Adhikarana അഥ കര്ണരോഗവിജ്ഞാനീയോ നാമൈകവിംശോऽധ്യായഃ - പ്രതിജ്ഞാ (൧) · Śloka ൧
അഥാതഃ കര്ണരോഗവിജ്ഞാനീയം നാമാധ്യായം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ|
ഇതി ഹ സ്മാഹുരാത്രേയാദയോ മഹര്ഷയഃ||൧||
View original
अथातः कर्णरोगविज्ञानीयं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः|
इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
Show commentary
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
നേത്രരോഗാണാം നിര്ണയം കൃത്വോര്ദ്വാങ്ഗചികിത്സാപ്രസങ്ഗേന കര്ണരോഗാണാം ഹേത്വാദികം പ്രദര്ശയിതുമധ്യായ ആരഭ്യതേ||൧||
Adhikarana വാതകര്ണരോഗഃ (൨) · Śloka ൨
പ്രതിശ്യായജലക്രീഡാകര്ണകണ്ഡൂയനൈര്മരുത്|
മിഥ്യായോഗേന ശബ്ദസ്യ കുപിതോऽന്യൈശ്ച കോപനൈഃ|
പ്രാപ്യ ശ്രോത്രസിരാഃ കുര്യാച്ഛൂലം സ്രോതസി വേഗവത്|
അര്ധാവഭേദകം സ്തമ്ഭം ശിശിരാനാഭിനന്ദനമ്|
ചിരാച്ച പാകഃ പക്വന്തു ലസീകാമല്പശഃ സ്രവേത്|
ശ്രോതം ശൂന്യമകസ്മാച്ച സ്യാത് സഞ്ചാരവിചാരവത്||൨||
View original
प्रतिश्यायजलक्रीडाकर्णकण्डूयनैर्मरुत्|
मिथ्यायोगेन शब्दस्य कुपितोऽन्यैश्च कोपनैः|
प्राप्य श्रोत्रसिराः कुर्याच्छूलं स्रोतसि वेगवत्|
अर्धावभेदकं स्तम्भं शिशिरानाभिनन्दनम्|
चिराच्च पाकः पक्वन्तु लसीकामल्पशः स्रवेत्|
श्रोतं शून्यमकस्माच्च स्यात् सञ्चारविचारवत्||२||
Show commentary
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
പ്രതിശ്യായാദിഭിര്ഹേതുഭിരന്യൈശ്ച നിദാനോക്തൈര്മരുദ്വായുഃ കുപിതഃ ശ്രോത്രസ്രോതസി വേഗവച്ഛൂലമര്ധാവഭേദകാദികഞ്ച കുരുതേ| പ്രതിശ്യായോ നാസാരോഗേഷു വക്ഷ്യതേ| അര്ധാവഭേദകഃ ശിരോരോഗേഷു| ശിശിരാനാഭിനന്ദനം ശീതദ്വേഷഃ| ചിരാച്ച പാകഃ ശ്രോത്രേ സ്യാത്| പക്വം ച ശ്രോത്രമകസ്മാദ്വിനാകാരണം സഞ്ചാരവിചാരവത് സ്യാത്| ക്ഷണം സംവൃതമാഭാതി ക്ഷണം വിവൃതമിത്യര്ഥഃ| ഇതി വാതകര്ണരോഗഃ||൨||
Adhikarana പിത്തകര്ണരോഗഃ (൩) · Śloka ൩
ശൂലം പിത്താത്സദാഹോഷാ ശീതേച്ഛാ ശ്വയഥും ജ്വരമ്|
ആശുപാകം പ്രപക്വം ച സപീതലസികാസ്രുതിഃ|
സാ ലസീകാ സ്പൃശേദ്യദ്യത്തത്തത്പാകമുപൈതി ച||൩||
View original
शूलं पित्तात्सदाहोषा शीतेच्छा श्वयथुं ज्वरम्|
आशुपाकं प्रपक्वं च सपीतलसिकास्रुतिः|
