Skip to content

೧೩. ಸನ್ಧಿಸಿತಾಸಿತರೋಗವಿಜ್ಞಾನೀಯಃ

Adhikarana ಅಥ ಸನ್ಧಿಸಿತಾಸಿತರೋಗವಿಜ್ಞಾನೀಯೋ ನಾಮ ತ್ರಯೋದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ - ಪ್ರತಿಜ್ಞಾ (೧) · Śloka

ಅಥಾತಃ ಸನ್ಧಿಸಿತಾಸಿತರೋಗವಿಜ್ಞಾನೀಯನಾಮಾಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ||೧||

View original

अथातः सन्धिसितासितरोगविज्ञानीयनामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||

🔊 Audio coming soon

Show commentary

ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)

ಕ್ರಮಪ್ರಾಪ್ತಾನಾಂ ವರ್ತ್ಮಸನ್ಧ್ಯಾದೀನಾಂ ರೋಗೇಷು ಹೇತ್ವಾದಿಕಂ ಪ್ರದರ್ಶಯಿತುಂ ಸ್ತೋಕಪ್ರಮೇಯತ್ವಾದೇಕ ಏವಾಽಧ್ಯಾಯ ಆರಭ್ಯತೇ||೧||

Adhikarana ಸನ್ಧಿಜಾಃ ವ್ಯಾಧಯಃ - ಜಲಾಸ್ರವಃ (೨) · Śloka

ವಾಯುಃ ಕ್ರುದ್ಧಃ ಸಿರಾಃ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಜಲಾಭಂ ಜಲವಾಹಿನೀಃ| ಅಶ್ರುಂ ಸ್ರಾವಯತೇ ವರ್ತ್ಮಶುಕ್ಲಸನ್ಧೇಃ ಕನೀನಕಾತ್| ತೇನ ನೇತ್ರಮರುಗ್ರಾಗಶೋಫಂ ಸ್ಯಾತ್ ಸ ಜಲಾಸ್ರವಃ||೨||

View original

वायुः क्रुद्धः सिराः प्राप्य जलाभं जलवाहिनीः| अश्रुं स्रावयते वर्त्मशुक्लसन्धेः कनीनकात्| तेन नेत्रमरुग्रागशोफं स्यात् स जलास्रवः||२||

🔊 Audio coming soon

Show commentary

ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)

ಸ್ವಹೇತುಭಿಃ ಕ್ರುದ್ಧೋ ವಾಯುರ್ಹೇತುವಿಶೇಷಾದೇವ ನೇತ್ರೇ ಜಲವಾಹಿನೀಃ ಸಿರಾಃ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಕನೀನಕಾನ್ನಾಸಾನಿಕಟಾನ್ನೇತ್ರಾನ್ತಾಚ್ಛುಕ್ಲವರ್ತ್ಮನೋಃ ಸನ್ಧೇರಶ್ರುಂ ಸ್ರಾವಯತೇ| ತೇನ ಚಾಶ್ರುಸ್ರವಣೇನ ನೇತ್ರಂ ರುಗಾದಿರಹಿತಂ ಸ್ಯಾತ್| ಸ ರೋಗವಿಶೇಷೋ ನಾಮ್ನಾ ಜಲಾಸ್ರವಃ||೨||

Adhikarana ಕಫಾಸ್ರವಃ (೩) · Śloka

ಕಫಾತ್ಕಫಸ್ರವೇ ಶ್ವೇತಂ ಪಿಚ್ಛಿಲಂ ಬಹಲಂ ಸ್ರವೇತ್||೩||

View original

कफात्कफस्रवे श्वेतं पिच्छिलं बहलं स्रवेत्||३||

🔊 Audio coming soon

Show commentary

ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)

ಕಫಾಸ್ರವಾಖ್ಯೇ ರೋಗೇ ಕಫಾದ್ಧೇತೋಃ ಶ್ವೇತಾದಿಗುಣಮಶ್ರು ಸ್ರವೇತ್| ಬಹಲಂ ಘನಮ್||೩||

Adhikarana ಉಪನಾಹಃ (೪) · Śloka

ಕಫೇನ ಶೋಫಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣಾಗ್ರಃ ಕ್ಷಾರಬುದ್ಬುದಕೋಪಮಃ| ಪೃಥುಮೂಲಶ್ಚಲಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಃ ಸವರ್ಣೋ ಮೃದುಪಿಚ್ಛಿಲಃ| ಮಹಾನಪಾಕಃ ಕಣ್ಡೂಮಾನುಪನಾಹಃ ಸ ನೀರುಜಃ||೪||

View original

कफेन शोफस्तीक्ष्णाग्रः क्षारबुद्बुदकोपमः| पृथुमूलश्चलः स्निग्धः सवर्णो मृदुपिच्छिलः| महानपाकः कण्डूमानुपनाहः स नीरुजः||४||

🔊 Audio coming soon

Show commentary

ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)

ಕಫೇನ ತೀಕ್ಷ್ಣಾಗ್ರಾದಿಗುಣಃ ಶೋಫೋ ಭವತಿ ಸ ನಾಮ್ನೋಪನಾಹಃ| ತೀಕ್ಷ್ಣಾಗ್ರೋ ನಿಶಿತಮುಖಃ| ಕ್ಷಾರಬುದ್ಬುದಾಃ ಪಚ್ಯಮಾನೇ ಕ್ಷಾರೇಽಗ್ನಿಸಂಯೋಗಾದುತ್ಪದ್ಯನ್ತೇ||೪||

Adhikarana ರಕ್ತಾಸ್ರವಃ (೫) · Śloka

ರಕ್ತಾದ್ರಕ್ತಾಸ್ರವೇ ತಾಮ್ರಂ ಬಹೂಷ್ಣಂ ಚಾಶ್ರು ಸಂಸ್ರವೇತ್||೫||

View original

रक्ताद्रक्तास्रवे ताम्रं बहूष्णं चाश्रु संस्रवेत्||५||

🔊 Audio coming soon

Show commentary

ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)

