Adhikarana అధ్యాయోపక్రమః · Śloka
🔊 Audio coming soon
సర్వాంగసుందరీ వ్యాఖ్యా ( కృత)
అర్శోనిదానాదనంతరమతిసారగ్రహణీరోగనిదానారంభః| యతో వక్ష్యతి (హృ. చి. అ. 8|164) - "అర్శోతిసారగ్రహణీవికారాః ప్రాయేణ చాన్యోన్యనిదానభూతాః|" ఇతి|
ఆయుర్వేదరసాయనం వ్యాఖ్యా ( కృత)
00000
Adhikarana అతీసారగ్రహణీరోగనిదానాధ్యాయః (౨) · Śloka ౨
తస్మాదతీసారగ్రహణీరోగనిదానం ప్రక్రమ్యత ఇత్యాహ - - - - అథాతోఽతీసారగ్రహణీదోషనిదానం వ్యాఖ్యాస్యామః| ఇతి హ స్మాహురాత్రేయాదయో మహర్షయః| (గద్యసూత్రే)||2||
तस्मादतीसारग्रहणीरोगनिदानं प्रक्रम्यत इत्याह - - - - अथातोऽतीसारग्रहणीदोषनिदानं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे)||२||
🔊 Audio coming soon
సర్వాంగసుందరీ వ్యాఖ్యా ( కృత)
స0-పూర్వవద్వ్యాఖ్యా|
ఆయుర్వేదరసాయనం వ్యాఖ్యా ( కృత)
00000
Adhikarana అతీసారః షడ్విధః (౧) · Śloka ౧
దోషైర్వ్యస్తైః సమస్తైశ్చ భయాచ్ఛోకాచ్చ షడ్విధః| అతీసారః|1|
दोषैर्व्यस्तैः समस्तैश्च भयाच्छोकाच्च षड्विधः| अतीसारः|१|
🔊 Audio coming soon
సర్వాంగసుందరీ వ్యాఖ్యా ( కృత)
స0-దోషైర్వ్యస్తైః-పృథగ్వాతపిత్తకఫైః, సమస్తైః-సన్నిపాతేన, తథా భయాత్ శోకాచ్చేతి షడ్విధోఽతీసారః|
ఆయుర్వేదరసాయనం వ్యాఖ్యా ( కృత)
00000
Adhikarana అతీసారస్య నిదానం (౧-౪) · Śloka ౪
| స సుతరాం జాయతేఽత్యంబుపానతః||1|| కృశశుష్కామిషాసాత్మ్యతిలపిష్టవిరూఢకైః| మద్యరూక్షాతిమాత్రాన్నైరర్శోభిః స్నేహవిభ్రమాత్||2|| కృమిభ్యో వేగరోధాచ్చ తద్విధైః కుపితోఽనిలః| విస్రంసయత్యధోఽబ్ధాతుం హత్వా తేనైవ చానలం||3|| వ్యాపద్యానుశకృత్కోష్ఠం పురీషం ద్రవతాం నయన్| ప్రకల్పతేఽతిసారాయ|4|
| स सुतरां जायतेऽत्यम्बुपानतः||१|| कृशशुष्कामिषासात्म्यतिलपिष्टविरूढकैः| मद्यरूक्षातिमात्रान्नैरर्शोभिः स्नेहविभ्रमात्||२|| कृमिभ्यो वेगरोधाच्च तद्विधैः कुपितोऽनिलः| विस्रंसयत्यधोऽब्धातुं हत्वा तेनैव चानलम्||३|| व्यापद्यानुशकृत्कोष्ठं पुरीषं द्रवतां नयन्| प्रकल्पतेऽतिसाराय|४|
🔊 Audio coming soon
సర్వాంగసుందరీ వ్యాఖ్యా ( కృత)
