यवशिष्टं हि व्याधये मरणाय वा||२०||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅಸ್ಯ ಚಾತುರಸ್ಯ ದೃಶ್ಯಶಬ್ದಾಗದೈರ್ವಿಷಶೇಷಂ ಶಮಯೇತ್| ದೃಶ್ಯಾಗದಾ ಯೇ ದರ್ಶನಮಾತ್ರೇಣ ವಿಷಘ್ನಾಃ| ಶಬ್ದಾಗದಾ ಯೇ ಶಬ್ದೇನ| ಅಲ್ಪಮಿತ್ಯಾದಿ ನಿಶ್ಶೇಷನಿವರ್ತನತ್ವೇ ಹೇತುಃ|| ೨೦||
Adhikarana ಕ್ಷಾರಾಗದಃ (೨೧) · Śloka ೨೧
ಧವಾಶ್ವಕರ್ಣತಿನಿಶಕರಘಾಟಕಪೀತನಾನ್| ಪಲಾಶಾಮ್ರಾತಕಕುಭಪಾರಿಭದ್ರಕತಿಲ್ವಕಾನ್| ಕಪಿತ್ಥಕುಟಜಾಙ್ಕೋಲಪ್ರಗ್ರಹಾಮಲಕೀಭುಜಾನ್| ಶಮೀಶ್ಲೇಷ್ಮಾತಕಾನನ್ತಗೋಜೀಯಮಲಕಣ್ಟಕಾನ್| ಗೋಪಘೋಣ್ಟಾಹಿಮಾರೌ ಚ ಭಸ್ಮೀಕೃತ್ಯಾಮ್ಭಸಾ ಗವಾಮ್| ಕ್ಷಾರಕಲ್ಪೇನ ವಿಸ್ರಾವ್ಯ ಪಚೇತ್ಕ್ಷಿಪ್ತ್ವಾಽವಚೂರ್ಣಿತಾನ್| ಪಿಪ್ಪಲೀದ್ವಯಕೋಶಾಮ್ರಸಪ್ತಪರ್ಣೈಲವಾಲುಕಾನ್| ವರಾಙ್ಗಚೋಚಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಕುಷ್ಠವಞ್ಜುಲಟುಣ್ಟುಕಾನ್| ವಿಡಙ್ಗಾತಿವಿಷಾನನ್ತಾಸರ್ಷಪಾತಣ್ಡುಲೀಯಕಾನ್| ಸುರಾಹ್ವಸರಲಪ್ಲಕ್ಷಗೃಹಧೂಮಕರಞ್ಜಕಾನ್| ನಾಗದನ್ತೀ ಸುತಶ್ರೇಣೀ ನಿಚುಲಂ ವರುಣಂ ವಚಾಮ್| ವರ್ದ್ಧಮಾನಮಯೋ ಬಿಲ್ವಂ ಕ್ಷಾರವತ್ಪಾಕಮಾಗತಮ್| ತಲ್ಲೋಹಕುಮ್ಭೇ ನಿಹಿತಂ ಕಾರ್ಯಂ ಸನ್ನಿಹಿತಂ ಸದಾ| ತೇನ ದುನ್ದುಭಿಮಾಲಿಮ್ಪೇತ್ ಪತಾಕಾಸ್ತರಣಾನಿ ಚ| ದರ್ಶನಶ್ರವಣಸ್ಪರ್ಶೈರ್ನಿರ್ವಿಷಂ ತಾನಿ ಕುರ್ವತೇ| ಪಾನಾತ್ಕ್ಷಾರಾಗದಶ್ಚೈಷ ವಿಷಂ ಸ್ಥಾವರಜಙ್ಗಮಮ್| ಶೂಲಗುಲ್ಮೋದರಾಜೀರ್ಣಶ್ವಾಸಕಾಸಾಶ್ಮಶರ್ಕರಾಃ| ಶೋಫಾರ್ಶೋಗ್ರಹಣೀದೋಷಾನರುಚಿಂ ಚ ನಿಯಚ್ಛತಿ| ಅಪಿ ತಕ್ಷಕತುಲ್ಯಾನಾಂ ಸರ್ಪಾಣಾಂ ದರ್ಪನಾಶನಃ||೨೧||
धवाश्वकर्णतिनिशकरघाटकपीतनान्| पलाशाम्रातककुभपारिभद्रकतिल्वकान्| कपित्थकुटजाङ्कोलप्रग्रहामलकीभुजान्| शमीश्लेष्मातकानन्तगोजीयमलकण्टकान्| गोपघोण्टाहिमारौ च भस्मीकृत्याम्भसा गवाम्| क्षारकल्पेन विस्राव्य