ರಕ್ತಾಸ್ರವನಾಮ್ನಿ ರೋಗೇ ರಕ್ತಾದ್ಧೇತೋಸ್ತಾಮ್ರಾದಿಸ್ವರೂಪಮಶ್ರು ಸ್ರವೇತ್||೫||

Adhikarana ಪರ್ವಣೀ (೬) · Śloka

ವರ್ತ್ಮಸನ್ಧ್ಯಾಶ್ರಯಾ ಶುಕ್ಲೇ ಪಿಟಕಾ ದಾಹಶೂಲಿನೀ| ತಾಮ್ರಾ ಮುದ್ಗೋಪಮಾ ಭಿನ್ನಾ ರಕ್ತಂ ಸ್ರವತಿ ಪರ್ವಣೀ||೬||

View original

वर्त्मसन्ध्याश्रया शुक्ले पिटका दाहशूलिनी| ताम्रा मुद्गोपमा भिन्ना रक्तं स्रवति पर्वणी||६||

🔊 Audio coming soon

Show commentary

ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)

ತತ ಏವ ರತ್ಕಾಚ್ಛುಕ್ಲೇ ಭಾಗೇ ವರ್ತ್ಮಸನ್ಧ್ಯಾಶ್ರಯಾಂ ತನ್ಮೂಲಾ ದಾಹಾದಿಗುಣಾ ಪಿಟಕಾ ಭವತಿ| ಸಾ ಚ ಭಿನ್ನಾ ರಕ್ತಮೇವ ಸ್ರವತಿ| ಸಾ ನಾಮ್ನಾ ಪರ್ವಣೀತ್ಯುಚ್ಯತೇ||೬||

Adhikarana ಪೂಯಾಸ್ರವಃ (೭) · Śloka

ಪೂಯಾಸ್ರಾವೇ ಮಲಾಃ ಸಾಸ್ರಾ ವರ್ತ್ಮಸನ್ಧೇಃ ಕನೀನಕಾತ್| ಸ್ರಾವಯನ್ತಿ ಮುಹುಃ ಪೂಯಂ ಸಾಸೃಕ್ ತ್ವಙ್ಮಾಂಸಪಾಕತಃ||೭||

View original

पूयास्रावे मलाः सास्रा वर्त्मसन्धेः कनीनकात्| स्रावयन्ति मुहुः पूयं सासृक् त्वङ्मांसपाकतः||७||

🔊 Audio coming soon

Show commentary

ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)

ಪೂಯಾಸ್ರಾವನಾಮ್ನಿ ರೋಗೇ ಮಲಾ ವಾತಾದಯೋಽಸ್ರಮಿಶ್ರಾಃ ಕನೀನಕಾದ್ವರ್ತ್ಮಸನ್ಧೇಸ್ತ್ವಙ್ಮಾಂಸಪಾಕೇನ ಸಾಸೃಕ್ ಪೂಯಂ ಸ್ರಾವಯನ್ತಿ||೭||

Adhikarana ಪೂಯಾಲಸಃ (೮) · Śloka

ಪೂಯಾಲಸೋ ವ್ರಣಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮಃ ಶೋಫಸಂರಮ್ಭಪೂರ್ವಕಃ| ಕನೀನಸನ್ಧಾವಾಧ್ಮಾಯೀ ಪೂಯಾಸ್ರಾವೀ ಸವೇದನಃ||೮||

View original

पूयालसो व्रणः सूक्ष्मः शोफसंरम्भपूर्वकः| कनीनसन्धावाध्मायी पूयास्रावी सवेदनः||८||

🔊 Audio coming soon

Show commentary

ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)

ಕನೀನಕೇ ವರ್ತ್ಮಸನ್ಧೌ ಶೋಫಸಂರಮ್ಭಪೂರ್ವಕಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮೋ ಯೋ ವ್ರಣ ಆಧ್ಮಾಯಿತ್ವಾದಿಗುಣಃ ಸ ಪೂಯಾಲಸನಾಮಾ ರೋಗಃ ಆದೌ ಶೋಫಸಂರಮ್ಭೋ ತತಃ ಸ್ವಯಂ ಭಿನ್ನೋ ವ್ರಣ ಇತಿ ಪೂರ್ವಶಬ್ದಾರ್ಥಃ||೮||

Adhikarana ಅಲಜೀ (೯) · Śloka

ಕನೀನಸ್ಯಾನ್ತರಲಜೀ ಶೋಫೋ ರುಕ್ತೋದದಾಹವಾನ್||೯||

View original

कनीनस्यान्तरलजी शोफो रुक्तोददाहवान्||९||

🔊 Audio coming soon

Show commentary

ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)

ಕನೀನೇ ವರ್ತ್ಮಸನ್ಧಾವನ್ತರ್ಭಾಗೇ ಯೋ ರುಜಾದಿಮಾನ್ ಶೋಫಃ ಸ ನಾಮ್ನಾಽಲಜೀ||೯||

Adhikarana ಕೃಮಿಗ್ರನ್ಥಿಃ (೧೦) · Śloka ೧೦

ಅಪಾಙ್ಗೇ ವಾ ಕನೀನೇ ವಾ ಕಣ್ಡೂಷಾಪಕ್ಷ್ಮಪೋಟವಾನ್| ಪೂಯಸ್ರಾವೀ ಕೃಮಿಗ್ರನ್ಥಿಃ ಗ್ರನ್ಥಿಃ ಕೃಮಿಯುತೋಽರ್ತಿಮಾನ್||೧೦||

View original

अपाङ्गे वा कनीने वा कण्डूषापक्ष्मपोटवान्| पूयस्रावी कृमिग्रन्थिः ग्रन्थिः कृमियुतोऽर्तिमान्||१०||