స0-స చ సుతరామత్యంబుపానాత్ జాయతే| కృశశుష్కామిషాదిభిస్తథా తద్విధైః-వాతప్రకోపహేతుభిరిహానుక్తైరపి, అనిలః కుపితోఽబ్ధాతుం శరీరగతమధో విస్రంసయతి-అధస్తాన్నయతి| స్నేహవిభ్రమః-స్నేహవ్యాపత్తిః| తేనైవ-అబ్ధాతునా, అనలం-జఠరాగ్నిం, హత్వా-మందత్వం నీత్వా, తథా కోష్ఠం వ్యాపద్య-శూన్యతాం కోష్ఠస్య కారయిత్వా, అనుశకృత్-శకృతః సమీపే, న తు సర్వం కోష్ఠం| పురీషం చ తేనైవ ధాతునా ద్రవతాం నయన్-ప్రాపయన్| అతీసారాయ కల్పతే-సంపద్యతే| అనిల ఇతి యోజ్యం|
ఆయుర్వేదరసాయనం వ్యాఖ్యా ( కృత)
00000
Adhikarana అతీసారస్య పూర్వరూపం (౪-౫) · Śloka ౫
| లక్షణం తస్య భావినః||4|| తోదో హృద్గుదకోష్ఠేషు గాత్రసాదో మలగ్రహః| ఆధ్మానమవిపాకశ్చ|5|
| लक्षणं तस्य भाविनः||४|| तोदो हृद्गुदकोष्ठेषु गात्रसादो मलग्रहः| आध्मानमविपाकश्च|५|
🔊 Audio coming soon
సర్వాంగసుందరీ వ్యాఖ్యా ( కృత)
స0-తస్య-అతీసారస్య, భావినో-భవిష్యతో లక్షణం, తోదో హృదాదిషు గాత్రసాదాది చ|
ఆయుర్వేదరసాయనం వ్యాఖ్యా ( కృత)
00000
Adhikarana వాతజానాం లక్షణం (౫-౭) · Śloka ౭
| తత్ర వాతేన విడ్జలం||5|| అల్పాల్పం శబ్దశూలాఢ్యం విబద్ధముపవేశ్యతే| రూక్షం సఫేనమచ్ఛం చ గ్రథితం వా ముహుర్ముహుః||6|| తథా దగ్ధగుడాభాసం సపిచ్ఛాపరికర్తికం| శుష్కాస్యో భ్రష్టపాయుశ్చ హృష్టరోమా వినిష్టనన్||7||
| तत्र वातेन विड्जलम्||५|| अल्पाल्पं शब्दशूलाढ्यं विबद्धमुपवेश्यते| रूक्षं सफेनमच्छं च ग्रथितं वा मुहुर्मुहुः||६|| तथा दग्धगुडाभासं सपिच्छापरिकर्तिकम्| शुष्कास्यो भ्रष्टपायुश्च हृष्टरोमा विनिष्टनन्||७||
🔊 Audio coming soon
సర్వాంగసుందరీ వ్యాఖ్యా ( కృత)
స0-[తత్ర-] తేషు షడతీసారేషు, వాతేనాతీసారే విడ్జలాదికం శుష్కముఖాదికో నర ఉపవేశ్యతే| కిం కుర్వన్ ? వినిష్టనన్| కోఽర్థః ? నిఃకుథన్|
ఆయుర్వేదరసాయనం వ్యాఖ్యా ( కృత)
00000
Adhikarana పిత్తజానాం లక్షణం (౮-౯) · Śloka ౯
పిత్తేన పీతమసితం హారిద్రం శాద్వలప్రభం| సరక్తమతిదుర్గంధం తృణ్మూర్చ్ఛాస్వేదదాహవాన్||8|| సశూలం పాయుసంతాపపాకవాన్| |9|
पित्तेन पीतमसितं हारिद्रं शाद्वलप्रभम्| सरक्तमतिदुर्गन्धं तृण्मूर्च्छास्वेददाहवान्||८|| सशूलं पायुसन्तापपाकवान्| |९|
