Adhikarana முகரோகப்ரதிஷேதாத்யாயஃ||௨௨|| ஓஷ்டகதரோகாணாஂ சிகித்ஸா| கண்டௌஷ்டே விலிக்ய ஸ்யூத்வா வ்ரணவத் (௨-௧) · Śloka ௧
அதாதோ முகரோகப்ரதிஷேதஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ|
இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ|
(கத்யஸூத்ரே|௨|
) கண்டௌஷ்டஸ்ய விலிக்யாந்தௌ ஸ்யூத்வா வ்ரணவதாசரேத்|
|௧|
View original
अथातो मुखरोगप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः|
इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः|
(गद्यसूत्रे|२|
) खण्डौष्ठस्य विलिख्यान्तौ स्यूत्वा व्रणवदाचरेत्|
|१|
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ப௦ ச௦-காண்டௌஷ்டஸ்ய-சிந்நௌஷ்டஸ்ய ஸ்நிக்தஸ்விந்நஸ்ய, ஓஷ்டப்ராந்தௌ விலிக்ய ஸுஷ்லிஷ்டௌ க்ஷௌமஸூத்ரேண ஸ்யூத்வா ஸத்யோவ்ரணவதுபசாரஂ குர்யாத்,-ஶததௌதகதாப்யக்தாஂ வ்ரணஸ்யோபரி கவலிகாஂ தத்யாத்|
Adhikarana கண்டௌஷ்டே யஷ்ட்யாதிதைலேநாப்யஞ்ஜநம் கண்டௌஷ்டே வாதக்நாதிதைலேந நஸ்யம் (௧-௨) · Śloka ௨
|
யஷ்டிஜ்யோதிஷ்மதீரோத்ரஶ்ராவணீஸாரிவோத்பலைஃ||௧||
படோல்யா காகமாச்யா ச தைலமப்யஞ்ஜநஂ பசேத்|
நஸ்யஂ ச தைலஂ வாதக்நமதுரஸ்கந்தஸாதிதம்||௨||
View original
|
यष्टिज्योतिष्मतीरोध्रश्रावणीसारिवोत्पलैः||१||
पटोल्या काकमाच्या च तैलमभ्यञ्जनं पचेत्|
नस्यं च तैलं वातघ्नमधुरस्कन्धसाधितम्||२||
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ப௦ ச௦-மதுயஷ்ட்யாதிபிஃ கல்கிதைஸ்தைலமப்யஞ்ஜநஂ பசேத்| ப௦ ச௦-வாதஹரமதுரௌஷதஸாதிதஂ தைலஂ நஸ்யஂ ப்ரயோஜ்யம்|
Adhikarana வாதஜே ஓஷ்டகோபே தேவதூபாதி மஹாஸ்நேஹேந பிசுர்யோஜ்யஃ வாதஜே ஓஷ்டகோபே யஷ்டீசூர்ணயுக்தமஹாஸ்நேஹேந ப்ரதிஸாரணம் (௩-௪) · Śloka ௪
மஹாஸ்நேஹேந வாதௌஷ்டே ஸித்தேநாக்தஃ பிசுர்ஹிதஃ|
தேவதூபமதூச்சிஷ்டகுக்குல்வமரதாருபிஃ||௩||
யஷ்ட்யாஹ்வசூர்ணயுக்தேந தேநைவ ப்ரதிஸாரணம்|
|௪|
View original
महास्नेहेन वातौष्ठे सिद्धेनाक्तः पिचुर्हितः|
देवधूपमधूच्छिष्टगुग्गुल्वमरदारुभिः||३||
यष्ट्याह्वचूर्णयुक्तेन तेनैव प्रतिसारणम्|
|४|
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ப௦ ச௦-ஸர்ஜரஸஸிக்தககுக்குலுதேவதாருபிஃ ஸித்தேந மஹாஸ்நேஹேந-ஸர்பிர்மஜ்ஜவஸாதைலாக்யேநாக்தஃ, பிசுர்வாதௌஷ்டே-வாதஜ ஓஷ்டகோபே, ஹிதஃ| ப௦ ச௦-தேநைவ-மஹாஸ்நேஹேந, மதுயஷ்டீசூர்ணயுக்தேந வாதௌஷ்டே வா ப்ரதிஸாரணஂ ஹிதம்|
Adhikarana வாதஜே ஓஷ்டகோபே ஏரண்டபல்லவைர்நாட்யா ஸ்வேதநம் வாதஜே ஓஷ்டகோபே கண்டௌஷ்டவிஹிதஂ நஸ்யஂ ஶிரோப்யங்கஶ்ச (௪-௫) · Śloka ௫
|
நாட்யோஷ்டஂ ஸ்வேதயேத்துக்தஸித்தைரேரண்டபல்லவைஃ||௪||
கண்டௌஷ்டவிஹிதஂ நஸ்யஂ தஸ்ய மூர்த்நி ச தர்பணம்|
|௫|
View original
|
नाड्योष्ठं स्वेदयेद्दुग्धसिद्धैरेरण्डपल्लवैः||४||
खण्डौष्ठविहितं नस्यं तस्य मूर्ध्नि च तर्पणम्|
|५|
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ப௦ ச௦- ஓஷ்டஂ-வாதௌஷ்டஂ, துக்தஸித்தைரேரண்டபல்லவைர்நாட்யா ஸ்வேதயேத்| பஂ சஂ-கண்டௌஷ்டவிஹிதஂ-கண்டௌஷ்டோக்தஂ, நஸ்யஂ ப்ரயோஜ்யம்| ததா தஸ்ய மூர்த்நி தர்பணஂ-ஶிரோப்யங்கஃ, கார்யஃ|
Adhikarana பித்தஜே க்ஷதஜே ச ஜலௌகாபீரக்தமோக்ஷணஂ பித்தஜே க்ஷதஜே ச ரோத்ராதிபிஃப்ரதிஸாரணம் (௫-௬) · Śloka ௬
|
பித்தாபிகாதஜாவோஷ்டௌ ஜலௌகோபிருபாசரேத்||௫||
ரோத்ரஸர்ஜரஸக்ஷௌத்ரமதுகைஃ ப்ரதிஸாரணம்|
|௬|
View original
|
पित्ताभिघातजावोष्ठौ जलौकोभिरुपाचरेत्||५||
रोध्रसर्जरसक्षौद्रमधुकैः प्रतिसारणम्|
|६|
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ப௦ ச௦-பித்தஜமபிகாதஜமோ(ஜஂ சௌ)ஷ்டகோபஂ ஜலௌகோபிருபாசரேத்-சிகித்ஸேத்தாபீ ரக்தஂ ஸ்ராவயேத்| ப௦ ச௦-பித்தோத்தேऽபிகாதஜே சௌஷ்டகோபே ரோத்ராதிபிஃ ப்ரதிஸாரணஂ ஹிதம்|
Adhikarana பித்தஜே க்ஷதஜே ச குடூச்யாதிகதேநாப்யஞ்ஜநம் பித்தஜே க்ஷதஜே ச பித்தவித்ரதிவத் க்ரியா ரக்தஜே ஓஷ்டகோபே நவே இதமேவ கர்ம (௬-௭) · Śloka ௭
|
குடூசீயஷ்டிபத்தங்கஸித்தமப்யஞ்ஜநே கதம்||௬||
பித்தவித்ரதிவச்சாத்ர க்ரியா ஶோணிதஜேऽபி ச|
இதமேவ நவே கார்யஂ கர்ம|௭|
View original
|
गुडूचीयष्टिपत्तङ्गसिद्धमभ्यञ्जने घृतम्||६||
पित्तविद्रधिवच्चात्र क्रिया शोणितजेऽपि च|
इदमेव नवे कार्यं कर्म|७|
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ப௦ ச௦-குடூச்யாதிபிஃ கல்கிதைர்கதஂ ஸித்தமப்யஞ்ஜநே ஹிதம்| ப௦ ச௦-அத்ர-[ஏ]தயோஃ பித்தாபிகாதஜயோஃ, பித்தவித்ரதிவத் க்ரியா-சிகித்ஸா, கார்யா| பஂ சஂ-ஶோணிதஜே ரக்தோ(நவோ)த்தே இதமேவ-பித்தோக்தஂ, கர்மகார்யம்|
Adhikarana கபஜே ஓஷ்டகோபே ஹ்ரதாஸ்ரே பாடாதிப்ரதிஸாரணம் கபஜே கபக்நா தூமநாவநகண்டூஷாஃ (௭-௮) · Śloka ௮
|
ஓஷ்டே து கபாதுரே||௭||
பாடாக்ஷாரமதுவ்யோஷைர்ஹதாஸ்ரே ப்ரதிஸாரணம்|
தூமநாவநகண்டூஷாஃ ப்ரயோஜ்யாஶ்ச கபச்சிதஃ||௮||
View original
|
ओष्ठे तु कफातुरे||७||
पाठाक्षारमधुव्योषैर्हृतास्रे प्रतिसारणम्|
धूमनावनगण्डूषाः प्रयोज्याश्च कफच्छिदः||८||
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-கபாதுர ஓஷ்டே ஹதாஸ்ரே-ஹதரக்தே, பாடாதிபிஃ ப்ரதிஸாரணஂ ஹிதம்| ததா தூமாதயஃ கபக்நா ஹிதாஃ|
Adhikarana மேதோஜே கபக்நா ஸ்விந்நாதிகத்வாऽக்நிநா தஹேத் மேதோஜே கபக்நா ப்ரியங்க்வாதிநா ப்ரதிஸாரணம் ஜலார்புதே பிந்நஶுத்தே தீக்ஷ்ணா கர்ஷணம் ஜலார்புதே அவகாடேऽதிவத்தே வா க்ஷாரோऽக்நிர்வா (௯-௧௧) · Śloka ௧௧
ஸ்விந்நஂ பிந்நஂ விமேதஸ்கஂ தஹேந்மேதோஜமக்நிநா|
ப்ரியங்குரோத்ரத்ரிபலாமாக்ஷிகைஃ ப்ரதிஸாரயேத்||௯||
ஸக்ஷௌத்ரா கர்ஷணஂ தீக்ஷ்ணா பிந்நஶுத்தே ஜலார்புதே|
அவகாடேऽதிவத்தே வா க்ஷாரோऽக்நிர்வா ப்ரதிக்ரியா||௧௦||
ஆமாத்யவஸ்தாஸ்வலஜீஂ கண்டே ஶோபவதாசரேத்|
|௧௧|
View original
स्विन्नं भिन्नं विमेदस्कं दहेन्मेदोजमग्निना|
प्रियङ्गुरोध्रत्रिफलामाक्षिकैः प्रतिसारयेत्||९||
सक्षौद्रा घर्षणं तीक्ष्णा भिन्नशुद्धे जलार्बुदे|
अवगाढेऽतिवृद्धे वा क्षारोऽग्निर्वा प्रतिक्रिया||१०||
आमाद्यवस्थास्वलजीं गण्डे शोफवदाचरेत्|
|११|
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-மேதோஜமோஷ்டஂ ஸ்விந்நஂ பிந்நஂ-விதாரிதஂ, விகதமேதஸஂ ஸந்தமக்நிநா தஹேத்| ப்ரியங்க்வாதிபிஃ ப்ரதிஸாரயேத்| ஸ௦-தீக்ஷ்ணாஃ-பிப்பலீமரிசாதயஃ, ஸமாக்ஷிகா பிந்நஶுத்தே ஜலார்புதே கர்ஷணம்| அவகாடேऽதிவத்தே ஜலார்புதே க்ஷாரோऽக்நிரதவா சிகித்ஸிதம்|
Adhikarana (ஸந்நிபாதரக்தமாஂஸஜௌஷ்டகோபார்புதாநாமஸாத்யத்வாச்சிகித்ஸா நோக்தா) கண்டகதரோகஸ்ய சிகித்ஸா| கண்டாலஜ்யாஂ ஶோபவத் தந்தகதரோகாணாஂ சிகித்ஸா| ஶீததந்தே தைலேந பாலீதஹநம் ஶீததந்தே தாடிமத்வகாதிபிஃ ப்ரதிஸாரணம் ஶீததந்தே க்ஷீரிக்வாதைஃ கவலஃ ஶீததந்தே அணுதைலேந நஸ்யம் (௧௧-௧௪) · Śloka ௧௪
ஆமாத்யவஸ்தாஸ்வலஜீஂ கண்டே ஶோபவதாசரேத்|
