Adhikarana ಅಥ ಮೂಷಿಕಾಲರ್ಕಪ್ರತಿಷೇಧೋ ನಾಮ ಷಟ್ಚತ್ವಾರಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ ಅಧ್ಯಾಯಪ್ರತಿಜ್ಞಾ (೧) · Śloka ೧
ಅಥಾತೋ ಮೂಷಿಕಲರ್ಕಪ್ರತಿಷೇಧಂ ನಾಮಾಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ|
ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಸುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ||೧||
View original
अथातो मूषिकलर्कप्रतिषेधं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः|
इति ह स्मासुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
Show commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಜಙ್ಗಮವಿಷಪ್ರಕ್ರಮೇಣ ಮೂಷಿಕಾಲರ್ಕವಿಷಯೋಶ್ಚಿಕಿತ್ಸಾಂ ಪ್ರದರ್ಶಯಿತುಮಧ್ಯಾಯ ಆರಭ್ಯತೇ| (ಲಾಲನಾದಿಭೇದೇನಾಷ್ಸ್ಟಾದಶವಿಧಸ್ಯ ಮೂಷಿಕಸ್ಯಾಲರ್ಕಸ್ಯ ಶುನಶ್ಚ ವಿಷಸ್ಯ ಪ್ರತಿಷೇಧಶ್ಚಿಕಿತ್ಸಾಸ್ಮಿನ್ನಧ್ಯಾಯ ಉಚ್ಯತ ಇತಿ ಮೂಷಿಕಾಲರ್ಕಪ್ರತಿಷೇಧಸ್ತಮ್| ವಿಜ್ಞಾನಾದ್ವಿನಾ ಪ್ರತಿಷೇಧಸ್ಯ ದುಷ್ಕರತ್ವಾತ್ಸವಿಜ್ಞಾನಂ ಪ್ರತಿಷೇಧಮಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಶೇಷಂ ಪೂರ್ವವತ್)|| ೧||
Adhikarana ಮೂಷಿಕಭೇದಾಃ (೨) · Śloka ೨
ಲಾಲನಶ್ಚಪಲಃ ಪುತ್ರೋ ಹಸಿರಶ್ಚಿಕಿರೋಽಜಿನಃ|
ಕಷಾಯದನ್ತಃ ಕುಲಕಃ ಕೋಕಿಲಃ ಕಪಿಲೋಽಸಿತಃ|
ಅರುಣಃ ಶವಲಃ ಶ್ವೇತಃ ಕಪೋತಃ ಪಲಿತೋನ್ದುರುಃ|
ಚುಚ್ಛುನ್ದರೋ ರಸಾಲಾಖ್ಯೋ ದಶಾಷ್ಟೌ ಚೇತಿ ಮೂಷಿಕಾಃ||೨||
View original
लालनश्चपलः पुत्रो हसिरश्चिकिरोऽजिनः|
कषायदन्तः कुलकः कोकिलः कपिलोऽसितः|
अरुणः शवलः श्वेतः कपोतः पलितोन्दुरुः|
चुच्छुन्दरो रसालाख्यो दशाष्टौ चेति मूषिकाः||२||
Show commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತತ್ರ ಪೂರ್ವಂ ಮೂಷಿಕಾಣಾಂ ನಾಮವಿಶೇಷಂ ಸಂಖ್ಯಾಞ್ಚ ದರ್ಶಯತಿ| (ಲಾಲನಾದಯೋಽಷ್ಟಾದಶ ಮೂಷಿಕಾಃ| ಮೂಷಿಕಸ್ಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧತ್ವಾತ್ ಭೇದಕೀರ್ತನಮೇವ| ಅಲರ್ಕಸ್ಯ ತು ಲಕ್ಷಣಂ ವಕ್ಷ್ಯತೇ)|| ೨||
Adhikarana ಮೂಷಿಕವಿಷಸಂಕ್ರಾನ್ತಿಹೇತವಃ ಪ್ರಭಾವಶ್ಚ (೩) · Śloka ೩
ಯಸ್ಮಿನ್ನಙ್ಗೇ ಪತತ್ಯೇಷಾಂ ಶುಕ್ಲಮಙ್ಗೈಃ ಸ್ಪೃಶನ್ತಿ ವಾ|
ಯಚ್ಛುಕ್ಲದಿಗ್ಧೈಸ್ತತ್ರಾಸ್ರೇ ದೂಷಿತೇ ಪಾಣ್ಡುತಾಂ ಗತೇ|
ಗ್ರನ್ಥಯಃ ಶ್ವಯಥುಃ ಕೋಠೋ ಮಣ್ಡಲಾನಿ ಭ್ರಮೋಽರುಚಿಃ|
ಶೀತಜ್ವರೋಽತಿರುಕ್ಸಾದೋ ವೇಪಥುಃ ಪರ್ವಭೇದನಮ್|
ರೋಮಹರ್ಷಃ ಸ್ರುತಿರ್ಮೂರ್ಚ್ಛಾ ದೀರ್ಘಕಾಲಾನುಬನ್ಧಮ್|
ಶ್ಲೇಷ್ಮಾನುವಿದ್ಧಬಹ್ವಾಖುಪೋತಕಚ್ಛರ್ದನಂ ಸಕೃತ್||೩||
View original
यस्मिन्नङ्गे पतत्येषां शुक्लमङ्गैः स्पृशन्ति वा|
यच्छुक्लदिग्धैस्तत्रास्रे दूषिते पाण्डुतां गते|
ग्रन्थयः श्वयथुः कोठो मण्डलानि भ्रमोऽरुचिः|
शीतज्वरोऽतिरुक्सादो वेपथुः पर्वभेदनम्|
रोमहर्षः स्रुतिर्मूर्च्छा दीर्घकालानुबन्धम्|
श्लेष्मानुविद्धबह्वाखुपोतकच्छर्दनं सकृत्||३||
Show commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಮೂಷಿಕವಿಷಸ್ಯ ವ್ರಣೇನ ವಿನಾಪಿ ರಕ್ತಾದಿದೂಷಕತ್ವಾತ್ತತ್ಸಂಕ್ರಾನ್ತೇರ್ಹೇತುಮಾಹ| ಏಷಾಂ ಮೂಷಿಕಾಣಾಂ ಸಮ್ಬನ್ಧಿ ಶುಕ್ರಂ ಯಸ್ಮಿನ್ನಙ್ಗೇ ಪತತಿ ಯದ್ವಾ ಯದಙ್ಗಂ ಮೂಷಿಕಶುಕ್ಲದಿಗ್ಧೈರಙ್ಗೈಃ ಸ್ಪೃಶನ್ತಿ ತತ್ರೋಸ್ರೇ ರಕ್ತೇ ದೂಷಿತೇ ಪಾಣ್ಡುತ್ವಂ ಚ ಗತೇ ಗ್ರನ್ಥ್ಯಾದಿಕಂ ಭವತಿ| ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಾನುವಿದ್ಧಾನಾಂ ಬಹೂನಾಮಾಖುಪೋತಕಾನಾಂ ಛರ್ದನಂ ವಮನಮ್| (ತತ್ಪ್ರಭಾವಾತ್ ಸಕೃದೇಕವಾರಮೇವ ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಾನುಬದ್ಧನಾಂ ಬಹೂನಾಮಾಽನುಪೋತಾನಾಂ ಮೂಷಿಕಾಬಾಲಾಕಾರಮಾಂಸಖಣ್ಡಾನಾಂ ಛರ್ದನಂ ಚ ಸ್ಯಾತ್| ಶೀತಜ್ವರಃ ಶೀತಾದಿಜ್ವರಃ| ಪರ್ವಭೇದನಂ ಸನ್ಧಿಷು ಭೇದನಪ್ರತೀತಿಃ| ಸ್ರುತಿರ್ವ್ರಣಮುಖಾದ್ರಕ್ತಪೂಯಾದಿಸ್ರಾವಃ| ದೀಘಕಾಲಂ ಚಿರಕಾಲಮನುಬನ್ಧನಮನುವರ್ತ್ತನಮ್)|| ೩||
Adhikarana ಆಖುವಿಷಸ್ಯ ಕೃಚ್ಛ್ರಸಾಧ್ಯತಾ (೪) · Śloka ೪
ವ್ಯವಾಯ್ಯಾಖುವಿಷಂ ಕೃಚ್ಛ್ರಂ ಭೂಯೋ ಭೂಯಶ್ಚ ಕುಪ್ಯತಿ||೪||
View original
व्यवाय्याखुविषं कृच्छ्रं भूयो भूयश्च कुप्यति||४||
Show commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸರ್ವಂ ಚಾಖುವಿಷಂ ವ್ಯವಾಯಿ ವ್ಯಾಪಕಗುಣಸ್ವಭಾವಂ ಕೃಚ್ಛ್ರಂ ಕೃಚ್ಛ್ಱಸಾಧ್ಯಂ ಭವತಿ| ಭೂಯೋ ಭೂಯಶ್ಚ ಕುಪ್ಯತಿ| (ವ್ಯವಾಯಿಗುಣಸ್ಯ ಸರ್ವವಿಷಸಾಧಾರಣತ್ವೇಽಪ್ಯತ್ರ ವಿಶೇಷಕಥನಮತಿಶಯದ್ಯೋತನಾರ್ಥಮ್| ಭೂಯೋ ಭೂಯಶ್ಚ ಕುಪ್ಯತಿ ಷನ್ತಮಪಿ ಪುನಃ ಪುನಃ ಕಾಲಾನ್ತರೇಣ ಕೋಪಂ ಯಾತಿ)|| ೪||
Adhikarana ಅಸಾಧ್ಯಲಕ್ಷಣಮ್ (೫) · Śloka ೫
ಮೂರ್ಚ್ಛಾಙ್ಗಶೋಫವೈವರ್ಣ್ಯಕ್ಲೇದಶಬ್ದಾಶ್ರುತಿಜ್ವರಾಃ|
ಶಿರೋಗುರುತ್ವಂ ಲಾಲಾಸೃಕ್ಚ್ಛರ್ದಿಶ್ಚಾಸಾಧ್ಯಲಕ್ಷಣಮ್||೫||
View original
मूर्च्छाङ्गशोफवैवर्ण्यक्लेदशब्दाश्रुतिज्वराः|
शिरोगुरुत्वं लालासृक्च्छर्दिश्चासाध्यलक्षणम्||५||
Show commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಮೂರ್ಚ್ಛಾದಿಕಮಸಾಧ್ಯಮೂಷಿಕವಿಷಲಕ್ಷಣಮ್| (ಅಙ್ಗಶಬ್ದಃ ಶೋಫಾದಿಷುತ್ರಿಷು ಸಮ್ಬಧ್ಯತೇ)|| ೫||
Adhikarana ವರ್ಜನೀಯಲಕ್ಷಣಮ್ (೬) · Śloka ೬
ಶೂನಬಸ್ತಿಂ ವಿವರ್ಣೌಷ್ಠಮಾಖ್ವಾಭೈರ್ಗ್ರನ್ಥಿಭಿಶ್ಚಿತಮ್|
ಚುಚ್ಛುನ್ದುರುಸಗನ್ಧಂ ಚ ವರ್ಜಯೇದಾಖುದೂಷಿತಮ್||೬||
View original
शूनबस्तिं विवर्णौष्ठमाख्वाभैर्ग्रन्थिभिश्चितम्|
चुच्छुन्दुरुसगन्धं च वर्जयेदाखुदूषितम्||६||
Show commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಶೂನಬಸ್ತಿಮಿತ್ಯಾದಿಕಂ ಚಾಖುದೂಷಿತಂ ವರ್ಜಯೇತ್| ಚುಚ್ಛುನ್ದುರುಸಮಾನಗನ್ಧಂ ಚ| ಚುಚ್ಛುನ್ದುರುರ್ಜಾತ್ಯಾ ದೀರ್ಘಮುಖೋ ಮೂಷಿಕಃ| (ಅಸಾಧ್ಯಲಕ್ಷಣಾನ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ಪುನರಪಿ ವರ್ಜಯೇದಿತ್ಯುಕ್ತತ್ವಾತ್ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಸ್ಯ ಯಾಪ್ಯತ್ವಮಸ್ಯ ಪರಿತ್ಯಾಜ್ಯತ್ವಂ ಚ ಸೂಚಿತಮ್)|| ೬||
