Adhikarana ಶಿರೋರೋಗಪ್ರತಿಷೇಧಾಧ್ಯಾಯಃ||೨೪|| ವಾತಜೇ ಶಿರೋಭಿತಾಪೇ ವಾತವ್ಯಾಧಿವಿಧಿಃ (೨-೧) · Śloka ೧
ಅಥೈತಚ್ಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾತುಮಾಹ ಅಥಾತಃ ಶಿರೋರೋಗಪ್ರತಿಷೇಧಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ|
ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ|
(ಗದ್ಯಸೂತ್ರೇ|೨|
) ಶಿರೋಭಿತಾಪೇಽನಿಲಜೇ ವಾತವ್ಯಾಧಿವಿಧಿಂ ಚರೇತ್|
|೧|
View original
अथैतच्चिकित्सितं व्याख्यातुमाह अथातः शिरोरोगप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः|
इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः|
(गद्यसूत्रे|२|
) शिरोभितापेऽनिलजे वातव्याधिविधिं चरेत्|
|१|
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಪವನಜೇ ಶಿರೋಭಿತಾಪೇ ವಾತವ್ಯಾಧಿಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ಕುರ್ಯಾತ್|
Adhikarana ವಾತಜೇ ಶಿರೋಭಿತಾಪೇ ಅಭ್ಯಕ್ತಶಿರಸೋ ರಾತ್ರೌ ಘೃತಪಾನಾದಿ ವಾತಜೇ ಶಿರೋಭಿತಾಪೇ ಮಾಷಾದೀನಾಂ ಭಕ್ಷಣಮ್ ವಾತಜೇ ಶಿರೋಭಿತಾಪೇ ಪಿಣ್ಡೋಪನಾಹಸ್ವೇದಾಃ ವಾತಜೇ ಶಿರೋಭಿತಾಪೇ ವಾತಘ್ನಾದಿಸಿದ್ಧಕ್ಷೀರೇಣ ಸೇಚನಮ್ ವಾತಜೇ ಶಿರೋಭಿತಾಪೇ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ನಸ್ಯಾದಿಕಮ್ (೧-೪) · Śloka ೪
|
ಘೃತಮಕ್ತಶಿರಾ ರಾತ್ರೌ ಪಿಬೇದುಷ್ಣಪಯೋನುಪಃ||೧||
ಮಾಷಾನ್ ಕುಲತ್ಥಾನ್ ಮುದ್ಗಾನ್ ವಾ ತದ್ವತ್ಖಾದೇದ್ಧೃತಾನ್ವಿತಾನ್|
ತೈಲಂ ತಿಲಾನಾಂ ಕಲ್ಕಂ ವಾ ಕ್ಷೀರೇಣ ಸಹ ಪಾಯಯೇತ್||೨||
ಪಿಣ್ಡೋಪನಾಹಸ್ವೇದಾಶ್ಚ ಮಾಂಸಧಾನ್ಯಕೃತಾ ಹಿತಾಃ|
ವಾತಘ್ನದಶಮೂಲಾದಿಸಿದ್ಧಕ್ಷೀರೇಣ ಸೇಚನಮ್||೩||
ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ನಸ್ಯಂ ತಥಾ ಧೂಮಃ ಶಿರಃಶ್ರವಣತರ್ಪಣಮ್|
|೪|
View original
|
घृतमक्तशिरा रात्रौ पिबेदुष्णपयोनुपः||१||
माषान् कुलत्थान् मुद्गान् वा तद्वत्खादेद्धृतान्वितान्|
तैलं तिलानां कल्कं वा क्षीरेण सह पाययेत्||२||
पिण्डोपनाहस्वेदाश्च मांसधान्यकृता हिताः|
वातघ्नदशमूलादिसिद्धक्षीरेण सेचनम्||३||
स्निग्धं नस्यं तथा धूमः शिरःश्रवणतर्पणम्|
|४|
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಅಭ್ಯಕ್ತಶಿರಾ ರಾತ್ರೌ ಘೃತಂ ಪಿಬೇತ್| ಪಶ್ಚಾದುಷ್ಣಂ ಕ್ಷೀರಂ ಪಿಬೇತ್| ಮಾಷಾದೀನ್ ಘೃತಾನ್ವಿತಾನ್ ಖಾದೇತ್, ತದ್ವತ್-ಉಷ್ಣಪಯೋನುಪಃ ಸನ್| ತಿಲಾನಾಂ ತೈಲಂ ಕಲ್ಕಂ ವಾ ಕ್ಷೀರೇಣ ಸಹ ಪಾಯಯೇತ್| ಪಿಣ್ಡಸ್ವೇದಾ ಉಪನಾಹಸ್ವೇದಾಶ್ಚ ಮಾಂಸಯುಕ್ತೈರ್ಧಾನ್ಯೈಃ ಕೃತಾ ಹಿತಾಃ| ವಾತಹರದಶಮೂಲಾದಿನಾ ಸಿದ್ಧೇನ ಕ್ಷೀರೇಣ ಸೇಚನಂ ಹಿತಮ್| ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಚ ನಸ್ಯಾದಿಕಂ ಹಿತಮ್|
Adhikarana ವಾತಜೇ ಶಿರೋಭಿತಾಪೇ ವರಣಾದಿಸಿದ್ಧಘೃತೇನ ನಸ್ಯಮ್ ವಾತಜೇ ಶಿರೋಭಿತಾಪೇ ವರಣಾದಿಪಕ್ವಘೃತಸ್ಯ ಪಾನಮ್ (೪-೬) · Śloka ೬
|
ವರಣಾದೌ ಗಣೇ ಕ್ಷುಣ್ಣೇ ಕ್ಷೀರಮರ್ಧೋದಕಂ ಪಚೇತ್||೪||
ಕ್ಷೀರಾವಶಿಷ್ಟಂ ತಚ್ಛೀತಂ ಮಥಿತ್ವಾ ಸಾರಮಾಹರೇತ್|
ತತೋ ಮಧುರಕೈಃ ಸಿದ್ಧಂ ನಸ್ಯಂ ತತ್ ಪೂಜಿತಂ ಹವಿಃ||೫||
ವರ್ಗೇಽತ್ರ ಪಕ್ವಂ ಕ್ಷೀರೇ ಚ ಪೇಯಂ ಸರ್ಪಿಃ ಸಶರ್ಕರಮ್|
|೬|
View original
|
वरणादौ गणे क्षुण्णे क्षीरमर्धोदकं पचेत्||४||
क्षीरावशिष्टं तच्छीतं मथित्वा सारमाहरेत्|
ततो मधुरकैः सिद्धं नस्यं तत् पूजितं हविः||५||
वर्गेऽत्र पक्वं क्षीरे च पेयं सर्पिः सशर्करम्|
|६|
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ವರಣಸೈರ್ಯೇಕೇತ್ಯಾದಿಗಣೇ(ಹೃ.ಸೂ.ಅ. ೧೫/೨೧) ಜರ್ಜರಿತೇ ಕ್ಷೀರಮರ್ಧೋದಕಂ ಪಚೇತ್| ತತ್ ಕ್ಷೀರಾವಶಿಷ್ಟಂ ಶೀತೀಭೂತಂ ಮಥಿತ್ವಾ ಸಾರಮಾಹರೇತ್| ಅನನ್ತರಂ ತದ್ಧತಂ ಮಧುರದ್ರವ್ಯೈಃ ಪಕ್ವಂ ನಸ್ಯಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಮ್| ಸಂ-ಅಸ್ಮಿನ್ನೇವ ವರಣಾದೌ ವರ್ಗೇ ಕ್ಷೀರೇ ಚ ಘೃತಂ ಪಕ್ವಂ ಸಶರ್ಕರಂ ಪೇಯಮ್|