ஸ்விந்நஸ்ய ஶீததந்தஸ்ய பாலீஂ விலிகிதாஂ தஹேத்||௧௧||
தைலேந, ப்ரதிஸார்யா ச ஸக்ஷௌத்ரகநஸைந்தவைஃ|
தாடிமத்வக்வராதார்க்ஷ்யகாந்தாஜம்ப்வஸ்திநாகரைஃ||௧௨||
கவலஃ க்ஷீரிணாஂ க்வாதைரணுதைலஂ ச நாவநம்|
தந்தஹர்ஷே ததா பேதே ஸர்வா வாதஹரா க்ரியா||௧௩||
திலயஷ்டீமதுஶதஂ க்ஷீரஂ கண்டூஷதாரணம்|
|௧௪|
View original
आमाद्यवस्थास्वलजीं गण्डे शोफवदाचरेत्|
स्विन्नस्य शीतदन्तस्य पालीं विलिखितां दहेत्||११||
तैलेन, प्रतिसार्या च सक्षौद्रघनसैन्धवैः|
दाडिमत्वग्वरातार्क्ष्यकान्ताजम्ब्वस्थिनागरैः||१२||
कवलः क्षीरिणां क्वाथैरणुतैलं च नावनम्|
दन्तहर्षे तथा भेदे सर्वा वातहरा क्रिया||१३||
तिलयष्टीमधुशृतं क्षीरं गण्डूषधारणम्|
|१४|
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஆமாத்யவஸ்தாஸ்வலஜீஂ கண்டே ஶோபவதுபக்ரமேத்| ஸ௦-ஶீததந்தஸ்ய ஸ்விந்நஸ்ய பாலீஂ விலிகிதாஂ தைலேந தஹேத்| தாடிமத்வகாதிபிஃ க்ஷௌத்ராதியுதைஃ ப்ரதிஸார்யா ச| க்ஷீரிணாஂ க்வாதைஃ கவலோ ஹிதஃ| நஸ்யமணுதைலஂ ஹிதம்| ஸ௦-தந்தபேதே ஹர்ஷே ச ஸர்வா வாதக்நீ க்ரியா ஶஸ்தா| திலயஷ்டீமதுஶதஂ க்ஷீரஂ கண்டூஷதாரணம்|
Adhikarana ப்ரசலத்விஜே தஶமூலாம்பு கண்டூஷஃ ப்ரசலத்விஜே துத்தாதிபிர்கர்ஷணம் ப்ரசலத்விஜே ஸ்நிக்தா நஸ்யாதயஃ (௧௪-௧௫) · Śloka ௧௫
|
ஸஸ்நேஹஂ தஶமூலாம்பு கண்டூஷஃ ப்ரசலத்விஜே||௧௪||
துத்தரோத்ரகணாஶ்ரேஷ்டாபத்தங்கபடுகர்ஷணம்|
ஸ்நிக்தாஃ ஶீல்யா யதாவஸ்தஂ நஸ்யாந்நகவலாதயஃ||௧௫||
View original
|
सस्नेहं दशमूलाम्बु गण्डूषः प्रचलद्विजे||१४||
तुत्थरोध्रकणाश्रेष्ठापत्तङ्गपटुघर्षणम्|
स्निग्धाः शील्या यथावस्थं नस्यान्नकवलादयः||१५||
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ப்ரசலத்விஜே தஶமூலாம்பு ஸஸ்நேஹஂ கண்டூஷஃ| துத்தாதிபிர்கர்ஷணம்| ஸ்நிக்தா நஸ்யாதயோऽவஸ்தாவஶாதப்யஸநீயாஃ|
Adhikarana அதிதந்தே கமிதந்தவச்சிகித்ஸா அதிதந்தே அநவஸ்திதரக்தே தக்தவ்ரணவத் (௧௬-௧௭) · Śloka ௧௭
அதிதந்தகமாலிப்தஂ யதா க்ஷாரேண ஜர்ஜரம்|
கமிதந்தமிவோத்பாட்ய தத்வச்சோபசரேத்ததா||௧௬||
அநவஸ்திதரக்தே ச தக்தே வ்ரண இவ க்ரியா|
|௧௭|
View original
अधिदन्तकमालिप्तं यदा क्षारेण जर्जरम्|
कृमिदन्तमिवोत्पाट्य तद्वच्चोपचरेत्तदा||१६||
अनवस्थितरक्ते च दग्धे व्रण इव क्रिया|
|१७|
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-அதிதந்தகஂ க்ஷாரேணாலிப்தஂ யதா ஜர்ஜரஂ ஸ்யாத், ததா கமிதந்தஂ யதோத்பாட்ய ததைவோபக்ரமேத்| அநவஸ்திதரக்தே ச தக்தேவ்ரண இவ சிகித்ஸா கார்யா|
Adhikarana ஶர்கராயாஂ விலேகநம் ஶர்கராயாஂ ததஃ க்ஷாரசூர்ணைஃ ப்ரதிஸாரணம் கபாலிகாயாஂ தந்தஹர்ஷோக்தா க்ரியா (௧௭-௧௮) · Śloka ௧௮
|
அஹிஂஸந் தந்தமூலாநி தந்தேப்யஃ ஶர்கராஂ ஹரேத்||௧௭||
க்ஷாரசூர்ணைர்மதுயுதைஸ்ததஶ்ச ப்ரதிஸாரயேத்|
கபாலிகாயாமப்யேவஂ ஹர்ஷோக்தஂ ச ஸமாசரேத்||௧௮||
View original
|
अहिंसन् दन्तमूलानि दन्तेभ्यः शर्करां हरेत्||१७||
क्षारचूर्णैर्मधुयुतैस्ततश्च प्रतिसारयेत्|
कपालिकायामप्येवं हर्षोक्तं च समाचरेत्||१८||
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-தந்தேப்யஃ ஶர்கராஂ ஹரேத், தந்தமூலாந்யஹிஂஸந்-அபீடயந் ரக்ஷந்| ததஃ-அநந்தரஂ, ஶர்கராஂ விலிக்ய க்ஷாரசூர்ணைர்மதுயுதைஃ ப்ரதிஸாரயேத்| ஸ௦-கபாலிகாயாமப்யேவஂ-ஏஷ ஏவோபக்ரமஃ கார்யஃ| தந்தஹர்ஷோக்தஂ ச ஸமாசரேத்|
Adhikarana கமிதந்தே ஸ்வேதோ ரக்தவிஸ்ராவணஂ ச கமிதந்தே வாதக்நாஃ ஸ்நிக்தா லேபாதயஃ கமிதந்தே குடேந மதேநந வா தாஹஃ கமிதந்தே ஸப்தச்சதார்கக்ஷீராப்யாஂ பூரணம் (௧௯-௨௦) · Śloka ௨௦
ஜயேத்விஸ்ராவணைஃ ஸ்விந்நமசலஂ கமிதந்தகம்|
ஸ்நிக்தைஶ்சாலேபகண்டூஷநஸ்யாஹாரைஶ்சலாபஹைஃ||௧௯||
குடேந பூர்ணஂ ஸுஷிரஂ மதூச்சிஷ்டேந வா தஹேத்|
ஸப்தச்சதார்கக்ஷீராப்யாஂ பூரணஂ கமிஶூலஜித்||௨௦||
View original
जयेद्विस्रावणैः स्विन्नमचलं कृमिदन्तकम्|
स्निग्धैश्चालेपगण्डूषनस्याहारैश्चलापहैः||१९||
गुडेन पूर्णं सुषिरं मधूच्छिष्टेन वा दहेत्|
सप्तच्छदार्कक्षीराभ्यां पूरणं कृमिशूलजित्||२०||
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-கமிதநதகஂ ஸ்விந்நமசலஂ விஸ்ராவர்ணைர்விஸ்ராவயேத்(ஜயேத்)| ததா ஸ்நிக்தைர்வாதக்நைராலேபாதிபிஃ| குடேந பூர்ணஂ ஸுஷிரஂ மதநேந தஹேத்வா| ஸப்தபர்ணார்கக்ஷீராப்யாஂ பூரணஂ ஹிதம்| தத் கமிஶூலஜித்|
Adhikarana கமிதந்தே ஹிங்க்வாதிசூர்ணபோடலீ தஶநே ததா ருஜாஹத் கமிதந்தே ஹிஂக்வாதிஸித்ததைலேந கண்டூஷஃ கமிதந்தே ஏரண்டாதிக்வாதயுக்தேந தைலேந கண்டூஷஃ (௨௧-௨௨) · Śloka ௨௨
ஹிங்குகட்பலகாஸீஸஸ்வர்ஜிகாகுஷ்டவேல்லஜம்|
ரஜோ ருஜஂ ஜயத்யாஶு வஸ்த்ரஸ்தஂ தஶநே ததம்||௨௧||
கண்டூஷஂ க்ராஹயேத்தைலமேபிரேவ ச ஸாதிதம்|
க்வாற்தைர்வா யுக்தமேரண்டத்விவ்யாக்ரீபூகதம்பஜைஃ||௨௨||
View original
हिङ्गुकट्फलकासीसस्वर्जिकाकुष्ठवेल्लजम्|
रजो रुजं जयत्याशु वस्त्रस्थं दशने धृतम्||२१||
गण्डूषं ग्राहयेत्तैलमेभिरेव च साधितम्|
क्वाऱ्थैर्वा युक्तमेरण्डद्विव्याघ्रीभूकदम्बजैः||२२||
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஹிங்க்வாதிகஂ சூர்ணஂ வஸநஸ்திதஂ தந்தே ததஂ ருஜாஹத்| ஸ௦-ஏபிரேவ-ஹிங்க்வாதிபிஃ, க்வாதயுக்தஂ ஸித்தஂ தைலஂ கண்டூஷஂ ரோகிணஂ க்ராஹயேத்| ஏரண்டாதிஜைஃ க்வாதைர்யுக்தஂ தைலஂ கண்டூஷஂ தாரயேத்வா|
Adhikarana கமிதந்தே ஏவமப்யஶாந்தருஜஸ்ய தந்தஸ்யோத்தரணம் கமிதந்தே ததஃ ஸயஷ்டிதைலேந மதுநா வா கண்டூஷஃ (௨௩-௨௪) · Śloka ௨௪
க்ரியாயோகைர்பஹுவிதைரித்யஶாந்தருஜஂ பஶம்|
தடமப்யுத்தரேத்தந்தஂ பூர்வஂ மூலாத்விமோக்ஷிதம்||௨௩||
ஸந்தஂஶகேந லகுநா தந்தநிர்காதநேந வா|
தைலஂ ஸயஷ்ட்யாஹ்வரஜோ கண்டூஷோ மது வா ததஃ||௨௪||
View original
क्रियायोगैर्बहुविधैरित्यशान्तरुजं भृशम्|
दृढमप्युद्धरेद्दन्तं पूर्वं मूलाद्विमोक्षितम्||२३||
सन्दंशकेन लघुना दन्तनिर्घातनेन वा|
तैलं सयष्ट्याह्वरजो गण्डूषो मधु वा ततः||२४||
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-இதி-ஏவமாதிபிஃ, க்ரியாயோகைர்பஹுப்ரகாரைஃ கதைரப்யுபக்ரமைரஶாந்தபீடஂ தந்தஂ ஸுதடமபி பூர்வஂ மூலாத்விமோக்ஷிதஂ லகுநா ஸந்தஂஶகேந தந்தநிர்காதநேந யந்த்ரேண வோத்தரேத்| அநந்தரஂ தைலஂ மதுயஷ்டீசூர்ணயுதஂ கண்டூஷஂ தாரயேத்| மாக்ஷிகஂ வா மதுயஷ்டீசூர்ணயுதம்|
Adhikarana கமிதந்தே ததோ விதார்யாதிதைலேந நஸ்யம் கமிதந்தே கஶாதீநாஂ தந்தஂ நோத்தரேத் கமிதந்தே ஏஷாமப்யுத்ததௌ ஸ்நிக்தாதிக்ரமஃ (கராலஶ்யாவயோரஸாத்யத்வாச்சிகித்ஸா நோக்தா) (௨௫-௨௭) · Śloka ௨௭
ததோ விதாரியஷ்ட்யாஹ்வஶங்காடககஸேருபிஃ|
தைலஂ தஶகுணக்ஷீரஂ ஸித்தஂ யுஞ்ஜீத நாவநம்||௨௫||
கஶதுர்பலவத்தாநாஂ வாதார்தாநாஂ ச நோத்தரேத்|
நோத்தரேச்சோத்தரஂ தந்தஂ பஹூபத்ரவகத்தி ஸஃ||௨௬||
ஏஷாமப்யுத்ததௌ ஸ்நிக்தஸ்வாதுஶீதக்ரமோ ஹிதஃ|
|௨௭|
View original