पचेत्क्षिप्त्वाऽवचूर्णितान्| पिप्पलीद्वयकोशाम्रसप्तपर्णैलवालुकान्| वराङ्गचोचमञ्जिष्ठाकुष्ठवञ्जुलटुण्टुकान्| विडङ्गातिविषानन्तासर्षपातण्डुलीयकान्| सुराह्वसरलप्लक्षगृहधूमकरञ्जकान्| नागदन्ती सुतश्रेणी निचुलं वरुणं वचाम्| वर्द्धमानमयो बिल्वं क्षारवत्पाकमागतम्| तल्लोहकुम्भे निहितं कार्यं सन्निहितं सदा| तेन दुन्दुभिमालिम्पेत् पताकास्तरणानि च| दर्शनश्रवणस्पर्शैर्निर्विषं तानि कुर्वते| पानात्क्षारागदश्चैष विषं स्थावरजङ्गमम्| शूलगुल्मोदराजीर्णश्वासकासाश्मशर्कराः| शोफार्शोग्रहणीदोषानरुचिं च नियच्छति| अपि तक्षकतुल्यानां सर्पाणां दर्पनाशनः||२१||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಧವಾದಿಕಮಹಿಮಾರಾನ್ತಂ ದಗ್ಧ್ವಾ ಭಸ್ಮ ಕಾರ್ಯಮ್| ತತ್ ಗೋಮೂತ್ರೇಣ ಕ್ಷಾರಕಲ್ಪೇನ ಸೂತ್ರೋಕ್ತವಿಧಾನೇನ ಪರಿಸ್ರಾವ್ಯಾಚ್ಛಂ ಪಚೇತ್| ಪಚ್ಯಮಾನೇ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾದಿಕಂ ಚೂರ್ಣಿತಂ ಕ್ಷಿಪೇತ್| ತತಃ ಕ್ಷಾರಲವಣೈಃ ಪಕ್ವಂ ಪಾಕಮಾಗತಂ ಲೋಹಕುಮ್ಭೇ ನಿಹಿತಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ತೇನಾಽಽಲಿಪ್ತಾನಿ ದುನ್ದುಭ್ಯಾದೀನಿ ಶಬ್ದಾದಿಭಿರ್ನಿರ್ವಿಷಂ ಕುರ್ವತೇ| ದುನ್ದುಭಯಃ ಕಾಹಲಾಃ, ಪತಾಕಾ ವೈಜಯನ್ತ್ಯಃ, ಕರಘಾಟೋ ಮದನಃ, ಕಪೀತನಃ ಪ್ಲಕ್ಷಸಂಜ್ಞಃ, ಆಮ್ರಾತಕಂ ಕಪಿಚೂಡಮ್, ಪಾರಿಭದ್ರಕೋ ನಿಮ್ಬಃ, ತಿಲ್ವಕೋ ಲೋಧ್ರಃ, ಕುಟಜೋ ವತ್ಸಕಃ, ಅಙ್ಕೋಲಂ ತತ್ಸಂಜ್ಞಮ್, ಪ್ರಗ್ರಹೋ ನಕ್ತಮಾಲಃ, ಭುಜೋ ಭೂರ್ಜಃ, ಅಶ್ಮನ್ತಕೋ ಮಾಲುಕಾಪರ್ಣಃ, ಗೋಜೀ ಗೋಜಿಹ್ವಾ, ಯಮಲಕಣ್ಟಕೋ ಯುಗ್ಮಕಣ್ಟಕಃ, ಚಿರಿಬಿಲ್ವಃ, ಕರಞ್ಹ್ಜಃ, ಕಟ್ವಙ್ಗಃ ಸ್ಯೋನಾಕಃ, ಗೋಪಘೋಣ್ಟಾ ಘೋಣ್ಟಾ, ಅಹಿಮಾರಃ ಅರಿಮೇದಃ;-ಏತಾನಿ ಸರ್ವಾಣಿ ಸಮೂಲಶಾಖಾದೀನಿ, ಕುಶಾಮ್ರಂ ಕ್ಷುದ್ರಾಮಮ್, ವರಾಙ್ಗಂ ತ್ವಕ್, ಚೋಚಂ ನಾಲಿಕೇರಂ, ವಞ್ಜುಲೋ ಜಲವೇತಸಃ, ಟುಣ್ಟುಕಃ ಸ್ಯೋನಾಕಃ, ಅನನ್ತಾ ಯವಾಸಕಃ, ಸುರಾಹ್ವಂ ದೇವದಾರು, ಕರಞ್ಜಕೋ ನಕ್ತಮಾಲಃ, ಸುತಶ್ರೇಣೀ ದ್ರವನ್ತೀ, ನಿಚುಲಂ ವೇತಸಮ್, ವರ್ದ್ಧಮಾನ ಏರಣ್ಡಃ, ಏಷ ಚ ನಾಮ್ನಾ ಕ್ಷಾರಾಗದಃ ಪಾನಾತ್ ಸ್ಥಾವರಂ ಜಙ್ಗಮಂ ಚ ವಿಷಂ ಗುಲ್ಮಾದೀಂಶ್ಚ ನಿಯಚ್ಛತಿ ನಾಶಯತಿ| ಏಷ ತಕ್ಷಕತುಲ್ಯಾನಾಮಪಿ ಸರ್ಪಾಣಾಂ ದರ್ಪಂ ನಾಶಯತಿ|| ೨೧||