Adhikarana ವಾತಜೇ ಶಿರೋಭಿತಾಪೇ ಕಾರ್ಪಾಸಮಜ್ಜಾದಿನಾ ನಸ್ಯಮ್ ವಾತಜೇ ಶಿರೋಭಿತಾಪೇ ಪಿತ್ತರಕ್ತಾನ್ವಯೇ ಶರ್ಕರಾದಿಘೃತೇನ ನಸ್ಯಮ್ (೬-೭) · Śloka ೭
|
ಕಾರ್ಪಾಸಮಜ್ಜಾ ತ್ವಙ್ಮುಸ್ತಾ ಸುಮನಃಕೋರಕಾಣಿ ಚ||೬||
ನಸ್ಯಮುಷ್ಣಾಮ್ಬುಪಿಷ್ಟಾನಿ ಸರ್ವಮೂರ್ಧರುಜಾಪಹಮ್|
ಶರ್ಕರಾಕುಙ್ಕುಮಶೃತಂ ಘೃತಂ ಪಿತ್ತಾಸೃಗನ್ವಯೇ||೭||
View original
|
कार्पासमज्जा त्वङ्मुस्ता सुमनःकोरकाणि च||६||
नस्यमुष्णाम्बुपिष्टानि सर्वमूर्धरुजापहम्|
शर्कराकुङ्कुमशृतं घृतं पित्तासृगन्वये||७||
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಕಾರ್ಪಾಸಮಜ್ಜಾದೀನ್ಯುಷ್ಣಜಲೇನ ಪಿಷ್ಟಾನಿ ಸರ್ವಮೂರ್ಧರುಜಾಘ್ನಂ ನಸ್ಯಮ್| ಸ೦-ಶರ್ಕರಾಕುಙ್ಕುಮಶೃತಂ ಸರ್ಪಿಃ ಪಿತ್ತಾಸೃಗುತ್ಥೇ [ನಸ್ಯಂ] ಹಿತಮ್|
Adhikarana ವಾತಜೇ ಶಿರೋಭಿತಾಪೇ ಕುಷ್ಠಾದಿಭಿಃ ಪ್ರಲೇಪಃ ವಾತಜೇ ಶಿರೋಭಿತಾಪೇ ಅತ್ರ ರಕ್ತಸ್ರಾವೋ ನ ಕಾರ್ಯಃ ವಾತಜೇ ಶಿರೋಭಿತಾಪೇ ಇತ್ಯಶಾನ್ತೌ ಚಲೇ ಕಫೇ ಚ ದಾಹಃ ಅರ್ಧಾವಭೇದಕೇಽಪ್ಯೇಷಾ ಕ್ರಿಯಾ (೮-೯) · Śloka ೯
ಪ್ರಲೇಪಃ ಸಘೃತೈಃ ಕುಷ್ಠಕುಟಿಲೋತ್ಪಲಚನ್ದನೈಃ|
ವಾತೋದ್ರೇಕಭಯಾದ್ರಕ್ತಂ ನ ಚಾಸ್ಮಿನ್ನವಸೇಚಯೇತ್||೮||
ಇತ್ಯಶಾನ್ತೌ ಚಲೇ ದಾಹಃ ಕಫೇ ಚೇಷ್ಟೋ ಯಥೋದಿತಃ|
ಅರ್ಧಾವಭೇದಕೇಽಪ್ಯೇಷಾ ತಥಾ ದೋಷಾನ್ವಯಾತ್ಕ್ರಿಯಾ||೯||
View original
प्रलेपः सघृतैः कुष्ठकुटिलोत्पलचन्दनैः|
वातोद्रेकभयाद्रक्तं न चास्मिन्नवसेचयेत्||८||
इत्यशान्तौ चले दाहः कफे चेष्टो यथोदितः|
अर्धावभेदकेऽप्येषा तथा दोषान्वयात्क्रिया||९||
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಕುಷ್ಠಾದಿಭಿಃ ಸಘೃತೈಃ ಪ್ರಲೇಪಃ| ಕುಟಿಲಂ-ತಗರಮ್ ಸ೦-ಅಸ್ಮಿಂಶ್ಚ ವಾತೋದ್ರೇಕಭಯಾಲ್ಲೋಹಿತಂ ನಾವಸೇಚಯೇತ್| ಸ೦-ಏವಮಪ್ಯನುಪಶಮೇ ವಾಯೌ ದಾಹ ಇಷ್ಟಃ| ಕಫೇ ಚ ಯಥೋಕ್ತಮುಷ್ಣಮಿಷ್ಟಮ್| ಸ೦-ಅರ್ಧಾವಭೇದಕೇಽಪ್ಯೇಷಾ ಏವ ಕ್ರಿಯಾ ದೋಷಾನ್ವಯಾತ್-ದೋಷಾನುರೋಧಾಚ್ಚಾ, ಯಥಾಸ್ವಂ ಕಾರ್ಯಾ|
Adhikarana ಅರ್ಧಾವಭೇದಕೇ ಶಿರೀಷಬೀಜಾದಿನಸ್ಯಮ್ ಅರ್ಧಾವಭೇದಕೇ ಪ್ರಪುನ್ನಾಟಾದಿಲೇಪಃ ಸೂರ್ಯಾವರ್ತೇಽಪ್ಯೇಷಾ ಕ್ರಿಯಾ ರಕ್ತಸ್ರಾವಶ್ಚ (೧೦-೧೧) · Śloka ೧೧
ಶಿರೀಷಬೀಜಾಪಾಮಾರ್ಗಮೂಲಂ ನಸ್ಯಂ ಬಿಡಾನ್ವಿತಮ್|
ಸ್ಥಿರಾರಸೋ ವಾ, ಲೇಪೇ ತು ಪ್ರಪುನ್ನಾಟೋಽಮ್ಲಕಲ್ಕಿತಃ||೧೦||
ಸೂರ್ಯೋವರ್ತೇಽಪಿ ತಸ್ಮಿಂಸ್ತು ಸಿರಯಾಽಪಹರೇದಸೃಕ್|
|೧೧|
View original
शिरीषबीजापामार्गमूलं नस्यं बिडान्वितम्|
स्थिरारसो वा, लेपे तु प्रपुन्नाटोऽम्लकल्कितः||१०||
सूर्योवर्तेऽपि तस्मिंस्तु सिरयाऽपहरेदसृक्|
|११|
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಶಿರೀಷಬೀಜಾದಿಭಿರ್ನಸ್ಯಂ ಸ್ಯಾತ್| ಶಾಲಿಪರ್ಣೀಕ್ವಾಥೋ ವಾ ನಸ್ಯಮ್| ಪ್ರಪುನ್ನಾಟಬೀಜಮಮ್ಲೇನ ಪಿಷ್ಟಂ ಲೇಪಃ| ಸ೦-ಸೂರ್ಯಾವರ್ತೇಽಪ್ಯೇಷ ಏವೋಪಕ್ರಮಃ| ತಸ್ಮಿಂಶ್ಚ ಸಿರಯಾ ರಕ್ತಂ ಸ್ರಾವಯೇತ್|
Adhikarana ಪಿತ್ತಜೇ ಶಿರೋಭಿತಾಪೇ ಸಿರಾವ್ಯಧಃ ಅರ್ಧಾವಭೇದಕೇ ಶೀತಾಃ ಶಿರೋಮುಖಾಲೇಪಾದಯಃ ಅರ್ಧಾವಭೇದಕೇ ಜೀವನೀಯಘೃತಕ್ಷೀರಯೋಃ ಪಾನಂ ನಸ್ಯಂ ಚ ರಕ್ತಜೇ ಶಿರೋಭಿತಾಪೇಽಪ್ಯೇಷಾ ಕ್ರಿಯಾ ಶಙ್ಖಕೇ ಪ್ರತ್ಯಾಖ್ಯಾಯೈಷಾ ಕ್ರಿಯಾ (೧೧-೧೩) · Śloka ೧೩
|
ಶಿರೋಭಿತಾಪೇ ಪಿತ್ತೋತ್ಥೇ ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ಯ ವ್ಯಧಯೇತ್ಸಿರಾಮ್||೧೧||
ಶೀತಾಃ ಶಿರೋಮುಖಾಲೇಪಸೇಕಶೋಧನಬಸ್ತಯಃ|
ಜೀವನೀಯಶೃತೇ ಕ್ಷೀರಸರ್ಪಿಷೀ ಪಾನನಸ್ಯಯೋಃ||೧೨||
ಕರ್ತವ್ಯಂ ರಕ್ತಜೇಽಪ್ಯೇತತ್ ಪ್ರತ್ಯಾಖ್ಯಾಯ ಚ ಶಙ್ಖಕೇ|
|೧೩|
View original
|
शिरोभितापे पित्तोत्थे स्निग्धस्य व्यधयेत्सिराम्||११||
शीताः शिरोमुखालेपसेकशोधनबस्तयः|
जीवनीयशृते क्षीरसर्पिषी पाननस्ययोः||१२||
कर्तव्यं रक्तजेऽप्येतत् प्रत्याख्याय च शङ्खके|
|१३|