Adhikarana ಅಲರ್ಕಲಕ್ಷಣಮ್ (೭) · Śloka ೭
ಶುನಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮೋಲ್ಬಣಾ ದೋಷಾಃ ಸಂಜ್ಞಾಂ ಸಂಜ್ಞಾವಹಾಶ್ರಿತಾಃ|
ಮುಷ್ಣನ್ತಃ ಕುರ್ವತೇ ಕ್ಷೋಭಂ ಧಾತೂನಾಮತಿದಾರುಣಮ್|
ಲಾಲಾವನನ್ಧಬಧಿರಃ ಸರ್ವತಃ ಸೋಽಭಿಧಾವತಿ|
ಸ್ರಸ್ತಪುಚ್ಛಹನುಸ್ಕನ್ಧಃ ಶಿರೋ ದುಃಖೀ ನತಾನನಃ||೭||
View original
शुनः श्लेष्मोल्बणा दोषाः संज्ञां संज्ञावहाश्रिताः|
मुष्णन्तः कुर्वते क्षोभं धातूनामतिदारुणम्|
लालावनन्धबधिरः सर्वतः सोऽभिधावति|
स्रस्तपुच्छहनुस्कन्धः शिरो दुःखी नताननः||७||
Show commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಶುನ ಇತ್ಯಾದಿನಾ ಅಲರ್ಕಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮುಚ್ಯತೇ| ಅನನ್ತರಮಲರ್ಕವಿಷಲಕ್ಷಣಂ ವಿವಕ್ಷುಃ ಪೂರ್ವಂ ತಸ್ಯೋನ್ಮಾದಹೇತುಮಾಹ| ಶುನಃ ಸಾರಮೇಯಸ್ಯ ಶ್ಲೇಷ್ಮೋಲ್ಬಣಾ ದೋಷಾಃ ಸಂಜ್ಞಾವಹಾಃ ಸಿರಾ ಆಶ್ರಿತ್ಯ ಸಂಜ್ಞಾ ಚೇತನಾಂ ಮುಷ್ಣನ್ತೋ ಧಾತೂನಾಂ ಶುನೋ ರಸರಕ್ತಾದೀನಾಂ ದಾರುಣಮತಿಘೋರಂ ಕ್ಷೋಭಂ ಕುರ್ವತೇ| ತತಃ ಸ ಲಾಲವತ್ವಾದಿಯುಕ್ತಃ ಸ್ರಸ್ತಪುಚ್ಛಾದಿಕಶ್ಚ ಸರ್ವತೋ ವಿನಾ ಪ್ರಯೋಜನಮಭಿಧಾವತಿ|| ೭||
Adhikarana ಅಲರ್ಕದಂಶಲಕ್ಷಣಮ್ (೮) · Śloka ೮
ದಂಶಸ್ತೇನ ವಿದಷ್ಟಸ್ಯ ಸುಪ್ತಃ ಕೃಷ್ಣಂ ಕ್ಷರತ್ಯಸೃಕ್|
ಹೃಚ್ಛಿರೋರುಗ್ಜ್ವರಸ್ತಮ್ಭತೃಷ್ಣಾಮೂರ್ಚ್ಛೋದ್ಭವೋಽನು ಚ||೮||
View original
दंशस्तेन विदष्टस्य सुप्तः कृष्णं क्षरत्यसृक्|
हृच्छिरोरुग्ज्वरस्तम्भतृष्णामूर्च्छोद्भवोऽनु च||८||
Show commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಉನ್ಮಾದಲಕ್ಷಣಮುಕ್ತ್ವಾ ಅಲರ್ಕಸ್ಯ ದಂಶಲಕ್ಷಣಮಾಹ| ತೇನ ತಥಾ ವಿಧೇನಾಲರ್ಕಾಖ್ಯೇನ ಶುನಾ ದಷ್ಟಸ್ಯ ಪುಂಸೋ ದಂಶಃ ಸುಪ್ತ ಅಚೇತನಃ ಸನ್ ಕೃಷ್ಣಮಸೃಕ್ ಕ್ಷರತಿ| ತತಶ್ಚ ತೃಷ್ಣಾದ್ಯುದ್ಭವೋ ಭವತಿ|| ೮||
Adhikarana ಪ್ರಸಙ್ಗತಃ ಸೃಗಾಲಾದಿದಂಶಲಕ್ಷಣಮ್ (೯) · Śloka ೯
ಅನೇನಾನ್ಯೇಽಪಿ ಬೋದ್ಧ್ವ್ಯಾ ವ್ಯಾಲಾ ದಂಷ್ಟ್ರಾಪ್ರಹಾರಿಣಃ|
ಸೃಗಾಲಾಶ್ವತರಾಶ್ವರ್ಕ್ಷದ್ವೀಪಿವ್ಯಾಘ್ರವೃಕಾದಯಃ||೯||
View original
अनेनान्येऽपि बोद्ध्व्या व्याला दंष्ट्राप्रहारिणः|
सृगालाश्वतराश्वर्क्षद्वीपिव्याघ्रवृकादयः||९||
Show commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅಲರ್ಕವಿಷಪ್ರಸಙ್ಗಾತ್ಸೃಗಾಲಾದಿವಿಷಲಕ್ಷಣಮಾಹ| ಅನೇನ ಚ ಶ್ವದಂಶಪ್ರಕಾರೇಣಾನ್ಯೇಽಪಿ ವ್ಯಾಲಾ ಕ್ಷುದ್ರಾ ದಂಷ್ಟ್ರಾಪ್ರಹಾರಿಣಃ ಸೃಗಾಲಾದಯೋ ಬೋದ್ಧವ್ಯಾ ಜ್ಞೇಯಾಃ| ಸೃಗಾಲಾದಯ ಇತ್ಯಾದಿಶಬ್ದೇನ ವಿಡಾಲಾದಯೋ ಗೃಹ್ಯನ್ತೇ| ವ್ಯಾಲಾ ದುಷ್ಟಸತ್ತ್ವಾಃ|| ೯||
Adhikarana ಸಾಮಾನ್ಯಂ ಸವಿಷನಿರ್ವಿಷಲಕ್ಷಣಮ್ (೧೦) · Śloka ೧೦
ಕಣ್ಡೂನಿಸ್ತೋದವೈವರ್ಣ್ಯಸುಪ್ತಿಕ್ಲೇದಜ್ವರಭ್ರಮಾಃ|
ವಿದಾಹರಾಗರುಕ್ಪಾಕಶೋಫಗ್ರನ್ಥಿವಿಕುಞ್ಚನಮ್|
ದಂಶಾವದರಣಂ ಸ್ಫೋಟಾಃ ಕರ್ಣಿಕಾ ಮಣ್ಡಲಾನಿ ಚ|
ಸರ್ವತ್ರ ಸವಿಷೇ ಲಿಙ್ಗಂ ವಿಪರೀತಂ ತು ನಿರ್ವಿಷೇ||೧೦||
View original
कण्डूनिस्तोदवैवर्ण्यसुप्तिक्लेदज्वरभ्रमाः|
विदाहरागरुक्पाकशोफग्रन्थिविकुञ्चनम्|
दंशावदरणं स्फोटाः कर्णिका मण्डलानि च|
सर्वत्र सविषे लिङ्गं विपरीतं तु निर्विषे||१०||
Show commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸರ್ವತ್ರ ಸವಿಷೇ ದಂಶೇ ಕಣ್ಡೂವಾದಿಕಂ ಲಿಙ್ಗಮ್| ಏತದ್ವಿಪರೀತೇ ನಿರ್ವಿಷಮ್||೧೦||
Adhikarana ಸಾಮಾನ್ಯಮಸಾಧ್ಯಲಕ್ಷಣಮ್ (೧೧) · Śloka ೧೧
ದಷ್ಟೋ ಯೇನ ತು ತಚ್ಚೇಷ್ಟರುತಂ ಕುರ್ವನ್ ವಿನಶ್ಯತಿ|
ಪಶ್ಯಂಸ್ತಮೇವ ಚಾಕಸ್ಮಾದಾದರ್ಶಸಲಿಲಾದಿಷು||೧೧||
View original
दष्टो येन तु तच्चेष्टरुतं कुर्वन् विनश्यति|
पश्यंस्तमेव चाकस्मादादर्शसलिलादिषु||११||
Show commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅಲರ್ಕಪ್ರಸಙ್ಗಾತ್ತದ್ವಿಧಾನಾಂ ಸೃಗಾಲಾದೀನಾಂ ಲಕ್ಷಣಮುಕ್ತ್ವಾ ಸಾಮಾನ್ಯೇನಾಸಾಧ್ಯಲಕ್ಷಣಮಾಹ| ಯೇನೈವ ಪ್ರಣಿನಾ ದಷ್ಟಸ್ತಸ್ಯೈವ ಸಮ್ಬನ್ಧಿನೀಶ್ಚೇಷ್ಟಾಸ್ತಸ್ಯೈವ ರುತಂ ಕುರ್ವನ್ ಪುರುಷೋ ವಿನಶ್ಯತಿ| ತಮೇವ ಚ ಪ್ರಾಣಿನಮಕ ಸ್ಮಾದಾದಾರ್ಶಾದಿಷು ಪಶ್ಯನ್ನಪಿ ವಿನಶ್ಯತಿ|| ೧೧||
Adhikarana ಜಲಸನ್ತ್ರಾಸಲಕ್ಷಣಮ್ (೧೨) · Śloka ೧೨
ಜಲದರ್ಶನಸಂಸ್ಪರ್ಶಶಬ್ದೇಭ್ಯೋ ಯಶ್ಚ ಸನ್ತ್ರಸೇತ್|
ಅದಷ್ಟಮಪಿ ತಂ ಜಹ್ಯಾಜ್ಜಲಸನ್ತ್ರಾಸರೋಗಿಣಮ್||೧೨||
View original
जलदर्शनसंस्पर्शशब्देभ्यो यश्च सन्त्रसेत्|
अदष्टमपि तं जह्याज्जलसन्त्रासरोगिणम्||१२||
Show commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅದಷ್ಟೋಽಪಿ ಯಃ ಪುರುಷೋ ಜಲಸ್ಯ ದರ್ಶನೇನ ವಾ ಸ್ಪರ್ಶನೇನ ವಾ ಶಬ್ದೇನ ವಾ ಸನ್ತ್ರಸ್ಯೇತ್ತಂ ಜಲಸನ್ತ್ರಾಸನಾಮ್ನಾ ರೋಗೇಣ ಯುಕ್ತಂ ಜಹ್ಯಾತ್|| ೧೨||
Adhikarana ಮೂಷಕವಿಷಚಿಕಿತ್ಸಾ ದಷ್ಟಮಾತ್ರೇ ದಾಹಃ (೧೩) · Śloka ೧೩
ಆಖುನಾ ದಷ್ಟಮಾತ್ರಸ್ಯ ದಂಶಂ ಕಾಣ್ಡೇನ ದಾಹಯೇತ್|
ದರ್ಪಣೇನಾಥವಾ ತೀವ್ರರುಜಾ ಸ್ಯಾತ್ಕರ್ಣಿಕಾನ್ಯಥಾ||೧೩||
View original
आखुना दष्टमात्रस्य दंशं काण्डेन दाहयेत्|
दर्पणेनाथवा तीव्ररुजा स्यात्कर्णिकान्यथा||१३||
Show commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಮೂಷಿಕಾಲರ್ಕಯೋರ್ಲಕ್ಷಣಮುಕ್ತ್ವಾಽನನ್ತರಂ ಮೂಷಿಕಚಿಕಿತ್ಸಾಮಾಹ-ಆಖುನೇತ್ಯಾದಿನಾ| ಮೂಷಿಕಾಣಾಂ ಸಾಧಾರಣೀ ಚಿಕಿತ್ಸ| ಸುಬೋಧಮ್| ದಂಶದಾಹೇನ ವಿನಾ ಕರ್ಣಿಕಾ ಸಮ್ಭವತಿ| (ಆಖುನಾ ಮೂಷಿಕೇಣ ದಷ್ಟಮಾತ್ರಸ್ಯ ಮಾತ್ರಯಾಽಪ್ಯನತಿಲಙ್ಘಿತದಷ್ಟಸಮಯಸ್ಯ ದಂಶಂ ದಂಶವ್ರಣಂ ಕಾಣ್ಡೇನ ಶರಕಾಣ್ಡಾದಿನಾ ಅಥವಾ ದರ್ಪಣೇನಾದರ್ಶೇನ ದಾಹಯೇತ್ ಅನ್ಯಥಾ ದಾಹಾಭವೇ ತ್ಲೀವ್ರರುಜಾ ಅತಿವೇದನಾಯುಕ್ತಾ ಕರ್ಣಿಕಾ ಸ್ಯಾತ್)|| ೧೩||
Adhikarana ದಾಹಾನನ್ತರೀಯಕೃತ್ಯಮ್ (೧೪) · Śloka ೧೪
ದಗ್ಧಂ ವಿಸ್ರಾವಯೇದ್ದಂಶಂ ಪ್ರಚ್ಛಿತಂ ಚ ಪ್ರಲೇಪಯೇತ್|
ಶಿರೀಷರಜನೀ ವಕ್ರಕುಙ್ಕುಮಾಮೃತವಲ್ಲಿಭಿಃ||೧೪||
View original
दग्धं विस्रावयेद्दंशं प्रच्छितं च प्रलेपयेत्|
शिरीषरजनी वक्रकुङ्कुमामृतवल्लिभिः||१४||