ततो विदारियष्ट्याह्वशृङ्गाटककसेरुभिः|
तैलं दशगुणक्षीरं सिद्धं युञ्जीत नावनम्||२५||
कृशदुर्बलवृद्धानां वातार्तानां च नोद्धरेत्|
नोद्धरेच्चोत्तरं दन्तं बहूपद्रवकृद्धि सः||२६||
एषामप्युद्धृतौ स्निग्धस्वादुशीतक्रमो हितः|
|२७|
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ததோ விதார்யாதிபிர்தஶகுணக்ஷீரஂ தைலஂ பக்வஂ நஸ்யஂ யுஞ்ஜீத| ஸ௦-கஶாதீநாஂ தந்தஂ நோத்தரேத்| உத்தரஂ ச தந்தஂ நோத்தரேத்| யஸ்மாத்ஸ உத்ததோ பஹூபத்ரவகரஃ| ஏஷாமபி தந்தைருத்ததைஃ(தந்தோத்ததௌ) ஸ்நிக்தஸ்வாதுஶீதக்ரமோ ஹிதஃ|
Adhikarana தந்தமூலகதரோகாணாஂ சிகித்ஸா| ஶீதாதே ரக்தஸ்ராவோ முஸ்தாதிபிஃ ப்ரதிஸாரணஂ ச ஶீதாதே முஸ்தாதிக்வாதேந கவலஃ ஶீதாதே மதுரஸாதிததைலேந நஸ்யம் (௨௭-௨௮) · Śloka ௨௮
|
விஸ்ராவிதாஸ்ரே ஶீதாதே ஸக்ஷௌத்ரைஃ ப்ரதிஸாரணம்||௨௭||
முஸ்தார்ஜுநத்வக்த்ரிபலாபலிநீதாற்ர்க்ஷ்யநாகரைஃ|
தத்க்வாதஃ கவலோ, நஸ்யஂ தைலஂ மதுரஸாதிதம்||௨௮||
View original
|
विस्रावितास्रे शीतादे सक्षौद्रैः प्रतिसारणम्||२७||
मुस्तार्जुनत्वक्त्रिफलाफलिनीताऱ्र्क्ष्यनागरैः|
तत्क्वाथः कवलो, नस्यं तैलं मधुरसाधितम्||२८||
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-விஸ்ராவிதரக்தே ஶீதாதே முஸ்தாதிபிஃ ஸக்ஷௌத்ரைஃ ப்ரதிஸாரணஂ ஹிதம்| தேஷாஂ-முஸ்தாதீநாஂ, க்வாதஃ கவலஃ| மதுரைஃ ஸாதிதஂ தைலஂ நஸ்யம்|
Adhikarana உபகுஶே உஷ்ணாம்புஸ்விந்நதந்தமாஂஸாநாஂ மண்டலாக்ராதிநா லேகநம் உபகுஶே ததோ லாக்ஷாதிபிஃ ப்ரதிஸாரணம் உபகுஶே ததோ கதமண்டாதிநா கவலக்ரஹஃ உபகுஶே மதுரஸித்தகதேந கவலோ நஸ்யஂ ச (௨௯-௩௨) · Śloka ௩௨
தந்தமாஂஸாந்யுபகுஶே ஸ்விந்நாந்யுஷ்ணாம்புதாரணைஃ|
மண்டலாக்ரேண ஶாகாதிபத்ரைர்வா பஹுஶோ லிகேத்||௨௯||
ததஶ்ச ப்ரதிஸார்யாணி கதமண்டமதுத்ருதைஃ|
லாக்ஷாப்ரியங்குபத்தங்கலவணோத்தமகைரிகைஃ||௩௦||
ஸகுஷ்டஶுண்டீமரிசயஷ்டீமதுரஸாஞ்ஜநைஃ|
ஸுகோஷ்ணோ கதமண்டோ தைலஂ வா கவலக்ரஹஃ||௩௧||
கதஂ ச மதுரைஃ ஸித்தஂ ஹிதஂ கவலநஸ்யயோஃ|
|௩௨|
View original
दन्तमांसान्युपकुशे स्विन्नान्युष्णाम्बुधारणैः|
मण्डलाग्रेण शाकादिपत्रैर्वा बहुशो लिखेत्||२९||
ततश्च प्रतिसार्याणि घृतमण्डमधुद्रुतैः|
लाक्षाप्रियङ्गुपत्तङ्गलवणोत्तमगैरिकैः||३०||
सकुष्ठशुण्ठीमरिचयष्टीमधुरसाञ्जनैः|
सुखोष्णो घृतमण्डो तैलं वा कवलग्रहः||३१||
घृतं च मधुरैः सिद्धं हितं कवलनस्ययोः|
|३२|
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-உபகுஶே தந்தமாஸாநி ஸ்விந்நாந்யுஷ்ணாம்புகண்டூஷதாரணேந| ததோ மண்டலாக்ரேண ஶாகாதிபத்ரைர்வா பஹுஶோ லிகேத்| ததோ லாக்ஷாதிபிர்கதமண்டமதுத்ருதைஃ ப்ரதிஸாரணீயாநி| அநந்தரஂ ஸுகோஷ்ணோ கதமண்டஸ்தைலஂ வா கவலக்ரஹஃ| மதுரைஶ்ச பக்வஂ கதஂ கவலநஸ்யயோர்ஹிதம்|
Adhikarana தந்தபுப்புடகே ஸ்விந்நச்சிந்நாதிகதே யஷ்ட்யாதிபிஃ ப்ரதிஸாரணம் (௩௨-௩௩) · Śloka ௩௩
|
தந்தபுப்புடகே ஸ்விந்நசிந்நபிந்நவிலேகிதே||௩௨||
யஷ்ட்யாஹ்வஸ்வர்ஜிகாஶுண்டீஸைந்தவைஃ ப்ரதிஸாரணம்|
|௩௩|
View original
|
दन्तपुप्पुटके स्विन्नछिन्नभिन्नविलेखिते||३२||
यष्ट्याह्वस्वर्जिकाशुण्ठीसैन्धवैः प्रतिसारणम्|
|३३|
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-தந்தபுப்புடகே ஸ்விந்நசிந்நபிந்நவிலிகிதே யஷ்ட்யாதிபிஃ ப்ரதிஸாரணம்|
Adhikarana தந்தவித்ரதௌ கட்வாதிபிஃ கவலலேபநம் தந்தவித்ரதௌ கடுகாதிபிர்கர்ஷணம் தந்தவித்ரதௌ ஹிமைஃ பாகஂ ரக்ஷேத் தந்தவித்ரதௌ பக்வஃ பாட்யஃ, அவகாடகோ தாஹ்யஃ (௩௩-௩௪) · Śloka ௩௪
|
வித்ரதௌ கடுதீக்ஷ்ணோஷ்ணரூக்ஷைஃ கவலலேபநம்||௩௩||
கர்ஷணஂ கடுகாகுஷ்டவஶ்சிகாலீயவோத்பவைஃ|
ரக்ஷேத்பாகஂ ஹிமைஃ பக்வஃ பாட்யோ தாஹ்யோऽவகாடகஃ||௩௪||
View original
|
विद्रधौ कटुतीक्ष्णोष्णरूक्षैः कवललेपनम्||३३||
घर्षणं कटुकाकुष्ठवृश्चिकालीयवोद्भवैः|
रक्षेत्पाकं हिमैः पक्वः पाट्यो दाह्योऽवगाढकः||३४||
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-வித்ரதௌ கட்வாதிபிஃ கவலலேபநஂ ஹிதம்| கடுகாதிபிர்கர்ஷணஂ ஹிதம்| ஹிமைஃ-ஶீதலைஃ, பாகஂ ரக்ஷேத்| பக்வஃ பாடநீயஃ| தாஹ்யோऽவகாடஃ|
Adhikarana ஸுஷிரே சிந்நலிகிதே ரோத்ராதிபிஃ ப்ரதிஸாரணம் ஸுஷிரே சிந்நலிகிதே ரோத்ராதிக்வாதைர்கண்டூஷஃ ஸுஷிரே சிந்நலிகிதே யஷ்ட்யாதிதைலேந நாவநம் (௩௫-௩௭) · Śloka ௩௭
ஸுஷிரே சிந்நலிகிதே ஸக்ஷௌத்ரைஃ ப்ரதிஸாரணம்|
ரோத்ரமுஸ்தமிஶிஶ்ரேஷ்டாதார்க்ஷ்யபத்தங்ககிஂஶுகைஃ||௩௫||
ஸகட்பலைஃ, கஷாயைஶ்ச தேஷாஂ கண்டூஷ இஷ்யதே|
யஷ்டீரோத்ரோத்பலாநந்தாஸாரிவாகுருசந்தநைஃ||௩௬||
ஸகைரிகஸிதாபுண்ட்ரைஃ ஸித்தஂ தைலஂ ச நாவநம்|
|௩௭|
View original
सुषिरे छिन्नलिखिते सक्षौद्रैः प्रतिसारणम्|
रोध्रमुस्तमिशिश्रेष्ठातार्क्ष्यपत्तङ्गकिंशुकैः||३५||
सकट्फलैः, कषायैश्च तेषां गण्डूष इष्यते|
यष्टीरोध्रोत्पलानन्तासारिवागुरुचन्दनैः||३६||
सगैरिकसितापुण्ड्रैः सिद्धं तैलं च नावनम्|
|३७|
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஸௌஷிரே சிந்நே லிகிதே ச ரோத்ராதிபிர்மாத்வீகயுதைஃ ப்ரதிஸாரணம்| தைரேவ கஷாயைர்கண்டூஷஶ்ச ஸ்யாத்| யஷ்ட்யாதிபிஃ பக்வஂ தைலஂ நாவநம்|
Adhikarana அதிமாஂஸகே சேதநஂ வசாதிசூர்ணைஃ ப்ரதிஸாரணஂ ச அதிமாஂஸகே படோலாதிக்வாதேந கவலஃ (௩௭-௩௮) · Śloka ௩௮
|
சித்த்வாऽதிமாஂஸகஂ சூர்ணைஃ ஸக்ஷௌத்ரைஃ ப்ரதிஸாரயேத்||௩௭||
வசாதேஜோவதீபாடாஸ்வர்ஜிகாயவஶூகஜைஃ|
படோலநிம்பத்ரிபலாகஷாயஃ கவலோ ஹிதஃ||௩௮||
View original
|
छित्त्वाऽधिमांसकं चूर्णैः सक्षौद्रैः प्रतिसारयेत्||३७||
वचातेजोवतीपाठास्वर्जिकायवशूकजैः|
पटोलनिम्बत्रिफलाकषायः कवलो हितः||३८||
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-அதிமாஂஸகஂ சித்த்வா வசாதிஜைஶ்சூர்ணைஃ ஸக்ஷௌத்ரைஃ ப்ரதிஸாரயேத்| படோலாதிக்வாதஃ கவலோ ஹிதஃ|
Adhikarana விதர்பே தந்தமூலாநாஂ சேதநம் விதர்பே ததஃ க்ஷாரநஸ்யாதி (௩௯) · Śloka ௩௯
விதர்பே தந்தமூலாநி மண்டலாக்ரேண ஶோதயேத்|
க்ஷாரஂ யுஞ்ஜ்யாத்ததோ நஸ்யஂ கண்டூஷாதி ச ஶீதலம்||௩௯||
View original
विदर्भे दन्तमूलानि मण्डलाग्रेण शोधयेत्|
क्षारं युञ्ज्यात्ततो नस्यं गण्डूषादि च शीतलम्||३९||
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-விதர்பே தந்தமூலாநி மண்டலாக்ரேண ஶோதயேத்| க்ஷாரஂ யுஞ்ஜீத| ததோ நஸ்யம்| கண்டூஷாதி ச ஶீதலம்|
Adhikarana தந்தநாட்யாஂ காயஶிரோவிரேகஃ தந்தநாட்யாஂ ததோ தந்தோத்தரணமக்ந்யாதிநா தாஹஃ தந்தநாட்யாஂ ஜாத்யாதிக்வாதேந தாவநம் தந்தநாட்யாஂ க்ஷீரிவக்ஷாம்புந்நா கண்டூஷஃ தந்தநாட்யாஂ க்ஷீரிவக்ஷஸித்ததைலேந நஸ்யம் (மஹாஸுஷிரஸ்யாஸாத்யத்வாச்சிகித்ஸா நோக்தா) (௪௦-௪௨) · Śloka ௪௨
ஸஂஶோத்யோபயதஃ காயஂ ஶிரஶ்சோபசரேத்ததஃ|
நாடீஂ தந்தாநுகாஂ தந்தஂ ஸமுத்தத்யாக்நிநா தஹேத்||௪௦||
குப்ஜாஂ நைககதிஂ பூர்ணாஂ குடேந மதநேந வா|