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಮೂರ್ಧಾಭಿತಾಪೇ ಪಿತ್ತಸಮ್ಭವೇ ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ಯ ಸತಃ ಸಿರಾಂ ಮೋಕ್ಷಯೇತ್| ತಥಾ ಶಿರೋಮುಖಾಲೇಪಾದಯಃ ಶೀತಾ ಹಿತಾಃ| ಜೀವನೀಯೈಃ ಶೃತೇ ಕ್ಷೀರಘೃತೇ ಪಾನನಸ್ಯಯೋರ್ಹಿತೇ| ಸ೦-ರಕ್ತೇಜೇಽಪ್ಯೇತಚ್ಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ಕಾರ್ಯಮ್| ಶಙ್ಖಕೇ ಚ ಪ್ರತ್ಯಾಖ್ಯಾಯೈಷ ಏವೋಪಕ್ರಮಃ ಕಾರ್ಯಃ|
Adhikarana ಕಫಜೇ ಶಿರೋಭಿತಾಪೇ ವಮನಮ್ ಕಫಜೇ ರೂಕ್ಷಾದಿದ್ರವ್ಯೈಃ ಸ್ವೇದಾದಯಃ ಕಫಜೇ ಉಪವಾಸಃ ಸನ್ನಿಪಾತಜೇ ಶಿರೋಭಿತಾಪೇ ಮಿಶ್ರಃ ಕ್ರಮಃ (೧೩-೧೪) · Śloka ೧೪
|
ಶ್ಲೇಷ್ಮಾಭಿತಾಪೇ ಜೀರ್ಣಾಜ್ಯಸ್ನೇಹಿತಃ ಕಟುಕೈರ್ವಮೇತ್||೧೩||
ಸ್ವೇದಪ್ರಲೇಪನಸ್ಯಾದ್ಯಾ ರೂಕ್ಷತೀಕ್ಷ್ಣೋಷ್ಣಭೇಷಜೈಃ|
ಶಸ್ಯನ್ತೇ ಚೋಪವಾಸೋಽತ್ರ ನಿಚಯೇ ಮಿಶ್ರಮಾಚರೇತ್||೧೪||
View original
|
श्लेष्माभितापे जीर्णाज्यस्नेहितः कटुकैर्वमेत्||१३||
स्वेदप्रलेपनस्याद्या रूक्षतीक्ष्णोष्णभेषजैः|
शस्यन्ते चोपवासोऽत्र निचये मिश्रमाचरेत्||१४||
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಾ ಶಿರೋಭಿತಾಪೇ ಪುರಾಣಘೃತೇನ ಸ್ನೇಹಿತಃ ಕಟುಕೈರ್ವಮೇತ್| ಸ್ವೇದಾದಯೋ ರೂಕ್ಷಾದಿದ್ರವ್ಯೈಃ ಶಸ್ಯನ್ತೇ| ಉಪವಾಸಶ್ಚಾತ್ರ ಹಿತಃ| ಸ೦-ಸನ್ನಿಪಾತೇ ಮಿಶ್ರಮಾಚರೇತ್|
Adhikarana ಕೃಮಿಜೇ ಸನ್ನಿಪಾತಜೇ ಶಿರೋಭಿತಾಪೇ ಶೋಣಿತೇನ ನಸ್ಯಮ್ ಕೃಮಿಜೇ ಕೃಮಿನಿರ್ಹರಣಮ್ ಕೃಮಿಜೇ ವಿಡಙ್ಗಾದಿಸಿದ್ಧೇನ ಸರ್ಷಪಾದಿತೈಲೇನ ನಸ್ಯಮ್ (೧೫-೧೭) · Śloka ೧೭
ಕೃಮಿಜೇ ಶೋಣಿತಂ ನಸ್ಯಂ ತೇನ ಮೂರ್ಚ್ಛನ್ತಿ ಜನ್ತವಃ|
ಮತ್ತಾಃ ಶೋಣಿತಗನ್ಧೇನ ನಿರ್ಯಾನ್ತಿ ಘ್ರಾಣವಕ್ತ್ರಯೋಃ||೧೫||
ಸುತೀಕ್ಷ್ಣನಸ್ಯಧೂಮಾಭ್ಯಾಂ ಕುರ್ಯಾನ್ನಿರ್ಹರಣಂ ತತಃ|
ವಿಡಙ್ಗಸ್ವರ್ಜಿಕಾದನ್ತೀಹಿಙ್ಗುಗೋಮೂತ್ರಸಾಧಿತಮ್||೧೬||
ಕಟುನಿಮ್ಬೇಙ್ಗುದೀಪೀಲುತೈಲಂ ನಸ್ಯಂ ಪೃಥಕ್ ಪೃಥಕ್|
|೧೭|
View original
कृमिजे शोणितं नस्यं तेन मूर्च्छन्ति जन्तवः|
मत्ताः शोणितगन्धेन निर्यान्ति घ्राणवक्त्रयोः||१५||
सुतीक्ष्णनस्यधूमाभ्यां कुर्यान्निर्हरणं ततः|
विडङ्गस्वर्जिकादन्तीहिङ्गुगोमूत्रसाधितम्||१६||
कटुनिम्बेङ्गुदीपीलुतैलं नस्यं पृथक् पृथक्|
|१७|
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಕೃಮಿಜೇ ಶೋಣಿತಂ ನಸ್ಯಂ ದೇಯಮ್| ತೇನ-ಶೋಣಿತನಸ್ಯೇನ, ಜನ್ತವೋ ಮೂರ್ಚ್ಛನ್ತಿ| ರಕ್ತಗನ್ಧೇನ ಚ ಮತ್ತಾ ಘ್ರಾಣೇನ ವಕ್ತ್ರೇಣ ಚ ನಿರ್ಗಚ್ಛನ್ತಿ| ಅನನ್ತರಂ ತೀಕ್ಷ್ಣನಸ್ಯಧೂಮಾಭ್ಯಾಂ ನಿರ್ಹರಣಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಸ೦-ವಿಡಙ್ಗಾದಿಭಿಃ ಸಾಧಿತಂ ಸರ್ಷಪತೈಲಂ ನಿಮ್ಬತೈಲಮಿಙ್ಗುದೀತೈಲಂ ಪೀಲುತೈಲಂ ವಾ ಪೃಥಕ್ ಪೃಥಕ್ ನಸ್ಯಂ ಹಿತಮ್|
Adhikarana ಕೃಮಿಜೇ ಕೃಮಿಜ್ಜಿನ್ನಸ್ಯಮ್ ಕೃಮಿಜೇ ನಸ್ಯಭೇಷಜೈರ್ಧೂಮಃ (೧೭-೧೮) · Śloka ೧೮
|
ಅಜಾಮೂತ್ರದ್ರುತಂ ನಸ್ಯಂ ಕೃಮಿಜಿತ್ ಕೃಮಿಜಿತ್ಪರಮ್||೧೭||
ಪೂತಿಮತ್ಸ್ಯಯುತೈಃ ಕುರ್ಯಾದ್ ಧೂಮಂ ನಾವನಭೇಷಜೈಃ|
|೧೮|
View original
|
अजामूत्रद्रुतं नस्यं कृमिजित् कृमिजित्परम्||१७||
पूतिमत्स्ययुतैः कुर्याद् धूमं नावनभेषजैः|
|१८|
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಅಜಾಮೂತ್ರದ್ರುತಂ ಹಿಙ್ಗು ನಸ್ಯಂ ಪರಂ ಕೃಮಿಘ್ನಮ್| ಸ೦-ಪೂತಿಮತ್ಸ್ಯಾನ್ವಿತೈರ್ನಸ್ಯದ್ರವ್ಯೈರ್ಧೂಮಂ ಕುರ್ಯಾತ್|
Adhikarana ಕೃಮಿಜೇ ರಕ್ತಂ ನ ನಿರ್ಹರೇತ್ ಶಿರಃಕಮ್ಪೇ ವಾತಾಭಿತಾಪಕ್ರಮಃ (೧೮-೧೯) · Śloka ೧೯
|
ಕೃಮಿಭಿಃ ಪೀತರಕ್ತತ್ವಾದ್ರಕ್ತಮತ್ರ ನ ನಿರ್ಹರೇತ್||೧೮||
ವಾತಾಭಿತಾಪವಿಹಿತಃ ಕಮ್ಪೇ ದಾಹಾದ್ವಿನಾ ಕ್ರಮಃ|
|೧೯|
View original
|
कृमिभिः पीतरक्तत्वाद्रक्तमत्र न निर्हरेत्||१८||
वाताभितापविहितः कम्पे दाहाद्विना क्रमः|
|१९|
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಅತ್ರ ಚ ರಕ್ತಂ ನ ವಿಸ್ರಾವಯೇತ್| ಕುತೋ ಹೇತೋಃ ? ಇತ್ಯಾಹಕೃಮಿಭಿಃ ಪೀತರಕ್ತತ್ವಾತ್| ಸ೦-ಕಮ್ಪೇ ವಾತಾಭಿತಾಪೋಕ್ತೋ ವಿಧಿರ್ದಾಹಾದ್ವಿನಾ|
Adhikarana ಉಪಶೀರ್ಷಕೇ ನವೇ ವಾತವ್ಯಾಧಿಕ್ರಿಯಾ ಉಪಶೀರ್ಷಕೇ ಪಕ್ವೇ ವಿದ್ರಧಿಕ್ರಿಯಾ ವಿದ್ರಧೌ,ಪಿಟಿಕಾಯಾಂ , ಅರ್ಬುದೇ ಚ ಆಮಪಕ್ವೇ ಯಥಾಯೋಗ್ಯಂ ಕರ್ಮ (೧೯-೨೦) · Śloka ೨೦