Show commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅನನ್ತರಕರಣೀಯಮಾಹ-ದಗ್ಧಂ ದಂಶಂ ದಂಶವ್ರಣಂ ವಿಸ್ರಾವಯೇತ್| ಪ್ರಚ್ಛಿತಂ ಚೇತಿ ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣತ್ವಾದ್ವಿಸ್ರಾವಣಂ ಪ್ರಚ್ಛಾನೇನ| ತತಃ ಶಿರೀಷಾಚಿಭಿರಮೃತವಲ್ಯನ್ತೈಃ ಪ್ರಲೇಪಯೇತ್| 'ಶಿರೀಷರಜನೀಕುಷ್ಠಮಿ'ತಿ ಸುಶ್ರುತಪಾಠಃ||೧೪||
Adhikarana ಅಗಾರಧೂಮಾದಿಲೇಪಃ (೧೫) · Śloka ೧೫
ಅಗಾರಧೂಮಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾರಜನೀಲವಣೋತ್ತಮೈಃ|
ಲೇಪೋ ಜಯತ್ಯಾಖುವಿಷಂ ಕರ್ಣಿಕಾಯಾಶ್ಚ ಪಾತನಃ||೧೫||
View original
अगारधूममञ्जिष्ठारजनीलवणोत्तमैः|
लेपो जयत्याखुविषं कर्णिकायाश्च पातनः||१५||
Show commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅಗಾರಧೂಮಾದಿಭಿಶ್ಚ ಆಖುವಿಷಂ ಜಯತಿ| ಕರ್ಣಿಕಾಯಾಃ ಪಾತನಶ್ಚ||೧೫||
Adhikarana ಲೇಪಾನನ್ತರೀಯಂ ಕೃತ್ಯಮ್ (೧೬) · Śloka ೧೬
ತತೋಽಮ್ಲೈಃ ಕ್ಷಾಲಯಿತ್ವಾ ತು ತೋಯೈರನು ಚ ಲೇಪಯೇತ್|
ಪಾಲಿನ್ದೀ ಶ್ವೇತಕಟಭೀ ಬಿಲ್ವಮೂಲಗುಡೂಚಿಭಿಃ|
ಅನ್ಯೈಶ್ಚ ವಿಷಶೋಫಘ್ನೈಃ ಸಿರಾಂ ವಾ ಮೋಕ್ಷಯೇದ್ ದ್ರುತಮ್||೧೬||
View original
ततोऽम्लैः क्षालयित्वा तु तोयैरनु च लेपयेत्|
पालिन्दी श्वेतकटभी बिल्वमूलगुडूचिभिः|
अन्यैश्च विषशोफघ्नैः सिरां वा मोक्षयेद् द्रुतम्||१६||
Show commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತತೋ ಲೇಪಾದನನ್ತರಮಮ್ಲೈಃ ಕಾಞ್ಜಿಕಾದಿಭಿಃ ಕ್ಷಾಲಯಿತ್ವಾನು ಪಶ್ಚಾಚ್ಚ ತೋಯೈಃ ಕ್ಷಾಲಯಿತ್ವ ಪಾಲಿನ್ದ್ಯಾದಿಭಿರ್ಲೇಪಯೇತ್| ಪಾಲಿನ್ದೀ ಶ್ಯಾಮಾ ತ್ರಿವೃತ್| ಅನ್ಯೈಶ್ಚ ವಿಷಘ್ನೈಃ ಶೋಫಘ್ನೈಶ್ಚ ಹರಿದ್ರಾದಿಭಿರ್ಲೇಪಯೇತ್| ಅನ್ಯೈಶ್ಚ ವಿಷಘ್ನೈಃ ಶೋಫಘ್ನೈಶ್ಚ ಹರಿದ್ರಾದಿಭಿರ್ಲೇಪಯೇತ್| ಅಥವ ದ್ರುತಂ ಶೀಘ್ರಂ ಸಿರಾಂ ಮೋಕ್ಶಯೇತ್| (ವಿಷಘ್ನೈಃ ಶಿರೀಷಾದಿಭಿಃ ಶೋಫಘ್ನೈಃ ಶಿಗ್ರುಮೂಲಾದಿಭಿರನ್ಯೈರಪರೈರೋಷಧೈಶ್ಚ ಲೇಪಂ ಕುರ್ಯಾತ್)|| ೧೬||
Adhikarana ವಮನಮ್ (೧೭) · Śloka ೧೭
ಛರ್ದನಂ ಜಾಲಿನೀಕ್ವಾಥೈಃ ಶುಕಾಖ್ಯಾಙ್ಕೋಲಯೋರಪಿ|
ಕೋಶವತ್ಯಾಃ ಶುಕಾಖ್ಯಾಯಾಃ ಫಲಂ ಜೀಮೂತಕಸ್ಯ ಚ|
ಮದನಸ್ಯ ಚ ಸಞ್ಚೂರ್ಣ್ಯ ದಧ್ನಾ ಪೀತ್ವಾ ವಿಷಂ ವಮೇತ್|
ವಚಾಮದನಜೀಮೂತಕುಷ್ಠಂ ವಾ ಮೂತ್ರಪೇಷಿತಮ್|
ಪೂರ್ವಕಲ್ಪೇನ ಪಾತವ್ಯಂ ಸರ್ವೋನ್ದುರುವಿಷಾಪಹಮ್|
ನಿಷ್ಪಾವಾಃ ಕದಲೀಮೂಲಂ ಬನ್ಧುಜೀವಫಲಾನಿ ಚ|
ಸುವರ್ಚಲಾರಾಮಠಕಂ ಸ್ವರ್ಜಿಕಾತಿವಿಷಾದ್ವಯಮ್|
ಶ್ಯಾಮಾದ್ರಿಕರ್ಣಿಕಾಮೂಲಮರ್ಧರ್ಚೈರ್ವಮನತ್ರಯಮ್||೧೭||
View original
छर्दनं जालिनीक्वाथैः शुकाख्याङ्कोलयोरपि|
कोशवत्याः शुकाख्यायाः फलं जीमूतकस्य च|
मदनस्य च सञ्चूर्ण्य दध्ना पीत्वा विषं वमेत्|
वचामदनजीमूतकुष्ठं वा मूत्रपेषितम्|
पूर्वकल्पेन पातव्यं सर्वोन्दुरुविषापहम्|
निष्पावाः कदलीमूलं बन्धुजीवफलानि च|
सुवर्चलारामठकं स्वर्जिकातिविषाद्वयम्|
श्यामाद्रिकर्णिकामूलमर्धर्चैर्वमनत्रयम्||१७||
Show commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ನೀಲಿನೀಕ್ವಾಥೇನ ಛರ್ದನಂ ಶುಕಾಖ್ಯಾಙ್ಕೋಲಯೋಶ್ಚ ಕ್ವಾಥೇನ| ಕೋಶವತ್ಯಾದಿಫಲಾನಾಂ ಚೂರ್ಣಂ ದಧ್ನಾ ಫಿತ್ವಾ ವಿಷಂ ವಮೇತ್| ಶುಕಾಖ್ಯಾ ಶಿರೀಷಃ| ಕೋಶವತೀ ಕೋಶಾತಕೀ| ಜೀಮೂತಃ ಕೃತವೇಧನಃ| ವಚಾದಿಕಂ ಗೋಮೂತ್ರೇಣ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಪೂರ್ವಕಲ್ಪೇನೇತಿ ದಧ್ನಾ ಪಾತವ್ಯಮ್| ತತ್ಸರ್ವೇಷಾಮುನ್ದುರುಣಾಂ ವಿಷಂ ಹನ್ತಿ| ನಿಷ್ಪಾವಸುವರ್ಚಲಾಶ್ಯಾಮಾದಿಭಿರರ್ಧರ್ಚೈರರ್ಧಶ್ಲೋಕೈರ್ವಮನತ್ರಯಂ ಭವತಿ| ಶಮಠಂ ಹಿಙ್ಗುಃ|| ೧೭||
Adhikarana ವಾನ್ತಸ್ಯ ಶೂಲಾದೌ ಚಿಕಿತ್ಸಾ (೧೮) · Śloka ೧೮
ವಾನ್ತಸ್ಯ ಶುದ್ಧೇ ಹೃದಯೇ ಶೂಲಂ ಹಿಧ್ಮಾರುಚಿರ್ವಮಿಃ|
ಉಷ್ಣೋದ್ಗಾರಾನುಬನ್ಧೋ ವಾ ಸ್ಯಾಚ್ಚೇತ್ತತ್ರೈತದೌಷಧಮ್|
ಜೀರಕಂ ತ್ರ್ಯೂಷಣಂ ಕುಷ್ಠಂ ತುಙ್ಗಾಖ್ಯಂ ನಾಗಕೇಸರಮ್|
ರಜನ್ಯೌ ಸೈನ್ಧವಂ ಸೇವ್ಯಂ ಯಷ್ಟೀಮಧುಸುವರ್ಚಲಾಮ್|
ಮಧುರಂ ಚ ಗಣಂ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಬೀಜಪುರಕಪಿತ್ಥಯೋಃ|
ರಸೇನ ಷಾಡವಂ ಕುರ್ಯಾನ್ಮಧುಮತ್ಸ್ಯಣ್ಡಿಕಾನ್ವಿತಮ್|
ಗನ್ಧವರ್ಣರಸೋಪೇತಃ ಸ ಪೀತೋ ವಿಷದೋಷಜಿತ್|
ದ್ವಿಪಿಪ್ಪಲೀದ್ವಯಂಶುಮತಿ ಕ್ವಾಥೇ ಪೇಯಾ ಚ ತದ್ಗುಣಾ||೧೮||
View original
वान्तस्य शुद्धे हृदये शूलं हिध्मारुचिर्वमिः|
उष्णोद्गारानुबन्धो वा स्याच्चेत्तत्रैतदौषधम्|
जीरकं त्र्यूषणं कुष्ठं तुङ्गाख्यं नागकेसरम्|
रजन्यौ सैन्धवं सेव्यं यष्टीमधुसुवर्चलाम्|
मधुरं च गणं पिष्ट्वा बीजपुरकपित्थयोः|
रसेन षाडवं कुर्यान्मधुमत्स्यण्डिकान्वितम्|
गन्धवर्णरसोपेतः स पीतो विषदोषजित्|
द्विपिप्पलीद्वयंशुमति क्वाथे पेया च तद्गुणा||१८||
Show commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ವಾನ್ತಸ್ಯ ಸತೋ ಹೃದಯೇ ಶುದ್ಧೇ ಶೂಲಾದಿಕಂ ಯದಿ ಸ್ಯಾತ್ತತ್ರೈತದೌಷಧಮ್| ಕಿಮಿತ್ಯಾಹ-ಜೀರಕಮಿತ್ಯಾದಿ| ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸಮಮ್| ತುಙ್ಗಾಖ್ಯಂ ನಾಗಕೇಸರಮ್| ಮಧುರೋಗಣಃ ಸೂತ್ರೋಕ್ತಃ| ದ್ವಿಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾದಿಕ್ವಾಥೇ ಕೃತಾ ಪೇಯಾ ಚ ತದುಗ್ಣಾ ಜೀರಕಾದಿಷಾಡವಗುಣಾ|| ೧೮||
Adhikarana ಕಾಯಶಿರೋವಿರೇಕಃ (೧೯) · Śloka ೧೯
ವಿರೇಚನೇ ತ್ರಿವೃನ್ನೀಲೀ ತ್ರಿಫಲಾ ಕಲ್ಕ ಇಷ್ಯತೇ|
ಶಿರೋವಿರೇಚನೇ ಸಾರಃ ಶಿರೀಷಸ್ಯ ಫಲಾನಿ ಚ||೧೯||
View original
विरेचने त्रिवृन्नीली त्रिफला कल्क इष्यते|
शिरोविरेचने सारः शिरीषस्य फलानि च||१९||
Show commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತ್ರಿವೃದಾಕಲ್ಕೋ ವಿರೇಚನ ಇಷ್ಯತೇ| ಶಿರೀಷಸ್ಯ ಸಾರಃ ಫಲಾನಿ ಚ ಶಿರೋವಿರೇಚನೇ|| ೧೯||
Adhikarana ಅಞ್ಜನಮ್ (೨೦) · Śloka ೨೦
ಅಞ್ಜನೇ ಗೋಮಯರಸೋ ವ್ಯೋಷಸೂಕ್ಷ್ಮರಜೋಽನ್ವಿತಃ|
ಕಪಿತ್ಥಗೋಮಯರಸೋ ಮಧುಮಾನವಲೇಹನೇ||೨೦||
View original
अञ्जने गोमयरसो व्योषसूक्ष्मरजोऽन्वितः|
कपित्थगोमयरसो मधुमानवलेहने||२०||