🔊 Audio coming soon
సర్వాంగసుందరీ వ్యాఖ్యా ( కృత)
స0-పిత్తేన తృడాదిమాన్నరః పీతాదికముపవేశ్యతే|
ఆయుర్వేదరసాయనం వ్యాఖ్యా ( కృత)
0000
Adhikarana కఫజానాం లక్షణం (౯-౧౧) · Śloka ౧౧
శ్లేష్మణా ఘనం| పిచ్ఛిలం తంతుమచ్ఛ్వేతం స్నిగ్ధమామం కఫాన్వితం||9|| అభీక్ష్ణం గురు దుర్గంధం విబద్ధమనుబద్ధరుక్| నిద్రాలురలసోఽన్నద్విడల్పాల్పం సప్రవాహికం||10|| సరోమహర్షః సోత్క్లేశో గురుబస్తిగుదోదరః| కృతేఽప్యకృతసంజ్ఞశ్చ|11|
श्लेष्मणा घनम्| पिच्छिलं तन्तुमच्छ्वेतं स्निग्धमामं कफान्वितम्||९|| अभीक्ष्णं गुरु दुर्गन्धं विबद्धमनुबद्धरुक्| निद्रालुरलसोऽन्नद्विडल्पाल्पं सप्रवाहिकम्||१०|| सरोमहर्षः सोत्क्लेशो गुरुबस्तिगुदोदरः| कृतेऽप्यकृतसंज्ञश्च|११|
🔊 Audio coming soon
సర్వాంగసుందరీ వ్యాఖ్యా ( కృత)
స0-శ్లేష్మణా ఘనాదిగుణం నర ఉపవేశ్యతే| నిద్రాలుస్తథాఽలసోఽన్నద్వేషీ చ స్తోకం స్తోకం సహ ప్రవాహికయా వర్తతే సప్రవాహికం చోపవేశ్యతే| తథా, సరోమహర్షాదికః స్యాత్| కృతేఽప్యకృతసంజ్ఞశ్చ-తథా కృతేఽప్యకృతసంజ్ఞశ్చ పురీషోత్సర్గేఽకృతసంజ్ఞః కృతపురీషోత్సర్గ ఇతి సంవేదనా న భవతి|
ఆయుర్వేదరసాయనం వ్యాఖ్యా ( కృత)
00000
Adhikarana త్రిదోషస్య లక్షణం (౧౧) · Śloka ౧౧
| సర్వాత్మా సర్వలక్షణః||11||
| सर्वात्मा सर्वलक्षणः||११||
🔊 Audio coming soon
సర్వాంగసుందరీ వ్యాఖ్యా ( కృత)
స0-సర్వాత్మా-సన్నిపాతేన, సర్వదోషలింగః|
ఆయుర్వేదరసాయనం వ్యాఖ్యా ( కృత)
0000
Adhikarana భయజస్య లక్షణం (౧౨-౧౩) · Śloka ౧౩
భయేన క్షోభితే చిత్తే సపిత్తో ద్రావయేచ్ఛకృత్| వాయుస్తతోఽతిసార్యేత క్షిప్రముష్ణం ద్రవం ప్లవం||12|| వాతపిత్తసమం లింగైరాహుః| |13|
भयेन क्षोभिते चित्ते सपित्तो द्रावयेच्छकृत्| वायुस्ततोऽतिसार्येत क्षिप्रमुष्णं द्रवं प्लवम्||१२|| वातपित्तसमं लिङ्गैराहुः| |१३|
🔊 Audio coming soon
సర్వాంగసుందరీ వ్యాఖ్యా ( కృత)
స0-భయేన చిత్తే క్షోభితే సతి పిత్తసహితో వాయుః శకృద్ద్రావయేత్| తతోఽనంతరమతిసార్యేత, క్షిప్రాదిగుణయుక్తం లింగైర్వాతపిత్తతుల్యం|
ఆయుర్వేదరసాయనం వ్యాఖ్యా ( కృత)
00000
Adhikarana శోకజస్య లక్షణం (౧౩) · Śloka ౧౩