🔊 Audio coming soon

Show commentary

ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)

ನೇತ್ರಸ್ಯಾಪಾಙ್ಗೇ ವಾ ಕನೀನೇ ವ ಕಣ್ಡ್ವಾದಿಮಾನ್ ಪೂಯಾಸ್ರಾವೀ ಕೃಮಿಯುಕ್ತಶ್ಚಾರ್ತಿಮಾಂಶ್ಚ ಯೋ ಗ್ರನ್ಥಿಃ ಸ ನಾಮ್ನಾ ಕೃಮಿಗ್ರನ್ಥಿಃ| ಇತಿ ನವ ರೋಗಾಃ ವರ್ತ್ಮಶುಕ್ಲಸನ್ಧಿಜಾಃ||೧೦||

Adhikarana ಸನ್ಧಿರೋಗೇ ಸಾಧ್ಯಾಸಾಧ್ಯವಿಭಾಗಃ (೧೧) · Śloka ೧೧

ಉಪನಾಹಕೃಮಿಗ್ರನ್ಥಿಪೂಯಾಲಾಸಕಪರ್ವಣೀಃ| ಶಸ್ತ್ರೇಣ ಸಾಧಯೇತ್ಪಞ್ಚ ಸಾಲಜೀನಾಸ್ರಚಾಂಸ್ತ್ಯಜೇತ್||೧೧||

View original

उपनाहकृमिग्रन्थिपूयालासकपर्वणीः| शस्त्रेण साधयेत्पञ्च सालजीनास्रचांस्त्यजेत्||११||

🔊 Audio coming soon

Show commentary

ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)

ಏಷು ಚೋಪನಾಹಾದೀಂಶ್ಚತುರಃ ಶಸ್ತ್ರೇಣ ಸಾಧಯೇತ್ ಚಿಕಿತ್ಸೇತ್| ಅಲಜ್ಯಾಸಹಿತಾನಾಸ್ರಾವಾನ್ ವಾತಕಫರಕ್ತಜಾನ್ ಪೂಯಾಸ್ರಾವಂ ಚೇತಿ ಪಞ್ಚತ್ಯಜೇದಸಾಧ್ಯತ್ವಾತ್| ಪಿತ್ತಮಿತ್ಯಾದಿನಾ ಸಿತಭಾಗರೋಗಾ ಉಚ್ಯನ್ತೇ||೧೧||

Adhikarana ಸಿತಜಾಃ ರೋಗಾಃ - ತತ್ರಾದೌ ಶುಕ್ತಿಕಾ (೧೨) · Śloka ೧೨

ಪಿತ್ತಂ ಕುರ್ಯಾತ್ಸಿತೇ ಬಿನ್ದೂನಸಿತಶ್ಯಾವಪೀತಕಾನ್| ಮಲಾಕ್ತಾದರ್ಶತುಲ್ಯಂ ವಾ ಸರ್ವಂ ಶುಕ್ಲಮದಾಹರುಕ್| ರೋಗೋಽಯಂ ಶುಕ್ತಿಕಾಸಂಜ್ಞಃ ಸಶಕೃದ್ಭೇದತೃಡ್ಜ್ವರಃ||೧೨||

View original

पित्तं कुर्यात्सिते बिन्दूनसितश्यावपीतकान्| मलाक्तादर्शतुल्यं वा सर्वं शुक्लमदाहरुक्| रोगोऽयं शुक्तिकासंज्ञः सशकृद्भेदतृड्ज्वरः||१२||

🔊 Audio coming soon

Show commentary

ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)

ಪಿತ್ತಂ ಕೃದ್ಧಂ ಸಿತೇ ಭಾಗೇ ಅಸಿತಾದಿವರ್ಣಾನ್ ಬಿನ್ದೂಂಸ್ತಿಲಕಾನ್ ಕುರ್ಯಾತ್| ಅಥವಾ ಸರ್ವಂ ಶುಕ್ಲಂ ಮಲಲಿಪ್ತದರ್ಪಣಸದೃಶಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಉಭಯತ್ರಾಪಿ ದಾಹರುಗಭಾವಃ| ಏತದುಭಯಮಪಿ ಶಕೃದ್ಭೇದಾದಿಯೋಗಾನ್ನಾಮ್ನಾ ಶುಕ್ತಿಕೇತಿ ರೋಗೋ ಭವತಿ ||೧೨||

Adhikarana ಶುಕ್ಲಾರ್ಮ (೧೩) · Śloka ೧೩

ಕಫಾಚ್ಛುಕ್ಲೇ ಸಮಂ ಶ್ವೇತಂ ಚಿರವೃದ್ಧ್ಯಧಿಮಾಂಸಕಮ್| ಶುಕ್ಲಾರ್ಮ ||೧೩||

View original

कफाच्छुक्ले समं श्वेतं चिरवृद्ध्यधिमांसकम्| शुक्लार्म ||१३||

🔊 Audio coming soon

Show commentary

ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)

ಶುಕ್ಲೇ ಭಾಗೇ ಕಫಾದ್ಭೇತೋಃ ಸಮಾದಿಗುಣಂ ಯದಧಿಮಾಂಸಂ ತನ್ನಾಮ್ನಾ ಶುಕ್ಲಾರ್ಮ||೧೩||

Adhikarana ಬಲಾಸಗ್ರಥಿತಃ (೧೪) · Śloka ೧೪

ಶೋಫಸ್ತ್ವರುಜಃ ಸವರ್ಣೋ ಬಹಲೋ ಮೃದುಃ| ಗುರುಃ ಸ್ನಿಗ್ಧೋಽಮ್ಬುಬಿನ್ದ್ವಾಭೋ ಬಲಾಸಗ್ರಥಿತಃ ಸ್ಮೃತಃ||೧೪||

View original

शोफस्त्वरुजः सवर्णो बहलो मृदुः| गुरुः स्निग्धोऽम्बुबिन्द्वाभो बलासग्रथितः स्मृतः||१४||