सा लसीका स्पृशेद्यद्यत्तत्तत्पाकमुपैति च||३||
Show commentary
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
പിത്താത് സ്വഹേതുതഃ കുപിതാച്ഛ്രോത്രസ്രോതസി ദോഹാദിയുക്തം ശൂലം സ്യാദിതി സമ്ബന്ധഃ| ആശുപാകാദികം ചാര്ഥാച്ഛ്രോത്രവിശേഷണം ബോദ്ധവ്യമ്| സുബോധമ്| ഇതി പിത്തകര്ണരോഗലിങ്ഗമ്||൩||
Adhikarana കഫകര്ണരോഗഃ (൪) · Śloka ൪
കഫാച്ഛിരോഹനുഗ്രീവാഗൌരവം മന്ദതാ രുജഃ|
കണ്ഡൂശ്വയഥുരുഷ്ണോച്ഛാ പാകാച്ഛ്ര്വേതഘനസ്രുതിഃ||൪||
View original
कफाच्छिरोहनुग्रीवागौरवं मन्दता रुजः|
कण्डूश्वयथुरुष्णोच्छा पाकाच्छ्र्वेतघनस्रुतिः||४||
Show commentary
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
കഫാദിതി| പ്രകരണാത്കര്ണരോഗേ ശിരോഗൌരവാദികം ലിങ്ഗമ്||൪||
Adhikarana രക്തകര്ണരോഗഃ (൫) · Śloka ൫
കരോതി ശ്രവണേ ശൂലമഭിഘാതാദിദൂഷിതമ്|
രക്തം പിത്തസമാനാര്തി കിഞ്ചിദ്വാധികലക്ഷണമ്||൫||
View original
करोति श्रवणे शूलमभिघातादिदूषितम्|
रक्तं पित्तसमानार्ति किञ्चिद्वाधिकलक्षणम्||५||
Show commentary
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
അഭിഘാതാദിനാ രക്തസ്യ കോപസ്തേന ദൂഷിതം രക്തം ശ്രവണേ കര്ണേ ശൂലം കരോതി| തച്ച രക്തകര്ണരോഗം പിത്തകര്ണരോഗസമാനലിങ്ഗം ഭവതി| തതോऽപി പിത്താത് കിഞ്ചിദധികലക്ഷണമിതി രക്തകര്ണരോഗഃ||൫||
Adhikarana സന്നിപാതകര്ണരോഗഃ (൬) · Śloka ൬
ശൂലം സമുദിതൈര്ദോഷൈഃ സശോഫജ്വരതീവ്രരുക്|
പര്യായാദുഷ്ണശീതേച്ഛം ജായേതേ ശ്രുതിജാഡ്യവത്|
പക്വം സിതാസിതാരക്തഘനപൂയപ്രവാഹി ച||൬||
View original
शूलं समुदितैर्दोषैः सशोफज्वरतीव्ररुक्|
पर्यायादुष्णशीतेच्छं जायेते श्रुतिजाड्यवत्|
पक्वं सितासितारक्तघनपूयप्रवाहि च||६||
Show commentary
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
സമുദിതൈഃ സന്നിപതിതൈര്ദോഷൈര്വാതാദിഭിഃ ശോഫാദിയുക്തം ശൂലം ശ്രോത്രേ ജായതേ| പര്യായേണ നിരന്തരാവൃത്ത്യാ ഉഷ്ണോച്ഛാ ശീതേച്ഛാ ച യസ്മിന് ശൂലേ തത്പര്യായാദുഷ്ണശീതേച്ഛമ്| പര്യായാദേവ ശ്രുതിജാഡ്യവത്| തച്ച ശ്രോത്രം പക്വം സിതാസിതാദിഗുണപൂയപ്രവാഹി ഭവതീതി സന്നിപാതകര്ണരോഗഃ||൬||
Adhikarana കര്ണനാദഃ (൭) · Śloka ൭
ശബ്ദവാഹിസിരാസംസ്ഥേ ശ്രൃണോതി പവനേ മുഹുഃ|
നാദാനകസ്മാദ്വിധാന് കര്ണനാദം വദന്തി തമ്||൭||