தாவநஂ ஜாதிமதநகதிரஸ்வாதுகண்டகைஃ||௪௧||
க்ஷீரிவக்ஷாம்புகண்டூஷோ, நஸ்யஂ தைலஂ ச தத்கதம்|
|௪௨|
View original
संशोध्योभयतः कायं शिरश्चोपचरेत्ततः|
नाडीं दन्तानुगां दन्तं समुद्धृत्याग्निना दहेत्||४०||
कुब्जां नैकगतिं पूर्णां गुडेन मदनेन वा|
धावनं जातिमदनखदिरस्वादुकण्टकैः||४१||
क्षीरिवृक्षाम्बुगण्डूषो, नस्यं तैलं च तत्कृतम्|
|४२|
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-உபயதஃ-ஊர்த்வமதஶ்ச, காயஂ மூர்தாநஂ ச, விரேகேண நஸ்யாதிநா ச ஸஂஶோத்ய ததோ நாடீஂ தந்தாநுகாமுபசரேத்| தந்தஂ ஸமுத்தத்யாக்நிநா தஹேத்| குப்ஜாஂ நைககதிஂ பூர்ணாஂ குடேந மதநேந ஸமுத்தத்யாக்நிநா தஹேத்| குப்ஜாஂ நைககதிஂ பூர்ணாஂ குடேந மதநேந வா தஹேத்| ஜாத்யாதிபிர்தாவநஂ ஹிதம்| க்ஷீரவக்ஷாம்புகண்டூஷஃ| தத்பக்வஂ ச தைலஂ நஸ்யம்|
Adhikarana ஜிஹ்வாகதரோகாணாஂ சிகித்ஸா| வாதஜிஹ்வாயாஂ வாதௌஷ்டகோபோக்தோ விதிஃ பித்தஜிஹ்வாயாஂ கர்ஷணேந ஸ்ருதே ருதிரே மதுரைஃ ப்ரதிஸாரணாதி ஜிஹ்வாலஸே நவே ஏஷஃ ஏவோபக்ரமஃ ஜிஹ்வாலஸே கிந்து ஶஸ்த்ரேணைநஂ ந ஸ்பஶேத் (௪௨-௪௪) · Śloka ௪௪
|
குர்யாத்வாதௌஷ்டகோபோக்தஂ கண்டகேஷ்வநிலாத்மஸு||௪௨||
ஜிஹ்வாயாஂ பித்தஜாதேஷு கஷ்டேஷு ருதிரே ஸ்ருதே|
ப்ரதிஸாரணகண்டூஷநாவநஂ மதுரைர்ஹிதம்||௪௩||
தீக்ஷ்ணைஃ கபோத்தேஷ்வேவஂ ச ஸர்ஷபத்ர்யூஷணாதிபிஃ|
நவே ஜிஹ்வாலஸேऽப்யேவஂ, தஂ து ஶஸ்த்ரேண ந ஸ்பஶேத்||௪௪||
View original
|
कुर्याद्वातौष्ठकोपोक्तं कण्टकेष्वनिलात्मसु||४२||
जिह्वायां पित्तजातेषु घृष्टेषु रुधिरे स्रुते|
प्रतिसारणगण्डूषनावनं मधुरैर्हितम्||४३||
तीक्ष्णैः कफोत्थेष्वेवं च सर्षपत्र्यूषणादिभिः|
नवे जिह्वालसेऽप्येवं, तं तु शस्त्रेण न स्पृशेत्||४४||
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஜிஹ்வாயாஂ வாதோத்தேஷு கண்டகேஷு வாதௌஷ்டகோபோக்தஂ சிகித்ஸிதஂ குர்யாத்| ஸ௦-ஜிஹ்வாயாஂ பித்தஜாதேஷு கண்டகேஷு கஷ்டேஷு ருதிரே ஸ்ருதே ப்ரதிஸாரணாதி மதுரைர்ஹிதம்| ஸஂ-கபோத்தேஷ்வப்யேவஂ தீக்ஷ்ணைஃ ஸர்ஷபாதிபிஃ ப்ரதிஸாரணாதி ஹிதம்| ஸ௦-நவே ச ஜிஹ்வாலஸே ஏஷ ஏவோபக்ரமஃ| கிஂ து ஶஸ்த்ரேணைநஂ ந ஸ்பஶேத்| ஏதத் யுக்த்யா ச பூர்வேஷாஂ ஶஸ்த்ரஸ்பர்ஶநஂ கார்யமித்யநுஜஜ்ஞே|
Adhikarana அதிஜிஹ்விகாயாஂ ஆகஷ்டஜிஹ்வாச்சேதநம் அதிஜிஹ்விகாயாஂ தீக்ஷ்ணோஷ்ணைர்கஷணாதி (௪௫) · Śloka ௪௫
உந்நம்ய ஜிஹ்வாமாகஷ்டாஂ படிஶேநாதிஜிஹ்விகாம்|
சேதயேந்மண்டலாக்ரேண தீக்ஷ்ணோஷ்ணைர்கர்ஷணாதி ச||௪௫||
View original
उन्नम्य जिह्वामाकृष्टां बडिशेनाधिजिह्विकाम्|
छेदयेन्मण्डलाग्रेण तीक्ष्णोष्णैर्घर्षणादि च||४५||
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-அதிஜிஹ்விகாஂ படிஶேநாகஷ்டாஂ மண்டலாக்ரேண சேதயேத்| கிஂ கத்வா ? உந்நம்ய ஜிஹ்வாம்| தீக்ஷ்ணோஷ்ணைர்கர்ஷணாதி ச கார்யம்|
Adhikarana உபஜிஹ்வாயாஂ ரக்தஸ்ராவோ யவக்ஷாரேண கர்ஷணஂ ச தாலுரோகாணாஂ சிகித்ஸா| ஶுண்டிகாயாஂ கபக்நா நஸ்யாதயஃ (௪௬) · Śloka ௪௬
உபஜிஹ்வாஂ பரிஸ்ராவ்ய யவக்ஷாரேண கர்ஷயேத்|
கபக்நைஃ ஶுண்டிகா ஸாத்யா நஸ்யகண்டூஷகர்ஷணைஃ||௪௬||
View original
उपजिह्वां परिस्राव्य यवक्षारेण घर्षयेत्|
कफघ्नैः शुण्डिका साध्या नस्यगण्डूषघर्षणैः||४६||
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-உபஜிஹ்வாஂ ஶஸ்த்ரேண பரிஸ்ராவ்ய யவக்ஷாரேண கர்ஷயேத்| ஸ௦-ஶுண்டிகா கபக்நைர்நஸ்யாதிபிஃ ஸாதநீயா|
Adhikarana ஶுண்டிகாயாஂ வத்தாயாஂ ஜிஹ்வாக்ரச்சேதநம் ஶுண்டிகாயாஂ அதிச்சேதே மத்யுஃ ஶுண்டிகாயாஂ ஹீநச்சேதே வ்யாதிவத்திஃ (௪௭-௪௮) · Śloka ௪௮
ஏர்வாருபீஜப்ரதிமஂ வத்தாயாமஸிராததம்|
அக்ரஂ நிவிஷ்டஂ ஜிஹ்வாயா படிஶாத்யவலம்பிதம்||௪௭||
சேதயேந்மண்டலாக்ரேண நாத்யக்ரே ந ச மூலதஃ|
சேதேऽத்யஸக்க்ஷயாந்மத்யுர்ஹீநே வ்யாதிர்விவர்த்ததே||௪௮||
View original
एर्वारुबीजप्रतिमं वृद्धायामसिराततम्|
अग्रं निविष्टं जिह्वाया बडिशाद्यवलम्बितम्||४७||
छेदयेन्मण्डलाग्रेण नात्यग्रे न च मूलतः|
छेदेऽत्यसृक्क्षयान्मृत्युर्हीने व्याधिर्विवर्द्धते||४८||
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-வத்தயாஂ ஶுண்டிகாயாஂ ஸத்யாஂ ஜிஹ்வாயா அக்ரே(க்ரஂ) நிவிஷ்டஂ கஷ்ணதீர்ககர்கடிகாபீஜஸதஶஂ படிஶாதிநாऽவலம்பிதஂ மண்டலாக்ரேண சேதயேத்| கதம் ? நாதிஶயேந ப்ராந்தே ந சாதிஶயேந மூலே| யதோऽதிச்சேதே ஸத்யஸக்க்ஷயாந்மத்யுஃ| ஹீநச்சிந்நே ஸதி வ்யாதிர்விவர்த்ததே|
Adhikarana ஶுண்டிகாயாஂ சிந்நாயாஂ மரிசாதிபிர்கர்ஷணம் ஶுண்டிகாயாஂ சிந்நாயாஂ கடுகாதிக்வாதேந கவலஃ (௪௯-௫௦) · Śloka ௫௦
மரிசாதிவிஷாபாடாவசாகுஷ்டகுடந்நடைஃ|
சிந்நாயாஂ ஸபடுக்ஷௌத்ரைர்கர்ஷணஂ, கவலஃ புநஃ||௪௯||
கடுகாதிவிஷாபாடாநிம்பராஸ்நாவசாம்புபிஃ|
|௫௦|
View original
मरिचातिविषापाठावचाकुष्ठकुटन्नटैः|
छिन्नायां सपटुक्षौद्रैर्घर्षणं, कवलः पुनः||४९||
कटुकातिविषापाठानिम्बरास्नावचाम्बुभिः|
|५०|
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-சிந்நாயாஂ மரிசாதிபிஃ ஸஸைந்தவைஃ க்ஷௌத்ரைர்கர்ஷணம்| கவலஃ கடுகாதிக்வாதேந|
Adhikarana தாலுஸஂஹதௌ விலிக்ய ஏவஂ ஸமாசரேத் புப்புடகே விலிக்ய ஏவஂ ஸமாசரேத் கச்சபே ச விலிக்ய ஏவஂ ஸமாசரேத் (௫௦) · Śloka ௫௦
|
ஸங்காதே புப்புடே கூர்மே விலிக்யைவஂ ஸமாசரேத்||௫௦||
View original
|
सङ्घाते पुप्पुटे कूर्मे विलिख्यैवं समाचरेत्||५०||
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-[தாலு]ஸஂஹதௌ புப்புடகே கச்சபே[ச] விலிக்யைவஂ-அநேந க்ரமேண, ஸமாசரேத்|
Adhikarana தாலுபாகே அபக்வே காஸீஸாதிபிர்கர்ஷணம் தாலுபாகே அபக்வே ஶீதாத்யௌஷதைஃ கவலஃ (௫௧) · Śloka ௫௧
அபக்வே தாலுபாகே து காஸீஸக்ஷௌத்ரதார்க்ஷ்யஜைஃ|
கர்ஷணஂ, கவலஃ ஶீதகஷாயமதுரௌஷதைஃ||௫௧||
View original
अपक्वे तालुपाके तु कासीसक्षौद्रतार्क्ष्यजैः|
घर्षणं, कवलः शीतकषायमधुरौषधैः||५१||
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-அபக்வே து தாலுபாகே காஸீஸாதிபிர்கர்ஷணம்| ஶீதகஷாயமதுரௌஷதைஃ கவலஃ|
Adhikarana தாலுபாகே பக்வே தீக்ஷ்ணோஷ்ணைஃ ப்ரதிஸாரணம் தாலுபாகே பக்வே வஷாதிபிஸ்திக்தைஃ கவலஃ (௫௨) · Śloka ௫௨
பக்வேऽஷ்டாபதவத்பிந்நே தீக்ஷ்ணோஷ்ணைஃ ப்ரதிஸாரணம்|
வஷநிம்பபடோலாத்யைஸ்திக்தைஃ கவலதாரணம்||௫௨||
View original
पक्वेऽष्टापदवद्भिन्ने तीक्ष्णोष्णैः प्रतिसारणम्|
वृषनिम्बपटोलाद्यैस्तिक्तैः कवलधारणम्||५२||
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-பக்வேऽஷ்டாபதவத்பிந்நே ஸதி தீக்ஷ்ணோஷ்ணைஃ ப்ரதிஸாரணஂ கார்யம்| அஷ்டாபதஂ-சதுரங்கபீடம்| வஷாதிபிஸ்திக்தத்ரவ்யைஃ கவலதாரணம்|
Adhikarana தாலுஶோஷேऽதஷ்ணஸ்யோத்தரபக்திகஂ ஸர்பிஃ தாலுஶோஷே கணாஶுண்டீஶதஂ ஜலபாநம் தாலுஶோஷே அம்லைர்கண்டூஷதாரணம் தாலுஶோஷே ஸ்நிக்தா தந்வமாஂஸரஸாஃ தாலுஶோஷே க்ஷீரஸர்பிஷா நாவநம் (தாலுபிடிகார்புதயோரஸாத்யத்வாச்சிகித்ஸா நோக்தா) (௫௩-௫௪) · Śloka ௫௪
தாலுஶோஷே த்வதஷ்ணஸ்ய ஸர்பிருத்தரபக்திகம்|
கணாஶுண்டீஶதஂ பாநமம்லைர்கண்டூஷதாரணம்||௫௩||
தந்வமாஂஸரஸாஃ ஸ்நிக்தாஃ, க்ஷீரஸர்பிஶ்ச நாவநம்|
|௫௪|
View original
तालुशोषे त्वतृष्णस्य सर्पिरुत्तरभक्तिकम्|
कणाशुण्ठीशृतं पानमम्लैर्गण्डूषधारणम्||५३||
धन्वमांसरसाः स्निग्धाः, क्षीरसर्पिश्च नावनम्|
|५४|
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-தாலுஶோஷே த்வதஷ்ணஸ்ய ஸதஃ ஸர்பிருத்தரபக்திகஂ யோஜ்யம்| பிப்பலீஶுண்டீப்யாஂ ஶதஂ ஜலபாநம்| அம்லைஃ-காஞ்ஜிகாதிபிஃ, கண்டூஷதாரணம்| தந்வமாஂஸரஸாஃ ஸ்நிக்தாஃ| ததாக்ஷீரஸ்ய ஸர்பிஶ்ச நாவநஂ ஹிதம்|
Adhikarana கலரோகாணாஂ சிகித்ஸா| கண்டரோகேஷு ஸர்வேஷு ரக்தமோக்ஷஃ கண்டரோகேஷு தீக்ஷ்ணைர்நஸ்யாதிகர்ம கண்டரோகேஷு தார்வீத்வகாதிக்வாதஸ்ய பாநம் கண்டரோகேஷு ஹரீதகீக்வாதஸ்ய பாநம் (௫௪-௫௫) · Śloka ௫௫
கண்டரோகேஷ்வஸங்மோக்ஷஸ்தீக்ஷ்ணைர்நஸ்யாதி கர்ம ச||௫௪||
க்வாதஃ பாநஂ ச தார்வீத்வங்நிம்பதார்க்ஷ்யகலிங்கஜஃ|
ஹரீதகீகஷாயோ வா பேயோ மாக்ஷிகஸஂயுதஃ|
||௫௫||
View original
कण्ठरोगेष्वसृङ्मोक्षस्तीक्ष्णैर्नस्यादि कर्म च||५४||
क्वाथः पानं च दार्वीत्वङ्निम्बतार्क्ष्यकलिङ्गजः|
हरीतकीकषायो वा पेयो माक्षिकसंयुतः|
||५५||
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-கண்டரோகேஷு ஸர்வேஷு ஸிராதிபீ ரக்தமோக்ஷஃ| தீக்ஷ்ணைர்த்ரவ்யைர்நஸ்யகண்டூஷாதி ச| தாற்வீத்வகாதீநாஂ க்வாதஃ பாதவ்யஃ| ஹரீதக்யா வா க்வாதஃ ஸமாக்ஷிகஃ பேயஃ|
Adhikarana கண்டரோகேஷு ஶ்ரேஷ்டாதிபிஃ கவலஃ கண்டரோகேஷு ஶ்ரேஷ்டாதிகுடிகயா ப்ரதிஸாரணம் (௫௬-௫௭) · Śloka ௫௭
ஶ்ரேஷ்டாவ்யோஷயவக்ஷாரதார்வீத்வீபிரஸாஞ்ஜநைஃ|
ஸபாடாதேஜிநீநிம்பைஃ ஸுக்தகோமூத்ரஸாதிதைஃ|௫௬|
கவலோ, குடிகா வாऽத்ர கல்பிதா ப்ரதிஸாரணம்|
|௫௭|
View original
श्रेष्ठाव्योषयवक्षारदार्वीद्वीपिरसाञ्जनैः|
सपाठातेजिनीनिम्बैः सुक्तगोमूत्रसाधितैः|५६|
कवलो, गुटिका वाऽत्र कल्पिता प्रतिसारणम्|
|५७|
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஶ்ரேஷ்டாதிபிஃ ஸுக்தகோமூத்ரஸாதிதைஃ கவலஃ| குடிகா வாऽத்ர-அஸ்மிந் க்வாதே, பரிகல்பிதா ப்ரதிஸாரணம்|
Adhikarana கண்டரோகேஷு ஶ்ரேஷ்டாதிபிஃ கவலஃ கண்டரோகேஷு ஶ்ரேஷ்டாதிகுடிகயா ப்ரதிஸாரணம் (௫௬-௫௭) · Śloka ௫௭
ஶ்ரேஷ்டாவ்யோஷயவக்ஷாரதார்வீத்வீபிரஸாஞ்ஜநைஃ|
ஸபாடாதேஜிநீநிம்பைஃ ஸுக்தகோமூத்ரஸாதிதைஃ||௫௬||
கவலோ, குடிகா வாऽத்ர கல்பிதா ப்ரதிஸாரணம்|
||௫௭||
View original
श्रेष्ठाव्योषयवक्षारदार्वीद्वीपिरसाञ्जनैः|
सपाठातेजिनीनिम्बैः सुक्तगोमूत्रसाधितैः||५६||
कवलो, गुटिका वाऽत्र कल्पिता प्रतिसारणम्|
||५७||
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஶ்ரேஷ்டாதிபிஃ ஸுக்தகோமூத்ரஸாதிதைஃ கவலஃ| குடிகா வாऽத்ர-அஸ்மிந் க்வாதே, பரிகல்பிதா ப்ரதிஸாரணம்|
Adhikarana வாதரோஹிணிகாயாஂ லேகநம் வாதரோஹிணிகாயாஂ பஞ்சமூலக்வாதேந கவலஸ்தைலஂ கண்டூஷோ நஸ்யஂ ச (௫௮-௫௯) · Śloka ௫௯
அதாந்தர்பாஹ்யதஃ ஸ்விந்நாஂ வாதரோஹிணிகாஂ லிகேத்||௫௮||
அங்குலீஶஸ்த்ரகேணாஶு படுயுக்தநகேந வா|
பஞ்சமூலாம்பு கவலஸ்தைலஂ கண்டூஷநாவநம்||௫௯||
View original
अथान्तर्बाह्यतः स्विन्नां वातरोहिणिकां लिखेत्||५८||
अङ्गुलीशस्त्रकेणाशु पटुयुक्तनखेन वा|
पञ्चमूलाम्बु कवलस्तैलं गण्डूषनावनम्||५९||
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-அதேதி மங்கலே| மங்கலபுர்வகஂ வாதஜாஂ ரோஹிணிகாமந்தர்பாஹ்யதஶ்ச ஸ்விந்நாமங்குலிஶஸ்த்ரகேணாதவா படுயுக்தேந நகேந ஶீக்ரமேவ லிகேத்| பஞ்சமூலக்வாதஃ கவலஃ| தைலஂ கண்டூஷோ நஸ்யஂ ச|
Adhikarana பித்தரோஹிண்யாஂ விஸ்ராவ்ய ஸிதாதிபிர்கர்ஷயேத் பித்தரோஹிண்யாஂ ஸிதாதிக்வாதேந கவலஃ பித்தரோஹிண்யாஂ த்ராக்ஷாதிக்வாதேந கவலஃ (௬௦-௬௧) · Śloka ௬௧
விஸ்ராவ்ய பித்தஸம்பூதாஂ ஸிதாக்ஷௌத்ரப்ரியங்குபிஃ|
கர்ஷேத்ஸரோத்ரபத்தங்கைஃ கவலஃ க்வதிதைஶ்ச தைஃ||௬௦||
த்ராக்ஷாபரூஷகக்வாதோ ஹிதஶ்ச கவலக்ரஹே|
|௬௧|
View original
विस्राव्य पित्तसम्भूतां सिताक्षौद्रप्रियङ्गुभिः|
घर्षेत्सरोध्रपत्तङ्गैः कवलः क्वथितैश्च तैः||६०||
द्राक्षापरूषकक्वाथो हितश्च कवलग्रहे|
|६१|
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-பித்தஜாஂ ரோஹிணீஂ விஸ்ராவ்ய-ரக்தஂ நிர்ஹத்ய, ஸிதாதிபிர்கர்ஷயேத்| தைஶ்ச-ஸிதாதிபிஃ, க்வதிதைஃ ஸரோத்ராதிபிஃ கவலஃ| த்ராக்ஷாபரூஷகயோஃ க்வாதஃ[ச] கவலோ ஹிதஃ|
Adhikarana ரக்தரோஹிண்யாஂ ப்ரத்யாக்யாய பித்தஜாயாமிவோபக்ரமஃ கபரோஹிண்யாஂ கடுகைஃ ப்ரதிஸாரணம் கபரோஹிண்யாஂ அபாமார்கபலாதிதைலேந நஸ்யகண்டூஷௌ (௬௧-௬௩) · Śloka ௬௩
|
உபாசரேதேவமேவ ப்ரத்யாக்யாயாஸ்ரஸம்பவாம்||௬௧||
ஸாகாரதூமைஃ கடுகைஃ கபஜாஂ ப்ரதிஸாரயேத்|
நஸ்யகண்டூஷயோஸ்தைலஂ ஸாதிதஂ ச ப்ரஶஸ்யதே||௬௨||
அபாமார்கபலஶ்வேதாதந்தீஜந்துக்நஸைந்தவைஃ|
|௬௩|
View original
|
उपाचरेदेवमेव प्रत्याख्यायास्रसम्भवाम्||६१||
सागारधूमैः कटुकैः कफजां प्रतिसारयेत्|
नस्यगण्डूषयोस्तैलं साधितं च प्रशस्यते||६२||
अपामार्गफलश्वेतादन्तीजन्तुघ्नसैन्धवैः|
|६३|
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ரக்தஜாஂ ரோஹிணிகாஂ ப்ரத்யாக்யாய பித்தஜாமிவோபக்ரமேத்| ஸ௦-கடுகைஃ-கடுவர்கோக்தைஃ, ஸாகாரதூமைஃ கபோத்தாஂ ப்ரதிஸாரயேத்| அபாமார்காதிபிஃ கல்கிதைஃ ஸாதிதஂ தைலஂ கபரோஹிண்யாஂ நஸ்யகண்டூஷயோஃ ஶ்ரேஷ்டம்|
Adhikarana வந்தே கபரோஹிணீவச்சிகித்ஸா ஶாலூகே கபரோஹிணீவச்சிகித்ஸா துண்டிகேர்யாஂ கபரோஹிணீவச்சிகித்ஸா கிலாயௌ ச கபரோஹிணீவச்சிகித்ஸா கலவித்ரதௌ ஸ்ராவிதௌ ஶ்ரேஷ்டாதிபிர்கண்டூஷகர்ஷணே (௬௩-௬௪) · Śloka ௬௪
|
தத்வச்ச வந்தஶாலூகதுண்டிகேரீகிலாயுஷு||௬௩||
வித்ரதௌ ஸ்ராவிதே ஶ்ரேஷ்டாரோசநாதார்க்ஷ்யகைரிகைஃ|
ஸரோத்ரபடுபத்தங்ககணைர்கண்டூஷகர்ஷணே||௬௪||
View original
|
तद्वच्च वृन्दशालूकतुण्डिकेरीगिलायुषु||६३||
विद्रधौ स्राविते श्रेष्ठारोचनातार्क्ष्यगैरिकैः|
सरोध्रपटुपत्तङ्गकणैर्गण्डूषघर्षणे||६४||
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஏஷைவ சிகித்ஸா வந்தாதிஷு| ஸ௦-வித்ரதௌ ஶஸ்த்ரேண ஸ்ராவிதே ஶ்ரேஷ்டாதிபிர்கண்டூஷாதி ஹிதம்|
Adhikarana வாதஜே கலகண்டே ஸ்வேதோ ரக்தஸ்ராவோ திலாதிபிருபநாஹஶ்ச வாதஜே கலகண்டே ரூடே வ்ரணே ஶிக்ர்வாதிபிஃ ப்ரலேபஃ வாதஜே கலகண்டே குடூச்யாதிதைலஸ்ய பாநம் கபஜே கலகண்டேऽப்யேதச்சிகித்ஸா (௬௫-௬௮) · Śloka ௬௮
கலகண்டஃ பவநஜஃ ஸ்விந்நோ நிஃஸ்ருதஶோணிதஃ|
திலைர்பீஜைஶ்ச லட்வோமாப்ரியாலஶணஸம்பவைஃ||௬௫||
உபநாஹ்யோ, வ்ரணே ரூடே ப்ரலேப்யஶ்ச புநஃபுநஃ|
ஶிக்ருதில்வகதர்காரீகஜகஷ்ணாபுநர்நவைஃ||௬௬||
காலாமதார்கமூலைஶ்ச புஷ்பைஶ்ச கரஹாடஜைஃ|
ஏகைஷிகாந்விதைஃ பிஷ்டைஃ ஸுரயா காஞ்ஜிகேந வா||௬௭||
குடூசீநிம்பகுடஜஹஂஸபாதீபலாத்வயைஃ|
ஸாதிதஂ பாயயேத்தைலஂ ஸகஷ்ணாதேவதாருபிஃ||௬௮||
View original
गलगण्डः पवनजः स्विन्नो निःस्रुतशोणितः|
तिलैर्बीजैश्च लट्वोमाप्रियालशणसम्भवैः||६५||
उपनाह्यो, व्रणे रूढे प्रलेप्यश्च पुनःपुनः|
शिग्रुतिल्वकतर्कारीगजकृष्णापुनर्नवैः||६६||
कालामृतार्कमूलैश्च पुष्पैश्च करहाटजैः|
एकैषिकान्वितैः पिष्टैः सुरया काञ्जिकेन वा||६७||
गुडूचीनिम्बकुटजहंसपादीबलाद्वयैः|
साधितं पाययेत्तैलं सकृष्णादेवदारुभिः||६८||
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-கலகண்டோ வாதோத்பவஃ ஸ்விந்நோ நிஃஸ்ருதாஸ்ரஸ்திலைர்லட்வாதிபீஜைஶ்ச உபநாஹ்யஃ| ருடே வ்ரணே ஸதி ப்ரலேப்யஶ்ச பஹுஶஃ ஶிக்ர்வாதிபிஃ ஸுரயா காஞ்ஜிகேந வா பிஷ்டைஃ| ஏகைஷிகா-த்ரிவத்| குடூச்யாதிபிஃ ஸகஷ்ணாதேவதாருபிஃ கல்கிதைர்கலண்டிநமாதுரஂ பக்வஂ தைலஂ பாயயேத்|
Adhikarana கபஜே கலகண்டே அதிஶயேந ஸ்வேதவிம்லாபநே கபஜே கலகண்டே அஜகந்தாதிபிர்லேபஃ (௬௯-௭௦) · Śloka ௭௦
கர்தவ்யஂ கபஜேऽப்யேதத்ஸ்வேதவிம்லாபநே த்வதி|
லேபோऽஜகந்தாதிவிஷாவிஶல்யாஃ ஸவிஷாணிகாஃ||௬௯||
குஞ்ஜாலாபுஶுகாஹ்வாஶ்ச பலாஶக்ஷாரகல்கிதாஃ|
|௭௦|
View original
कर्तव्यं कफजेऽप्येतत्स्वेदविम्लापने त्वति|
लेपोऽजगन्धातिविषाविशल्याः सविषाणिकाः||६९||
गुञ्जालाबुशुकाह्वाश्च पलाशक्षारकल्किताः|
|७०|
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-கபோத்தேऽப்யேதத்-வாதகலகண்டோக்தஂ சிகித்ஸிதஂ, கார்யம்| கிந்து ஸ்வேதவிம்லாபநே சாத்யர்தஂ கார்யே| ஸ௦-கபஜே கலகண்டேऽஜகந்தாதயஃ பலாஶக்ஷாரநிஶ்சோதகல்கிதாஃ லேபஃ|
Adhikarana கபஜே கலகண்டே ஹடக்ஷாரஸ்ய பாநம் வத்ஸகாதிதைலஸ்ய பாநம் கபஜே கலகண்டே கபக்நா தூமாதயஃ (௭௦-௭௧) · Śloka ௭௧
|
மூத்ரஸ்ருதஂ ஹடக்ஷாரஂ பக்த்வா கோத்ரவபுக் பிபேத்||௭௦||
ஸாதிதஂ வத்ஸகாத்யைர்வா தைலஂ ஸபடுபஞ்சகைஃ|
கபக்நாந் தூமவமநநாவநாதீஂஶ்ச ஶீலயேத்||௭௧||
View original
|
मूत्रस्रुतं हठक्षारं पक्त्वा कोद्रवभुक् पिबेत्||७०||
साधितं वत्सकाद्यैर्वा तैलं सपटुपञ्चकैः|
कफघ्नान् धूमवमननावनादींश्च शीलयेत्||७१||
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஹடோ-மிம்மிணிஃ, தஸ்ய க்ஷாரஂ கோமூத்ரே ஸ்ருதஂ பக்த்வா க்ஷாரந்யாயேந பிபேஜ்ஜலேந, 'பேஷணாலோடநே வாரி' (ஹ.க.அ. ௬/௨௩) இதி வசநாத்| கிம்பூதஃ ஸந் ? கோத்ரவபுக்| வத்ஸகாதிபிர்வா (ஹ.ஸூ.அ. ௧௫/௩௩) தைலஂ ஸாதிதஂ ஹிதம்| கபக்நாந் தூமாதீந் ஶீலயேத்|
Adhikarana மேதோஜே கலகண்டே ஸிராவ்யதஃ மேதோஜே கபக்நோ விதிஃ மேதோஜே அஸநாதிசூர்ணஸ்ய பாநம் மேதோஜே அஶாந்தௌ பாசயித்வா வ்ரணவதாசரஃ (ரக்தரோஹிணீஸந்நிபாதரோஹிணீகலௌகவலயஶதக்நீகலார்புதஸ்வரக்நாநாமஸாத்யத்வாச்சிகித்ஸா நோக்தா) (௭௨-௭௩) · Śloka ௭௩
மேதோபவே ஸிராஂ வித்யேத்கபக்நஂ ச விதிஂ பஜேத்|
அஸநாதிரஜஶ்சைநஂ ப்ராதர்மூத்ரேண பாயயேத்||௭௨||
அஶாந்தௌ பாசயித்வா ச ஸர்வாந் வ்ரணவதாசரேத்|
|௭௩|
View original
मेदोभवे सिरां विध्येत्कफघ्नं च विधिं भजेत्|
असनादिरजश्चैनं प्रातर्मूत्रेण पाययेत्||७२||
अशान्तौ पाचयित्वा च सर्वान् व्रणवदाचरेत्|
|७३|
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-மேதோபவே கலகண்டே ஸிராஂ வித்யேத்| கபக்நஂ ச விதிஂ ஸேவேத| அஸநாதிசூர்ணஂ (ஹ.ஸூ.அ.௧௫/௧௯) சைநஂ ப்ராதர்கோமூத்ரேண பாயயேத்| ஸஂ-அஶாந்தௌ ஸத்யாஂ பாசயித்வா ஸர்வாந் வ்ரணவதுபக்ரமேத்|
Adhikarana ஸர்வவக்த்ரகரோகாணாஂ சிகித்ஸா| முகபாகேஷு த்ரிபலாதிக்வாதேந முகதாவநம் முகபாகேஷு த்ரிபலாதீந் குடேராதிஂ வா பக்ஷயித்வா நிஷ்டீவநம் (௭௩-௭௪) · Śloka ௭௪
|
முகபாகேஷு ஸக்ஷௌத்ரா ப்ரயோஜ்யா முகதாவநாஃ||௭௩||
க்வதிதாஸ்த்ரிபலாபாடாமத்வீகாஜாதிபல்லவாஃ|
நிஷ்டேவ்யா பக்ஷயித்வா வா குடேராதிர்கணோऽதவா||௭௪||
View original
|
मुखपाकेषु सक्षौद्रा प्रयोज्या मुखधावनाः||७३||
क्वथितास्त्रिफलापाठामृद्वीकाजातिपल्लवाः|
निष्ठेव्या भक्षयित्वा वा कुठेरादिर्गणोऽथवा||७४||
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-முகபாகேஷு ஸமாக்ஷிகா முகதாவநாஃ க்வதிதாஸ்த்ரிபலாதயஃ ப்ரயோஜ்யாஃ| அதவா த்ரிபலாதீந் பக்ஷயித்வா நிஷ்டேவ்யாஃபுக்த்வா நிஷ்டீவேத்| குடேராதிர்கணோ வா-ஹரீதகவர்கோக்தோ (ஹ.ஸூ.அ.௬/௧௦௬), பக்ஷயித்வா நிஷ்டேவ்யஃ|
Adhikarana வாதஜே முகபாகே கஷ்ணாதிபிஃ ப்ரதிஸாரணம் வாதஜே வாதஹரஸித்ததைலேந கவலநஸ்யே (௭௫) · Śloka ௭௫
முகபாகேऽநிலாத் கஷ்ணாபட்வேலாஃ ப்ரதிஸாரணம்|
தைலஂ வாதஹரைஃ ஸித்தஂ ஹிதஂ கவலநஸ்யயோஃ||௭௫||
View original
मुखपाकेऽनिलात् कृष्णापट्वेलाः प्रतिसारणम्|
तैलं वातहरैः सिद्धं हितं कवलनस्ययोः||७५||
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-முகபாகேऽநிலாத் கஷ்ணாதயஃ ப்ரதிஸாரணம்| வாதக்நைஃ ஸித்தஂ தைலஂ கவலே நஸ்யே ச ஹிதம்|
Adhikarana பித்தஜே முகபாகே பித்தரக்தக்நோ விதிஃ ரக்தஜே ச முகபாகே பித்தரக்தக்நோ விதிஃ கபஜே முகபாகே கபக்நோ விதிஃ கபஜே பிடிகாநாஂ ஶாகாதிபத்ரைர்லேகநம் (௭௬) · Śloka ௭௬
பித்தாஸ்ரே பித்தரக்தக்நஃ கபக்நஶ்ச கபே விதிஃ|
லிகேச்சாகாதிபத்ரைஶ்ச பிடிகாஃ கடிநாஃ ஸ்திராஃ||௭௬||
View original
पित्तास्रे पित्तरक्तघ्नः कफघ्नश्च कफे विधिः|
लिखेच्छाकादिपत्रैश्च पिटिकाः कठिनाः स्थिराः||७६||
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-பித்தாஸ்ரே பித்தரக்தக்நோ விதிஃ| ஸஂ-கபே ச கபஹத் விதிஃ| பிடிகாஃ கடிநாஃ ஸ்திராஃ ஶாகாதிபத்ரைர்லிகேத்|
Adhikarana ஸந்நிபாதஜே யதாதோஷோதயஂ சிகித்ஸா அர்புதே நவே அஸஂவத்தே சேதநஂ ஸ்வர்ஜிகாதிபிஃ ப்ரதிஸாரணம் (௭௭-௭௮) · Śloka ௭௮
யதாதோஷோதயஂ குர்யாத்ஸந்நிபாதே சிகித்ஸிதம்|
நவேऽர்புதே த்வஸஂவத்தே சேதிதே ப்ரதிஸாரணம்||௭௭||
ஸ்வர்ஜிகாநாகரக்ஷௌத்ரைஃ, க்வாதோ கண்டூஷ இஷ்யதே|
|௭௮|
View original
यथादोषोदयं कुर्यात्सन्निपाते चिकित्सितम्|
नवेऽर्बुदे त्वसंवृद्धे छेदिते प्रतिसारणम्||७७||
स्वर्जिकानागरक्षौद्रैः, क्वाथो गण्डूष इष्यते|
|७८|
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஸந்நிபாதே யதாதோஷோதயஂ சிகித்ஸிதஂ குர்யாத்| ஸ௦-அர்புதே நவோத்தேऽஸஂவத்தே சேதிதே ச ப்ரதிஸாரணஂ ஸ்வர்ஜிகாதிபிஃ| கண்டூஷ இஷ்டோ குடூசீநிம்பகல்கோத்பவஃ க்வாதோ மதுதைலயுக்தஃ| ததா யவாந்நபோஜீ தீக்ஷ்ணதைலநஸ்யாப்யங்காநாசரேத்|
Adhikarana அர்புதே குடூச்யாதிக்வாதேந கண்டூஷஃ கபஜே யவாந்நபுக் தீக்ஷ்ணதைலநஸ்யாதயஃ (௭௮-௭௯) · Śloka ௭௯
|
குடூசீநிம்பகல்கோத்தோ மதுதைலஸமந்விதஃ||௭௮||
யவாந்நபுக் தீக்ஷ்ணதைலநஸ்யாப்யங்காஂஸ்ததாऽऽசரேத்|
|௭௯|
View original
|
गुडूचीनिम्बकल्कोत्थो मधुतैलसमन्वितः||७८||
यवान्नभुक् तीक्ष्णतैलनस्याभ्यङ्गांस्तथाऽऽचरेत्|
|७९|