Show commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ವ್ಯೋಷಸೂಕ್ಷ್ಮರಜೋಽನ್ವಿತೋ ಗೋಮಯರಸೋಽಞ್ಜನ ಇಷ್ಯತೇ| ಕಪಿತ್ಥಗೋಮಯರಸೋ ಮಾಕ್ಷಿಕಯುಕ್ತೋಽವಲೇಹನೇ|| ೨೦||
Adhikarana ಸಿದ್ಧಘೃತಮ್ (೨೧) · Śloka ೨೧
ತಣ್ಡುಲೀಯಕಮೂಲೇನ ಸಿದ್ಧಂ ಪಾನೇ ಹಿತಂ ಘೃತಮ್|
ದ್ವಿನಿಶಾ ಕಟಭೀ ರಕ್ತಾ ಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವೈರ್ವಾಮೃತಾನ್ವಿತೈಃ|
ಆಸ್ಫೋತಮೂಲಸಿದ್ಧಂ ವಾ ಪ~ಚ್ಚಕಾಪಿತ್ಥಮೇವ ವಾ||೨೧||
View original
तण्डुलीयकमूलेन सिद्धं पाने हितं घृतम्|
द्विनिशा कटभी रक्ता यष्ट्याह्वैर्वामृतान्वितैः|
आस्फोतमूलसिद्धं वा प~च्चकापित्थमेव वा||२१||
Show commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತಣ್ಡುಲೀಯಕಸ್ಯ ಮೂಲೇನ ಸಿದ್ಧಂ ಘೃತಂ ಪಾನೇ ಹಿತಮ್| ಅಮೃತಾನ್ವಿತೈರ್ದ್ವಿನಿಶಾದಿಭಿರ್ವಾ ಸಿದ್ಧಂ ಘೃತಮ್| ರಕ್ತಾ ಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾ| ಸುಬೋಧಮ್| ಆಸ್ಫೋತೋಽರ್ಕಃ| ಪಞ್ಚಕಾಪಿತ್ಥಂ ಕಪಿತ್ಥಸ್ಯ ತ್ವಕ್ಪತ್ರಪುಷ್ಪಫಲಮಲಾನಿ ತೈಃ ಪಞ್ಚಭಿಃ ಸಿದ್ಧಂ ಘ್ರುತಂ ವಾ|| ೨೧||
Adhikarana ವಿರಿಕ್ತಸ್ಯ ಶೂಲಾದೌ ಚಿಕಿತ್ಸಾ (೨೨) · Śloka ೨೨
ಅಧೋಭಾಗೇ ವಿಶುದ್ಧಸ್ಯ ಶೂಲಂ ನಾಭ್ಯಾಂ ಭವೇದ್ಯದಿ|
ಪುರೀಷಂ ವ ವಿಬಧ್ಯೇತ ಗುದೇ ಸ್ಯಾದ್ವಾ ವಿಕರ್ತಿಕ|
ತತ್ರ ಪೇಯಾಂ ಪಿಬೇಚ್ಛೀತಾಂ ಶರ್ಕರಾಮಧುಸಂಯುತಾಮ್|
ಪಿಪ್ಪಲೀಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಶಾರಿವಾಕಟುಕಾಹ್ವಯೈಃ|
ಶೃತೈಃ ಸಿದ್ಧಾಂ ಸಹಬಲಾಸಮಙ್ಗಾವಿಶ್ವಭೇಷಜೈಃ||೨೨||
View original
अधोभागे विशुद्धस्य शूलं नाभ्यां भवेद्यदि|
पुरीषं व विबध्येत गुदे स्याद्वा विकर्तिक|
तत्र पेयां पिबेच्छीतां शर्करामधुसंयुताम्|
पिप्पलीपिप्पलीमूलशारिवाकटुकाह्वयैः|
शृतैः सिद्धां सहबलासमङ्गाविश्वभेषजैः||२२||
Show commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ವಿರಕ್ತಸ್ಯ ಯದಿ ನಾಭಿಶೂಲಂ ಪುರೀಷಂ ವಾ ವಿಬದ್ಧಂ ಗುದೇ ವ ವಿಕರ್ತಿಕಾ ಸ್ಯಾತ್ತತ್ರ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾದಿಭಿರ್ವಿಶ್ವಭೇಶಜಾನ್ತೈಃ ಶೃತೈಃ ಸಿದ್ಧಾಂ ಶೀತಾಂ ಶರ್ಕರಾಮಧುಯುಕ್ತಾಂ ಪೇಯಾಂ ಪಿಬೇತ್| ಸಮಙ್ಗಾ ಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾ|| ೨೨||
Adhikarana ದ್ವೌ ಪ್ರಾಶೌ (೨೩) · Śloka ೨೩
ನಲದಧ್ಯಾಮಕವ್ಯೋಷಲೋಧ್ರಚಿತ್ರಕದೀಪ್ಯಕಮ್|
ಕುತಲಕ್ಷಾರತೋಯೇನ ಪಿಷ್ಟಂ ಮಾಕ್ಷಿಕಸರ್ಪಿಷಾ|
ದಧ್ನಾ ವಾ ಪ್ರಾಶಯೇತ್ಕ್ಷೌದ್ರಮ್ ಯವಕ್ಷಾರಪಯೋದಧಿ|
ಫಾಣಿತಂ ತೈಲಮಾಜ್ಯಂ ವಿಷಘ್ನಂ ಪೀತಮೇಕತಃ||೨೩||
View original
नलदध्यामकव्योषलोध्रचित्रकदीप्यकम्|
कुतलक्षारतोयेन पिष्टं माक्षिकसर्पिषा|
दध्ना वा प्राशयेत्क्षौद्रम् यवक्षारपयोदधि|
फाणितं तैलमाज्यं विषघ्नं पीतमेकतः||२३||
Show commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ನಲದಾದಿದೀಪ್ಯಕಾನ್ತಂ ಕುತಲಕ್ಷಾರತೋಯೇನ ಪಿಷ್ಟಂ ಮಧುಸರ್ಪಿಷಾ ದಧ್ನಾ ವಾ ಪ್ರಾಶಯೇತ್| ಕುತಲಸ್ತಿಲಕಾಣ್ಡಮ್| ಕ್ಷೌದ್ರಾದಿಕಮಾಜ್ಯಾನ್ತಮೇಕತೋಮಿಶ್ರೀಭಾವೇನ ಪೀತಂ ವಿಷಘ್ನಂ ಭವತಿ|| ೨೩||
Adhikarana ಸಿನ್ದುವಾರಾದಿಕ್ವಾಥಃ (೨೪) · Śloka ೨೪
ಸಿನ್ದುವಾರಂ ನತಂ ಶಿಗ್ರು ಬಿಲ್ವಮೂಲಂ ಪುನರ್ನವಮ್|
ವಚಾಶ್ವದಂಷ್ಟ್ರಾ ಜೀಮೂತಮೇಶಾಂ ಕ್ವಾಥಂ ಸಮಾಕ್ಷಿಕಮ್|
ಪಿಬೇಚ್ಛಾಲ್ಯೋದನಂ ದಧ್ನಾ ಭುಞ್ಜಾನೋ ಮೂಷಿಕಾರ್ದಿತಃ||೨೪||
View original
सिन्दुवारं नतं शिग्रु बिल्वमूलं पुनर्नवम्|
वचाश्वदंष्ट्रा जीमूतमेशां क्वाथं समाक्षिकम्|
पिबेच्छाल्योदनं दध्ना भुञ्जानो मूषिकार्दितः||२४||
Show commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಮೂಷಿಕೈರಾರ್ದಿತೋ ಹಿಂಸಿತಃ ದಧ್ನಾ ಶಾಲ್ಯೋದನಂ ಭುಞ್ಜಾನಃ ಸಿನ್ದುವಾರಾದೀನಾಂ ಕ್ವಾಥಂ ಸಮಾಕ್ಷಿಕಂ ಪಿಬೇತ್| ಶ್ವದಂಷ್ಟ್ಱಾ ಕಣ್ಡೂಕರೀ|| ೨೪||
Adhikarana ಪಾನಲೇಪನಯೋರ್ಯೋಗೌ (೨೫) · Śloka ೨೫
ತಕ್ರೇಣ ಶರಪುಙ್ಖಾಯಾಃ ಬೀಜಂ ಸಞ್ಚೂರ್ಣ್ಯ ವಾ ಪಿಬೇತ್|
ಅಙ್ಕೋಲಮೂಲಕಲ್ಕೋ ವ ಬಸ್ತಮೂತ್ರೇಣ ಕಲ್ಕಿತಃ|
ಪಾನಲೇಪನಯೋರ್ಯುಕ್ತಃ ಸರ್ವೋನ್ದುರುವಿಷಾಪಹಃ||೨೫||
View original
तक्रेण शरपुङ्खायाः बीजं सञ्चूर्ण्य वा पिबेत्|
अङ्कोलमूलकल्को व बस्तमूत्रेण कल्कितः|
पानलेपनयोर्युक्तः सर्वोन्दुरुविषापहः||२५||
Show commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅಥವಾ ಶರಪುಙ್ಕಾಯಾಃ ಪ್ರಸಿದ್ಧಾಯಾಶ್ಚೂರ್ಣಂ ತಕ್ರೇಣ ಪಿಬೇತ್| ಅಙ್ಕೋಲಮೂಲತ್ವಕ್ಪ್ರಯೋಗಃ ಸುಬೋಧಃ| (ಅವಿಮೂತ್ರೇಣ ಪಿಷ್ಟಃ ಪಾನವಿಷಯೇ ಲೇಪನವಿಷಯೇ ಚ ಪ್ರಯುಕ್ತಃ ಅಙ್ಕೋಲಮೂಲಸ್ಯ ವಲ್ಕಶ್ಚ ಮೂಷಿಕವಿಷಸ್ಯ ನಾಶನಃ)||೨೫||
Adhikarana ಪಯಸ್ಯಾಪಯಃ (೨೬) · Śloka ೨೬
ಪಯಃ ಪಯಸ್ಯಯಾ ಯುಕ್ತಂ ಸಿತಯಾ ಮಧುಕೇನ ಚ||೨೬||
View original
पयः पयस्यया युक्तं सितया मधुकेन च||२६||
Show commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಪಯಸ್ಯಯಾ ಶರ್ಕರಯಾ ಮಧುಕೇನ ಚ ಯುಕ್ತಂ ಪಯಃ ಪ್ರಕರಣಾತ್ ಸರ್ವೋನ್ದುರುವಿಷಾಪಹಮ್| ಪಯಸ್ಯಾ ಕ್ಷೀರಿಕಾ|| ೨೬||
Adhikarana ಜ್ವರೇ ಕಿರಾತತಿಕ್ತಾದಿಕಮ್ (೨೭) · Śloka ೨೭
ಕಿರಾತತಿಕ್ತಮಮೃತಾಂ ಸಮಙ್ಗಾಂ ಕಕುಭತ್ವಚಮ್|
ಬಾಣಂ ಪಲಾಶಂ ಕಾಶ್ಮರ್ಯಂ ಪಯಸ್ಯಾಂ ತಣ್ಡುಲೀಯಕಮ್|
ಆಖುವಿನ್ನಾಂ ಮಹಾನಿಮ್ಬಂ ಸಪ್ತಪರ್ಣಂ ಮಧೂಲಿಕಾಮ್|
ಕಪಿತ್ಥಂ ರಾಜವೃಕ್ಷಂ ವಾ ಪಿಬೇದನ್ಯತಮಂ ಜ್ವರೀ||೨೭||
View original
किराततिक्तममृतां समङ्गां ककुभत्वचम्|
बाणं पलाशं काश्मर्यं पयस्यां तण्डुलीयकम्|
आखुविन्नां महानिम्बं सप्तपर्णं मधूलिकाम्|
कपित्थं राजवृक्षं वा पिबेदन्यतमं ज्वरी||२७||
Show commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಯಶ್ಚ ಮೂಷಿಕವಿಷೇ ಜ್ವರವಾನ್ ಭವತಿ ಸ ಕಿರಾತತಿಕ್ತಕಾದೀನಾಮನ್ಯತಮಂ ಪಿಬೇತ್| ಆಖುವಿನ್ನಾ ಮೂಷಿಕಪರ್ಣೀ|| ೨೭||
Adhikarana ಕರ್ಣಿಕಾಪಾತನಮ್ (೨೮) · Śloka ೨೮
ಸ್ಥಿರಾಂ ಮನ್ದರುಜಾಂ ಪ್ರಚ್ಛೇತ್ ಕರ್ಣಿಕಾಂ ಪಾತಯೇತ ವಾ|