|
ನವೇ ಜನ್ಮೋತ್ತರಂ ಜಾತೇ ಯೋಜಯೇದುಪಶೀರ್ಷಕೇ||೧೯||
ವಾತವ್ಯಾಧಿಕ್ರಿಯಾಂ, ಪಕ್ವೇ ಕರ್ಮ ವಿದ್ರಧಿಚೋದಿತಮ್|
ಆಮಪಕ್ವೇ ಯಥಾಯೋಗ್ಯಂ ವಿದ್ರಧೀಪಿಟಿಕಾರ್ಬುದೇ||೨೦||
View original
|
नवे जन्मोत्तरं जाते योजयेदुपशीर्षके||१९||
वातव्याधिक्रियां, पक्वे कर्म विद्रधिचोदितम्|
आमपक्वे यथायोग्यं विद्रधीपिटिकार्बुदे||२०||
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಉಪಶೀರ್ಷಕೇ ನವೇ ಜನ್ಮೋತ್ತರಂ ಜಾತೇ ವಾತವ್ಯಾಧಿಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಪಕ್ವೇ ಚ ವಿದ್ರಧಿವಿಹಿತಂ ಕರ್ಮ ಕುರ್ಯಾತ್| ಸ೦-ಆಮೇ ಪಕ್ವೇ ಚ ವಿದ್ರಧೌ ಪಿಟಿಕಾಯಾಮರ್ಬುದೇ ಚ ಯಥಾಸ್ವಂ ಕರ್ಮ ಕುರ್ಯಾತ್|
Adhikarana ಅರೂಂಷಿಕಾಯಾಂ ರಕ್ತಸ್ರಾವಃ ಅರೂಂಷಿಕಾಯಾಂ ಅಶ್ವಶಕೃದ್ರಸೈರ್ಲೇಪಃ ಅರೂಂಷಿಕಾಯಾಂ ಪಟೋಲಾದಿಪತ್ರೈರ್ಲೇಪಃ (೨೧-೨೨) · Śloka ೨೨
ಅರುಂಷಿಕಾ ಜಲೌಕೋಭಿರ್ಹೃತಾಸ್ರಾ ನಿಮ್ಬವಾರಿಣಾ|
ಸಿಕ್ತಾ ಪ್ರಭೂತಲವಣೈರ್ಲಿಮ್ಪೇದಶ್ವಶಕೃದ್ರಸೈಃ||೨೧||
ಪಟೋಲನಿಮ್ಬಪತ್ರೈರ್ವಾ ಸಹರಿದ್ರೈಃ ಸುಕಲ್ಕಿತೈಃ|
ಗೋಮೂತ್ರಜೀರ್ಣಪಿಣ್ಯಾಕಕೃಕವಾಕುಮಲೈರಪಿ||೨೨||
View original
अरुंषिका जलौकोभिर्हृतास्रा निम्बवारिणा|
सिक्ता प्रभूतलवणैर्लिम्पेदश्वशकृद्रसैः||२१||
पटोलनिम्बपत्रैर्वा सहरिद्रैः सुकल्कितैः|
गोमूत्रजीर्णपिण्याककृकवाकुमलैरपि||२२||
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಅರುಂಷಿಕಾ ಜಲೌಕೋಭಿರ್ನಿಃಸ್ರುತರಕ್ತಾ ನಿಮ್ಬಜಲೇನ ಸಿಕ್ತಾ ವಾಜಿಶಕೃದ್ರಸೈಃ ಪ್ರಭೂತಲವಣೈರ್ಲಿಮ್ಪೇತ್| ಪಟೋಲನಿಮ್ಬಪತ್ರೈರ್ನಿಶಾನ್ವಿತೈಃ ಸುಪಿಷ್ಟೈರ್ವಾ ಗೋಮೂತ್ರಾದಿಭಿರ್ವಾ| ಕೃಕವಾಕುಃ-ಕುಕ್ಕುಟಃ|
Adhikarana ಅರೂಂಷಿಕಾಯಾಂ ಕಪಾಲಭೃಷ್ಟಕುಷ್ಠಲೇಪಃ ಅರೂಂಷಿಕಾಯಾಂ ಇನ್ದ್ರಲುಪ್ತೇ ಚ ಮಾಲತ್ಯಾದಿತೈಲೇನಾಭ್ಯಙ್ಗಃ (೨೩-೨೪) · Śloka ೨೪
ಕಪಾಲಭೃಷ್ಟಂ ಕುಷ್ಠಂ ವಾ ಚೂರ್ಣಿತಂ ತೈಲಸಂಯುತಮ್|
ರೂಂಷಿಕಾಲೇಪನಂ ಕಣ್ಡೂಕ್ಲೇದದಾಹಾರ್ತಿನಾಶನಮ್||೨೩||
ಮಾಲತೀಚಿತ್ರಕಾಶ್ವಘ್ನನಕ್ತಮಾಲಪ್ರಸಾಧಿತಮ್|
ಚಾಚಾರೂಂಷಿಕಯೋಸ್ತೈಲಮಭ್ಯಙ್ಗಃ ಕ್ಷುರಘೃಷ್ಟಯೋಃ||೨೪||
View original
कपालभृष्टं कुष्ठं वा चूर्णितं तैलसंयुतम्|
रूंषिकालेपनं कण्डूक्लेददाहार्तिनाशनम्||२३||
मालतीचित्रकाश्वघ्ननक्तमालप्रसाधितम्|
चाचारूंषिकयोस्तैलमभ्यङ्गः क्षुरघृष्टयोः||२४||
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಕುಷ್ಠಂ ಚೂರ್ಣಿತಂ ಕಪಾಲಭೃಷ್ಟಂ ತೈಲಸಂಯುತಂ ರೂಂಷಿಕಾಲೇಪನಂ ಕಣ್ಡ್ವಾದಿಹಿತಮ್| ಸ೦-ಮಾಲತ್ಯಾದಿಪ್ರಸಾಧಿತಂ ತೈಲಂ ಚಾಚಾರುಂಷಿಕಯೋಃ ಕ್ಷುರಘೃಷ್ಟಯೋರಭ್ಯಙ್ಗಃ|
Adhikarana ಅರೂಂಷಿಕಾಯಾಂ ಅಶಾನ್ತೌ ವಮನಾದಿಭಿಃ ಶಿರಃಶುದ್ಧಿಃ ದಾರುಣಕೇ ಶಿರಾವೇಧಃ ದಾರುಣಕೇ ಮೃಜಾನಸ್ಯಮೂರ್ದ್ಧಬಸ್ತೀನಾಂ ಶೀಲನಮ್ ದಾರುಣಕೇ ಪ್ರಿಯಾಲಾದಿಭಿರ್ಲಾಕ್ಷಾದಿಭಿಶ್ಚ ಲೇಪಃ ದಾರುಣಕೇ ಕೋದ್ರವಕ್ಷಾರಜಲೇನ ಪ್ರಕ್ಷಾಲನಮ್ (೨೫-೨೭) · Śloka ೨೭
ಅಶಾನ್ತೌ ಶಿರಸಃ ಶುಧ್ದ್ಯೈ ಯತೇತ ವಮನಾದಿಭಿಃ|
ವಿಧ್ಯೇಚ್ಛಿರಾಂ ದಾರುಣಕೇ ಲಾಲಾಟ್ಯಾಂ, ಶೀಲಯೇನ್ಮೃಜಾಮ್||೨೫||
ನಾವನಂ ಮೂರ್ದ್ಧಬಸ್ತಿಂ ಚ, ಲೇಪಯೇಚ್ಚ ಸಮಾಕ್ಷಿಕೈಃ|
ಪ್ರಿಯಾಲಭಿಜಮಧುಕಕುಷ್ಠಮಾಷೈಃ ಸಸರ್ಷಪೈಃ||೨೬||
ಲಾಕ್ಷಾಶಮ್ಯಾಕಪತ್ರೈಡಗಜಧಾತ್ರೀಫಲೈಸ್ತಥಾ|
ಕೋರದೂಷತೃಣಕ್ಷಾರವಾರಿಪ್ರಕ್ಷಾಲನಂ ಹಿತಮ್||೨೭||
View original
अशान्तौ शिरसः शुध्द्यै यतेत वमनादिभिः|
विध्येच्छिरां दारुणके लालाट्यां, शीलयेन्मृजाम्||२५||
नावनं मूर्द्धबस्तिं च, लेपयेच्च समाक्षिकैः|
प्रियालभिजमधुककुष्ठमाषैः ससर्षपैः||२६||
लाक्षाशम्याकपत्रैडगजधात्रीफलैस्तथा|
कोरदूषतृणक्षारवारिप्रक्षालनं हितम्||२७||
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಅಶಾನ್ತೌ ಸತ್ಯಾಂ ಮೂರ್ಧ್ನಃ ಶೋಧನಾಯ ವಮನಾದಿಭಿರ್ಯತೇತ| ಸ೦-ದಾರುಣಕೇ ಲಾಲಾಟ್ಯಾಂ ಶಿರಾಂ ವಿಧ್ಯೇತ್| ಮೃಜಾಂ ಶುದ್ಧಿಂ ನಸ್ಯಂ ಮೂರ್ದ್ಧಬಸ್ತಿಂ ಚ ಶೀಲಯೇತ್| ಪ್ರಿಯಾಲಾದಿಭಿಃ ಸಮಾಕ್ಷಿಕೈರ್ಲೇಪಯೇಚ್ಚ| ಲಾಕ್ಷಾದಿಭಿಃ ಕ್ಷೌದ್ರಯುತೈರ್ಲೇಪಃ| ಕೋದ್ರವತೃಣಕ್ಷಾರಜಲೇನ ಪ್ರಕ್ಷಾಲನಂ ಹಿತಮ್|