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-அர்புதே நவோத்தேऽஸஂவத்தே சேதிதே ச ப்ரதிஸாரணஂ ஸ்வர்ஜிகாதிபிஃ| கண்டூஷ இஷ்டோ குடூசீநிம்பகல்கோத்பவஃ க்வாதோ மதுதைலயுக்தஃ| ததா யவாந்நபோஜீ தீக்ஷ்ணதைலநஸ்யாப்யங்காநாசரேத்|
Adhikarana பூதிவதநே வமிதே தீக்ஷ்ணதூமாதயஃ பூதிவதநே ஸமங்காதிபிரந்தர்தாவநம் பூதிவதநே ஶீதாதோபகுஶோக்தஂ நஸ்யாதி (ஊர்த்வகுதத்யாஸாத்யத்வாச்சிகித்ஸா நோக்தா|) (௭௯-௮௧) · Śloka ௮௧
|
வமிதே பூதிவதநே தூமஸ்தீக்ஷ்ணஃ ஸநாவநஃ||௭௯||
ஸமங்காதாதகீரோத்ரபலிநீபத்மகைர்ஜலம்|
தாவநஂ வதநஸ்யாந்தஶ்சூர்ணிதைரவசூர்ணிதம்||௮௦||
ஶீதாதோபகுஶோக்தஂ ச நாவநாதி ச ஶீலயேத்|
|௮௧|
View original
|
वमिते पूतिवदने धूमस्तीक्ष्णः सनावनः||७९||
समङ्गाधातकीरोध्रफलिनीपद्मकैर्जलम्|
धावनं वदनस्यान्तश्चूर्णितैरवचूर्णितम्||८०||
शीतादोपकुशोक्तं च नावनादि च शीलयेत्|
|८१|
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-பூதிமுகே வமிதே ஸதி தீக்ஷ்ணதூமோ நஸ்யஂ ச தீக்ஷ்ணஂ ப்ரயோஜ்யம்| ஸமங்காதிஜலேந வதநஸ்யாந்தஃ க்ஷாலயேத்| ஏதைரேவ முகாந்தரஂ சூர்ணிதைரவசூர்ணயேத்| ஶீதாதோபகுஶோக்தஂ ச நஸ்யாதிகமப்யஸேத்|
Adhikarana கண்டாதிரோகக்நாஃ பலத்ரயாதிகுடிகா விதேஹப்ரணீதாஃ (௮௧-௮௩) · Śloka ௮௩
பலத்ரயத்வீபிகிராததிக்த- யஷ்ட்யாஹ்வஸித்தார்தகடுத்ரிகாணி|
முஸ்தாஹரித்ராத்வயயாவஶூக- வக்ஷாம்லகாம்லாக்ரிமவேதஸாஶ்ச||௮௧||
அஶ்வத்தஜம்ப்வாம்ரதநஞ்ஜயத்வக் த்வக் சாஹிமாராத்கதிரஸ்ய ஸாரஃ|
க்வாதேந தேஷாஂ கநதாஂ கதேந தச்சூர்ணயுக்தா குடிகா விதேயாஃ||௮௨||
தா தாரிதா க்நந்தி முகேந நித்யஂ கண்டௌஷ்டதால்வாதிகதாந் ஸுகச்ச்ராந்|
விஶேஷதோ ரோஹிணிகாஸ்யஶோஷ- கந்தாந் விதேஹாதிபதிப்ரணீதாஃ||௮௩||
View original
फलत्रयद्वीपिकिराततिक्त- यष्ट्याह्वसिद्धार्थकटुत्रिकाणि|
मुस्ताहरिद्राद्वययावशूक- वृक्षाम्लकाम्लाग्रिमवेतसाश्च||८१||
अश्वत्थजम्ब्वाम्रधनञ्जयत्वक् त्वक् चाहिमारात्खदिरस्य सारः|
क्वाथेन तेषां घनतां गतेन तच्चूर्णयुक्ता गुटिका विधेयाः||८२||
ता धारिता घ्नन्ति मुखेन नित्यं कण्ठौष्ठताल्वादिगदान् सुकृच्छ्रान्|
विशेषतो रोहिणिकास्यशोष- गन्धान् विदेहाधिपतिप्रणीताः||८३||
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-த்ரிபலாதீநாஂ த்ரவ்யாணாஂ க்வாதேந கநத்வஂ கதேந தச்சூர்ணேந த்ரிபலாதிரஜஸாऽந்விதா குலிகாஃ கார்யாஃ| தா முகேந நித்யஂ தாரிதாஃ கண்டாதிரோகாந் தாருணாநபி க்நந்தி| விஶேஷேண ரோஹிணிகாதீந்| விதேஹபதிநா நிர்மிதா ஏதாஃ| அம்லாக்ரிமவேதஸஃ-அம்லவேதஸஃ| அத்ரா[ந்த்யா]த்யே வத்தே உபஜாதீ, மத்யமமிந்த்ரவஜ்ரா|
Adhikarana ஸர்வமுகரோகஹரஂ கதிராதிதைலம் (௮௪-௮௬) · Śloka ௮௬
கதிரதுலாமம்புகடே பக்த்வா தோயேந தேந பிஷ்டைஶ்ச|
சந்தநஜோங்கககுங்குமபரிபேலவவாலகோஶீரைஃ||௮௪||
ஸுரதருரோத்ரத்ராக்ஷாமஞ்ஜிஷ்டாசோசபத்மகவிடங்கைஃ|
ஸ்பக்காநதநககட்பலஸூக்ஷ்மைலாத்யாமகைஃ ஸபத்தங்கைஃ||௮௫||
தைலப்ரஸ்தஂ விபசேத் கர்ஷாஂஶைஃ பாநநஸ்யகண்டூஷைஸ்தத்|
ஹத்வாऽऽஸ்யே ஸர்வகதாந் ஜநயதி கார்தீஂ தஶஂ ஶ்ருதிஂ ச வாராஹீம்||௮௬||
View original
खदिरतुलामम्बुघटे पक्त्वा तोयेन तेन पिष्टैश्च|
चन्दनजोङ्गककुङ्कुमपरिपेलववालकोशीरैः||८४||
सुरतरुरोध्रद्राक्षामञ्जिष्ठाचोचपद्मकविडङ्गैः|
स्पृक्कानतनखकट्फलसूक्ष्मैलाध्यामकैः सपत्तङ्गैः||८५||
तैलप्रस्थं विपचेत् कर्षांशैः पाननस्यगण्डूषैस्तत्|
हत्वाऽऽस्ये सर्वगदान् जनयति गार्धीं दृशं श्रुतिं च वाराहीम्||८६||
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-கதிரபலஶதஂ ஜலத்ரோணே பக்த்வா பாதாவஶேஷிதேந தேந ஜலேந பிஷ்டைஶ்சந்தநாதிபிஃ கர்ஷாஶைஸ்தைலப்ரஸ்தஂ பசேத்| தச்ச பாநநஸ்யகண்டூஷைராஸ்யே தாரிதஂ ஸர்வாந் ரோகாந் ஜித்வா கத்ரஸம்பந்திநீஂ தஷ்டிஂ வராஹதுல்யாஂ ஶ்ருதிஂ[ச] விதத்தே| ஆர்யா(ர்யே) கீதிஃ[ச]|
Adhikarana வ்யங்காதிஹரஂ ப்ரபுநாடாதிபிருத்வர்தநஂ அநேந தைலேநாப்யங்கஶ்ச (௮௭) · Śloka ௮௭
உத்வர்திதஂ ச ப்ரபுநாடரோத்ர- தார்வீபிரப்யக்தமநேந வக்த்ரம்|
நிர்வ்யங்கநீலீமுகதூஷிகாதி ஸஞ்ஜாயதே சந்த்ரஸமாநகாந்தி||௮௭||
View original
उद्वर्तितं च प्रपुनाटरोध्र- दार्वीभिरभ्यक्तमनेन वक्त्रम्|
निर्व्यङ्गनीलीमुखदूषिकादि सञ्जायते चन्द्रसमानकान्ति||८७||
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ப்ரபுந்நாடாதிபிதுத்வர்திதஂ முகஂ தைலேநாநேநாப்யக்தஂ வ்யங்காதிரஹிதஂ சந்த்ரதுல்யகாந்தி ஸஞ்ஜாயதே| உபஜாதிஃ|
Adhikarana ஸர்வமுகரோகஹரஂ பாணாதிதைலம் (௮௮-௮௯) · Śloka ௮௯
பலஶதஂ பாணாத்தோயகடே பக்த்வா ரஸேऽஸ்மிஂஶ்ச பலார்திகைஃ கதிரஜம்பூயஷ்ட்யாநந்தாம்ரைரஹிமாரநீலோத்பலாந்விதைஃ||௮௮||
தைலப்ரஸ்தஂ பாசயேச்ச்லக்ஷ்ணபிஷ்டை- ரேபிர்த்ரவ்யைர்தாரிதஂ தந்முகேந|
ரோகாந் ஸர்வாந் ஹந்தி வக்த்ரே விஶேஷா- த்ஸ்தைர்யஂ தத்தே தந்தபங்க்தேஶ்சலாயாஃ||௮௯||
View original
पलशतं बाणात्तोयघटे पक्त्वा रसेऽस्मिंश्च पलार्धिकैः खदिरजम्बूयष्ट्यानन्ताम्रैरहिमारनीलोत्पलान्वितैः||८८||
तैलप्रस्थं पाचयेच्छ्लक्ष्णपिष्टै- रेभिर्द्रव्यैर्धारितं तन्मुखेन|
रोगान् सर्वान् हन्ति वक्त्रे विशेषा- त्स्थैर्यं धत्ते दन्तपङ्क्तेश्चलायाः||८९||
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-நீலஸஹசராத் பலஶதஂ ஜலகடே பக்த்வா தஸ்மிந் ரஸேத்விகார்ஷிகைஃ கதிராதிபிஃ கல்கிதைஃ ஸூக்ஷ்மரஜீகதைஸ்தைலப்ரஸ்தஂ விபாசயேத்| தந்முகேந தாரிதஂ ஸர்வமுகரோகஹத்| விஶேஷேண தந்தபங்க்தேஶ்சலாயாஃ ஸ்தைர்யகச்ச| வத்தஂ (?) ஶாலிநீ [ச]|
Adhikarana ஸர்வமுகரோகஹராஃ கதிரஸாராதிகுடிகாஃ (௯௦-௯௪) · Śloka ௯௪
கதிரஸாராத் த்வே துலே பசேத்வல்காத்துலாஂ சாரிமேதஸஃ|
கடசதுஷ்கே பாதஶேஷேऽஸ்மிந் பூதே புநஃ க்வதநாத்கநே||௯௦||
ஆக்ஷிகஂ க்ஷிபேத்ஸுஸூக்ஷ்மஂ ரஜஃ ஸேவ்யாம்புபத்தங்ககைரிகம்|
சந்தநத்வய(ஶ்யாமா) ரோத்ரபுண்ட்ரா- ஹ்வயஷ்ட்யாஹ்வலாக்ஷாஞ்ஜநத்வயம்||௯௧||
தாதகீகடுபலத்விநிஶாத்ரிபலாசதுர்ஜாதஜோங்ககம்|
முஸ்தமஞ்ஜிஷ்டாந்யக்ரோதப்ரரோஹ|வசா]மாஂஸீயவாஸகம்||௯௨||
பத்மகைலாஸமங்காஶ்ச ஶீதே தஸ்மிஂஸ்ததா பாலிகாஂ பதக்|
ஜாதிபத்ரிகாஂ ஸஜாதீபலாஂ ஸஹ- (நக)லவங்ககங்கோல்லகாம்||௯௩||
ஸ்படிகஶுப்ரஸுரபிகர்பூரகுடவஂ ச தத்ராவபேத்ததஃ|
காரயேத்குடிகாஃ ஸதா சைதா தார்யா முகே தத்வதாபஹாஃ||௯௪||
View original
खदिरसाराद् द्वे तुले पचेद्वल्कात्तुलां चारिमेदसः|
घटचतुष्के पादशेषेऽस्मिन् पूते पुनः क्वथनाद्घने||९०||
आक्षिकं क्षिपेत्सुसूक्ष्मं रजः सेव्याम्बुपत्तङ्गगैरिकम्|
चन्दनद्वय(श्यामा) रोध्रपुण्ड्रा- ह्वयष्ट्याह्वलाक्षाञ्जनद्वयम्||९१||
धातकीकटुफलद्विनिशात्रिफलाचतुर्जातजोङ्गकम्|
मुस्तमञ्जिष्ठान्यग्रोधप्ररोह|वचा]मांसीयवासकम्||९२||
पद्मकैलासमङ्गाश्च शीते तस्मिंस्तथा पालिकां पृथक्|