ಶ್ಯಾಮಾ ಲಾಙ್ಗಲಿಕಾ ದನ್ತೀ ಕಿಣಿಹೀ ಗಿರಿಕರ್ಣಿಕಾ|
ಆಖುವೃಕ್ಷೋ ಮಹಾವೃಕ್ಷಸ್ತ್ರಿವೃದಞ್ಜನಕೀ ಸ್ನುಹೀ|
ಕರ್ಣಿಕಾಪಾತನಂ ಕಲ್ಕಮೇಕೈಕಂ ತಿಲಕಲ್ಕವತ್||೨೮||
View original
स्थिरां मन्दरुजां प्रच्छेत् कर्णिकां पातयेत वा|
श्यामा लाङ्गलिका दन्ती किणिही गिरिकर्णिका|
आखुवृक्षो महावृक्षस्त्रिवृदञ्जनकी स्नुही|
कर्णिकापातनं कल्कमेकैकं तिलकल्कवत्||२८||
Show commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಕರ್ಣಿಕಾಂ ಸ್ಥಿರಾಂ ಮನ್ದರುಜಾಂ ಚ ಸತೀಂ ಪ್ರಚ್ಛೇತ್ ಪಾತಯೇತ ವಾ| ಶ್ಯಾಮಾದೀನ್ಯೇಕೈಕಂ ತಿಲಕಲ್ಕಯೋಗಾತ್ ಕರ್ಣಿಕಾಶಾತನಾನಿ| ಲಾಙ್ಗಲಿಕಾ ವಿಷಲ್ಯಾ| ಕಿಣಿಹೀ ಗಿರಿಕರ್ಣಿಕಾ| ಆಖುವೃಕ್ಷೋ ಜೀಮೂತಕಃ| ಅಞ್ಜನಕೀ ನೀಲಿನೀ|| ೨೮||
Adhikarana ವ್ರಣರೋಪಣಮ್ (೨೯) · Śloka ೨೯
ಕ್ಷೀರಿಪ್ರವಾಲಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾ ಬಲಾದಾರ್ವೀ ಹಯಾಹ್ವಯಾಃ|
ರೋಪಣ್ಯಃ ಕಲ್ಕಿತಾಸ್ತೈಲಂ ಘೃತಂ ವ ಸಾಧಿತಂ ತಥಾ|
ದ್ವಿನಿಶಾ ತಿಲಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವತಗರೋಶೀರಪದ್ಮಕೈಃ||೨೯||
View original
क्षीरिप्रवालमञ्जिष्ठा बलादार्वी हयाह्वयाः|
रोपण्यः कल्कितास्तैलं घृतं व साधितं तथा|
द्विनिशा तिलयष्ट्याह्वतगरोशीरपद्मकैः||२९||
Show commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಕ್ಷೀರಿಪ್ರವಾಲಾದಿಕಂ ಕಲ್ಕಿತಂ ರೋಪಣಮ್| ಅಥವಾ ತೈಃ ಸಾಧಿತಂ ತೈಲಂ ವಾ ಘೃತಂ ವಾ ತಥಾಗುಣಮ್| ದ್ವಿನಿಶಾದಿಭಿಃ ಸಾಧಿತಂ ತೈಲಂ ವಾ ಘೃತಂ ವಾ||೨೯||
Adhikarana ಸಾಮಾನ್ಯಕ್ರಿಯೋಪಸಂಹಾರಃ (೩೦) · Śloka ೩೦
ಸಾಮಾನ್ಯೇನೇತಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಾ ಕ್ರಿಯಾಖೂನಾಂ ವಿಶೇಷತಃ||೩೦||
View original
सामान्येनेति निर्दिष्टा क्रियाखूनां विशेषतः||३०||
Show commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಇತ್ಯಾಖುನಾಂ ಕ್ರಿಯಾ ಸಾಮಾನ್ಯೇನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಾ|| ೩೦||
Adhikarana ಭೇದಾನುಸಾರಲಕ್ಷಣಂ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಚ ಲಾಲನೇ (೩೧) · Śloka ೩೧
ಲಾಲನೇನ ವಮಿರ್ಮೂರ್ಚ್ಛಾ ಲಾಲಾಸ್ರಾವಶ್ಚ ಜಾಯತೇ|
ಲಿಹ್ಯಾತ್ಸಮಾಕ್ಷಿಕಂ ತತ್ರ ಚೂರ್ಣಿತಂ ತಣ್ಡುಲೀಯಕಮ್||೩೧||
View original
लालनेन वमिर्मूर्च्छा लालास्रावश्च जायते|
लिह्यात्समाक्षिकं तत्र चूर्णितं तण्डुलीयकम्||३१||
Show commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ವಿಶೇಷತಸ್ತೂಚ್ಯತೇ ಲಾಲನೇನೇತ್ಯಾದಿನಾ| ಲಾಲಾಸ್ರಾವಾನ್ತಂ ಲಾಲನೇನ ಜಾಯತೇ| ತತ್ರ ಸಮಾಕ್ಷಿಕಂ ತಣ್ಡುಲೀಯಕಚೂರ್ಣಂ ಲಿಹ್ಯಾತ್|| ೩೧||
Adhikarana ಚಪಲೇ (೩೨) · Śloka ೩೨
ಚಪಲೇನ ವರ್ಮಿರ್ಮೂರ್ಚ್ಛಾ ತೃಡ್ವಾ ತತ್ರಾವಲೇಹಯೇತ್|
ಸದಾರುಮುಸ್ತಾಂ ತ್ರಿಫಲಾಂ||೩೨||
View original
चपलेन वर्मिर्मूर्च्छा तृड्वा तत्रावलेहयेत्|
सदारुमुस्तां त्रिफलां||३२||
Show commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಚಪಲಾಖ್ಯೇನ ವಮಿರ್ಮೂರ್ಚ್ಛಾ ತೃಡ್ವಾ ಜಾಯತೇ| ತತ್ರ ದೇವದಾರುಮುಸ್ತಸಹಿತಾಂ ತ್ರಿಫಲಾಂ ಲೇಹಯೇತ್|| ೩೨||
Adhikarana ಪುತ್ರಕೇ (೩೩) · Śloka ೩೩
ಪುತ್ರಕೇಣ ತು ಪಾಣ್ಡುತಾ|
ಸಾದೋಽಙ್ಗೇ ಸರ್ವಶ್ಚಾಖುಸದೃಶಗ್ರನ್ಥಿಸಮ್ಭವಃ|
ಶಿರೀಷಬೀಜಂ ಕುಷ್ಠಂ ಚ ಮಧುನಾ ತತ್ರ ಲೇಹಯೇತ್||೩೩||
View original
पुत्रकेण तु पाण्डुता|
सादोऽङ्गे सर्वश्चाखुसदृशग्रन्थिसम्भवः|
शिरीषबीजं कुष्ठं च मधुना तत्र लेहयेत्||३३||
Show commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಪುತ್ರಕಾಖ್ಯೇನ ಗ್ರನ್ಥಿಸಮ್ಭವಾನ್ತಮ್| ತತ್ರ ಶಿರೀಷಬೀಜಂ ಕುಷ್ಠಞ್ಚ ಮಧುನಾ ಲೇಹಯೇತ್|| ೩೩||
Adhikarana ಹಸಿರೇ (೩೪) · Śloka ೩೪
ಹಸಿರೇಣಾನ್ನವಿದ್ವೇಷೋ ಜೃಮ್ಭಣಮ್ ರೋಮಹರ್ಶಣಮ್|
ಆರಗ್ವಧಾದಿನಿರ್ಯುಹಂ ಸುವಾನ್ತಂ ತತ್ರ ಪಾಯಯೇತ್||೩೪||
View original
हसिरेणान्नविद्वेषो जृम्भणम् रोमहर्शणम्|
आरग्वधादिनिर्युहं सुवान्तं तत्र पाययेत्||३४||
Show commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಹಸಿರಾಖ್ಯೇನ ರೋಮಹರ್ಷಣಾನ್ತಮ್ | ತತ್ರ ಸುಷ್ಠು ವಮನಂ ಕೃತ್ವಾ ಆರಗ್ವಧಾದಿಕ್ವಾಥಂ ಪಾಯಯೇತ್ ||೩೪||
Adhikarana ಚಿಕಿರೇ (೩೫) · Śloka ೩೫
ಚಿಕಿರೇಣ ಶಿರೋದುಃಖಂ ಶೋಫೋ ಹಿಧ್ಮಾ ವಮಿರ್ಭ್ರಮಃ ವಾನ್ತೋಽತ್ರ ಜಾಲಿನೀಕ್ವಾಥೈಃ ಸಾರಮಙ್ಕೋಲಜಂ ಪಿಬೇತ್||೩೫||
View original
चिकिरेण शिरोदुःखं शोफो हिध्मा वमिर्भ्रमः वान्तोऽत्र जालिनीक्वाथैः सारमङ्कोलजं पिबेत्||३५||
Show commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಚಿಕಿರಾಖ್ಯೇನ ಭ್ರಮಾನ್ತಮ್| ಅತ್ರ ಜಾಲಿನೀಕ್ವಾಥೇನ ವಮನಂ ಕೃತ್ವಾ ಅಙ್ಕೋಲಸಾರಂ ಪಿಬೇತ್|| ೩೫||
Adhikarana ಅಜಿನೇ (೩೬) · Śloka ೩೬
ಅಜಿನೇನಾಙ್ಗಕೃಷ್ಣತ್ವಂ ಮೂರ್ಚ್ಛ ಛರ್ದಿಶ್ಚ ಹೃದ್ಗ್ರಹಃ|
ಮಧುನಾ ತತ್ರ ಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಂ ಲಿಹ್ಯಾತ್ಸ್ನುಕ್ಕ್ಷೀರಕಲ್ಕಿತಾಮ್||೩೬||
View original
अजिनेनाङ्गकृष्णत्वं मूर्च्छ छर्दिश्च हृद्ग्रहः|
मधुना तत्र मञ्जिष्ठां लिह्यात्स्नुक्क्षीरकल्किताम्||३६||
Show commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅಜಿನಾಖ್ಯೇನ ಹೃದ್ಗ್ರಹಾನ್ತಮ್| ತತ್ರ ಸುಧಾಕ್ಷೀರೇಣ ಕಲ್ಕಿತಾಂ ಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಂ ಮಧುನಾ ಲಿಹ್ಯಾತ್|| ೩೬||
Adhikarana ಕಷಾಯದನ್ತೇ (೩೭) · Śloka ೩೭
ನಿದ್ರಾ ಕಷಾಯದನ್ತೇನ ಹೃಚ್ಛೋಷಃ ಕೃಶತಾತಿ ಚ|
ಶಿರೀಷಸಾರತ್ವಗ್ಬೀಜಂ ತತ್ರ ಕ್ಷೌದ್ರೇಣ ಲೇಹಯೇತ್||೩೭||
View original
निद्रा कषायदन्तेन हृच्छोषः कृशताति च|
शिरीषसारत्वग्बीजं तत्र क्षौद्रेण लेहयेत्||३७||