తద్వచ్చ శోకతః| |13|
तद्वच्च शोकतः| |१३|
🔊 Audio coming soon
సర్వాంగసుందరీ వ్యాఖ్యా ( కృత)
స0-తద్వచ్చ-భయేన తుల్యలింగం, శోకాదతిసార్యతే|
ఆయుర్వేదరసాయనం వ్యాఖ్యా ( కృత)
00000
Adhikarana షణ్ణామతీసారాణాం ప్రత్యేకం ద్వైవిధ్యద్వికం (౧౩-౧౪) · Śloka ౧౪
| అతీసారః సమాసేన ద్విధా సామో నిరామకః||13|| సాసృఙ్నిరస్రః| |14|
| अतीसारः समासेन द्विधा सामो निरामकः||१३|| सासृङ्निरस्रः| |१४|
🔊 Audio coming soon
సర్వాంగసుందరీ వ్యాఖ్యా ( కృత)
స0-అతీసారః షోఢా భవన్ ద్విప్రకారః సంక్షేపేణ| ఏకః సామో ద్వితీయో నిరామకః| తథా, ఏకః సరక్తో ద్వితీయో నిరస్రః|
ఆయుర్వేదరసాయనం వ్యాఖ్యా ( కృత)
00000
Adhikarana సామస్య లక్షణం (౧౪) · Śloka ౧౪
తత్రాద్యే గౌరవాదప్సు మజ్జతి| శకృద్దుర్గంధమాటోపవిష్టంభార్తిప్రసేకినః||14||
तत्राद्ये गौरवादप्सु मज्जति| शकृद्दुर्गन्धमाटोपविष्टम्भार्तिप्रसेकिनः||१४||
🔊 Audio coming soon
సర్వాంగసుందరీ వ్యాఖ్యా ( కృత)
స0-తత్ర-తస్మిన్, ఆద్యే-సామేఽతీసారే, గౌరవాదప్సు పతితం పురీషం మజ్జతి-బ్రుడతి, దుర్గంధం చ స్యాత్| ఆటోపాదియుతస్య పుంసః|
ఆయుర్వేదరసాయనం వ్యాఖ్యా ( కృత)
00000
Adhikarana నిరామస్య లక్షణం (౧౫) · Śloka ౧౫
విపరీతో నిరామస్తు కఫాత్పక్వోఽపి మజ్జతి| |15|
विपरीतो निरामस्तु कफात्पक्वोऽपि मज्जति| |१५|
🔊 Audio coming soon
సర్వాంగసుందరీ వ్యాఖ్యా ( కృత)
స0-నిరామస్త్వతీసారోఽతో విపరీతః-అప్సు ప్లవతి, ఆటోపాదిరహితస్య పుంసః| స0-కఫాత్పునః స్వభావగురుత్వాత్ పక్వోఽపి మజ్జతి|
ఆయుర్వేదరసాయనం వ్యాఖ్యా ( కృత)
00000
Adhikarana గ్రహణీరోగస్య నిదానం (౧౫-౧౬) · Śloka ౧౬
అథ గ్రహణీరోగం లక్షయతి - - - - | అతీసారేషు యో నాతియత్నవాన్ గ్రహణీగదః||15|| తస్య స్యాదగ్నివిధ్వంసకరైరన్యస్య సేవితైః| |16|
अथ ग्रहणीरोगं लक्षयति - - - - | अतीसारेषु यो नातियत्नवान् ग्रहणीगदः||१५|| तस्य स्यादग्निविध्वंसकरैरन्यस्य सेवितैः| |१६|
🔊 Audio coming soon
సర్వాంగసుందరీ వ్యాఖ్యా ( కృత)
స0-అతీసారేషు యోఽతియత్నవాన్న భవతి తస్య గ్రహణీగదో భవేదితి గ్రహణ్యా నిదానం| అన్యస్య-అనతిసారిణః, అగ్నివిధ్వంసకరైః-వహ్నిమాంద్యహేతుభిరన్నపానైః, శీలితైర్గ్రహణీరోగః స్యాత్|