View original
शब्दवाहिसिरासंस्थे श्रृणोति पवने मुहुः|
नादानकस्माद्विधान् कर्णनादं वदन्ति तम्||७||
Show commentary
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
ശബ്ദവഹാസു സിരാസു കാരണവിശേഷവശാത് സ്ഥിതേ പവനേ പുരുഷോ മുഹുഃ പ്രതിക്ഷണമകസ്മാത് കാരണം വിനാ വിവിധാനസതോ നാദാന് ശ്രൃണോതി| തം കര്ണരോഗം കര്ണനാദമിത്യാചാര്യാ വദന്തി||൭||
Adhikarana ബധിരത്വമ് (൮) · Śloka ൮
ശ്ലേഷ്മണാനുഗതോ വായുര്നാദോ വാ സമുപേക്ഷിതഃ|
ഉച്ചൈഃ കൃച്ഛ്രാച്ഛുതിം കുര്യാദ്ബധിരത്വം ക്രമേണ ച||൮||
View original
श्लेष्मणानुगतो वायुर्नादो वा समुपेक्षितः|
उच्चैः कृच्छ्राच्छुतिं कुर्याद्बधिरत्वं क्रमेण च||८||
Show commentary
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
ശ്ലേഷ്മണാ വായുരനുഗത ഉച്ചൈഃ കൃച്ഛ്രാച്ച ശ്രുതിം കുര്യാത്| അഥവാ കര്ണനാദാഖ്യോ രോഗ ഉപേക്ഷിതഃ സന്നേവം കുര്യാത്| ഉഭയത്രാപി ക്രമേണ ബധിരത്വമയം രോഗഃ സപ്തമഃ||൮||
Adhikarana പ്രതീനാഹഃ (൯) · Śloka ൯
വാതേന ശോഷിതഃ ശ്ലേഷ്മാ സ്രോതോ ലിമ്പേത്തതോ ഭവേത്|
രുഗ്ഗൌരവം വിധാനം ച സഃ പ്രതീനാഹസംജ്ഞിതഃ||൯||
View original
वातेन शोषितः श्लेष्मा स्रोतो लिम्पेत्ततो भवेत्|
रुग्गौरवं विधानं च सः प्रतीनाहसंज्ञितः||९||
Show commentary
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
കാരണവിശേഷവശാദ്വാതേന ശ്ലേഷ്മാ ശോഷിതഃ സന് കര്ണസ്രോതോ ലിമ്പേത്തതഃ സ്രോതോലേപാത് കര്ണേ രുഗാദികം ഭവേത്| സ ഏവമ്ഭൂതോ രോഗഃ സംജ്ഞയാ പ്രതീനാഹഃ||൯||
Adhikarana കണ്ഡൂഃ ശോഫശ്ച (൧൦) · Śloka ൧൦
കണ്ഡൂശോഫൌ കഫാച്ഛ്രോത്രേ സ്ഥിരൌ തത്സംജ്ഞയാ സ്മൃതൌ||൧൦||
View original
कण्डूशोफौ कफाच्छ्रोत्रे स्थिरौ तत्संज्ञया स्मृतौ||१०||
Show commentary
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
കഫാദ്ധേതോര്യൌ ശ്രോത്രേ സ്ഥിരൌ കണ്ഡൂശോഫൌ തൌ തത്സംജ്ഞയാ കണ്ഡൂശോഫാവിതി നാമ്നാ സ്മൃതാവാചാര്യൈഃ| ഏകഃ കണ്ഡൂഃ ദ്വിതീയഃ ശോഫഃ||൧൦||
Adhikarana പൂതികര്ണകഃ (൧൧) · Śloka ൧൧
കഫോ വിദഗ്ധഃ പിത്തേന സരുജം നീരുജം തഥാ|
ധനപൂതിബഹുക്ലേദം കുരുതേ പൂതികര്ണകമ്||൧൧||
View original
कफो विदग्धः पित्तेन सरुजं नीरुजं तथा|
धनपूतिबहुक्लेदं कुरुते पूतिकर्णकम्||११||