🔊 Audio coming soon

Show commentary

ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)

ಯಸ್ತು ಶೋಫಃ ಕಫಾಚ್ಛುಕ್ಲೇ ಅರುಜತ್ವಾದಿಯುಕ್ತೋಽಮ್ಬೂನ್ಬಿನ್ದುಸದೃಶಃ ಸ ನಾಮ್ನಾ ಬಲಾಸಗ್ರಥಿತ ಆಚಾರ್ಯೈಃ ಸ್ಮೃತಃ||೧೪||

Adhikarana ಪಿಷ್ಟಕಮ್ (೧೫) · Śloka ೧೫

ಬಿನ್ದುಭಿಃ ಪಿಷ್ಟಧವಲೈರುತ್ಸನ್ನೈಃ ಪಿಷ್ಟಕಂ ವದೇತ್||೧೫||

View original

बिन्दुभिः पिष्टधवलैरुत्सन्नैः पिष्टकं वदेत्||१५||

🔊 Audio coming soon

Show commentary

ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)

ಶಾಲಿಪಿಷ್ಟವಚ್ಛುಕ್ಲೈಃ ಸೋತ್ಸೇಧೈಶ್ಚ ಬಿನ್ದುಭಿರ್ಯುಕ್ತಂ ರೋಗಂ ನಾಮ್ನಾ ಪಿಷ್ಟಕಂ ವದೇದ್ವೈದ್ಯಃ||೧೫||

Adhikarana ಸಿರೋತ್ಪಾತಃ (೧೬) · Śloka ೧೬

ರಕ್ತರಾಜೀತತಂ ಶುಕ್ಲಮೂಷ್ಯತೇ ಯತ್ ಸವೇದನಮ್| ಸಶೋಫಾಶ್ರೂಪದೇಹಂ ಚ ಸಿರೋತ್ಪಾತಃ ಸ ಶೋಣಿತಾತ್||೧೬||

View original

रक्तराजीततं शुक्लमूष्यते यत् सवेदनम्| सशोफाश्रूपदेहं च सिरोत्पातः स शोणितात्||१६||

🔊 Audio coming soon

Show commentary

ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)

ಶುಕ್ಲಂ ನೇತ್ರದ್ರವ್ಯಂ ಯತ್ ಲೋಹಿತಾಭೀ ರಾಜೀಭಿಸ್ತತಂ ವ್ಯಾಪ್ತಂ ಸವೇದನಂಶೋಫಾದಿರಹಿತಂ ಚೋಷ್ಯತೇ ಸದಾಹಂ ಭವತಿ ಸ ಗದೋ ನಾಮ್ನಾ ಸಿರೋತ್ಪಾತಃ ಸ ಚಾಸ್ರಾತ್ ಭವತಿ ||೧೬||

Adhikarana ಸಿರಾಹರ್ಷಃ (೧೭) · Śloka ೧೭

ಉಪೇಕ್ಷಿತಃ ಸಿರೋತ್ಪಾತೋ ರಾಜೀಸ್ತಾ ಏವ ವರ್ಧಯನ್| ಕುರ್ಯಾತ್ ಸಾಸ್ರಂ ಸಿರಾಹರ್ಷಂ ತೇನಾಕ್ಷ್ಯುದ್ವೀಕ್ಷಣಾಕ್ಷಮಮ್||೧೭||

View original

उपेक्षितः सिरोत्पातो राजीस्ता एव वर्धयन्| कुर्यात् सास्रं सिराहर्षं तेनाक्ष्युद्वीक्षणाक्षमम्||१७||

🔊 Audio coming soon

Show commentary

ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)

ಏಷ ಸಿರೋತ್ಪಾತ ಉಪೇಕ್ಷಿತೋಽಚಿಕಿತ್ಸಿತಃ ತಾ ಏವ ಲೋಹಿತಾಃ ಸಿರೋತ್ಪಾತರಾಜೀರ್ವರ್ಧಯನ್ನಶ್ರುಣಾ ಸಹ ನಾಮ್ನಾ ಸಿರಾಹರ್ಷಂ ಗುದಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ತೇನ ಸಿರಾ ಹರ್ಷೇಣಾಕ್ಷಿ ನೇತ್ರಮುದ್ವೀಕ್ಷಣೇಽಕ್ಷಮಂ ಭವತಿ||೧೭||

Adhikarana ಸಿರಾಜಾಲಮ್ (೧೮) · Śloka ೧೮

ಸಿರಾಜಾಲಂ ಸಿರಾಜಾಲಂ ಬೃಹದ್ರಕ್ತಂ ಘನೋನ್ನತಮ್||೧೮||

View original

सिराजालं सिराजालं बृहद्रक्तं घनोन्नतम्||१८||

🔊 Audio coming soon

Show commentary

ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)

ಸಿರಾಜಾಲಂ ಸಿರಾಸಮೂಹೋ ಬೃಹತ್ವಾದಿಗುಣಂ ನಾಮ್ನಾ ಸಿರಾಜಾಲಂ ಶುಕ್ಲೇ ಭವತಿ||೧೮||

Adhikarana ಶೋಣಿತಾರ್ಮ (೧೯) · Śloka ೧೯

ಶೋಣಿತಾರ್ಮ ಸಮಂ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಂ ಪದ್ಮೇಭಮಧಿಮಾಂಸಕಮ್||೧೯||

View original

शोणितार्म समं श्लक्ष्णं पद्मेभमधिमांसकम्||१९||

🔊 Audio coming soon

Show commentary

ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)

ಸಮಾದಿಗುಣಂ ಪದ್ಮಸಮರೂಪಂ ಚಾಧಿಮಾಂಸಂ ನಾಮ್ನಾ ಶೋಣಿತಾರ್ಮ||೧೯||

Adhikarana ಅರ್ಜುನಃ (೨೦) · Śloka ೨೦

ನೀರುಕ್ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣೋಽರ್ಜುನೋ ಬಿನ್ದುಃ ಶಶಲೋಹಿತಲೋಹಿತಃ||೨೦||