Adhikarana ಇದ್ರಲುಪ್ತೇ ಸಿರಾಂ ವಿಧ್ವಾ ಪ್ರಚ್ಛಾಯ ಕಾಸೀಸಾದಿಭಿರ್ಲೇಪಯೇತ್ ಇದ್ರಲುಪ್ತೇ ಹಸ್ತಿದನ್ತಮಷೀಲೇಪಃ (೨೮-೩೧) · Śloka ೩೧
ಇನ್ದ್ರಲುಪ್ತೇ ಯಥಾಸನ್ನಂ ಸಿರಾಂ ವಿಧ್ವಾ ಪ್ರಲೇಪಯೇತ್|
ಪ್ರಚ್ಛಾಯ ಗಾಢಂ ಕಾಸೀಸಮನೋಹ್ವಾತುತ್ಥಕೋಷಣೈಃ||೨೮||
ವನ್ಯಾಮರತರುಭ್ಯಾಂ ವಾ ಗುಞ್ಜಾಮೂಲಫಲೈಸ್ತಥಾ|
ತಥಾ ಲಾಙ್ಗಲಿಕಾಮೂಲೈಃ ಕರವೀರರಸೇನ ವಾ||೨೯||
ಸಕ್ಷೌದ್ರಕ್ಷುದ್ರವಾರ್ತಾಕಸ್ವರಸೇನ ರಸೇನ ವಾ|
ಧತ್ತೂರಕಸ್ಯ ಪತ್ರಾಣಾಂ ಭಲ್ಲಾತಕರಸೇನ ವಾ||೩೦||
ಅಥವಾ ಮಾಕ್ಷಿಕಹವಿಸ್ತಿಲಪುಷ್ಪತ್ರಿಕಣ್ಟಕೈಃ|
ತೈಲಾಕ್ತಾ ಹಸ್ತಿದನ್ತಸ್ಯ ಮಷೀ ಚಾಚೌಷಧಂ ಪರಮ್||೩೧||
View original
इन्द्रलुप्ते यथासन्नं सिरां विध्वा प्रलेपयेत्|
प्रच्छाय गाढं कासीसमनोह्वातुत्थकोषणैः||२८||
वन्यामरतरुभ्यां वा गुञ्जामूलफलैस्तथा|
तथा लाङ्गलिकामूलैः करवीररसेन वा||२९||
सक्षौद्रक्षुद्रवार्ताकस्वरसेन रसेन वा|
धत्तूरकस्य पत्राणां भल्लातकरसेन वा||३०||
अथवा माक्षिकहविस्तिलपुष्पत्रिकण्टकैः|
तैलाक्ता हस्तिदन्तस्य मषी चाचौषधं परम्||३१||
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಇನ್ದ್ರಲುಪ್ತೇ ಯಥಾಸನ್ನೇ ದೇಶೇ ಸಿರಾಂ ವಿಧ್ವಾ [ಗಾಢಂ-] ಸುಷ್ಟು, ಪ್ರಚ್ಛಾಯ-ಪ್ರಛಾನಂ ಕೃತ್ವಾ, ಕಾಸೀಸಾದಿಭಿರ್ಲೇಪಯೇತ್| ವನ್ಯದೇವದಾರುಭ್ಯಾಂ ವಾ ಲೇಪಯೇತ್| ಸ೦-ಹಸ್ತಿದನ್ತಮಷೀ ತೈಲಾಕ್ತಾ ಚಾಚಾನಾಮೌಷಧಂ ಪರಮ್|
Adhikarana ಇದ್ರಲುಪ್ತೇ ಶುಕ್ಲರೋಮೋದ್ಗಮೇ ಮೇಷವಿಷಾಣಮಷೀಲೇಪಃ ಇದ್ರಲುಪ್ತೇ ಆರೋಮೋದ್ಭೂತೇರ್ಜಲಸೇಕೋ ವರ್ಜ್ಯಃ (೩೨) · Śloka ೩೨
ಶುಕ್ಲರೋಮೋದ್ಗಮೇ ತದ್ವನ್ಮಷೀ ಮೇಷವಿಷಾಣಜಾ|
ವರ್ಜಯೇದ್ವಾರಿಣಾ ಸೇಕಂ ಯಾವದ್ರೋಮಸಮುದ್ಭವಃ||೩೨||
View original
शुक्लरोमोद्गमे तद्वन्मषी मेषविषाणजा|
वर्जयेद्वारिणा सेकं यावद्रोमसमुद्भवः||३२||
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಸಿತರೋಮೋದ್ಗಮೇ ಮೇಷವಿಷಾಣಜಾ ಮಷೀ ತೈಲಾಕ್ತಾ ಶ್ರೇಷ್ಠಾ| ಸಂ-ಜಲಸೇಕಂ ಚ ವರ್ಜಯೇತ್ ಯಾವದ್ರೋಮೋದ್ಭೂತಿಃ|
Adhikarana ಖಲತೌ, ಪಲಿತೇ , ವಲ್ಯಾಂ ,ಹರಿಲ್ಲೋಮ್ನಿ ಚ ಶೋಧನಂ ನಸ್ಯವಕ್ರಶಿರೋಭ್ಯಙ್ಗಪ್ರದೇಹಾಶ್ಚ ಇದ್ರಲುಪ್ತೇ ಬೃಹತ್ಯಾದಿತೈಲೇನ ನಸ್ಯಮ್ ಇದ್ರಲುಪ್ತೇ ನಿಮ್ಬತೈಲೇನ ನಸ್ಯಮ್ (೩೩-೩೪) · Śloka ೩೪
ಖಲತೌ ಪಲಿತೇ ವಲ್ಯಾಂ ಹರಿಲ್ಲೋಮ್ನಿ ಚ ಶೋಧಿತಮ್|
ನಸ್ಯವಕ್ತ್ರಶಿರೋಭ್ಯಙ್ಗಪ್ರದೇಹೈಃ ಸಮುಪಾಚರೇತ್||೩೩||
ಸಿದ್ಧಂ ತೈಲಂ ಬೃಹತ್ಯಾದ್ಯೈರ್ಜೀವನೀಯೈಶ್ಚ ನಾವನಮ್|
ಮಾಸಂ ವಾ ನಿಮ್ಬಜಂ ತೈಲಂ ಕ್ಷೀರಭುಙ್ನಾವಯೇದ್ಯತಿಃ||೩೪||
View original
खलतौ पलिते वल्यां हरिल्लोम्नि च शोधितम्|
नस्यवक्त्रशिरोभ्यङ्गप्रदेहैः समुपाचरेत्||३३||
सिद्धं तैलं बृहत्याद्यैर्जीवनीयैश्च नावनम्|
मासं वा निम्बजं तैलं क्षीरभुङ्नावयेद्यतिः||३४||
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಖಲತ್ಯಾದಿಷು ಶೋಧಿತಮಾತುರಂ ನಸ್ಯಾದಿಭಿರುಪಾಚರೇತ್| ಸ೦-ಬೃಹತ್ಯಾದಿಭಿರ್ಜೀವನೀಯೈಶ್ಚ ಪಕ್ವಂ ತೈಲಂ ನಸ್ಯಂ ಹಿತಮ್| ನಿಮ್ಬೋದ್ಭವಂ ವಾ ತೈಲಂ ಮಾಸಂ ಕ್ಷೀರಭುಙ್ನಾವಯೇತ್, ಯತಿಃ-ಸಂಯಮೀ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯಪರಃ|
Adhikarana ಪಲಿತೇ ನೀಲ್ಯಾದಿತೈಲೇನ ನಸ್ಯಮ್ ಪಲಿತೇ ಕ್ಷೀರಾದಿತೈಲೇನ ನಸ್ಯಮ್ (೩೫-೩೮) · Śloka ೩೮
ನೀಲೀಶಿರೀಷಕೋರಣ್ಟಭೃಙ್ಗಸ್ವರಸಭಾವಿತಮ್|
ಶೇಲ್ವಕ್ಷತಿಲರಾಮಾಣಾಂ ಬೀಜಂ ಕಾಕಾಣ್ಡಕೀಸಮಮ್||೩೫||
ಪಿಷ್ಟ್ವಾಽಽಜಪಯಸಾ ಲೋಹಾಲ್ಲಿಪ್ತಾದರ್ಕಾಶುತಾಪಿತಾತ್|
ತೈಲಂ ಸ್ರುತಂ ಕ್ಷೀರಭುಜೋ ನಾವನಾತ್ ಪಲಿತಾನ್ತಕೃತ್||೩೬||
ಕ್ಷೀರಾತ್ಸಾಹಚರಾದ್ ಭೃಙ್ಗರಜಸಃ ಸೌರಸಾದ್ರಸಾತ್|
ಪ್ರಸ್ಥೈಸ್ತೈಲಸ್ಯ ಕುಡವಃ ಸಿದ್ಧೋ ಯಷ್ಟಿಪಲಾನ್ವಿತಃ||೩೭||
ನಸ್ಯಂ ಶೈಲಾಸನೇ ಭಾಣ್ಡೇ ಶೃಙ್ಗೇ ಮೇಷಸ್ಯ ವಾ ಸ್ಥಿತಃ|
|೩೮|
View original