ఆయుర్వేదరసాయనం వ్యాఖ్యా ( కృత)
00000
Adhikarana అతీసారస్య మేదకలక్షణం (౧౬-౧౭) · Śloka ౧౭
అతీసారగ్రహణీరోగయోః సమానాభాసత్వాత్ కో విశేషః ? ఇత్యాహ - - - - | సామం శకృన్నిరామం వా జీర్ణే యేనాతిసార్యతే||16|| సోఽతిసారోఽతిసరణాదాశుకారీ స్వభావతః| |17|
अतीसारग्रहणीरोगयोः समानाभासत्वात् को विशेषः ? इत्याह - - - - | सामं शकृन्निरामं वा जीर्णे येनातिसार्यते||१६|| सोऽतिसारोऽतिसरणादाशुकारी स्वभावतः| |१७|
🔊 Audio coming soon
సర్వాంగసుందరీ వ్యాఖ్యా ( కృత)
స0-సామం పురీషమథవా నిరామం జీర్ణ ఆహారే సతి యేన-వ్యాధినా, అతిసార్యతే-అత్యర్థం బహిర్నిఃసార్యతే, స వ్యాధిరతీసారః| అతిసరణాద్ధేతోః| అతిసరణశబ్దనిర్దేశేన చాస్యాన్వర్థత్వం ద్యోతితం| తదేవమతిసరణాదతీసార ఇత్యుచ్యతే| నను, ఏవం సతి యదా గ్రహణీదోషేఽప్యతిసరణం కథంచిత్స్యాత్తదా తస్యాప్యతీసారత్వం స్యాదిత్యాశంక్యాహ-ఆశుకారీత్యాది| ప్రభావప్రధానోఽయం నిర్దేశః| హేతౌ ప్రథమా| స్వభావేనాశుకారిత్వాదతీసారో గ్రహణీదోషాదన్య ఇత్యర్థః| గ్రహణీదోషో హి నాశుకారీ, కింతర్హి ? చిరకృత్| తథా చాహ (శ్లో. 18)- "చిరకృద్గ్రహణీదోషః" ఇతి|
ఆయుర్వేదరసాయనం వ్యాఖ్యా ( కృత)
00000
Adhikarana గ్రహణీరోగస్య మేదకలక్షణం (౧౭-౧౮) · Śloka ౧౮
అథ గ్రహణీదోషస్య స్వరూపం వర్ణయన్నతీసారాద్భూయో మేదమాహ - - - - | సామం సాన్నమజీర్ణేఽన్నే జీర్ణే పక్వం తు నైవ వా||17|| అకస్మాద్వా ముహుర్బద్ధమకస్మాచ్ఛిథిలం ముహుః| చిరకృద్గ్రహణీదోషః సంచయాచ్చోపవేశయేత్||18||
अथ ग्रहणीदोषस्य स्वरूपं वर्णयन्नतीसाराद्भूयो मेदमाह - - - - | सामं सान्नमजीर्णेऽन्ने जीर्णे पक्वं तु नैव वा||१७|| अकस्माद्वा मुहुर्बद्धमकस्माच्छिथिलं मुहुः| चिरकृद्ग्रहणीदोषः सञ्चयाच्चोपवेशयेत्||१८||
🔊 Audio coming soon
సర్వాంగసుందరీ వ్యాఖ్యా ( కృత)
స0-గ్రహణీదోషోఽజీర్ణేఽన్నే సామం కదాచిత్సాన్నం, కదాచిజ్జీర్ణేఽన్నే పక్వం తథా నైవ వా| అకస్మాత్-కదాచిన్నిమిత్తమంతరేణాపి, ముహుర్ముహుః-పునఃపునర్బద్ధం, కదాచిన్నిమిత్తం వినా ముహుః శిథిలం, సంచయాదుపవేశయేదితి యోజ్యం| అయం తు గ్రహణీదోషశ్చిరకృత్|