View original

नीरुक्श्लक्ष्णोऽर्जुनो बिन्दुः शशलोहितलोहितः||२०||

🔊 Audio coming soon

Show commentary

ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)

ಶಶಲೋಹಿತವಚ್ಛಶರಕ್ತವಲ್ಲೋಹಿತವರ್ಣೋ ಯೋ ಬಿನ್ದುರ್ನಿರುಕ್ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಶ್ಚ ಶುಕ್ಲೇ ಭವತಿ ಸ ನಾಮ್ನಾರ್ಜುನ ಉಚ್ಯತೇ ||೨೦||

Adhikarana ಪ್ರಸ್ತಾರ್ಯರ್ಮ (೨೧) · Śloka ೨೧

ಮೃದ್ವಾಶುವೃದ್ಧ್ಯರುಙ್ಮಾಂಸಂ ಪ್ರಸ್ತಾರಿ ಶ್ಯಾವಲೋಹಿತಮ್| ಪ್ರಸ್ತಾರ್ಯರ್ಮ ಮಲೈಃ ಸಾಸ್ರೈಃ ||೨೧||

View original

मृद्वाशुवृद्ध्यरुङ्मांसं प्रस्तारि श्यावलोहितम्| प्रस्तार्यर्म मलैः सास्रैः ||२१||

🔊 Audio coming soon

Show commentary

ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)

ಸಾಸ್ರೈಃ ಸರಕ್ತೈರ್ಮಲೈರ್ವಾತಾದಿಭಿರ್ಮೃದ್ವಾದಿಗುಣಂ ಮಾಂಸಂ ಶುಕ್ಲೇ ನಾಮ್ನಾ ಪ್ರಸ್ತಾರ್ಯರ್ಮೋಚ್ಯತೇ| ಪ್ರಸ್ತಾರೀತ್ಯತ್ಯುತ್ಸನ್ನವಿಸ್ತೃತಮ್||೨೧||

Adhikarana ಸ್ನಾವಾರ್ಮ (೨೨) · Śloka ೨೨

ಸ್ನಾವಾರ್ಮ ಸ್ನಾವಸನ್ನಿಭಮ್||೨೨||

View original

स्नावार्म स्नावसन्निभम्||२२||

🔊 Audio coming soon

Show commentary

ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)

ಸ್ನಾವಸನ್ನಿಭಮಧಿಮಾಂಸಂ ನಾಮ್ನಾ ಸ್ನಾವಾರ್ಮ ಭವತಿ ||೨೨||

Adhikarana ಅಧಿಮಾಂಸಾರ್ಮ (೨೩) · Śloka ೨೩

ಶುಷ್ಕಾಸೃಕ್ಪಿಣ್ಡವಚ್ಛ್ಯಾವಂ ಯನ್ಮಾಂಸಂ ಬಹಲಂ ಪೃಥು| ಅಧಿಮಾಂಸಾರ್ಮ ತತ್ ||೨೩||

View original

शुष्कासृक्पिण्डवच्छ्यावं यन्मांसं बहलं पृथु| अधिमांसार्म तत् ||२३||

🔊 Audio coming soon

Show commentary

ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)

ಯಾನ್ಮಾಂಸಂ ಶುಷ್ಕರಕ್ತವಚ್ಛ್ಯಾವಂ ಬಹಲಂ ಘನಂ ಪೃಥು ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ತನ್ನಾಮ್ನಾ ಅಧಿಮಾಂಸಾರ್ಮ||೨೩||

Adhikarana ಸಿರಾಃ (ಸಿರಾಜಪಿಟಕಾಃ) (೨೪) · Śloka ೨೪

ದಾಹಘರ್ಷವತ್ಯಃ ಸಿರಾವೃತಾಃ| ಕೃಷ್ಣಾಸನ್ನಾಃ ಸಿರಾಸಂಜ್ಞಾಃ ಪಿಟಕಾಃ ಸರ್ಷಪೋಪಮಾಃ||೨೪||

View original

दाहघर्षवत्यः सिरावृताः| कृष्णासन्नाः सिरासंज्ञाः पिटकाः सर्षपोपमाः||२४||

🔊 Audio coming soon

Show commentary

ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)

ಶುಕ್ಲಭಗೇ ಯಾಃ ಸರ್ಷಪೋಪಮಾಃ ಪಿಟಕಾಃ ಕೃಷ್ಣಾಭಾಗಸ್ಯಾಸನ್ನಾ ನಿಕಟವರ್ತಿನ್ಯೋ ದಾಹಾದಿಮಿತ್ಯಃ ಸಿರಾಭಿಶ್ಚಾವೃತಾಸ್ತಾಃ ಸಿರಾಸಂಜ್ಞಾಃ ಸಂಜ್ಞಯಾ ಸಿರಾ ಇತಿ ಭವನ್ತಿ| ಇತಿ ತ್ರಯೋದಶ ರೋಗಾಃ ಸಿತಜಾಃ||೨೪||

Adhikarana ಸಿತವ್ಯಾಧೀನಾಂ ಚಿಕಿತ್ಸಾಸೂತ್ರಮ್ (೨೫) · Śloka ೨೫

ಶುಕ್ತಿಹರ್ಷಸಿರೋತ್ಪಾತಪಿಷ್ಟಕಗ್ರಥಿತಾರ್ಜುನಮ್| ಸಾಧಯೇದೌಷಧೈಃ ಷಟ್ಕಂ ಶೇಷಂ ಶಸ್ತ್ರೇಣ ಸಪ್ತಕಮ್| ನವೋತ್ಥಂ ತದಪಿ ದ್ರವ್ಯೈರರ್ಮೋಕ್ತಂ ಯತ್ತು ಪಞ್ಚಧಾ| ತಚ್ಛೇದ್ಯಮಸಿತಪ್ರಾಪ್ತಂ ಮಾಂಸಸ್ನಾವಸಿರಾವೃತಮ್| ಚರ್ಮೋದ್ದಾಲವದುಚ್ಛಾಯಿ ದೃಷ್ಟಿಪ್ರಾಪ್ತಂ ತು ವರ್ಜಯೇತ್||೨೫||