नीलीशिरीषकोरण्टभृङ्गस्वरसभावितम्|
शेल्वक्षतिलरामाणां बीजं काकाण्डकीसमम्||३५||
पिष्ट्वाऽऽजपयसा लोहाल्लिप्तादर्काशुतापितात्|
तैलं स्रुतं क्षीरभुजो नावनात् पलितान्तकृत्||३६||
क्षीरात्साहचराद् भृङ्गरजसः सौरसाद्रसात्|
प्रस्थैस्तैलस्य कुडवः सिद्धो यष्टिपलान्वितः||३७||
नस्यं शैलासने भाण्डे शृङ्गे मेषस्य वा स्थितः|
|३८|
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ನೀಲ್ಯಾದಿಸ್ವರಸೇನ ಭಾವಿತಂ ಶೇಲ್ವಾದೀನಾಂ ಬೀಜಂ ಕಾಕಾಣ್ಡಕೀತುಲ್ಯಂ ಛಾಗದುಗ್ಧೇನ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಲೋಹಾಲ್ಲಿಪಾದ್ ರವಿರಶ್ಮಿಭಿಸ್ತಾಪಿತ್ತಾತ್ತೈಲಂ ಸ್ರುತಂ ಕ್ಷೀರಾಶಿನೋ ನಸ್ಯಂ ಪಲಿತಾನ್ತಕರಮ್| ಸ೦-ಕ್ಷೀರಾತ್ ಪ್ರಸ್ಥೇನ, ಸಹಚರರಸಾತ್ ಪ್ರಸ್ಥೇನ, ಭೃಙ್ಗರಾಜರಸಾತ್ ಪ್ರಸ್ಥೇನ, ಸುರಸಾರಸಾತ್ ಪ್ರಸ್ಥೇನ, ತೈಲಸ್ಯ ಕುಡವಃ ಪಕ್ವೋ ಮಧುಯಷ್ಟೀಪಲಯುತಃ ಶೈಲೇ ಭಾಣ್ಡೇ ಬೀಜಸಾರಸ್ಯ ವಾ ಭಾಣ್ಡೇ ಮೇಷಶೃಙ್ಗೇ ವಾ ಸ್ಥಿತೋ ನಸ್ಯಮ್|
Adhikarana ಪಲಿತೇ ದುಗ್ಧಿಕಾಕರವೀರಕಲೇಪಃ ಹರಿಲ್ಲೋಮವಲೀಷು ಕ್ಷೀರಾದೀನಾಂ ವಕ್ತ್ರಲೇಪಃ (೩೮-೪೦) · Śloka ೪೦
|
ಕ್ಷೀರೇಣ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಪಿಷ್ಟೈ ವಾ ದುಗ್ಧಿಕಾಕರವೀರಕೌ||೩೮||
ಉತ್ಪಾಟ್ಯ ಪಲಿತಂ ದೇಯಾವಾಶಯೇ ಪಲಿತಾಪಹೌ|
ಕ್ಷೀರಂ ಪ್ರಿಯಾಲಂ ಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಂ ಜೀವನೀಯೋ ಗಣಸ್ತಿಲಾಃ||೩೯||
ಕೃಷ್ಣಾಃ ಪ್ರಲೇಪೋ ವಕ್ತ್ರಸ್ಯ ಹರಿಲ್ಲೋಮವಲೀಹಿತಃ|
|೪೦|
View original
|
क्षीरेण श्लक्ष्णपिष्टै वा दुग्धिकाकरवीरकौ||३८||
उत्पाट्य पलितं देयावाशये पलितापहौ|
क्षीरं प्रियालं यष्ट्याह्वं जीवनीयो गणस्तिलाः||३९||
कृष्णाः प्रलेपो वक्त्रस्य हरिल्लोमवलीहितः|
|४०|
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ದುಗ್ಧಿಕಾಕರವೀರಕೌ ಕ್ಷೀರೇಣ ಸೂಕ್ಷ್ಮಪಿಷ್ಟೌ ಪಲಿತಮುತ್ಪಾಟ್ಯ ತತ್ಸ್ಥಾನೇ ದೇಯೌ ಪಲಿತಘ್ನೌ| ಸ೦-ಕ್ಷೀರಾದಯೋ ವಕ್ತ್ರಸ್ಯ ಲೇಪ ಇನ್ದ್ರಲುಪ್ತವಲೀಷು ಹಿತಃ|
Adhikarana ಕೇಶಬೃಂಹಣರಞ್ಜಕಸ್ತಿಲಾದೀನಾಂ ಮೂರ್ದ್ಧಲೇಪಃ ಕೇಶಸಂವರ್ಧನಾನಿ ಮಾಂಸ್ಯಾದೀನಿ (೪೦-೪೨) · Śloka ೪೨
|
ತಿಲಾಃ ಸಾಮಲಕಾಃ ಪದ್ಮಕಿಞ್ಜಲ್ಕೋ ಮಧುಕಂ ಮಧು||೪೦||
ಬೃಂಹಯೇದ್ರಞ್ಜಯೇಚ್ಚೈತತ್ ಕೇಶಾನ್ ಮೂರ್ದ್ಧಪ್ರಲೇಪನಾತ್|
ಮಾಂಸೀ ಕುಷ್ಠಂ ತಿಲಾಃ ಕೃಷ್ಣಾಃ ಸಾರಿವಾ ನೀಲಮುತ್ಪಲಮ್||೪೧||
ಕ್ಷೌದ್ರಂ ಚ ಕ್ಷೀರಪಿಷ್ಟಾನಿ ಕೇಶಸಂವರ್ಧನಂ ಪರಮ್|
|೪೨|
View original
|
तिलाः सामलकाः पद्मकिञ्जल्को मधुकं मधु||४०||
बृंहयेद्रञ्जयेच्चैतत् केशान् मूर्द्धप्रलेपनात्|
मांसी कुष्ठं तिलाः कृष्णाः सारिवा नीलमुत्पलम्||४१||
क्षौद्रं च क्षीरपिष्टानि केशसंवर्धनं परम्|
|४२|
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ತಿಲಾದಿಕಂ ಶಿರಃಪ್ರಲೇಪನಾತ್ ಕೇಶಾನ್ ರಞ್ಜಯೇತ್ ಪುಷ್ಣೀಯಾಚ್ಚ| ಸ೦-ಮಾಂಸ್ಯಾದೀನಿ ಕ್ಷೀರಪಿಷ್ಟಾನಿ ಪರಂ ಕೇಶಸಂವರ್ಧನಾನಿ|
Adhikarana ಕೇಶರಞ್ಜನಂ ಅಯೋರಜಆದಿ ಕೇಶರಞ್ಜನಂ ಮಾಷಕಾದಿಯವಾಗೂಃ (೪೨-೪೪) · Śloka ೪೪
|
ಅಯೋರಜೋ ಭೃಙ್ಗರಜಸ್ತ್ರಿಫಲಾ ಕೃಷ್ಣಮೃತ್ತಿಕಾ||೪೨||
ಸ್ಥಿತಮಿಕ್ಷುರಸೇ ಮಾಸಂ ಸಮೂಲಂ ಪಲಿತಂ ರಜೇತ್|
ಮಾಷಕೋದ್ರವಧಾನ್ಯಾಮ್ಲೈರ್ಯವಾಗೂಸ್ತ್ರಿದಿನೋಷಿತಾ||೪೩||
ಲೋಹಶುಕ್ಲೋತ್ಕಟಾ ಪಿಷ್ಟಾ ಬಲಾಕಾಮಪಿ ರಞ್ಜಯೇತ್|
|೪೪|
View original
|
अयोरजो भृङ्गरजस्त्रिफला कृष्णमृत्तिका||४२||
स्थितमिक्षुरसे मासं समूलं पलितं रजेत्|
माषकोद्रवधान्याम्लैर्यवागूस्त्रिदिनोषिता||४३||
लोहशुक्लोत्कटा पिष्टा बलाकामपि रञ्जयेत्|
|४४|
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಲೋಹಚೂರ್ಣಾದಿಕಮಿಕ್ಷುರಸೇ ಮಾಸಂ ಸ್ಥಿತಂ ಸಮೂಲಂ ಪಲಿತಂ ರಜೇತ್| ಸ೦-ಮಾಷಾದಿಭಿರ್ಯವಾಗೂಸ್ತ್ರಿದವಸೋಷಿತಾ ಲೋಹಶುಕ್ಲೋತ್ಕಟಾ ಪಿಷ್ಟಾ ಬಲಾಕಾಮಪಿ ರಞ್ಜಯೇತ್| ಕಿಂ ಪುನಃ ಪಲಿತಂ ನ ನಿಹನ್ತಿ?|