Show commentary
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
പിത്തേന കര്ത്രാ കഫോ വിദഗ്ധഃ വിദാഹാവസ്ഥാം നീതഃ പൂതികര്ണാഖ്യം രോഗം കുരുതേ| കിമ്ഭൂതമിത്യാഹ| സരുജം വാ നീരുജം വാ ഉഭയഥാപി ഘനപൂതി ബഹുക്ലേദമ്||൧൧||
Adhikarana ക്രിമികര്ണകഃ (൧൨) · Śloka ൧൨
വാതാദിദൂഷിതം ശ്രോതം മാംസാസൃക്ലേദജാ രുജമ്|
ഖാദന്തോ ജന്തവഃ കുര്യസ്തീവ്രാം സ ക്രിമികര്ണകഃ||൧൨||
View original
वातादिदूषितं श्रोतं मांसासृक्लेदजा रुजम्|
खादन्तो जन्तवः कुर्यस्तीव्रां स क्रिमिकर्णकः||१२||
Show commentary
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
ജന്തവഃ ക്രിമയഃ ഖാദന്തോ ഭക്ഷയന്തഃ പ്രകരണാത് കര്ണം തത്രൈവ സമ്ഭവാത്തീവ്രാം രുജം കുര്യുഃ| സ രോഗോ നാമ്നാ ക്രിമികര്ണകഃ| കിമ്ഭൂതാ ജന്തവ ആഹ-വാതാദിഭിഃ സ്വകാരണകുപിതൈര്ദൂഷിതേ യേ ശ്രോത്രസമ്ബന്ധിനീ മാംസാസൃജീ തയോര്വിക്ലേദസ്തജ്ജാഃ||൧൨||
Adhikarana വിദ്രധ്യര്ശോऽര്ബുദാനി (൧൩) · Śloka ൧൩
ശ്രോത്രകണ്ഡൂയനാജ്ജാതേ ക്ഷതേ സ്യാത് പൂര്വലക്ഷണഃ|
വിദ്രധിഃ പൂര്വവച്ചാന്യഃ ശോഫോऽര്ശോര്ബുദമീരിതമ്|
തേഷു രുക് പൂതികര്ണത്വം ബധിരത്വം ക്രമേണ ച||൧൩||
View original
श्रोत्रकण्डूयनाज्जाते क्षते स्यात् पूर्वलक्षणः|
विद्रधिः पूर्ववच्चान्यः शोफोऽर्शोर्बुदमीरितम्|
तेषु रुक् पूतिकर्णत्वं बधिरत्वं क्रमेण च||१३||
Show commentary
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
ശ്രോതസ്യ കണ്ഡൂയനേന ക്ഷതേ വ്രണേ ജാതേ സതി പൂര്വലക്ഷണസ്തീവ്രരൂഗ്രുപോ വിദ്രധ്യാഖ്യോ രോഗഃ സ്യാത്| അന്യശ്ച വിദ്രധിഃ പൂര്വവന്നിദാനോക്തവിദ്രധിഹേതുനാ ഭവത്യേഷ ച വിദ്രധേരേവ ഭേദാന്തരം തേന സംഖ്യായാം ന പ്രവിശതി| ശോഫശ്ച യഃ കര്ണേ സ നാമ്നാ ഏകാര്ശ ഈരിതഃ ദ്വിതീയോऽര്ബുദം ഏവമേതൌ ദ്വൌ രോഗാവേകീകൃത്യ പൂര്വൈഃ സഹ പഞ്ചദശ തു ഭവന്തി| തേഷു ചാനാന്തരോക്തേഷു വിദ്രധ്യര്ശോऽര്ബുദേഷു ക്രമേണ യഥാസങ്ഖ്യം രുഗാദിത്രയം ജായതേ| ബധിരത്വം ച ജായതേ ( ഇതി ച പാഠഃ )||൧൩||
Adhikarana കൂചികര്ണകഃ (൧൪) · Śloka ൧൪
ഗര്ഭേऽനിലാത് സങ്കുചിതാ ശഷ്കുലീ കൂചികര്ണകഃ||൧൪||
View original
गर्भेऽनिलात् सङ्कुचिता शष्कुली कूचिकर्णकः||१४||
Show commentary
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