View original

शुक्तिहर्षसिरोत्पातपिष्टकग्रथितार्जुनम्| साधयेदौषधैः षट्कं शेषं शस्त्रेण सप्तकम्| नवोत्थं तदपि द्रव्यैरर्मोक्तं यत्तु पञ्चधा| तच्छेद्यमसितप्राप्तं मांसस्नावसिरावृतम्| चर्मोद्दालवदुच्छायि दृष्टिप्राप्तं तु वर्जयेत्||२५||

🔊 Audio coming soon

Show commentary

ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)

ಏಷು ಚ ಶುಕ್ತಿತಹರ್ಷಕ್ರಮಾದಿಪಠೈತಂ ಷಟ್ಕಂ ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣೈರೌಷಧೈಃ ಸಾಧಯೇತ್| ಹರ್ಷಃ ಸಿರಾಹರ್ಷಃ| ಶೇಷೇ ಯತ್ ಲಕ್ಷಣಕ್ರಮಪಾಠೇ ಶುಕ್ತಿಹರ್ಷಾದಿಶಿಷ್ಟಮಧಿಮಾಂಸಾರ್ಮಸಿರೋತ್ಪಾತಾದಿಸಪ್ತಕಂ ತಚ್ಛಸ್ತ್ರೇಣ ಸಾಧಯೇಚ್ಚಿಕಿತ್ಸೇತ್| ನ ಕೇವಲಂ ತಚ್ಛುಕ್ತ್ಯಾದಿಷಟ್ಕಮೌಷಧೈಃ ಸಾಧಯೇದ್ಯಾವದೇತತ್ ಸಪ್ತಕಮಪಿ ಅಚಿರಕಾಲಜಾತಂ ಸತ್| ಯತ್ ಪುನರೇತೇಷ್ವೇವ ಮಧ್ಯೇ ಪಞ್ಚಭಿಃ ಪ್ರಕಾರೈಃ ಶುಕ್ಲಾರ್ಮ, ಶೋಣಿತಾರ್ಮ, ಪ್ರಸ್ತಾರ್ಯರ್ಮ, ಸ್ನಾವಾರ್ಮ, ಅಧಿಮಾಂಸಾರ್ಮಾಖ್ಯೈರಮೋಕ್ತಂ ತಚ್ಛುಕ್ಲಭಾಗ ಸ್ಥಿತ ಏವ ಛೇದ್ಯಮ್| ಅಸಿತಪ್ರಾಪ್ತಾದಿರೂಪಂ ವರ್ಜಯೇತ್| ಅಸಿತಂ ಕೃಷ್ಣಾಭಗಸ್ತಸ್ಯಾನ್ತರ್ದೃಷ್ಟಿಃ|| ೨೫||

Adhikarana ಕೃಷ್ಣಭಾಗವ್ಯಾಧಯಃ ಕ್ಷತಶುಕ್ಲಮ್ (೨೬) · Śloka ೨೬

ಪಿತ್ತಂ ಕೃಷ್ಣೇಽಥವಾ ದೃಷ್ಟೌ ಶುಕ್ಲಂ ತೋದಾಶ್ರುರಾಗವತ್| ಛಿತ್ವಾ ತ್ವಚಂ ಜನಯತಿ ತೇನ ಸ್ಯಾತ್ಕೃಷ್ಣಮಣ್ಡಲಮ್| ಪಕ್ವಜಮ್ಬೂನಿಭಂ ಚಿಞ್ಚಿನ್ನಿಮ್ನಂ ಚ ಕ್ಷತಶುಕ್ಲಕಮ್| ತತ್ ಕೃಚ್ಛ್ರಸಾಧ್ಯಂ ಯಾಪ್ಯಂ ತು ದ್ವಿತೀಯಪಟಲವ್ಯಧಾತ್| ತತ್ರ ತೋದಾದಿಬಾಹುಲ್ಯಂ ಸೂಚೀವಿದ್ಧಾಭಾಕೃಷ್ಣತಾ| ತೃತೀಯಪಟಲಚ್ಛೇದಾದಸಾಧ್ಯಂ ನಿಚಿತಂ ವ್ರಣೈಃ||೨೬||

View original

पित्तं कृष्णेऽथवा दृष्टौ शुक्लं तोदाश्रुरागवत्| छित्वा त्वचं जनयति तेन स्यात्कृष्णमण्डलम्| पक्वजम्बूनिभं चिञ्चिन्निम्नं च क्षतशुक्लकम्| तत् कृच्छ्रसाध्यं याप्यं तु द्वितीयपटलव्यधात्| तत्र तोदादिबाहुल्यं सूचीविद्धाभाकृष्णता| तृतीयपटलच्छेदादसाध्यं निचितं व्रणैः||२६||

🔊 Audio coming soon

Show commentary

ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)

ಪಿತ್ತಂ ಕೃಷ್ಣ ಇತ್ಯಾದಿನಾ ಕೃಷ್ಣಭಾಗವ್ಯಾಧಯಃ| ಪಿತ್ತಂ ದುಷ್ಟಂ ಕೃಷ್ಣೇ ವಾ ದೃಷ್ಟೌ ವಾ ತ್ವಚಂ ಛಿತ್ವಾ ತೋದಾದಿಯುಕ್ತಂ ಶುಕ್ಲವಿನ್ದ್ವಾಕೃತಿ ರೋಗಂ ಜನಯತಿ| ತೇನ ಚ ರೋಗೇಣ ಕೃಷ್ಣಮಣ್ಡಲಂ ನೇತ್ರೇ ಪಕ್ವಜಮ್ಬೂಫಲಪ್ರಖ್ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿಚ್ಚ ನಿಮ್ನಂ ಭವತಿ ತಚ್ಛುಕ್ಲಂ ಕ್ಷತಶುಕ್ಲಂ ನಾಮ್ನೋಚ್ಯತೇ| ತತ್ ಬಹಿಸ್ಥಿತತ್ವಾತ್ ಕೃಚ್ಛ್ರಸಾಧ್ಯಮ್| ತದೇವ ದ್ವಿತೀಯಪಟಲವ್ಯಧಾದ್ಯಾಪ್ಯಂ ಭವತಿ| ಪಟಲಂ ನೇತ್ರತ್ವಕ್| ತತ್ರ ಯಾಪ್ಯೇ ಪೂರ್ವಾಪೇಕ್ಷಯಾ ತೋದಾದಿಬಹುಲತ್ವಂ ಸೂಚೀವಿದ್ಧಸಮಕೃಷ್ಣಭಾಗತಾ ಚ ನೇತ್ರಸ್ಯ ಭವತಿ| ಯದಾ ತು ತದೇವ ತೃತೀಯಮಪಿ ಪಟಲಂ ವ್ಯಾಪ್ನೋತಿ ತದಾ ವ್ರಣೈರ್ನಿಚಿತಮಸಾಧ್ಯಂ ಕ್ಷತಶುಕ್ಲಕಂ ಭವತಿ| ಇತಿ ಕ್ಷತಶುಕ್ಲಮ್||೨೬||

Adhikarana ಶುದ್ಧಶುಕ್ಲಮ್ (೨೭) · Śloka ೨೭

ಶಙ್ಖಶುಕ್ಲಂ ಕಫಾತ್ಸಾಧ್ಯಂ ನಾತಿರುಕ್ಶುದ್ಧಶುಕ್ಲಕಮ್||೨೭||

View original

शङ्खशुक्लं कफात्साध्यं नातिरुक्शुद्धशुक्लकम्||२७||

🔊 Audio coming soon

Show commentary

ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)

ಯತ್ತು ಕೃಷ್ಣೇ ಕಫಾದ್ಧೇತೋಃ ಶಙ್ಖವಚ್ಛುಕ್ಲಂ ಭವತಿ ತತ್ ಸಾಧ್ಯಂ ನ ಚಾತಿರುಙ್ ನಾಮ್ನಾ ತು ಶುದ್ಧಶುಕ್ಲಮ್||೨೭||

Adhikarana ಅಜಕಾ (೨೮) · Śloka ೨೮

ಆತಾಮ್ರಪಿಚ್ಛಿಲಾಸ್ರಸ್ರುದಾತಾಮ್ರಪಿಟಕಾತಿರುಕ್| ಅಜಾವಿಟಸದೃಶೋಚ್ಛಾಯಕಾರ್ಷ್ಣ್ಯಾ ವರ್ಜ್ಯಾಸೃಜಾಜಕಾ||೨೮||

View original

आताम्रपिच्छिलास्रस्रुदाताम्रपिटकातिरुक्| अजाविटसदृशोच्छायकार्ष्ण्या वर्ज्यासृजाजका||२८||

🔊 Audio coming soon

Show commentary

ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)

ಅಸೃಜಾ ರಕ್ತೇನಾತಿರುಗಾಲೋಹಿತಾ ಪಿಟಕಾ ತಾಮ್ರವರ್ಣಾಸ್ರಸ್ರುದ್ಭವತಿ ಅಜಾವಿಟ್ಸದೃಶಂ ಕಾರ್ಷ್ಣ್ಯಮುಚ್ಛ್ರಾಯಶ್ಚ ಯಸ್ಯಾಃ ಸಾ ತಥೋಕ್ತಾ ಸೈವಂವಿಧಾ ಪಿಟಕಾ ವರ್ಜ್ಯೋಪೇಕ್ಷಣೀಯಾ ನಾಮ್ನಾ ಅಜಕಾ ||೨೮||

Adhikarana ಸಿರಾಶುಕ್ಲಮ್ (೨೯) · Śloka ೨೯

ಸಿರಾಶುಕ್ಲಂ ಮಲೈಃ ಸಾಸ್ರೈಸ್ತಜ್ಜುಷ್ಟಂ ಕೃಷ್ಣಮಣ್ಡಲಮ್| ಸತೋದದಾಹತಾಮ್ರಾಭಿಃ ಸಿರಾಭಿರವತನ್ಯತೇ| ಅನಿಮಿತ್ತೋಷ್ಣಶೀತಾಚ್ಛಘನಾಸ್ರಸುಚ್ಚ ತತ್ತ್ಯಜೇತ್||೨೯||

View original

सिराशुक्लं मलैः सास्रैस्तज्जुष्टं कृष्णमण्डलम्| सतोददाहताम्राभिः सिराभिरवतन्यते| अनिमित्तोष्णशीताच्छघनास्रसुच्च तत्त्यजेत्||२९||

🔊 Audio coming soon

Show commentary

ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)

ಸಿರಾಶುಕ್ಲಂ ನಾಮ್ನಾ ಭವತಿ ಸಾಸ್ರೈರ್ಮಲೈರ್ವಾತಾದಿಭಿಸ್ತೇನ ಜುಷ್ಟಂ ಸೇವಿತಂ ಕೃಷ್ಣಮಣ್ಡಲಂ ತೋದಾದಿಯುತಾಭಿಃ ಸಿರಾಭಿರವತನ್ಯತೇ ವ್ಯಾಪ್ತೇ| ಅಕಾರಣಾದೇವ ಚೋಷ್ಣಂ ವಾ ಶೀತವಾಚ್ಛಂ ವಾಽಶ್ರು ಸ್ರವತಿ ತತ್ ಸಿರಾಶುಕ್ಲಂ ತ್ಯಜೇತ್ ||೨೯||