Adhikarana ಸುಗನ್ಧಾಖ್ಯೋಽಗದಃ (೨೨) · Śloka ೨೨
ಶ್ರೀವೇಷ್ಟಕಮನೋಹ್ವಾಲಂ ಸಸರ್ಜರಸವಾಲಕಮ್| ಕರ್ಷಾಂಶಂ ನಾಗಪುಷ್ಪಸ್ಯ ಪ್ರಕುಞ್ಚಂ ತ್ರುಟಿ ವಿಂಶಕಮ್| ಹರೇಣವಃ ಚತುಃಷಷ್ಟಿಃ ಕುಟನ್ನಟಚತುಷ್ಟಯಮ್| ಶತಾಹ್ವಾಂ ಷೋಡಶೈತಾನಿ ಪುಷ್ಯೇ ಸಮ್ಭೃತ್ಯ ಪೇಷಯೇತ್| ಆಶ್ಲೇಷಾಸು ಗವಾಂ ಮಧ್ಯೇ ಶಸ್ತ್ರಮನ್ತ್ರಾಭಿರಕ್ಷಿತಮ್| ಕುಮಾರ್ಯಾ ಸ್ನಾತಯಾ ತತ್ರ ಮನ್ತ್ರೋಽಯಂ ವಿಷ್ಣುನಿರ್ಮಿತಃ| ಮಾತಾ ಮೇ ವಿಜಯಾ ನಾಮ ಜಯೋ ನಾಮ ಪಿತಾ ಮಮ| ಅಜಯ್ಯಸ್ಯ ಚ ಪುತ್ರೋಽಸೌ ಜಯೇ ಚ ವಿಜಯಾಮಿ ಚ| ಸುಗನ್ಧಾಖ್ಯೋಽಯಮಗದೋ ನಿತ್ಯಂ ದೇಹವಿಲೇಪನಾತ್| ಅಭಙ್ಗಕರಣೋ ಯುದ್ಧೇ ವಿವಾದೇ ಚ ಜಯಾವಹಃ| ಅನೇನ ಲೇಪಿತಾಶ್ಛತ್ರದುನ್ದುಭಿಧ್ವಜತೋರಣಾಃ| ದೃಷ್ಟಸ್ಪೃಷ್ಟಶ್ರುತಾ ಘ್ನನ್ತಿ ವಿಷಂ ಸ್ಥಾವರಜಙ್ಗಮಮ್| ಭೂತಬಾಲಗ್ರಹೋನ್ಮಾದಾನ್ ಗೇಹಸ್ಥೋಽಪಿ ನಿವಾರಯೇತ್||೨೨||
श्रीवेष्टकमनोह्वालं ससर्जरसवालकम्| कर्षांशं नागपुष्पस्य प्रकुञ्चं त्रुटि विंशकम्| हरेणवः चतुःषष्टिः कुटन्नटचतुष्टयम्| शताह्वां षोडशैतानि पुष्ये सम्भृत्य पेषयेत्| आश्लेषासु गवां मध्ये शस्त्रमन्त्राभिरक्षितम्| कुमार्या स्नातया तत्र मन्त्रोऽयं विष्णुनिर्मितः| माता मे विजया नाम जयो नाम पिता मम| अजय्यस्य च पुत्रोऽसौ जये च विजयामि च| सुगन्धाख्योऽयमगदो नित्यं देहविलेपनात्| अभङ्गकरणो युद्धे विवादे च जयावहः| अनेन लेपिताश्छत्रदुन्दुभिध्वजतोरणाः| दृष्टस्पृष्टश्रुता घ्नन्ति विषं स्थावरजङ्गमम्| भूतबालग्रहोन्मादान् गेहस्थोऽपि निवारयेत्||२२||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಶ್ರೀವೇಷ್ಟಕಾದೀನಿ ಪಞ್ಚ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ಕರ್ಷಾಂಶಾನಿ| ನಾಗಪುಷ್ಪಸ್ಯ ಪ್ರಕುಞ್ಚಂ ಪಲಮ್| ತ್ರುಟಿರ್ವಿಂಶಕಂ ಸೂಕ್ಷ್ಮೈಲಾಪಲಾನಿ ವಿಂಶತಿಃ| ಹರೇಣುಪಲಾನಿ ಚತುಃಷಷ್ಟಿಃ| ಕುಟನ್ನಟಪಲಾನಿ ಚತ್ವಾರಿ| ಶತಪುಷ್ಪಾಪಲಾನಿ ಷೋಡಶ| ಇತ್ಯೇತತ್ ಪುಷ್ಯೇ ಸಮ್ಭೃತ್ಯಾಶ್ಲೇಷಾಸು ಪೇಷಯೇತ್| ಗವಾಂ ಮಧ್ಯೇ ಶಸ್ತ್ರೈರ್ಮನ್ತ್ರೈಶ್ಚಾಭಿರಕ್ಷಿತಂ ಕೃತ್ವಾ ಪೇಷಯೇತ್| ಸ್ನಾತಯಾ ಚ ಕುಮಾರ್ಯಾ ಕನ್ಯಕಯಾ| ತತ್ರ ಚ ಪೇಷಣೇ ಮಾತಾ ಮೇತ್ಯಾದಿ ವಿಷ್ಣುನಿರ್ಮಿತೋ ಮನ್ತ್ರಃ| ಅಯಮಗದೋ ನಾಮ್ನಾ ಸುಗನ್ಧಃ| ಏತೇನಾಗದೇನ ನಿತ್ಯಂ ಲಿಪ್ತಾಙ್ಗೋ ಯುದ್ಧಾನ್ನ ಭಜ್ಯತೇ ಅವಾಙಮುಖೋ ನ ಭವತಿ| ವಿವಾದೇ ಚ ಜಯಂ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ| ಅಮುನಾಗದೇನ ಛತ್ರಾದಯೋ ಲೇಪಿತಾ ದರ್ಶನಾದಿಭಿಃ ಸ್ಥಾವರಜಙ್ಗಮಂ ವಿಷಂ ಘ್ನನ್ತಿ| ಗೇಹಸ್ಥೋಽಪ್ಯಮಗದೋ ಭೂತಾದೀನ್ ನಿವಾರಯೇತ್| 'ಜಯೋ ನಾಮ ಪಿತಾಮಹಃ' ಇತಿ ಚ ಪಾಠಃ|| ೨೨||
Adhikarana ಮಹಾಸುಗನ್ಧೋಽಗದಃ (೨೩) · Śloka ೨೩
ಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಸರಲದೇವದಾರುಕುಟನ್ನಟಮ್| ಜಟಾಶತಾಹ್ವಾತಿವಿಷಾತಿಲಪರ್ಣೀ ಸುಗನ್ಧಿಕಾ| ನೀಲೀಯವಪುಲಾಭಾರ್ಙ್ಗೀಮಧುಯಷ್ಟ್ಯೈಲವಾಲುಕಮ್| ತೋಯತೋಯದಕಾಲೀಯತಗರಧ್ಯಾಮಕತ್ವಚಃ| ನಖಪದ್ಮಕಪುನ್ನಾಗಪತ್ರಕಾಲಾನುಸಾರಿಕಾಃ| ತಾಲೀಸಪತ್ರಂ ಮರಿಚಂ ಜೋಙ್ಗಕಂ ಚನ್ದನದ್ವಯಮ್| ದ್ವ್ಯೇಲಾ ದ್ವಿಸೇವ್ಯಾ ದ್ವಿಶ್ವೇತಾ ದ್ವಿನಿಶಾ ನಲದದ್ವಯಮ್| ಲಾಕ್ಷಾಶೀತಶಿವವ್ಯೋಷಫಲಿನೀಧಾನ್ಯಗೈರಿಕಮ್| ಶೈಲೇಯಕಶಿಲಾಪುಷ್ಪಗ್ರನ್ಥಿಲಾಚೋರಕಾಭಯಾಃ| ಅರ್ಕಸ್ಥೈಣೇಯಪೃಥ್ವೀಕಾಕಟುಕಾಚನ್ದ್ರರಾಜಯಃ| ಕಲಿಙ್ಗಕಃ ಸರ್ಜರಸಃ ಕುಷ್ಠಂ ಲವಣಪಞ್ಚಕಮ್| ಶ್ರೀಪರ್ಣಿಕಾಶ್ಮರೀಶೇಲುಶಿಂಶಪಾಸಿನ್ದುವಾರಜಾಃ| ಚಮ್ಪಕಾಶೋಕಸುರಸಸುಮನಾಸ್ತಿಲ್ವಕೋದ್ಭವಾಃ| ಪಾಟಲ್ಯಾಸ್ತೃಣಶೂಲ್ಯಾಶ್ಚ ಪ್ರಸವಾಃ ಕುಮುದೋತ್ಪಲಮ್| ತಿನಿಶಾರ್ಜುನಶಮ್ಯಾಕಧವಪುಷ್ಪಂ ಸಪಙ್ಕಜಮ್| ಪಞ್ಚಾಶೀತೇರಿದಂ ಚೂರ್ಣಂ ಸಮೂತ್ರಘೃತಮಾಕ್ಷಿಕಮ್| ನಿಧಾಪಯೇತ್ ಗವಾಂ ಶೃಙ್ಗೇ ಮನುಷ್ಯೇ ಪುನರಾಹರೇತ್| ಭಗ್ನಸ್ಕನ್ಧಂ ವಿವೃತಾಕ್ಷಂ ಮೃತ್ಯೋರ್ದಂಷ್ಟ್ರಾನ್ತರಂ ಗತಮ್| ಮಹಾಸುಗನ್ಧೋ ನಾಮ್ನಾಽಯಮತಿವೀರ್ಯೋಽತಿತೇಜಸಾ| ವಾರಯತ್ಯತಿದುರ್ವಾರಂ ವಿಷಾಗ್ನಿಂ ವಾಸುಕೇರಪಿ| ನೃಪೋಽನೇನಾನುಲಿಪ್ತಾಙ್ಗೋ ಭವೇತ್ ಸರ್ವಜನಪ್ರಿಯಃ| ತೇಜಸ್ವಿತಾಂ ಚ ಲಭತೇ ರಾಜಕಸ್ಯಾಪಿ ಮಧ್ಯಗಃ||೨೩||
प्रपौण्डरीकसरलदेवदारुकुटन्नटम्| जटाशताह्वातिविषातिलपर्णी सुगन्धिका| नीलीयवपुलाभार्ङ्गीमधुयष्ट्यैलवालुकम्| तोयतोयदकालीयतगरध्यामकत्वचः| नखपद्मकपुन्नागपत्रकालानुसारिकाः| तालीसपत्रं मरिचं जोङ्गकं चन्दनद्वयम्| द्व्येला द्विसेव्या द्विश्वेता द्विनिशा नलदद्वयम्| लाक्षाशीतशिवव्योषफलिनीधान्यगैरिकम्| शैलेयकशिलापुष्पग्रन्थिलाचोरकाभयाः| अर्कस्थैणेयपृथ्वीकाकटुकाचन्द्रराजयः| कलिङ्गकः सर्जरसः कुष्ठं लवणपञ्चकम्| श्रीपर्णिकाश्मरीशेलुशिंशपासिन्दुवारजाः| चम्पकाशोकसुरससुमनास्तिल्वकोद्भवाः| पाटल्यास्तृणशूल्याश्च प्रसवाः कुमुदोत्पलम्| तिनिशार्जुनशम्याकधवपुष्पं सपङ्कजम्| पञ्चाशीतेरिदं चूर्णं समूत्रघृतमाक्षिकम्| निधापयेत् गवां शृङ्गे मनुष्ये पुनराहरेत्| भग्नस्कन्धं विवृताक्षं मृत्योर्दंष्ट्रान्तरं गतम्| महासुगन्धो नाम्नाऽयमतिवीर्योऽतितेजसा| वारयत्यतिदुर्वारं विषाग्निं वासुकेरपि| नृपोऽनेनानुलिप्ताङ्गो भवेत् सर्वजनप्रियः| तेजस्वितां च लभते राजकस्यापि मध्यगः||२३||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಾದೀನಾಮೌಷಧಾನಾಂ ಪಞ್ಚಾಶೀತೇಶ್ಚೂರ್ಣಂ ಮೂತ್ರಾದಿಯುಕ್ತಂ ಗವಾಂ ಶೃಙ್ಗೇ ನಿಧಾಪಯೇತ್| ವಿಷೇಣ ಭಗ್ನಸ್ಕನ್ಧತ್ವಾದಿಯುಕ್ತಂ ಮನುಷ್ಯಂ ಪುನರಾಹರೇತ್| ಅಯಂ ಚ ನಾಮ್ನಾ ಮಹಾಸುಗನ್ಧಃ| ಅತಿವೀರ್ಯೇತ್ಯಾದಿನಾಸ್ಯ ಪ್ರಭಾವಕೀರ್ತನಮ್| ಸುಬೋಧಮ್| ಕುಟನ್ನಟಂ ಪರಿಪೇಲವಮ್, ಜಟಾ ಮಾಂಸೀ, ತಿಲಪರ್ಣೀ ಬದರಕಃ, ಸುಗನ್ಧಿಕಾ ಗನ್ಧನಾಕುಲೀ, ಯವಫಲೋ ವಂಶಃ ಕುಟಜಶ್ಚ, ತೋಯಂ ವಾಲಕಮ್, ತೋಯದೋ ಮುಸ್ತಃ, ಕಾಲೀಯಕಂ ರಕ್ತಚನ್ದನಮ್, ಪತ್ರಂ ಗನ್ಧಪತ್ರಮ್, ಜೋಙ್ಗಕಮಗರು, ಚನ್ದನದ್ವಯಂ ಪೀತಂ ಸಿತಂ ಚ| ಏಲಾದ್ವಯಂ ಸೂಕ್ಷ್ಮೈಲಾ ಪತ್ರೈಲಾ ಚ| ಸೇವ್ಯದ್ವಯಮುಶೀರಂ ಲಾಮಜ್ಜಕಂ ಚ| ಶ್ವೇತಾದ್ವಯಂ ವಚಾ ಗಿರಿಕರ್ಣಿಕಾ ಚ| ನಲದ್ವಯಂ ಮಾಂಸೀ ಗನ್ಧಮಾಂಸೀ ಚ| ಶೀತಶಿವೋ ಮಿಶ್ರೇಯಕಃ, ಶೈಲೇಯಕಂ ಶಿಲಾಪುಷ್ಪಮ್, ಗ್ರನ್ಥಿಲಂ ಗ್ರನ್ಥಿಪರ್ಣಂ, ಸ್ಥೌಣೇಯಕಂ ಶುಕಬರ್ಹಾಖ್ಯಮ್, ಪೃಥ್ವೀಕಾ ಹಿಙ್ಗುಪತ್ರೀ, ಚನ್ದ್ರರಾಜೀ ಸೋಮರಾಜೀ, ಕಾಶ್ಮರೀ ಕಾಶ್ಮರ್ಯಃ, ಶೇಲುಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾತಕಃ, ಪ್ರಸವಶಬ್ದಸ್ಯ ಶ್ರೀಪರ್ಣ್ಯಾದಿಭಿಃ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ಪುಷ್ಪಶಬ್ದಸ್ಯ ತಿನಿಶಾದಿಭಿಃ| ರಾಜ್ಞಾಂ ಸಮೂಹೋ ರಾಜಕಮ್||೨೩||
Adhikarana ಶೀತೋಷ್ಣವಿಷಯೇ ಸಾಮಾನ್ಯನಿಯಮಃ (೨೪) · Śloka ೨೪
ಶೀತಮೇವ ಚ ಕುರ್ವೀತ ವಿಧಾನಂ ವಿಷರೋಗಿಣಾಮ್| ಮುಕ್ತ್ವಾ ಕೀಟವಿಷಂ ತದ್ಧಿ ಶೀತೇನಾಭಿಪ್ರವರ್ದ್ಧತೇ||೨೪||
शीतमेव च कुर्वीत विधानं विषरोगिणाम्| मुक्त्वा कीटविषं तद्धि शीतेनाभिप्रवर्द्धते||२४||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಏಕಂ ಕೀಟವಿಷಂ ಮುಕ್ತ್ವಾ ವರ್ಜಯಿತ್ವಾ ಸರ್ವೇಷು ವಿಷೇಷು ವಿಷರೋಗಿಣಾಂ ಸರ್ವಮನ್ತರ್ಬಹಿಃ ಪ್ರಯೋಜ್ಯಂ ಸಾಧನೌಷಧಂ ಶೀತಮೇವ ಕುರ್ಯಾತ್| ಹಿ ಯಸ್ಮಾತ್ತತ್ ಕೀಟವಿಷಂ ಶೀತೇನಾತಿವರ್ದ್ಧತೇ|| ೨೪||
Adhikarana ವಿಷೇ ಪಥ್ಯಮ್ (೨೫) · Śloka ೨೫