ഗര്ഭാവസ്ഥായാമനിലാദ്ധേതോര്ഗര്ഭാനിലാത് ശഷ്കുലീ സങ്കുചിതാ സ രോഗേ നാമ്നാ കൂചികര്ണകഃ||൧൪||
Adhikarana പിപ്പലീ (൧൫) · Śloka ൧൫
ഏകോ നീരുഗനേകോ വാ ഗര്ഭേ മാംസാങ്കുരഃ സ്ഥിരഃ|
പിപ്പലീ പിപ്പലീമാനഃ||൧൫||
View original
एको नीरुगनेको वा गर्भे मांसाङ्कुरः स्थिरः|
पिप्पली पिप्पलीमानः||१५||
Show commentary
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
ഗര്ഭാവസ്ഥായാമേവ കര്ണേ ഏകോ വാऽനേകോ വാ സ്ഥിരഃ പിപ്പലീപ്രമാണോ യോ മാംസാങ്കുരഃ സ നാമ്നാ പിപ്പലീ ||൧൫||
Adhikarana വിദാരികാ (൧൬) · Śloka ൧൬
സന്നിപാതാദ്വിദാരികാ|
സവര്ണഃ സരുജഃ സ്തബ്ധഃ ശ്വയഥുഃ സ ഉപേക്ഷിതഃ|
കടുതൈലനിഭം പക്വഃ സ്രവേത് കൃച്ഛ്രേണ രോഹതി|
സങ്കോചയതി രൂഢാ ച സാ ധ്രുവം കര്ണശഷ്കുലീമ്||൧൬||
View original
सन्निपाताद्विदारिका|
सवर्णः सरुजः स्तब्धः श्वयथुः स उपेक्षितः|
कटुतैलनिभं पक्वः स्रवेत् कृच्छ्रेण रोहति|
सङ्कोचयति रूढा च सा ध्रुवं कर्णशष्कुलीम्||१६||
Show commentary
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
സന്നിപാതാദ്ധേതോര്യഃ ശ്വയഥുഃ സവര്ണാദിഗുണ ഉപേക്ഷിതശ്ച പക്വഃ സന് കടുതൈലനിഭം തത്സദൃശം സ്രാവം സ്രവേത് കൃച്ഛ്രേണ രോഹതി ബഹുകാലപ്രയുക്തഭൈഷജ്യസംസ്കാരാദ്രൂഢോ ഭവതി| സഃ ശ്വയഥുര്വിദാരികാ നാമ രോഗഃ| സാ ച വിദാരികാ രൂഢാ ലബ്ധാസ്പദാ സതീ ധ്രുവമവശ്യം കര്ണശഷുലീം സങ്കോചയതി||൧൬||
Adhikarana പാലീശോഷഃ (൧൭) · Śloka ൧൭
സിരാസ്ഥഃ കുരുതേ വായുഃ പാലീശോഷം തദാഹ്വയമ്||൧൭||
View original
सिरास्थः कुरुते वायुः पालीशोषं तदाह्वयम्||१७||
Show commentary
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
കര്ണസിരാസ്ഥോ വായുഃ പാല്യാം ശോഷം നാമ്നാ പാലീശോഷസംജ്ഞം കുരുതേ||൧൭||
Adhikarana തന്ത്രികാ (൧൮) · Śloka ൧൮
കൃശാ ദൃഢാ ച തന്ത്രീവത്പാലീ വാതേന തന്ത്രികാ||൧൮||
View original
कृशा दृढा च तन्त्रीवत्पाली वातेन तन्त्रिका||१८||
Show commentary
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
വാതേന പാലീ വീണാതന്ത്രീവത് കൃശാ ദൃഢാ ച ഭവതി; സ തന്ത്രികാ നാമ രോഗഃ||൧൮||
Adhikarana പാരിപോടഃ (൧൯) · Śloka ൧൯
സുകുമാരേ ചിരോത്സര്ഗാത് സഹസൈവ പ്രവര്ധതേ|