Adhikarana ತೀವ್ರವೇದನಮ್ (೩೦) · Śloka ೩೦

ದೋಷೈಃ ಸಾಸ್ರೈಃ ಸದೃಕ್ಕೃಷ್ಣಂ ನೀಯತೇ ಶುಕ್ಲರೂಪತಾಮ್| ಧವನಾಭ್ರೋಪಲಿಪ್ತಾಭಂ ನಿಷ್ಪಾವಾಱ್ಧದಲಾಕೃತಿ| ಅತಿತೀವ್ರರುಜಾರಾಗದಾಹಶ್ವಯಥುಪೀಡಿತಮ್| ಪಾಕಾತ್ಯಯೇನ ತಚ್ಛುಕ್ಲಂ ವರ್ಜಯೇತ್ತೀವ್ರವೇದನಮ್||೩೦||

View original

दोषैः सास्रैः सदृक्कृष्णं नीयते शुक्लरूपताम्| धवनाभ्रोपलिप्ताभं निष्पावाऱ्धदलाकृति| अतितीव्ररुजारागदाहश्वयथुपीडितम्| पाकात्ययेन तच्छुक्लं वर्जयेत्तीव्रवेदनम्||३०||

🔊 Audio coming soon

Show commentary

ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)

ಸರಕ್ತೈರ್ವಾತಾದಿಭಿಃ ಸದೃಷ್ಟಿಮಣ್ಡಲಂ ಕೃಷ್ಣಂ ಶುಕ್ಲರೂಪತಾಂ ನೀಯತೇ| ಧವಲೇನ ಶುಕ್ಲೇನಾಭ್ರೇಣೋಪಲಿಪ್ತಮಿವ ಭಾತಿ| ನಿಷ್ಪಾವಸ್ಯ ರಾಜಶಿಮ್ಬೀಫಲಸ್ಯಾರ್ಧದಲಾಕೃತಿ| ಅತಿತೀವ್ರೇಣ ರುಜಾದಿನಾ ಪೀಡಿತಂ ತತ್ತು ಪಾಕಾತ್ಯಯೇನ ಪಾಕಸ್ಯಾತಿಕ್ರಾನ್ತ್ಯಾ ವರ್ಜಯೇನ್ನಾಮ್ನಾ ತೀವ್ರವೇದನಮ್||೩೦||

Adhikarana ಶುಕ್ಲಾನಾಮಸಾಧ್ಯಲಕ್ಷಣಮ್ (೧೩) · Śloka ೧೩

ಯಸ್ಯ ವಾ ಲಿಙ್ಗನಾಶೋಽನ್ತಃ ಶ್ಯಾವಂ ಯದ್ವಾ ಸಲೋಹಿತಮ್| ಅತ್ಯುತ್ಸೇಧಾವಗಾಢಂ ವಾ ಸಾಸ್ರನಾಡೀವ್ರಣಾವೃತಮ್| ಪುರಾಣಂ ವಿಷಮಂ ಮಧ್ಯೇ ವಿಚ್ಛಿನ್ನಂ ಯಚ್ಚ ಶುಕ್ಲಕಮ್| ಪಞ್ಚೇತ್ಯುಕ್ತಾ ಗದಾಃ ಕೃಷ್ಣೇ ಸಾಧ್ಯಾಸಾಢ್ಯವಿಭಾಗತಃ||೩೧|| ಇತಿ ವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸ್ಯ ಸೂನೋರ್ವಾಗ್ಭಟಸ್ಯ ಕೃತಾವಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹಸಂಹಿತಾಯಾಮುತ್ತರತನ್ತ್ರೇ ಸಿತಾಸಿತರೋಗ ವಿಜ್ಞಾನೀಯೋ ನಾಮ ತ್ರಯೋದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೧೩||

View original

यस्य वा लिङ्गनाशोऽन्तः श्यावं यद्वा सलोहितम्| अत्युत्सेधावगाढं वा सास्रनाडीव्रणावृतम्| पुराणं विषमं मध्ये विच्छिन्नं यच्च शुक्लकम्| पञ्चेत्युक्ता गदाः कृष्णे साध्यासाढ्यविभागतः||३१|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे सितासितरोग विज्ञानीयो नाम त्रयोदशोऽध्यायः||१३||

🔊 Audio coming soon

Show commentary

ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)

ಯಸ್ಯ ವೇತ್ಯಾದಿನಾ ಶುಕ್ಲಾನಾಮಸಾಧ್ಯಲಕ್ಷಣಮ್| ಲಿಙ್ಗನಾಶೋ ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣಲಕ್ಷಣಃ| ಅವಗಾಢೋ ನಿಮ್ನಃ| ವಿಷಮಂ ನಿಮ್ನೋನ್ನತಮ್| ಇತಿ ಪಞ್ಚ ಗದಾಃ ಕ್ಷತಶುಕ್ಲ, ಶುದ್ಧಶುಕ್ಲ, ಅಜಕಾ, ಶಿರಾಶುಕ್ಲ, ತೀವ್ರವೇದನಾಖ್ಯಾಃ ಕೃಷ್ಣಭಾಗೇ ಸಾಧ್ಯಾಸಾಧ್ಯವಿಭಾಗೇನೋಕ್ತಾಃ| ದೃಷ್ಟೌ ತು ಪೃಥಗ್ವಕ್ಷ್ಯತ ಇತಿ|| ೩೧|| ಇತಿ ಶ್ರೀಮನ್ಮಹಾಮಹೋಪಾಧ್ಯಾಯೇನ್ದುವಿರಚಿತಾಯಾಮಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹ- ವ್ಯಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಶಶಿಲೇಖಾಯಾಮುತ್ತರತನ್ತ್ರೇ ತ್ರಯೋದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೧೩||