ಶಾಲಯಃ ಷಷ್ಟಿಕಾ ಜೀರ್ಣಾಃ ಕೋರದೂಷಾಃ ಪ್ರಿಯಙ್ಗವಃ| ಮುದ್ಗೋ ಹರೇಣುಸ್ತುವರೀ ಪಟೋಲಂ ವೇತ್ರಪಲ್ಲವಾಃ| ತಣ್ಡುಲೀಯಕಜೀವನ್ತೀ ವಾರ್ತಾಕಂ ಸುನಿಷಣ್ಣಕಃ| ಜಾಙ್ಗಲಂ ದಾಡಿಮಂ ಧಾತ್ರೀ ಕಪಿತ್ಥಂ ಸೈನ್ಧವಂ ಸಿತಾ| ಅವಿದಾಹಿ ಯದನ್ಯಚ್ಚ ವಿಜ್ಞಾಯಾನ್ನಸ್ವರೂಪತಃ| ತತ್ತದ್ದದ್ಯಾದ್ವಿಷಾರ್ತ್ತೇಭ್ಯಃ ಕಾರ್ಯಾ ವ್ಯಞ್ಜನಸಂಸ್ಕೃತಿಃ| ಕಷಾಯೈರ್ವಿಷಹನ್ತೃಣಾಂ ಘೃತೈಃ ಕಲ್ಯಾಣಕಾದಿಭಿಃ| ದಿವ್ಯಸಾರಸಕೂಪೋತ್ಥಮನ್ಯದ್ವಾ ಶೃತಶೀತಲಮ್| ಮಧ್ವಾಮಲಕಯುಕ್ತಂ ವಾ ವಿಷಾರ್ತ್ತಃ ಸಲಿಲಂ ಪಿಬೇತ್| ನದೀತಟಾಕಜಂ ತ್ಯಾಜ್ಯಂ ವಿಶೇಷೇಣ ಘನಾಗಮೇ| ಶುಕ್ಲವಸ್ತ್ರೋದರಾಯಾತೈಃ ಸುಕೃತಾಃ ಸಕ್ತವೋ ಯವೈಃ| ತಕ್ರೇಣ ಸಘೃತಾಃ ಪೀತಾಃ ಪರಮಂ ವಿಷನಾಶನಾಃ||೨೫||
शालयः षष्टिका जीर्णाः कोरदूषाः प्रियङ्गवः| मुद्गो हरेणुस्तुवरी पटोलं वेत्रपल्लवाः| तण्डुलीयकजीवन्ती वार्ताकं सुनिषण्णकः| जाङ्गलं दाडिमं धात्री कपित्थं सैन्धवं सिता| अविदाहि यदन्यच्च विज्ञायान्नस्वरूपतः| तत्तद्दद्याद्विषार्त्तेभ्यः कार्या व्यञ्जनसंस्कृतिः| कषायैर्विषहन्तृणां घृतैः कल्याणकादिभिः| दिव्यसारसकूपोत्थमन्यद्वा शृतशीतलम्| मध्वामलकयुक्तं वा विषार्त्तः सलिलं पिबेत्| नदीतटाकजं त्याज्यं विशेषेण घनागमे| शुक्लवस्त्रोदरायातैः सुकृताः सक्तवो यवैः| तक्रेण सघृताः पीताः परमं विषनाशनाः||२५||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ವಿಷಾರ್ತ್ತೇಭ್ಯಃ ಶಾಲ್ಯಾದಿಕಂ ದದ್ಯಾತ್| ಅನ್ಯಚ್ಚಾವಿದಾಹಿ ಯದ್ಯತ್ತತ್ತದನ್ನಸ್ವರೂಪಾಧ್ಯಾಯಾದ್ವಿಜ್ಞಾಯ ದದ್ಯಾತ್| ತತ್ರ ವ್ಯಞ್ಜನಾನಾಂ ಸಂಸ್ಕೃತಿರ್ವಿಷಹರಾಣಾಮೌಷಧಾನಾಂ ಕಷಾಯೈಃ ಕಾರ್ಯಾ| ತಥಾ ಘೃತೈಶ್ಚ ಕಲ್ಯಾಣಕಾದಿಭಿಃ| ಆದಿಗ್ರಹಣೇನ ತತ್ಸ್ವರೂಪಾಣಾಮಾನ್ಯೇಷಾಂ ಗ್ರಹಣಮ್| ವರ್ಷಾರ್ತ್ತಶ್ಚ ತೃಷಿತೋ ದಿವ್ಯಾದಿಕಂ ಸಲಿಲಂ ಪಿಬೇತ್| ತೇನ ಚ ನದೀತಟಾಕಜಂ ಸಲಿಲಂ ತ್ಯಾಜ್ಯಮ್| ಘನಾಗಮೇ ವರ್ಷಾಸು ವಿಶೇಷೇಣ ತ್ಯಾಜ್ಯಮ್| ಶುಕ್ಲವಸ್ತ್ರಾಯಾಃ ಶ್ವೇತಕಮ್ಬಲಾಯಾ ಉದರಾಯಾತೈರ್ಯವೈಃ ಸುಕೃತಾಃ ಸಕ್ತವಃ ಸಘೃತಾಸ್ತಕ್ರೇಣ ಪೀತಾಃ ಪರಂ ವಿಷನಾಶನಾಃ|| ೨೫||
Adhikarana ವಿಷೇ ಅಪಥ್ಯಮ್ (೨೬) · Śloka ೨೬