ఆయుర్వేదరసాయనం వ్యాఖ్యా ( కృత)
00000
Adhikarana గ్రహణీరోగశ్చతుర్ధా (౧౯) · Śloka ౧౯
స చతుర్ధా పృథగ్దోషైః సన్నిపాతాచ్చ జాయతే| |19|
स चतुर्धा पृथग्दोषैः सन्निपाताच्च जायते| |१९|
🔊 Audio coming soon
సర్వాంగసుందరీ వ్యాఖ్యా ( కృత)
స0-సః-గ్రహణీదోషః, పృథగ్దోషైః-వాతపిత్తకఫైః, సన్నిపాతేన చేతి చతుష్ప్రకారో జాయతే|
ఆయుర్వేదరసాయనం వ్యాఖ్యా ( కృత)
00000
Adhikarana గ్రహణీరోగస్య పూర్వరూపం (౧౯-౨౦) · Śloka ౨౦
| ప్రాగ్రూపం తస్య సదనం చిరాత్పచనమమ్లకః||19|| ప్రసేకో వక్క్రవైరస్యమరుచిస్తృట్ క్లమో భ్రమః| ఆనద్ధోదరతా ఛర్దిః కర్ణక్ష్వేడోఽంత్రకూజనం||20||
| प्राग्रूपं तस्य सदनं चिरात्पचनमम्लकः||१९|| प्रसेको वक्क्रवैरस्यमरुचिस्तृट् क्लमो भ्रमः| आनद्धोदरता छर्दिः कर्णक्ष्वेडोऽन्त्रकूजनम्||२०||
🔊 Audio coming soon
సర్వాంగసుందరీ వ్యాఖ్యా ( కృత)
స0-తస్య-గ్రహణీదోషస్య, ప్రాగ్రూపం సదనం చిరాత్పచనాది చ|
ఆయుర్వేదరసాయనం వ్యాఖ్యా ( కృత)
00000
Adhikarana గ్రహణీరోగస్య సామాన్యలక్షణం (౨౧) · Śloka ౨౧
సామాన్యం లక్షణం కార్శ్యం ధూమకస్తమకో జ్వరః| మూర్చ్ఛా శిరోరుగ్విష్టంభః శ్వయథుః కరపాదయోః||21||
सामान्यं लक्षणं कार्श्यं धूमकस्तमको ज्वरः| मूर्च्छा शिरोरुग्विष्टम्भः श्वयथुः करपादयोः||२१||
🔊 Audio coming soon
సర్వాంగసుందరీ వ్యాఖ్యా ( కృత)
స0-చతుర్విధస్యాస్య గ్రహణీగదస్య సామాన్యం లక్షణం కార్శ్యాదికం|
ఆయుర్వేదరసాయనం వ్యాఖ్యా ( కృత)
00000
Adhikarana వాతజస్య లక్షణం (౨౨-౨౫) · Śloka ౨౫
తత్రానిలాత్తాలుశోషస్తిమిరం కర్ణయోః స్వనః| పార్శ్వోరువంక్షణగ్రీవారుజాఽభీక్ష్ణం విషూచికా||22|| రసేషు గృద్ధిః సర్వేషు క్షుత్తృష్ణా పరికర్తికా| జీర్ణే జీర్యతి చాధ్మానం భుక్తే స్వాస్థ్యం సమశ్నుతే||23|| వాతహృద్రోగగుల్మార్శఃప్లీహపాండుత్వశంకితః| చిరాద్దుఃఖం ద్రవం శుష్కం తన్వామం శబ్దఫేనవత్||24|| పునఃపునః సృజేద్వర్చః పాయురుక్శ్వాసకాసవాన్| |25|