Adhikarana ಸರ್ವಶಿರೋರೋಗೇ ಪಲಿತೇ ಚ ಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಾದಿತೈಲಮ್ (೪೪-೪೫) · Śloka ೪೫
|
ಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಮಧುಕಪಿಪ್ಪಲೀಚನ್ದನೋತ್ಪಲೈಃ||೪೪||
ಸಿದ್ಧಂ ಧಾತ್ರೀರಸೇ ತೈಲಂ ನಸ್ಯೇನಾಭ್ಯಞ್ಜನೇನ ಚ|
ಸರ್ವಾನ್ ಮೂರ್ಧಗದಾನ್ ಹನ್ತಿ ಪಲಿತಾನಿ ಚ ಶೀಲಿತಮ್||೪೫||
View original
|
प्रपौण्डरीकमधुकपिप्पलीचन्दनोत्पलैः||४४||
सिद्धं धात्रीरसे तैलं नस्येनाभ्यञ्जनेन च|
सर्वान् मूर्धगदान् हन्ति पलितानि च शीलितम्||४५||
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಾದಿಭಿರ್ಧಾತ್ರೀರಸೇ ಸಿದ್ಧಂ ತೈಲಂ ನಾವನೇನಾಭ್ಯಞ್ಜನೇನ ಚ ಸರ್ವಾನ್ ಶಿರೋರೋಗಾನ್ ಹನ್ತಿ| ಶೀಲಿತಂ ಚ ಪಲಿತಾನಿ ಹನ್ತಿ|
Adhikarana ಸರ್ವಶಿರೋರೋಗೇ ಪಲಿತೇ ಚ ವನ್ಯಾದಿಯಮಕೇನ ನಸ್ಯಮ್ (೪೬) · Śloka ೪೬
ವರೀಜೀವನ್ತಿನಿರ್ಯಾಸಪಯೋಭಿರ್ಯಮಕಂ ಪಚೇತ್|
ಜೀವನೀಯೈಶ್ಚ ತನ್ನಸ್ಯಂ ಸರ್ವಜತ್ರೂರ್ಧ್ವರೋಗಜಿತ್||೪೬||
View original
वरीजीवन्तिनिर्यासपयोभिर्यमकं पचेत्|
जीवनीयैश्च तन्नस्यं सर्वजत्रूर्ध्वरोगजित्||४६||
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಶತಾವರೀಜೀವನ್ತಿಕ್ವಾಥೇನ ಕ್ಷೀರೇಣ ಜೀವನೀಯೈಶ್ಚ ಯಮಕಂ ಪಚೇತ್| ತತ್ ನಸ್ಯೇನ ಸರ್ವಜತ್ರೂರ್ಧ್ವರೋಗಜಿತ್|
Adhikarana ಸರ್ವಶಿರೋರೋಗೇ ಪಲಿತೇ ಚ ಮಾಯೂರಂ ಘೃತಮ್ (೪೭-೪೯) · Śloka ೪೯
ಮಯೂರಂ ಪಕ್ಷಪಿತ್ತಾನ್ತ್ರಪಾದವಿಟ್ತುಣ್ಡವರ್ಜಿತಮ್|
ದಶಮೂಲವಲಾರಾಸ್ನಾಮಧುಕೈಸ್ತ್ರಿಪಲೈರ್ಯುತಮ್||೪೭||
ಜಲೇ ಪಕ್ತ್ವಾ ಘೃತಪ್ರಸ್ಥಂ ತಸ್ಮಿನ್ ಕ್ಷೀರಸಮಂ ಪಚೇತ್|
ಕಲ್ಕಿತೈರ್ಮಧುರದ್ರವ್ಯೈಃ ಸರ್ವಜತ್ರೂರ್ಧ್ವರೋಗಜಿತ್||೪೮||
ತದಭ್ಯಾಸೀಕೃತಂ ಪಾನಬಸ್ತ್ಯಭ್ಯಞ್ಜನನಾವನೈಃ|
|೪೯|
View original
मयूरं पक्षपित्तान्त्रपादविट्तुण्डवर्जितम्|
दशमूलवलारास्नामधुकैस्त्रिपलैर्युतम्||४७||
जले पक्त्वा घृतप्रस्थं तस्मिन् क्षीरसमं पचेत्|
कल्कितैर्मधुरद्रव्यैः सर्वजत्रूर्ध्वरोगजित्||४८||
तदभ्यासीकृतं पानबस्त्यभ्यञ्जननावनैः|
|४९|
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಮಯೂರಂ ಪಕ್ಷಾದಿವರ್ಜಿತಂ ತ್ರಿಪಲಪ್ರಮಾಣೈರ್ದಶಮೂಲಾದಿಭಿರ್ಯುತಂ ಜಲೇ ಪಕ್ತ್ವಾ ತಸ್ಮಿನ್ ಜಲೇ ಕಲ್ಕಿತೈರ್ಮಧುರದ್ರವ್ಯೈಃ ಕ್ಷೀರಸಮಂ ಘೃತಪ್ರಸ್ಥಂ ಪಚೇತ್| ಪಾನಾದಿಭಿರಭ್ಯಸ್ತಂ-ಶೀಲಿತಂ, ತತ್-ಘೃತಂ, ಸರ್ವಜತ್ರೂರ್ಧ್ವರೋಗಜಿತ್| ಏತನ್ಮಾಯೂರಾಖ್ಯಂ ಘೃತಮ್|
Adhikarana ಸರ್ವಶಿರೋರೋಗೇ ಪಲಿತೇ ಚ ಮಹಾಮಾಯೂರಂ ಘೃತಮ್ (೪೯-೫೬) · Śloka ೫೬
|
ಏತೇನೈವ ಕಷಾಯೇಣ ಘೃತಪ್ರಸ್ಥಂ ವಿಪಾಚಯೇತ್||೪೯||
ಚತುರ್ಗುಣೇನ ಪಯಸಾ ಕಲ್ಕೈರೇಭಿಶ್ಚ ಕಾರ್ಷಿಕೈಃ|
ಜೀವನ್ತೀತ್ರಿಫಲಾಮೇದಾಮೃದ್ವೀಕರ್ದ್ಧಿಪರೂಷಕೈಃ||೫೦||
ಸಮಙ್ಗಾಚವಿಕಾಭಾರ್ಗೀಕಾಶ್ಮರೀಕರ್ಕಟಾಹ್ವಯೈಃ|
ಆತ್ಮಗುಪ್ತಾಮಹಾಮೇದಾತಾಲಖರ್ಜೂರಮಸ್ತಕೈಃ||೫೧||
ಮೃಣಾಲಬಿಸಖರ್ಜೂರಯಷ್ಟೀಮಧುಕಜೀವಕೈಃ|
ಶತಾವರೀವಿದಾರೀಕ್ಷುಬೃಹತೀಸಾರಿವಾಯುಗೈಃ||೫೨||
ಮೂರ್ವಾಶ್ವದಂಷ್ಟ್ರರ್ಷಭಕಶೃಙ್ಗಾಟಕಕಸೇರುಕೈಃ|
ರಾಸ್ನಾಸ್ಥಿರಾತಾಮಲಕೀಸೂಕ್ಷ್ಮೈಲಾಶಠಿಪೌಷ್ಕರೈಃ||೫೩||
ಪುನರ್ನವಾತವಕ್ಷೀರೀಕಾಕೋಲೀಧನ್ವಯಾಸಕೈಃ|
ಮಧೂಕಾಕ್ಷೋಟವಾತಾಮಮುಞ್ಜಾತಾಭಿಷುಕೈರಪಿ||೫೪||
ಮಹಾಮಾಯುರಮಿತ್ಯೇತನ್ಮಾಯೂರಾದಧಿಕಂ ಗುಣೈಃ|
ಧಾತ್ವಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ವರಭ್ರಂಶಶ್ವಾಸಕಾಸಾರ್ದಿತಾಪಹಮ್||೫೫||
ಯೇನ್ಯಸೃಕ್ಶುಕ್ರದೋಷೇಷು ಶಸ್ತಂ ವನ್ಧ್ಯಾಸುತಪ್ರದಮ್|
|೫೬|
View original
|
एतेनैव कषायेण घृतप्रस्थं विपाचयेत्||४९||
चतुर्गुणेन पयसा कल्कैरेभिश्च कार्षिकैः|
जीवन्तीत्रिफलामेदामृद्वीकर्द्धिपरूषकैः||५०||
समङ्गाचविकाभार्गीकाश्मरीकर्कटाह्वयैः|
आत्मगुप्तामहामेदातालखर्जूरमस्तकैः||५१||
मृणालबिसखर्जूरयष्टीमधुकजीवकैः|
शतावरीविदारीक्षुबृहतीसारिवायुगैः||५२||
मूर्वाश्वदंष्ट्रर्षभकशृङ्गाटककसेरुकैः|