കര്ണേ ശോഫഃ സരുക്പാല്യാമരുണഃ പരിപോടവാന്|
പരിപോടശ്ച പവനാത്||൧൯||
View original
सुकुमारे चिरोत्सर्गात् सहसैव प्रवर्धते|
कर्णे शोफः सरुक्पाल्यामरुणः परिपोटवान्|
परिपोटश्च पवनात्||१९||
Show commentary
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
സുകുമാരേ കര്ണേ ബഹുകാലമുപേക്ഷ്യ ഝടിതി പ്രകര്ഷേണ വര്ധിതേ അരുണഃ പരിപോടവാംശ്ച സരുക്പാല്യാം ശോഫഃ സ്യാത്| പരിപോടശ്ചര്മദരണമ്| സ രോഗഃ പവനാദ്ധേതോര്ഭവതി| നാമ്നാ പരിപോടഃ||൧൯||
Adhikarana ഉത്പാതഃ (൨൦) · Śloka ൨൦
ഉത്പാതഃ പിത്തശോണിതാത്|
ഗുര്വാഭരണഭാരാദ്യൈഃ ശ്യാവോ രുഗ്ദാഹപാകവാന്|
ശ്വയഥുഃ സ്ഫോടപിടകാരാഗോഷാക്ലേദസംയുതഃ||൨൦||
View original
उत्पातः पित्तशोणितात्|
गुर्वाभरणभाराद्यैः श्यावो रुग्दाहपाकवान्|
श्वयथुः स्फोटपिटकारागोषाक्लेदसंयुतः||२०||
Show commentary
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
ഗുര്വാഭരണഭാരാദ്യൈഃ പ്രകുപിതാത് പിത്തശോണിതാത് ശ്യാവാദിഗുണഃ സ്ഫോടാദിസംയുക്തശ്ച യഃ ശ്വയഥുഃ സ ഉത്പാതോ നാമ രോഗഃ|| ൨൦||
Adhikarana ഉന്മന്ഥഃ (൨൧) · Śloka ൨൧
പാല്യാം ശോഫോऽനിലകഫാത്സര്വതോ നിര്വ്യഥഃ സ്ഥിരഃ|
സ്തബ്ധഃ സവര്ണഃ കണ്ഡൂമാനുന്മന്ഥോ ഗല്ലിരശ്ച സഃ||൨൧||
View original
पाल्यां शोफोऽनिलकफात्सर्वतो निर्व्यथः स्थिरः|
स्तब्धः सवर्णः कण्डूमानुन्मन्थो गल्लिरश्च सः||२१||
Show commentary
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
അനിലകഫാദ്ധേതോഃ പാല്യാം സര്വതോദിക്കം നിര്യഥാദിഗുണഃ ശോഫോ ഭവതി; സ രോഗോ നാമ്നാ ഉന്മന്ഥോ ഗല്ലിരശ്ച്യോച്യതേ||൨൧||
Adhikarana ദുഃഖവര്ധനഃ (൨൨) · Śloka ൨൨
ദുര്വിദ്ധേ വര്ധിതേ കര്ണേ സകണ്ഡൂദാഹപാകരുക്|
ശ്വയഥുഃ സന്നിപാതോത്ഥഃ സ നാമ്നാ ദുഃഖവര്ധനഃ||൨൨||
View original
दुर्विद्धे वर्धिते कर्णे सकण्डूदाहपाकरुक्|
श्वयथुः सन्निपातोत्थः स नाम्ना दुःखवर्धनः||२२||
Show commentary
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
യശ്ച കര്ണോ ദുര്വിദ്ധഃ സന് വര്ധിതസ്തസ്മിന് യഃ കണ്ഡ്വാദിഗുണഃ സന്നിപാതോത്ഥഃ ശ്വയഥുഃ സ നാമ്നാ ദുഃഖവര്ധനഃ||൨൨||
Adhikarana ലിഹ്യാഖ്യാഃ പിടകാഃ (൨൩) · Śloka ൨൩
കഫാസൃക്കൃമിജാഃ സൂക്ഷ്മാഃ സകണ്ഡൂക്ലേദവേദനാഃ|