ತಿಲಮದ್ಯಕುಲತ್ಥಕ್ಷುತ್ಕ್ರುದ್ಭಯಾಯಾಸಮೈಥುನಮ್| ವರ್ಜಯೇದ್ವಿಷಮುಕ್ತೋಽಪಿ ದಿವಾಸ್ವಪ್ನಂ ವಿಶೇಷತಃ||೨೬||
तिलमद्यकुलत्थक्षुत्क्रुद्भयायासमैथुनम्| वर्जयेद्विषमुक्तोऽपि दिवास्वप्नं विशेषतः||२६||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತಿಲಾದಿಕಂ ಸವಿಷಂ ವರ್ಜಯೇತ್| ಅಚಿರಕಾಲಂ ವಿಷಮುಕ್ತೋಽಪಿ| ದಿವಾಸ್ವಪ್ನಂ ತು ವಿಶೇಷತೋ ವರ್ಜಯೇತ್|| ೨೬||
Adhikarana ಅವಿಷನರಲಕ್ಷಣಮ್ (೨೭-೪೭) · Śloka ೪೭
ಪ್ರಶಾನ್ತದೋಷಂ ಪ್ರಕೃತಿಸ್ಥಧಾತು ಮಾಹಾರಕಾಮಂ ಸಮಮೂತ್ರವಿಟ್ಕಮ್| ಪ್ರಸನ್ನವರ್ಣೇನ್ದ್ರಿಯಚಿತ್ತಚೇಷ್ಟಂ ವೈದ್ಯೋಽವಗಚ್ಛೇದವಿಷಂ ಮನುಷ್ಯಮ್||೨೭|| ಇತಿ ವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸ್ಯ ಸೂನೋರ್ವಾಗ್ಭಟಸ್ಯ ಕೃತಾ- ವಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹಸಂಹಿತಾಯಾಮುತ್ತರತನ್ತ್ರೇ ವಿಷೋಪದ್ರವ- ಪ್ರತಿಷೇಧೋ ನಾಮ ಸಪ್ತಚತ್ವಾರಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೪೭||
प्रशान्तदोषं प्रकृतिस्थधातु माहारकामं सममूत्रविट्कम्| प्रसन्नवर्णेन्द्रियचित्तचेष्टं वैद्योऽवगच्छेदविषं मनुष्यम्||२७|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृता- वष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे विषोपद्रव- प्रतिषेधो नाम सप्तचत्वारिंशोऽध्यायः||४७||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಪ್ರಶಾನ್ತದೋಷತ್ವಾದಿಯುಕ್ತಂ ಮನುಷ್ಯಮವಿಷ ಇತಿ ವೈದ್ಯೋಽವಗಚ್ಛೇತ್| ಇತಿ ಶ್ರೀಮನ್ಮಹಾಮಹೋಪಾಧ್ಯಾಯೇನ್ದುವಿರಚಿತಾಯಾ ಮಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹವ್ಯಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಶಶಿಲೇಖಾಯಾ ಮುತ್ತರತನ್ತ್ರೇ ಸಪ್ತಚತ್ವಾರಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