रास्नास्थिरातामलकीसूक्ष्मैलाशठिपौष्करैः||५३||
पुनर्नवातवक्षीरीकाकोलीधन्वयासकैः|
मधूकाक्षोटवाताममुञ्जाताभिषुकैरपि||५४||
महामायुरमित्येतन्मायूरादधिकं गुणैः|
धात्विन्द्रियस्वरभ्रंशश्वासकासार्दितापहम्||५५||
येन्यसृक्शुक्रदोषेषु शस्तं वन्ध्यासुतप्रदम्|
|५६|
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಏತೇನೈವ ಕ್ವಾಥೇನ ಘೃತಪ್ರಸ್ಥಂ ವಿಪಾಚಯೇತ್| ಚತುರ್ಗುಣೇನ ಕ್ಷೀರೇಣೈಭಿಃ-ಜೀವನ್ತ್ಯಾದಿಭಿಃ, ಕಲ್ಕೈಃ ಕಾರ್ಷಿಕೈರೇತನ್ಮಹಾಮಾಯುರಂ ಮಾಯೂರಾದ್ಗುಣೈರಧಿಕಂ ಧಾತ್ವಾದಿಭ್ರಂಶಘ್ನಂ ಚ| ಯೋನ್ಯಾದಿದೋಷೇಷು ಶಸ್ತಮ್| ವನ್ಧ್ಯಾಸುತಪ್ರದಮ್|
Adhikarana ಸರ್ವಶಿರೋರೋಗೇ ಪಲಿತೇ ಚ ಮೂಷಕಾದಿಭಿರೇವಂ ಕಲ್ಪಯೇತ್ ಜತ್ರೂರ್ಧ್ವಜಾ ಏಕತ್ರಿಂಶಚ್ಛತದ್ವಯಮಿತಾ ವ್ಯಾಧಯಃ (೫೬-೫೭) · Śloka ೫೭
|
ಆಖುಭಿಃ ಕುಕ್ಕುಟೈರ್ಹಂಸೈಃ ಶಶೈಶ್ಚೇತಿ ಪ್ರಕಲ್ಪಯೇತ್||೫೬||
ಜತ್ರೂರ್ಧ್ವಜಾನಾಂ ವ್ಯಾಧೀನಾಮೇಕತ್ರಿಂಶಚ್ಛತದ್ವಯಮ್|
ಪರಸ್ಪರಮಸಙ್ಕೀರ್ಣಂ ವಿಸ್ತರೇಣ ಪ್ರಕಾಶಿತಮ್||೫೭||
View original
|
आखुभिः कुक्कुटैर्हंसैः शशैश्चेति प्रकल्पयेत्||५६||
जत्रूर्ध्वजानां व्याधीनामेकत्रिंशच्छतद्वयम्|
परस्परमसङ्कीर्णं विस्तरेण प्रकाशितम्||५७||
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಮೂಷಿಕಾದಿಭಿರೇವ ಕಲ್ಪಯೇತ್| ಸ೦-ಜತ್ರೂರ್ಧ್ವಜಾನಾಂ ರೋಗಾಣಾಂ ಶತದ್ವಯಮೇಕತ್ರಿಂಶದಧಿಕಮನ್ಯೋನ್ಯಮಸಙ್ಕೀರ್ಣಂ ವಿಸ್ತರೇಣ ಪ್ರಕಾಶಿತಮ್|
Adhikarana ಮೂಲಪ್ರಹಾರಿಣಾಂ ರೋಗಾಣಾಂ ತ್ವರಿತಮುಪಕ್ರಮಃ (೫೮) · Śloka ೫೮
ಊರ್ಧ್ವಮೂಲಮಧಃಶಾಖಮೃಷಯಃ ಪುರುಷಂ ವಿದುಃ|
ಮೂಲಪ್ರಹಾರಿಣಸ್ತಸ್ಮಾದ್ ರೋಗಾನ್ ಶೀಘ್ರತರಂ ಜಯೇತ್||೫೮||
View original
ऊर्ध्वमूलमधःशाखमृषयः पुरुषं विदुः|
मूलप्रहारिणस्तस्माद् रोगान् शीघ्रतरं जयेत्||५८||
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಊರ್ಧ್ವಮೂಲಮಧಃಶಾಖಂ ಮುನಯಶ್ಚ ಯಸ್ಮಾತ್ ಪುರುಷಂ ಜಾನನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾನ್ಮೂಲಾಪಹಾರಿಣೋ ರೋಗಾನ್ ಶೀಘ್ರತರಂ ಜಯೇತ್|
Adhikarana ಉತ್ತಮಾಙ್ಗಸ್ಯ ರಕ್ಷಣೇ ಸಾವಧಾನತಾ (೫೯-೨೪) · Śloka ೨೪
ಸರ್ವೇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ಯೇನಾಸ್ಮಿನ್ ಪ್ರಾಣಾ ಯೇನ ಚ ಸಂಶ್ರಿತಾಃ|
ತೇನ ತಸ್ಯೋತ್ತಮಾಙ್ಗಸ್ಯ ರಕ್ಷಾಯಾಮಾದೃತೋ ಭವೇತ್||೫೯||
ಇತಿ ಶ್ರೀವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸೂನುಶ್ರೀಮದ್ವಾಗ್ಭಟ- ವಿರಚಿತಾಯಾಮಷ್ಟಾಙ್ಗಹೃದಯಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಷಷ್ಠೇ ಉತ್ತರ- ಸ್ಥಾನೇ ಶಿರೋರೋಗಪ್ರತಿಷೇಧೋ ನಾಮ- ಚತುರ್ವಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೨೪||
View original
सर्वेन्द्रियाणि येनास्मिन् प्राणा येन च संश्रिताः|
तेन तस्योत्तमाङ्गस्य रक्षायामादृतो भवेत्||५९||
इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भट- विरचितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां षष्ठे उत्तर- स्थाने शिरोरोगप्रतिषेधो नाम- चतुर्विंशोऽध्यायः||२४||
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸಂ-ಯಸ್ಮಾದಸ್ಮಿನ್-ಉತ್ತಮಾಙ್ಗೇ, ಸರ್ವೇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ, ಯತಶ್ಚಾತ್ರ ಪ್ರಾಣಾಃ ಸಂಶ್ರಿತಾಃ, ತಸ್ಮಾದುತ್ತಮಾಙ್ಗಸ್ಯ ರಕ್ಷಾಯಾಂ ಯತ್ನವತಾ ಭಾವ್ಯಮಿತಿ| ಇತಿ ಶ್ರೀಮೃಗಾಙ್ಕದತ್ತಪುತ್ರಶ್ರೀಮದರುಣದತ್ತವಿರಚಿತಾಯಾಮಷ್ಟಾಙ್ಗಹೃದಯ- ಟೀಕಾಯಾಂ ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಷಷ್ಠೇ ಉತ್ತರಸ್ಥಾನೇ ಶಿರೋರೋಗ- ಪ್ರತಿಷೇಧೋ ನಾಮ ಚತುರ್ವಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ ಸಮಾಪ್ತಃ|| ೨೪|| ಇತಿ ಶಾಲಾಕ್ಯಂ ನಾಮ ಚತುರ್ಥಮೂರ್ಧ್ವಾಙ್ಗಮಙ್ಗಂ ಸಮ್ಪೂರ್ಣಮ್|