तत्रानिलात्तालुशोषस्तिमिरं कर्णयोः स्वनः| पार्श्वोरुवङ्क्षणग्रीवारुजाऽभीक्ष्णं विषूचिका||२२|| रसेषु गृद्धिः सर्वेषु क्षुत्तृष्णा परिकर्तिका| जीर्णे जीर्यति चाध्मानं भुक्ते स्वास्थ्यं समश्नुते||२३|| वातहृद्रोगगुल्मार्शःप्लीहपाण्डुत्वशङ्कितः| चिराद्दुःखं द्रवं शुष्कं तन्वामं शब्दफेनवत्||२४|| पुनःपुनः सृजेद्वर्चः पायुरुक्श्वासकासवान्| |२५|
🔊 Audio coming soon
సర్వాంగసుందరీ వ్యాఖ్యా ( కృత)
స0-తత్ర-తేషు చతుర్షు గదేషు మధ్యే, వాతాత్తాలుశోషాది స్యాత్|
ఆయుర్వేదరసాయనం వ్యాఖ్యా ( కృత)
00000
Adhikarana పిత్తజస్య లక్షణం (౨౫-౨౬) · Śloka ౨౬
| పిత్తేన నీలపీతాభం పీతాభః సృజతి ద్రవం||25|| పూత్యమ్లోద్గారహృత్కంఠదాహారుచితృడర్దితః| |26|
| पित्तेन नीलपीताभं पीताभः सृजति द्रवम्||२५|| पूत्यम्लोद्गारहृत्कण्ठदाहारुचितृडर्दितः| |२६|
🔊 Audio coming soon
సర్వాంగసుందరీ వ్యాఖ్యా ( కృత)
స0-పిత్తేన పీతాభః సన్ తథా పూత్యమ్లోద్గారాద్యర్దితో నీలవర్ణాదికం వర్చః సృజతి|
ఆయుర్వేదరసాయనం వ్యాఖ్యా ( కృత)
00000
Adhikarana కఫజస్య లక్షణం (౨౬-౨౯) · Śloka ౨౯
| శ్లేష్మణా పచ్యతే దుఃఖమన్నం ఛర్దిరరోచకః||26|| ఆస్యోపదేహేనిష్ఠీవకాసహృల్లాసపీనసాః| హృదయం మన్యతే స్త్యానముదరం స్తిమితం గురు||27|| ఉద్గారో దుష్టమధురః సదనం స్త్రీష్వహర్షణం| భిన్నామశ్లేష్మసంసృష్టగురువర్చఃప్రవర్తనం||28|| అకృశస్యాపి దౌర్బల్యం| |29|
| श्लेष्मणा पच्यते दुःखमन्नं छर्दिररोचकः||२६|| आस्योपदेहेनिष्ठीवकासहृल्लासपीनसाः| हृदयं मन्यते स्त्यानमुदरं स्तिमितं गुरु||२७|| उद्गारो दुष्टमधुरः सदनं स्त्रीष्वहर्षणम्| भिन्नामश्लेष्मसंसृष्टगुरुवर्चःप्रवर्तनम्||२८|| अकृशस्यापि दौर्बल्यम्| |२९|
🔊 Audio coming soon
సర్వాంగసుందరీ వ్యాఖ్యా ( కృత)
స0-శ్లేష్మణా దుఃఖం-కృచ్ఛ్రేణ, అన్నం పచ్యతే| ఛర్ద్యాది చ స్యాత్| తథా, హృదయం స్త్యానం-పిండితమివ, మన్యతే| జఠరం నిశ్చలం గురు చ| ఉద్గారశ్చ దుష్టమధురః స్యాత్| సదనం శరీరస్య| స్త్రీష్వహర్షణాది చ స్యాత్|
ఆయుర్వేదరసాయనం వ్యాఖ్యా ( కృత)
00000
Adhikarana సన్నిపాతజస్య లక్షణం (౨౯) · Śloka ౨౯
సర్వజే సర్వసంకరః| |29|
सर्वजे सर्वसङ्करः| |२९|
🔊 Audio coming soon
సర్వాంగసుందరీ వ్యాఖ్యా ( కృత)