Show commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಕಷಾಯದನ್ತಾಖ್ಯೇನ ನಿದ್ರಾ ಹೃಚ್ಛೋಷಃ ಅತಿಕೃಶತಾ ಚ| ತತ್ರ ಶಿರೀಷಸ್ಯ ಸಾರಾದಿಕಂ ಕ್ಷೌದ್ರೇಣ ಲೇಹಯೇತ್|| ೩೭||
Adhikarana ಕುಲಕೇ (೩೮) · Śloka ೩೮
ಕುಲಕೇನ ರುಜಾಸ್ರಾವೌ ರಾಜಯೋ ದಂಶಮಣ್ಡಲೇ|
ಸದಿನ್ದುವಾರಕೌ ತತ್ರ ಸಹೌ ಲಿಹ್ಯಾನ್ಮಧುಪ್ಲುತೌ||೩೮||
View original
कुलकेन रुजास्रावौ राजयो दंशमण्डले|
सदिन्दुवारकौ तत्र सहौ लिह्यान्मधुप्लुतौ||३८||
Show commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಕುಲಕಾಖ್ಯೇನ ದಂಶಮಣ್ಡಲೇ ರುಜಾಸ್ರಾವೌ ರಾಜಯಶ್ಚ| ತತ್ರ ಸಿನ್ದುವಾರಸಹಿತೌ ಸಹೌ ಕುಷ್ಠನಖೇ ಮಧುಪ್ಲುತೌ ಲಿಹ್ಯಾತ್|| ೩೮||
Adhikarana ಕೋಕಿಲೇ (೩೯) · Śloka ೩೯
ಗ್ರನ್ಥಯಃ ಕೋಕಿಲೇನೋಗ್ರಾ ಜ್ವರೋ ದಾಹಶ್ಚ ದಾರುಣಃ|
ನೀಲೀಪುನರ್ನವಾಕ್ವಾಥೇ ಸಿದ್ಧಂ ತತ್ರ ಪಿಬೇದ್ ಘೃತಮ್||೩೯||
View original
ग्रन्थयः कोकिलेनोग्रा ज्वरो दाहश्च दारुणः|
नीलीपुनर्नवाक्वाथे सिद्धं तत्र पिबेद् घृतम्||३९||
Show commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಕೋಕಿಲಾಖ್ಯೇನೋಗ್ರಾ ಗ್ರನ್ಥಯೋ ದಾರುಣೌ ಚ ದಾಹಜ್ವರೌ| ತತ್ರ ನೀಲ್ಯಾದಿಕ್ವಾಥಸಿದ್ಧಂ ಘೃತಂ ಪಿಬೇತ್|| ೩೯||
Adhikarana ಕಪಿಲೇ (೪೦) · Śloka ೪೦
ಕಪಿಲೇನ ವ್ರಣೇ ಕೋಥೇ ಜ್ವರೋ ಗ್ರನ್ಥಿರ್ಭ್ರಮಃ ಸತೃಟ್|
ಲೇಹಯೇನ್ಮಧುನಾ ಶ್ವೇತಾಂ ಶ್ವೇತಾಂ ಚಾತ್ರ ಪುನರ್ನವಾಮ್||೪೦||
View original
कपिलेन व्रणे कोथे ज्वरो ग्रन्थिर्भ्रमः सतृट्|
लेहयेन्मधुना श्वेतां श्वेतां चात्र पुनर्नवाम्||४०||
Show commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಕಪಿಲಾಖ್ಯೇನ ತೃಡನ್ತಮ್| ಅತ್ರ ಶ್ವೇತಾಂ ಶ್ವೇತವಚಾಂ ಶ್ವೇತಪುನರ್ನವಾಞ್ಚ ಮಧುನಾ ಲೇಹಯೇತ್|| ೪೦||
Adhikarana ಕೃಷ್ಣೇ (೪೧) · Śloka ೪೧
ರಕ್ತಂ ಕೃಷ್ಣೇನ ವಮತಿ ವಿಶೇಷಾದ್ ದುರ್ದಿನೇ ಪಿಬೇತ್|
ತತ್ರ ಕಿಂಶುಕಭಸ್ಮಾಮ್ಬು ಶಿರೀಷಫಲವಾಲಕಮ್||೪೧||
View original
रक्तं कृष्णेन वमति विशेषाद् दुर्दिने पिबेत्|
तत्र किंशुकभस्माम्बु शिरीषफलवालकम्||४१||
Show commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಕೃಷ್ಣೇನಾಸಿತಾಖ್ಯೇನ ರಕ್ತಂ ಸದಾ ವಮತಿ ದುರ್ದಿನೇ ತು ವಿಶೇಷಾತ್| ತತ್ರ ಪಲಾಶಭಸ್ಮೋದಕಾದಿಕಂ ಪಿಬೇತ್|| ೪೧||
Adhikarana ಅರುಣಾದಿಷು ಪಞ್ಚಸು (೪೨) · Śloka ೪೨
ಅರುಣಾದ್ಯಾಃ ಪೃಥಗ್ದೋಷಸನ್ನಿಪಾತಾಸ್ರಸಮ್ಭವಾನ್|
ಜನಯನ್ತಿ ಕ್ರಮಾದ್ರಾಗಾನ್ ಸರ್ವೇ ಚ ಗ್ರನ್ಥಿಕರ್ಣಿಕಾಃ|
ಕರಞ್ಜಾರಗ್ವಧವ್ಯೋಷಬೃಹತ್ಯಂಶುಮತೀದ್ವಯಾತ್|
ಕ್ವಾಥೇ ದಧಿಪಯಃಸರ್ಪಿಃ ಪೃಥಕ್ಪ್ರಸ್ಥೋನ್ಮಿತಂ ಪಚೇತ್|
ಕಪಿತ್ಥದಾಡಿಮವರೀವಿಶಾಲಾತ್ರಿಸುಗನ್ಧಿಕಾಃ|
ತ್ರಿವೃತಾಮೃತ್ತಿಕಾವಕ್ರಗುಡೂಚೀಶ್ಚಾತ್ರ ಕಲ್ಕಿತಾಃ|
ಕ್ಷಿಪೇತ್ತದರುಣಾದೀನಾಂ ಪಞ್ಚಾನಾಂ ವಿಷನಾಶನಮ್|
ಕಾಕಾದನೀ ಕಾಕಾಮಾಚೀ ಸ್ವರಸೇನ್ಸ್ ಶೃತಂ ಘೃತಮ್||೪೨||
View original
अरुणाद्याः पृथग्दोषसन्निपातास्रसम्भवान्|
जनयन्ति क्रमाद्रागान् सर्वे च ग्रन्थिकर्णिकाः|
करञ्जारग्वधव्योषबृहत्यंशुमतीद्वयात्|
क्वाथे दधिपयःसर्पिः पृथक्प्रस्थोन्मितं पचेत्|
कपित्थदाडिमवरीविशालात्रिसुगन्धिकाः|
त्रिवृतामृत्तिकावक्रगुडूचीश्चात्र कल्किताः|
क्षिपेत्तदरुणादीनां पञ्चानां विषनाशनम्|
काकादनी काकामाची स्वरसेन्स् शृतं घृतम्||४२||
Show commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅರುಣಾದ್ಯಾಃ ಪಞ್ಚ ಪೃಥಗ್ದೋಷಾದಿಸಮ್ಭವಾನ್ ಕ್ರಮಾದ್ರೋಗಾನ್ ಜನಯನ್ತಿ| ಸರ್ವೇ ಚ ಗ್ರನ್ಥಿಕರ್ಣಿಕಾಯುಕ್ತಾ ಭವನ್ತಿ| ಅರುಣೋ ವಾತಸಮ್ಭವಾನ್ ರೋಗಾನ್ ಜನಯತಿ| ಶಬಲಃ ಪಿತ್ತಸಮ್ಭವಾನ್| ಸ್ವೇತಃ ಕಫಸಮ್ಭವಾನ್| ಪೈತೋನ್ದುರೋಸ್ರಸಮ್ಭವಾನಿತಿ ಕ್ರಮಾರ್ಥಃ| ಕರಞ್ಜಾದಿಕ್ವಾಥೇ ಕಪಿತ್ಥಾದಿಕಲ್ಕೇ ದಧಿಕ್ಷೀರಪ್ರಸ್ಥಾಬ್ಯಾಂ ಯುಕ್ತಂ ಘ್ರುತಪ್ರಸ್ಥಂ ಪಚೇತ್| ತದ್ಘೃತಮರುಣಾದೀನಾಂ ಪಞ್ಚಾನಾಂ ವಿಷನಾಶನಮ್| ಕಾಕಾದನ್ಯಾಃ ಕಾಕಮಾಚ್ಯಾ ಚ ಸ್ವರಸೇನ ಶೃತಂ ಘೃತಞ್ಚಾರುಣಾದೀನಾಂ ಪಞ್ಚಾನಾಂ ವಿಷನಾಶನಮ್|| ೪೨||
Adhikarana ಚಚ್ಛುನ್ದುರೇ (೪೩) · Śloka ೪೩
ಕ್ಲಮಶ್ರುಚ್ಛುನ್ದರೇಣೋಗ್ರೋ ಗ್ರೀವಾಸ್ತಮ್ಭೋ ವಿಷಚಿಕಾ|
ಯವನಾಲರ್ಷಭಕ್ಷಾರಮ್ ಬೃಹತ್ಯೌ ವಾಽತ್ರ ಪಾಯಯೇತ್||೪೩||
View original
क्लमश्रुच्छुन्दरेणोग्रो ग्रीवास्तम्भो विषचिका|
यवनालर्षभक्षारम् बृहत्यौ वाऽत्र पाययेत्||४३||
Show commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಚಚ್ಛುನ್ದರಾಖ್ಯೇನ ಕ್ಲಮಾದಿವಿಷೂಚಿಕಾನ್ತಮ್| ತತ್ರ ಯವನಾಲಕ್ಷಾರಾದಿಕಂ ಪಾಯಯೇತ್| ಯವನಾಲಕ್ಷಾರೋ ಯವಕ್ಷಾರಃ|| ೪೩||
Adhikarana ರಸಾಲೇ (೪೪) · Śloka ೪೪
ಗ್ರೀವಾಸ್ತಮ್ಭೋ ರಸಾಲೇನ ವೇದನಾ ದಂಶಮಣ್ಡಲೇ|
ಲಿಹ್ಯಾನ್ಮಹಾಗದಂ ತತ್ರ ಘೃತಮಾಕ್ಷಿಕಸಂಯುತಮ್||೪೪||
View original
ग्रीवास्तम्भो रसालेन वेदना दंशमण्डले|
लिह्यान्महागदं तत्र घृतमाक्षिकसंयुतम्||४४||
Show commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ರಸಾಲಾಖ್ಯೇನ ಗ್ರೀವಾಯಾಃ ಸ್ತಮ್ಬೋ ದಂಶಮಣ್ಡಲೇ ವೇದನಾ ಚ| ತತ್ರ ಮಹಾಗದಾಖ್ಯಮಗದಂ ಘೃತಮಾಕ್ಷಿಕಸಂಯುತಂ ಲಿಹ್ಯಾತ್| ಮಹಾಗದಾಖ್ಯೋಽಗದಃ ಸರ್ಪವಿಷಪ್ರತಿಷೇಧೋಕ್ತಃ|| ೪೪||
Adhikarana ಸಶೇಷವಿಷಲಕ್ಷಣಂ ಚಿಕಿತ್ಸ ಚ (೪೫) · Śloka ೪೫
ಸಶೇಷಂ ಮೂಷಿಕವಿಷಂ ಪ್ರಕುಪ್ಯತ್ಯಭ್ರದರ್ಶನೇ|
ಯಥಾಯಥಂ ವಾ ಕಾಲೇಷು ದೋಷಾಣಾಂ ವೃದ್ಧಿಹೇತುಷು|
ತತ್ರ ಸರ್ವೇ ಯಥಾವಸ್ಥಂ ಪ್ರಯೋಜ್ಯಾಃ ಸ್ಯುರುಪಕ್ರಮಾಃ|
ಯಥಾಸ್ವಂ ಯೇ ಚ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಾಸ್ತಥಾ ದೂಷೀವಿಷಾಪಹಾಃ||೪೫||
View original
सशेषं मूषिकविषं प्रकुप्यत्यभ्रदर्शने|
यथायथं वा कालेषु दोषाणां वृद्धिहेतुषु|
तत्र सर्वे यथावस्थं प्रयोज्याः स्युरुपक्रमाः|
यथास्वं ये च निर्दिष्टास्तथा दूषीविषापहाः||४५||