ലിഹ്യാഖ്യാഃ പിടകാസ്താ ഹി ലിഹ്യുഃ പാലീമുപേക്ഷിതാഃ||൨൩||
View original
कफासृक्कृमिजाः सूक्ष्माः सकण्डूक्लेदवेदनाः|
लिह्याख्याः पिटकास्ता हि लिह्युः पालीमुपेक्षिताः||२३||
Show commentary
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
കഫാദിജാഃ കണ്ഡ്വാദിയുക്താഃ പിടകാ നാമ്നാ ലിഹ്യാഖ്യാസ്താ ഹ്യുപേക്ഷിതാഃ പാലീം ലിഹ്യുഃ ശോഷയേയുരിത്യര്ഥഃ||൨൩||
Adhikarana സാധ്യാസാധ്യതാ (൨൪) · Śloka ൨൪
പിപ്പലീ സര്വജം ശൂലം വിദാരീ കൂചികര്ണകഃ|
ഏഷാമസാധ്യാ യാപ്യൈകാ തന്ത്രികാന്യാംസ്തു സാധയേത്||൨൪||
View original
पिप्पली सर्वजं शूलं विदारी कूचिकर्णकः|
एषामसाध्या याप्यैका तन्त्रिकान्यांस्तु साधयेत्||२४||
Show commentary
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
ഏഷാം കര്ണരോഗാണാം മധ്യേ പിപ്പല്യാദിചതുഷ്ടയമസാധ്യമ്| ഏകാ തന്ത്രികൈവ യാപ്യാ| ശേഷാന് ധാരയേത്||൨൪||
Adhikarana കര്ണരോഗാസങ്ഖ്യാനമ് (൨൫-൨൦) · Śloka ൨൦
പഞ്ചവിംശതിരിത്യുക്താഃ കര്ണരോഗാ വിഭാഗതഃ||൨൫||
ഇതി വൈദ്യപതിസിംഹഗുപ്തസ്യ സൂനോര്വാഗ്ഭടസ്യ കൃതാവഷ്ടാങ്ഗസംഗ്രഹസംഹിതായാമുത്തരതന്ത്രേ കര്ണരോഗവിജ്ഞാനീയോ നാമൈകവിംശോऽധ്യായഃ||൨൧||
ഇതി വൈദ്യപതിസിംഹഗുപ്തസ്യ സൂനോര്വാഗ്ഭടസ്യ കൃതാവഷ്ടാങ്ഗസംഗ്രഹസംഹിതായാമുത്തരതന്ത്രേ കര്ണരോഗവിജ്ഞാനീയോ നാമൈകവിംശോऽധ്യായഃ||൨൦||
View original
पञ्चविंशतिरित्युक्ताः कर्णरोगा विभागतः||२५||
इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे कर्णरोगविज्ञानीयो नामैकविंशोऽध्यायः||२१||
इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे कर्णरोगविज्ञानीयो नामैकविंशोऽध्यायः||२०||
Show commentary
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
ഇത്യനന്തരോക്തേന പ്രകാരേണ വാതകര്ണരോഗ, പിത്തകര്ണരോഗ, കഫകര്ണരോഗ, രക്തകര്ണരോഗ, സന്നിപാതകര്ണരോഗ, കര്ണനാദ, ബധിരത്വ, പ്രതീനാഹ, കണ്ഡൂ, ശോഫ, പൂതികര്ണക, ക്രിമികര്ണക, ഉഭയരൂപവിദ്രധ്യര്ശോര്ബുദ, കൂചികര്ണക, പിപ്പലീ, വിദാരികാ, പാലീശോഷ, തന്ത്രികാ, പരിപോടോത്പാതോന്മന്ഥ, ദുഃഖവര്ധന, ലിഹ്യാഖ്യാഃ പഞ്ചവിംശതികര്ണരോഗാ ഉക്താഃ||൨൫|| ഇതി ശ്രീമന്മഹാമഹോപാധ്യായേന്ദുവിരചിതായാമഷ്ടാങ്ഗസംഗ്രഹവ്യാഖ്യായാം ശശിലേഖായാമുത്തരതന്ത്രേ ഏകവിംശോऽധ്യായഃ