స0-సర్వజే-సన్నిపాతజే, సర్వేషాం లక్షణానాం సంకరో-మిశ్రత్వం, భవతి|
ఆయుర్వేదరసాయనం వ్యాఖ్యా ( కృత)
00000
Adhikarana విషమాద్యాస్త్రయోఽగ్నయోఽపి గ్రహణీదోషాః (౨౯-౩౦) · Śloka ౩౦
| విభాగేఽంగస్య యే చోక్తా విషమాద్యాస్త్రయోఽగ్నయః||29|| తేఽపి స్యుర్గ్రహణీదోషాః| |30|
| विभागेऽङ्गस्य ये चोक्ता विषमाद्यास्त्रयोऽग्नयः||२९|| तेऽपि स्युर्ग्रहणीदोषाः| |३०|
🔊 Audio coming soon
సర్వాంగసుందరీ వ్యాఖ్యా ( కృత)
స0-అంగస్య విభాగే చ యే విషమాద్యాః-విషమతీక్ష్ణమందాః, త్రయోఽగ్నయ ఉక్తాస్తేఽపి గ్రహణీదోషాః స్యుః| నను, ఏవం సతి సప్త గ్రహణీదోషా ఇతి ప్రాప్నోతి| మైవం| ముఖ్యాః సప్రాప్తిపూర్వరూపరూపనిర్దేశాదియుక్తాశ్చత్వార ఏవ గ్రహణీగదాః| యే తు విషమాద్యాస్త్రయస్తే గ్రహణీరోగాభాసా ఇతి బోధ్యం|
ఆయుర్వేదరసాయనం వ్యాఖ్యా ( కృత)
00000
Adhikarana సమోఽగ్నిః స్వాస్థ్యదః (౩౦) · Śloka ౩౦
సమస్తు స్వాస్థ్యకారణం| |30|
समस्तु स्वास्थ्यकारणम्| |३०|
🔊 Audio coming soon
సర్వాంగసుందరీ వ్యాఖ్యా ( కృత)
స0-సమః పునరగ్నిః స్వాస్థ్యస్య-ఆరోగ్యస్య, కారణం|
ఆయుర్వేదరసాయనం వ్యాఖ్యా ( కృత)
00000
Adhikarana అష్టౌ మహారోగాః (౮) · Śloka ౮
వాతవ్యాధ్యశ్మరీకుష్ఠమేహోదరభగందరాః| అర్శాంసి గ్రహణీత్యష్టౌ మహారోగాః సుదుస్తరాః||30|| ఇతి శ్రీవైద్యపతిసింహగుప్తసూనుశ్రీమద్వాగ్భటవిరచితాయామష్టాంగహృదయసంహితాయాం తృతీయే నిదానస్థానేఽతీసారగ్రహణీదోషనిదానం నామాష్టమోఽధ్యాయః||8||
वातव्याध्यश्मरीकुष्ठमेहोदरभगन्दराः| अर्शांसि ग्रहणीत्यष्टौ महारोगाः सुदुस्तराः||३०|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां तृतीये निदानस्थानेऽतीसारग्रहणीदोषनिदानं नामाष्टमोऽध्यायः||८||
🔊 Audio coming soon
సర్వాంగసుందరీ వ్యాఖ్యా ( కృత)
స0-వాతవ్యాధ్యాదయోఽష్టౌ మహారోగాః సుదుస్తరాః-విషమాః| తస్మాత్తేషు యత్నః కార్య ఇతి| ఇతి శ్రీమృగాంకదత్తపుత్రశ్రీమదరుణదత్తవిరచితాయామష్టాంగహృదయటీకాయాం సర్వాంగసుందరాఖ్యాయాం తృతీయే నిదానస్థానేఽతిసారగ్రహణీదోషనిదానం నామాష్టమోఽధ్యాయః సమాప్తః|| 8||
ఆయుర్వేదరసాయనం వ్యాఖ్యా ( కృత)
00000