Show commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಯನ್ಮೂಷಿಕವಿಷಂ ಚಿಕಿತ್ಸಯಾ ನಿಶ್ಶೇಷಂ ನ ನಿರಸ್ತಂ ತದಭ್ರದರ್ಶನೇ ಪ್ರಕುಪ್ಯತಿ| ಅಥವಾ ಯೇನೈವ ದೋಷೇಣಾಧಿಕಂ ಯನ್ಮೂಷಿಕವಿಶಂ ತತ್ತಸ್ಯ ವೃದ್ಧಿಹೇತುಷು ಕೋಲೋಷ್ವಾಯುಷ್ಕಾಮೀಯೋಕ್ತೇಶು ಪ್ರಕುಪ್ಯತಿ| ತತ್ರ ಸಶೇಷವಿಷವೃದ್ಧೌ ಅವಸ್ಥಾನತಿಕ್ರಮೇಣ ಯಥಾದೋಷಞ್ಚ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಾ ಉಪಕ್ರಮಾ ಪ್ರಯೋಜ್ಯಾಃ ಸ್ಯುಃ| ತಥಾ ದೂಷೀವಿಷಾಪಹಾಶ್ಚೋಪಕ್ರಮಾಃ| ಇತಿ ಮೂಷಿಕವಿಷೋಪಕ್ರಮಃ|| ೪೫||
Adhikarana ಅಲರ್ಕವಿಷಚಿಕಿತ್ಸಾ (೪೬) · Śloka ೪೬
ದಂಶನ್ತ್ವಲರ್ಕದಷ್ಟಸ್ಯ ದಗ್ಧಮುಷ್ಣೇನ ಸರ್ಪಿಷಾ|
ಪ್ರದಿಹ್ಯಾದಗದೈಸ್ತೈಸ್ತೈಃ ಪುರಾಣಂ ಚ ಘೃತಂ ಪಿಬೇತ್||೪೬||
View original
दंशन्त्वलर्कदष्टस्य दग्धमुष्णेन सर्पिषा|
प्रदिह्यादगदैस्तैस्तैः पुराणं च घृतं पिबेत्||४६||
Show commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅಲರ್ಕದಷ್ಟಸ್ಯ ದಂಶಂ ದಂಶವ್ರಣಂ ಉಷ್ಣೇನ ಸರ್ಪಿಷಾ ದಗ್ಧ್ವಾ ತೈಸ್ತೈರ್ನಾನಾವಿಧೈರಗದೈಃ ಪ್ರದಿಹ್ಯಾತ್| ಪುರಾಣಂ ಪಞ್ಚಸಂವತ್ಸರಾತೀತಞ್ಚ ಘೃತಂ ಪಿಬೇತ್| ಅಥವಾ ವ್ರಣಸ್ಯೋಪರಿಪ್ರತ್ಯಕ್ಪುಷ್ಪೀರಸೋ ನಿಷ್ಪೀಡ್ಯಃ| ಪ್ರಯುಕ್ಪುಷ್ಪೀ ಅಪಾಮಾರ್ಗಃ||೪೬||
Adhikarana ತಿಲಾದಿಕಲ್ಕಃ (೪೭) · Śloka ೪೭
ತಿಲಗುಗ್ಗುಲುದೂರ್ವಾಣಾಂ ದಾಡಿಮಸ್ಯ ಗುಡಸ್ಯ ಚ|
ಕಲ್ಕೋ ಮುಹುರ್ಮುಹುರ್ಲೇಪಃ ಶ್ವದಂಶವಿಷಜಿತ್ಪರಮ್||೪೭||
View original
तिलगुग्गुलुदूर्वाणां दाडिमस्य गुडस्य च|
कल्को मुहुर्मुहुर्लेपः श्वदंशविषजित्परम्||४७||
Show commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತಿಲಾದೀನಾಂ ಕಲ್ಕೇನ ಮುಹುರ್ಮುಹುರ್ಲೇಪಃ ಪರಂ ಶ್ವದಂಶವಿಷಜಿತ್|| ೪೭||
Adhikarana ದಂಶಬನ್ಧನಮ್ (೪೮) · Śloka ೪೮
ನಲಮೂಲಂ ಜಲೇ ಪಿಷ್ಟಂ ಪಾನಲೇಪನಯೋರ್ಹಿತಮ್|
ಮಾತುಲುಙ್ಗಚ್ಛದೈರ್ದಂಶಂ ಬಧ್ನೀಯಾದ್ದನ್ತಚರ್ವಿತೈಃ||೪೮||
View original
नलमूलं जले पिष्टं पानलेपनयोर्हितम्|
मातुलुङ्गच्छदैर्दंशं बध्नीयाद्दन्तचर्वितैः||४८||
Show commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ನಲಮೂಲಮಿತ್ಯಾದಿ ಸುಬೋಧಮ್| ದನ್ತೈಶ್ಚರ್ವಿತಾನಿ ಯಾನಿ ಮಾತುಲುಙ್ಗಪತ್ರಾಣಿ ತೈರ್ದಂಶಂ ಬಧ್ನೀಯಾತ್|| ೪೮||
Adhikarana ವಿರೇಚನಮ್ (೪೯) · Śloka ೪೯
ಅರ್ಕಕ್ಷೀರಯುತಂ ಚಾಸ್ಯ ಯೋಜ್ಯಮಾಶು ವಿರೇಚನಮ್||೪೯||
View original
अर्कक्षीरयुतं चास्य योज्यमाशु विरेचनम्||४९||
Show commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅಸ್ಯ ಚಾಲರ್ಕದಷ್ಟಸ್ಯರ್ಕಕ್ಷೀರಯುಕ್ತಂ ಯೋಗ್ಯಂ ವಿರೇಚನಮಾಶು ಯುಞ್ಜ್ಯಾತ್||೪೯||
Adhikarana ಶ್ವೇತಪುನರ್ನವಾದಿಯೋಗಃ (೫೦) · Śloka ೫೦
ಪಿಬೇತ್ ಪುನರ್ನವಾಂ ಶ್ವೇತಾಂ ಧುರ್ಧೂರಕಫಲಾನ್ವಿತಮ್||೫೦||
View original
पिबेत् पुनर्नवां श्वेतां धुर्धूरकफलान्वितम्||५०||
Show commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಶ್ವೇತಾಂ ಶುಕ್ಲಪುಷ್ಪಾಂ ಪುನರ್ನವಾಂ ಧುರ್ಧೂರಕಫಲೈರ್ಯುಕ್ತಾಂ ಪಿಬೇತ್|| ೫೦||
Adhikarana ಧತ್ತೂರಫಲಯೋಗಾಃ (೫೧) · Śloka ೫೧
ಫಲಂ ಧುರ್ಧೂರಕಾನ್ಮೂಲಂ ಕಾಕೋದುಮ್ಬರಿಕೋದ್ಭವಮ್|
ಶೀಧುನಾ ಶ್ವವಿಷಂ ಹನ್ತಿ ಪೀತಂ ವಾ ತಣ್ಡುಲಾಮ್ಬುನಾ||೫೧||
View original
फलं धुर्धूरकान्मूलं काकोदुम्बरिकोद्भवम्|
शीधुना श्वविषं हन्ति पीतं वा तण्डुलाम्बुना||५१||
Show commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಧುರ್ಧೂರಕಫಲಂ ಕಾಕೋದುಮ್ಬರಿಕಾಮೂಲಂ ಚ ಶೀಧುನಾ ವಾ ತಣ್ಡುಲಾಮ್ಬುನಾ ವಾ ಪೀತಂ ಶ್ವವಿಷಂ ಹನ್ತಿ|| ೫೧||
Adhikarana ಪಲಲಾದಿಯೋಗಃ (೫೨) · Śloka ೫೨
ಏಕಧ್ಯಂ ಪಲಲಂ ತೈಲಂ ರೂಪಿಕಾಯಾಃ ಪಯೋ ಗುಡಃ|
ಭಿನತ್ತಿ ವಿಷಮಲರ್ಕಂ ಘನವೃನ್ದಮಿವಾನಿಲಃ||೫೨||
View original
एकध्यं पललं तैलं रूपिकायाः पयो गुडः|
भिनत्ति विषमलर्कं घनवृन्दमिवानिलः||५२||
Show commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಪಲಲಾದಿಕಮೈಕಧ್ಯಂ ಮಿಶ್ರಯಿತ್ವಾ ಪ್ರಯುಕ್ತಮಾಲರ್ಕಂ ವಿಷಂ ಭಿನತ್ತಿ| ಯಥಾ ಘನಸಮೂಹಂ ವಾಯುಃ| ರೂಪಿಕಾಃ ಅರ್ಕಃ|| ೫೨||
Adhikarana ಲಶುನಾದಿಯೋಗಃ (೫೩) · Śloka ೫೩
ಲಶುನೋಷಣವೈದೇಹೀ ವರಾ ಗೋಪಿತ್ತಕಲ್ಕಿತಾಃ|
ಪಾನನಸ್ಯಾಞ್ಜನಾಲೇಪೈಃ ಶ್ವದಷ್ಟಸ್ಯೌಷಧಂ ಪರಮ್||೫೩||
View original
लशुनोषणवैदेही वरा गोपित्तकल्किताः|
पाननस्याञ्जनालेपैः श्वदष्टस्यौषधं परम्||५३||
Show commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಲಶುನಾದಿಕಂ ಗೋಪಿತ್ತಕಲ್ಕಿತಂ ಪಾನಾದಿಭಿಃ ಪರಂ ಶ್ವದಷ್ಟೌಷಧಮ್| ವೈದೇಹೀ ಪಿಪ್ಪಲೀ|| ೫೩||
Adhikarana ಜಲವೇತಸಪತ್ರಾದಿಕ್ವಾಥಃ (೫೪) · Śloka ೫೪
ಜಲವೇತಸಪತ್ರತ್ವಙ್ಮೂಲಂ ಕ್ಷುಣ್ಣಂ ಪಚೇಜ್ಜಲೇ|
ಸಕ್ವಾಥಃ ಶೀತಲಃ ಪೀತಃ ಪರಂ ಶ್ವವಿಷಭೇಷಜಮ್|
ತತ್ಸಿದ್ಧಂ ಚ ಘ್ರುತಂ ಪಾನನಸ್ಯಾಭ್ಯಞ್ಜನಲೇಪನಮ್|
ಜಲತ್ರಾಸೇ ಸಮಸ್ತೇ ಚ ವಿಷೇ ತದ್ಗರುಡೋಪಮಮ್||೫೪||
View original
जलवेतसपत्रत्वङ्मूलं क्षुण्णं पचेज्जले|
सक्वाथः शीतलः पीतः परं श्वविषभेषजम्|
तत्सिद्धं च घ्रुतं पाननस्याभ्यञ्जनलेपनम्|
जलत्रासे समस्ते च विषे तद्गरुडोपमम्||५४||
Show commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಜಲವೇತಸಪತ್ರಾದಿಕ್ವಾಥಃ ಸುಬೋಧಃ| ತತ್ಸಿದ್ಧಮಿತಿ ಜಲವೇತಸಪತ್ರಾದಿಸಿದ್ಧಂ ಘೃತಂ ಪಾನಾದಿಪ್ರಯೋಗಾಜ್ಜಲತ್ರಾಸೇ ಸರ್ವವಿಷೇಷು ಚ ಗರುಡೋಪಮಮ್|| ೫೪||
Adhikarana ಯವಮಾಷಾದಿ ಘೃತಮ್ (೫೫) · Śloka ೫೫
ಯವಮಾಷಕುಲತ್ಥಾನಾಂ ಪಞ್ಚಮೂಲಸ್ಯ ಚಾಮ್ಭಸಿ|
ಕ್ಷೀರದ್ವಿಗುಣಿತೇ ಸರ್ಪಿಃ ಸಾಧ್ಯೇಚ್ಛ್ಲಕ್ಷ್ಣಕಲ್ಕಿತೈಃ|
ಅಶ್ವಗನ್ಧಾಸಹಾಕುಷ್ಠಬೃಹತೀರಜನೀದ್ವಯೈಃ|
ವಿದಾರೀನತಕಟ್ವಙ್ಗಪಯಸ್ಯಾಸಿನ್ದುವಾರಕೈಃ|
ಸರ್ಪಗನ್ಧಾನಖಾಭೀರುಶರ್ಕರಾರಕ್ತಚನ್ದನೈಃ|
ಶ್ವದಂಷ್ಟ್ರೋಪದ್ರವಾನ್ ಸರ್ವಾನ್ ಪಾನಾಭ್ಯಙ್ಗೈರ್ನ್ನಿಹನ್ತಿ ತತ್||೫೫||
View original
यवमाषकुलत्थानां पञ्चमूलस्य चाम्भसि|
क्षीरद्विगुणिते सर्पिः साध्येच्छ्लक्ष्णकल्कितैः|
अश्वगन्धासहाकुष्ठबृहतीरजनीद्वयैः|
विदारीनतकट्वङ्गपयस्यासिन्दुवारकैः|
सर्पगन्धानखाभीरुशर्करारक्तचन्दनैः|
श्वदंष्ट्रोपद्रवान् सर्वान् पानाभ्यङ्गैर्न्निहन्ति तत्||५५||
Show commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಯವಾದೀನಾಂ ಪಞ್ಚಮೂಲಾನ್ತಾನಾಂ ಕ್ವಾಥೇ ದ್ವಿಗುಣಕ್ಷೀರೇ ಅಶ್ವಗನ್ಧಾದಿಭಿಃ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಕಲ್ಕಿತೈಃ ಸರ್ಪಿಃ ಸಾಧಯೇತ್| ತದ್ಘೃತಂ ಸರ್ವಾನ್ ಶುನೋ ದಂಷ್ಟ್ರಯಾ ಕೃತಾನುಪದ್ರವಾನ್ ನಿಹನ್ತಿ|| ೫೫||
Adhikarana ಹೃದ್ವಿದಾಹಾದೌ ಕ್ರಮಃ (೫೬) · Śloka ೫೬
ಹೃದ್ವಿದಾಹೇ ಪ್ರಸೇಕೇ ಚ ವಿರೇಕವಮನೇ ಭೃಶಮ್|
ವಿಷದೋಷಹರೇ ಯೋಜ್ಯೇ ಶುದ್ಧೇ ಸಂಸರ್ಜನಕ್ರಮಃ||೫೬||
View original
हृद्विदाहे प्रसेके च विरेकवमने भृशम्|
विषदोषहरे योज्ये शुद्धे संसर्जनक्रमः||५६||
Show commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅಲರ್ಕದಷ್ಟೇ ಚ ಯದಿ ಹೃದ್ವಿದಾಹಃ ಪ್ರಸೇಕಶ್ಚ ಭವತಿ| ತತ್ರ ವಿಷದೋಷಹರೇ ವಿರೇಕವಮನೇ ಭೃಶಂ ಯೋಜ್ಯೇ| ತಸ್ಯ ಚ ಶುದ್ಧೇ ಹೃದಿ ಸಂಸರ್ಜನಕ್ರಮಃ|| ೫೬||
Adhikarana ಸಂಶೋಧನಂ ತೀಕ್ಷ್ಣಮೇವ ದೇಯಮ್ (೫೭) · Śloka ೫೭
ದದ್ಯಾತ್ ಸಂಶೋಧನಂ ತೀಕ್ಷ್ಣಮವಶ್ಯಂ ವಿಷನಾಶನಮ್|
ಅಶುದ್ಧಸ್ಯ ನಿರೂಢೇಽಪಿ ವ್ರಣೇ ಕುಪ್ಯತಿ ತದ್ವಿಷಮ್||೫೭||
View original
दद्यात् संशोधनं तीक्ष्णमवश्यं विषनाशनम्|
अशुद्धस्य निरूढेऽपि व्रणे कुप्यति तद्विषम्||५७||
Show commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತತ್ರ ಯದಾ ಸಂಶೋಧನಂ ದದ್ಯಾತ್ತದಾವಶ್ಯಮೇವ ತೀಕ್ಷ್ಣೈರೇವ ನಾತಿಕ್ಷ್ಣೈರ್ಯಸ್ಮಾದಸಮ್ಯಕ್ ಶುದ್ಧಸ್ಯ ನಿರೂಢೇಽಪಿ ವ್ರಣೇ ತದ್ವಿಷಂ ಕುಪ್ಯತಿ|| ೫೭||
Adhikarana ಸ್ನಪನಮ್ (೫೮) · Śloka ೫೮
ಸರತ್ನಬೀಜೌಷಧಿಭಿಃ ಕುಮ್ಭೈಃ ಶೀತಾಮ್ಬುಪೂರಿತೈಃ|
ಅಷ್ತೋತ್ತರಶತಂ ವಾರಾನ್ ಸಿದ್ಧಮನ್ತ್ರಾಭಿಮಿನ್ತ್ರಿತೈಃ|
ಅಷ್ಟೋತ್ತರಶತೋನ್ಮಾನೈಃ ಪುಷ್ಪಮಾಲಾವಗುಣ್ಠಿತೈಃ|
ಗೋಚರ್ಮಮಾತ್ರಕೇ ಲಿಪ್ತೇ ಜ್ವಲಿತಾಗ್ನೌ ಕುಶಾಸ್ತೃತೇ|
ಸ್ಥಣ್ಡಿಲೇ ಸರಿತಸ್ತೀರೇ ಸ್ನಾನಂ ವಾಸ್ಯ ಚತುಷ್ಪಥೇ||೫೮||
View original
सरत्नबीजौषधिभिः कुम्भैः शीताम्बुपूरितैः|
अष्तोत्तरशतं वारान् सिद्धमन्त्राभिमिन्त्रितैः|
अष्टोत्तरशतोन्मानैः पुष्पमालावगुण्ठितैः|
गोचर्ममात्रके लिप्ते ज्वलिताग्नौ कुशास्तृते|
स्थण्डिले सरितस्तीरे स्नानं वास्य चतुष्पथे||५८||
Show commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅಸ್ಯ ಚಾಲರ್ಕದಷ್ಟಸ್ಯ್ ಸರಿತಸ್ತೀರೇ ವಾ ಚತುಷ್ಪಥೇ ವಾ ಸ್ಥಣ್ಡಿಲೇ ಭೂಪ್ರದೇಶೇ ಗೋಚರ್ಮಮಾತ್ರಸ್ಥಾನೇ ಲಿಪ್ತೇ ಜ್ವಲಿತಾಗ್ನೌ ಕುಶೈಶ್ಚಾಸ್ತೃತೇ ಸರತ್ನಬೀಜಾದಿಭಿಃ ಕುಮ್ಭೈರ್ಘಟೈಃ ಸ್ನಾನಂ ಸ್ಯಾತ್| ರತ್ನೈರ್ಬೀಜೈರ್ದ್ಧಾನ್ಯೈಶ್ಚೌಷಧೈಶ್ಚ ಸಹ ಯೇ ವರ್ತನ್ತೇ ತೇ ತಥೋಕ್ತಃ| ಯೇ ಚ ಕುಮ್ಭಾಃ ಸಿದ್ಧಮನ್ತ್ರೇಣಾಷ್ಟತ್ತರಂ ಶತಂ ವಾರಾನಭಿಮನ್ತ್ರಿತಾಸ್ತೈಃ| ಯೇ ಜಲೇನ ಪೂರ್ಣಾಃ ಸನ್ತಸ್ತೇ| ಯೇ ಅಷ್ಟೋತ್ತರಂ ಶತಮುನ್ಮಾನೇನ ಭವನ್ತಿ, ತೈಃ ಕಲಶೈಃ|| ೫೮||
Adhikarana ಅಲರ್ಕವಿಷೇ ಮನ್ತ್ರಃ (೫೯) · Śloka ೫೯
ಅಲರ್ಕಾಧಿಪತೇ ಯಕ್ಷ ಸಾರಮೇಯಗಣಾಧಿಪ|
ಅಲರ್ಕಜುಷ್ಟಮೇತಂ ಮೇ ನಿರ್ವಿಷಂ ಕುರು ಮಾಚಿರಾತ್|
ಸ್ವಾಹೇತಿ ಮನ್ತ್ರೋಽಲರ್ಕಾರ್ತ್ತೇ ಸರ್ವಕರ್ಮಸು ಶಸ್ಯತೇ||೫೯||
View original
अलर्काधिपते यक्ष सारमेयगणाधिप|
अलर्कजुष्टमेतं मे निर्विषं कुरु माचिरात्|
स्वाहेति मन्त्रोऽलर्कार्त्ते सर्वकर्मसु शस्यते||५९||
Show commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅಲರ್ಕಾಧಿಪತ ಇತ್ಯಾದಿ ಸ್ವಾಹಾನ್ತೋ ಮನ್ತ್ರೋಲರ್ಕಾರ್ತ್ತೇ ಪುರುಷೇ ಸರ್ವಕರ್ಮಸು ಶಸ್ಯತೇ| ಹೇ ಅಲರ್ಕಾಭಿಧಾನ, ಅಧಿಪತೇ ಸ್ವಾಮಿನ್, ಹೇ ಯಕ್ಷಗಣಾನಾಂ ಸಾರಮೇಯಗಣಾನಾಂ ಚಾಧಿಪ| ಏನಮಲರ್ಕಜುಷ್ಟಂ ಮೇ ನಿರ್ವಿಷಂ ಕುರು ಮಾಚಿಶತ್ ಶೀಘ್ರಂ ಸ್ವಾಹೇತಿ ಮನ್ತ್ರಪದಮ್|| ೫೯||
Adhikarana ನಖದನ್ತಕ್ಷತಮ್ (೬೦) · Śloka ೬೦
ಚತುಷ್ಪಾದ್ಭಿರ್ದ್ವಿಪಾರ್ದ್ಭಿರ್ವಾ ನಖದನ್ತಪರಿಕ್ಷತಮ್|
ಶೂಯತೇ ಪಚ್ಯತೇ ರಾಗಜ್ವರಸ್ತ್ರಾವರುಜಾನ್ವಿತಮ್||೬೦||
View original
चतुष्पाद्भिर्द्विपार्द्भिर्वा नखदन्तपरिक्षतम्|
शूयते पच्यते रागज्वरस्त्रावरुजान्वितम्||६०||
Show commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಚತುಷ್ಪಾದ್ಭಿಃ ಪ್ರಾಣಿಭಿಃ ದ್ವಿಪಾದ್ಭಿಶ್ಚ ಮನುಷ್ಯಾದಿಭಿರ್ನಖಪರಿಕ್ಷತಂ ದನ್ತಪರಿಕ್ಷತಞ್ಚ ರಾಗಾದ್ಯನ್ವಿತಂ ಸಚ್ಛೂಯತೇ ಪಚ್ಯತೇ ಚ|| ೬೦||
Adhikarana ನಖದನ್ತವಿಷೇ ಯೋಗಃ (೬೧-೪೬) · Śloka ೪೬
ಸೋಮವಲ್ಕೋಽಶ್ವಕರ್ಣಶ್ಚ ಗೋಜಿಹ್ವಾ ಹಂಸಪಾದಿಕಾ|
ರಜನ್ಯೌ ಗೈರಿಕಂ ಲೇಪೋ ನಖದನ್ತವಿಷಾಪಹಃ||೬೧||
ಇತಿ ವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸ್ಯ ಸೂನೋರ್ವಾಗ್ಭಟಸ್ಯ ಕೃತಾ ವಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹಸಂಹಿತಾಯಾಮುತ್ತರತನ್ತ್ರೇ ಮೂಷಿಕಾಲರ್ಕ ಪ್ರತಿಷೇಧೋ ನಾಮ ಷಟ್ಚತ್ವಾರಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೪೬||
View original
सोमवल्कोऽश्वकर्णश्च गोजिह्वा हंसपादिका|
रजन्यौ गैरिकं लेपो नखदन्तविषापहः||६१||
इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृता वष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे मूषिकालर्क प्रतिषेधो नाम षट्चत्वारिंशोऽध्यायः||४६||
Show commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸೋಮವಲ್ಕಾದಿನಾ ಲೇಪೋ ನಖದನ್ತವಿಷಾಪಹಃ| ಸೋಮವಲ್ಕಃ ಕಟ್ಫಲತ್ವಕ್| ಹಂಸಪದೀ ಪ್ರಸಿದ್ಧೈವ| ಅಶ್ವಕರ್ಣೋ ಮಧುಸ್ರವಾ ಪೂರ್ವದೇಶೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಃ| ('ನಖದನ್ತವಿಷಾಪಹ ಇತ್ಯತ್ರ ಮನುಷ್ಯಾಣಾಂ ದನ್ತನಖಕ್ಷತಂ ವಿಷಮನ್ಯತ್ರ ಮೈಥುನಾದಿತ್ಯಾಸ್ತಿಕಾಃ, ಇತಿ ಜೇಜ್ಜಟಃ)|| ೬೧|| ಇತಿ ಶ್ರೀಮನ್ಮಹಾಮಹೋಪಾಧ್ಯಾಯೇನ್ದುವಿರಚಿತಾಯಾ ಮಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹವ್ಯಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಶಶಿಲೇಖಾಯಾ ಮುತ್ತರತನ್ತ್ರೇ ಷಟ್ಚತ್ವಾರಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