जातिपत्रिकां सजातीफलां सह- (नख)लवङ्गकङ्कोल्लकाम्||९३||
स्फटिकशुभ्रसुरभिकर्पूरकुडवं च तत्रावपेत्ततः|
कारयेद्गुटिकाः सदा चैता धार्या मुखे तद्वदापहाः||९४||
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-கதிரஸாரத் த்வே துலே, துலாஂ சாரிமேதஸோ வல்காத், ஜலகடசதுஷ்டயே பசேத்| பாதாவஶேஷிதே பூதேऽஸ்மிந் புநஃ க்வதநாத் கநீபூதே கார்ஷிகாணி ஸூஶ்லக்ஷ்ணசூர்ணாநி ஸேவ்யாதீநி க்ஷிபேத்| அஸ்மிந் ஶீதே ஜாதீபத்ராதீந் பதக்பாலிகாந் க்ஷிபேத்| ஶ்ரேஷ்டதமோஜ்ஜ்வலகர்பூரகுடவஂ சாத்ர க்ஷிபேத்| அநந்தரஂ குடிகாஃ காரயேத்| ஏதாஃ ஸதா முகே தார்யாஃ ஸர்வமுகரோகஹராஃ| [வத்தாநி(?) பஞ்ச|]
Adhikarana ஸர்வமுகரோகஹரஂ அரிமேதாதி தைலம் (௯௫) · Śloka ௯௫
க்வாத்யௌஷதவ்யத்யயயோஜநேந தைலஂ பசேத்கல்பநயாऽநயைவ|
ஸர்வாஸ்யரோகோத்ததயே ததாஹு- ர்தந்தஸ்திரத்வே த்விதமேவ முக்யம்||௯௫||
View original
क्वाथ्यौषधव्यत्यययोजनेन तैलं पचेत्कल्पनयाऽनयैव|
सर्वास्यरोगोद्धृतये तदाहु- र्दन्तस्थिरत्वे त्विदमेव मुख्यम्||९५||
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-க்வாத்யௌஷதயோஃ-கதிரஸாராரிமேதஸோஃ, வ்யத்யயோ-வைபரீத்யஂ,-அரிமேதஸஃ-விட்கதிரவல்கலாத் த்வே துலே ப்ரயோஜ்யே, கதிரஸாரத்துலாம், அந்யத்ஸர்வஂ பூர்வவத்தேயமிதி| தைலஂ பசேதநயைவ கல்பநயா| தத்-தைலஂ, ஸர்வமுகரோகக்நம்| தந்தஸ்திரகதௌ சேதமேவ ப்ரதாநமாஹுஃ| இந்த்ரவஜ்ரா|
Adhikarana தடத்விஜகரமேதத்வயம் (௯௬) · Śloka ௯௬
கதிரேணைதா குடிகா- ஸ்தைலமிதஂ சாரிமேதஸா ப்ரதிதம்|
அநுஶீலயந் ப்ரதிதிநஂ ஸ்வஸ்தோऽபி தடத்விஜோ பவதி||௯௬||
View original
खदिरेणैता गुटिका- स्तैलमिदं चारिमेदसा प्रथितम्|
अनुशीलयन् प्रतिदिनं स्वस्थोऽपि दृढद्विजो भवति||९६||
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-கதிரேணைதா குடிகாஸ்தைலஂ சைததரிமேதஸா ப்ரதிதம்| த்வயமப்யேதத் ப்ரதிதிநமப்யஸ்தஂ ஸ்வஸ்தஸ்யாபி த்விஜதார்ட்யகத்| ஆர்யா|
Adhikarana ஸர்வமுகரோகஹரோ க்ஷுத்ராதிகவலக்ரஹஃ தந்தமாஂஸரோகஹரஃ பாடாதிசூர்ணஃ (௯௭-௯௮) · Śloka ௯௮
க்ஷுத்ராகுடூசீஸுமநஃப்ரவால- தார்வீயவாஸத்ரிபலாகஷாயஃ|
க்ஷௌத்ரேண யுக்தஃ கவலக்ரஹோऽயஂ ஸர்வாமயாந் வக்த்ரகதாந்நிஹந்தி||௯௭||
பாடாதார்வீத்வக்குஷ்டமுஸ்தாஸமங்கா- திக்தாபீதாங்கீரோத்ரதேஜோவதீநாம்|
சூர்ணஃ ஸக்ஷௌத்ரோ தந்தமாஂஸார்திகண்டூ- பாகஸ்ராவாணஂ நாஶநோ கர்ஷணேந||௯௮||
View original
क्षुद्रागुडूचीसुमनःप्रवाल- दार्वीयवासत्रिफलाकषायः|
क्षौद्रेण युक्तः कवलग्रहोऽयं सर्वामयान् वक्त्रगतान्निहन्ति||९७||
पाठादार्वीत्वक्कुष्ठमुस्तासमङ्गा- तिक्तापीताङ्गीरोध्रतेजोवतीनाम्|
चूर्णः सक्षौद्रो दन्तमांसार्तिकण्डू- पाकस्रावाणं नाशनो घर्षणेन||९८||
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-க்ஷுத்ராதிபிஃ கஷாயஃ க்ஷௌத்ரேண யுதஃ கவலக்ரஹோऽயஂ ஸர்வமுகரோகாந் ஹந்தி| இந்த்ரவஜ்ரா| ஸஂ-பாடாதீநாஂ சூர்ணஃ க்ஷௌத்ரயுதோ தந்தமாஂஸார்த்யாதீநாஂ கர்ஷணேந நாஶநஃ| வைஶ்வதேவீ|
Adhikarana முகாதிரோகஹரஃ காலகசூர்ணஃ தந்தாதிரோகஹரஃ பீதகசூர்ணஃ (௯௯-௧௦௦) · Śloka ௧௦௦
கஹதூமதார்க்ஷ்யபாடாவ்யோஷக்ஷாராக்ந்யயோவராதேஜோஹ்வைஃ|
முகதந்தகலவிகாரே ஸக்ஷௌத்ரஃ காலகோ விதார்யஶ்சூர்ணஃ||௯௯||
தார்வீத்வக்ஸிந்தூத்பவமநஃ ஶிலாயாவஶூகஹரிதாலைஃ|
தார்யஃ பீதகசூர்ணோ தந்தாஸ்யகலாமயே ஸமத்வாஜ்யஃ||௧௦௦||
View original
गृहधूमतार्क्ष्यपाठाव्योषक्षाराग्न्ययोवरातेजोह्वैः|
मुखदन्तगलविकारे सक्षौद्रः कालको विधार्यश्चूर्णः||९९||
दार्वीत्वक्सिन्धूद्भवमनः शिलायावशूकहरितालैः|
धार्यः पीतकचूर्णो दन्तास्यगलामये समध्वाज्यः||१००||
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-கஹதூமாதிபிஶ்சூர்ணஃ ஸமாக்ஷிகஃ காலகாக்யோ முக[தி]விகாரே தார்யஃ| ஆர்யா கீதிஃ| ஸ௦-தார்வ்யாதிபிஃ பீதகாக்யஶ்சூர்ணோ தந்தாத்யாமயே ஸமதுகதோ தார்யஃ| கீதிரார்யா|
Adhikarana கலாமயக்நீ த்விக்ஷாராதிரஸக்ரியா முகரோகஹரஃ பத்யாசூர்ணஃ (௧௦௧-௧௦௨) · Śloka ௧௦௨
த்விக்ஷாரதூமகவராபஞ்சபடுவ்யோஷவேல்லகிரிதார்க்ஷ்யைஃ|
கோமூத்ரேண விபக்வா கலாமயக்நீ ரஸக்ரியா ஏஷா||௧௦௧||
கோமூத்ரக்வதநவிலீநவிக்ரஹாணாஂ பத்யாநாஂ ஜலமிஶிகுஷ்டபாவிதாநாம்|
அத்தாரஂ நரமணவோऽபி வக்த்ரரோகாஃ ஶ்ரோதாரஂ நபமிவ ந ஸ்பஶந்த்யநர்தாஃ||௧௦௨||
View original
द्विक्षारधूमकवरापञ्चपटुव्योषवेल्लगिरितार्क्ष्यैः|
गोमूत्रेण विपक्वा गलामयघ्नी रसक्रिया एषा||१०१||
गोमूत्रक्वथनविलीनविग्रहाणां पथ्यानां जलमिशिकुष्ठभावितानाम्|
अत्तारं नरमणवोऽपि वक्त्ररोगाः श्रोतारं नृपमिव न स्पृशन्त्यनर्थाः||१०२||
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-த்விக்ஷாராதிபிர்கோமூத்ரேண விபக்வா ஏஷா ரஸக்ரியா குடிகா கலரோகக்நீ பவதி| [கீதிரார்யா|] ஸ௦-கோமூத்ரக்வாதேந விலீநஶரீராணாஂ பத்யாநாஂ வாலகஶதபுஷ்பாகுஷ்டைர்பாவிதாநாஂ பக்ஷயிதாரஂ நரஂ ஸ்வல்பா அபி வக்த்ரரோகா ந ஸ்பஶந்தி| அநர்தாஃ ஶ்ரோதாரஂ நபமிவேத்யுபமாலங்காரஃ| ப்ரஹர்ஷிணீ|
Adhikarana முகபாகஹரஃ ஸப்தச்சதாதிக்வாதஃ ஸர்வமுகரோகஹரஃ படோலாதிக்வாதஃ (௧௦௩-௧௦௪) · Śloka ௧௦௪
ஸப்தச்சதோஶீரபடோலமுஸ்த- ஹரீதகீதிக்தகரோஹிணீபிஃ|
யஷ்ட்யாஹ்வராஜத்ருமசந்தநைஶ்ச க்வாதஂ பிபேத்பாகஹரஂ முகஸ்ய||௧௦௩||
படோலஶுண்டீத்ரிபலாவிஶாலா- த்ராயந்திதிக்தாத்விநிஶாமதாநாம்|
பீதஃ கஷாயோ மதுநா நிஹந்தி முகே ஸ்திதஶ்சாஸ்யகதாநஶேஷாந்||௧௦௪||
View original
सप्तच्छदोशीरपटोलमुस्त- हरीतकीतिक्तकरोहिणीभिः|
यष्ट्याह्वराजद्रुमचन्दनैश्च क्वाथं पिबेत्पाकहरं मुखस्य||१०३||
पटोलशुण्ठीत्रिफलाविशाला- त्रायन्तितिक्ताद्विनिशामृतानाम्|
पीतः कषायो मधुना निहन्ति मुखे स्थितश्चास्यगदानशेषान्||१०४||
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஸப்தச்சதாதிபிஃ க்வாதஂ முகபாகஹரஂ பிபேத்| ஸ௦-படோலாதீநாஂ கஷாயோ மதுமாந் பீதோ முகே ச ஸ்திதோகண்டூஷோ தாரிதோ, முககதாநஶேஷாந்நிஹந்தி| உபஜாதீ
Adhikarana முகபாகாதிஹரா தார்வீரஸக்ரியா முகபாகாதிஹரா படோலாதிரஸக்ரியா (௧௦௫-௧௦௬) · Śloka ௧௦௬
ஸ்வரஸஃ க்வதிதோ தார்வ்யா கநீபூதஃ ஸகைரிகஃ|
ஆஸ்யஸ்தஃ ஸமதுர்வக்த்ரபாகநாடீவ்ரணாபஹஃ||௧௦௫||
படோலநிம்பயஷ்ட்யாஹ்வவாஸாஜாத்யரிமேதஸாம்|
கதிரஸ்ய வராயாஶ்ச பதகேவஂ ப்ரகல்பநா||௧௦௬||
View original
स्वरसः क्वथितो दार्व्या घनीभूतः सगैरिकः|
आस्यस्थः समधुर्वक्त्रपाकनाडीव्रणापहः||१०५||
पटोलनिम्बयष्ट्याह्ववासाजात्यरिमेदसाम्|
खदिरस्य वरायाश्च पृथगेवं प्रकल्पना||१०६||
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-தார்வ்யா ரஸஃ க்வதிதோ கநீபூதஃ ஸகைரிகக்ஷௌத்ரோ முகஸ்தோ வக்த்ரபாகாதிக்நஃ| ஸ௦-படோலாதீநாஂ பதகேவஂ ப்ரகல்பநா கார்யா|
Adhikarana த்விஜதார்ட்யகத் கதிராதிகண்டூஷஃ முகாதிரோகேஷு புநஃ புநஃ துஷ்டரக்தஸ்ராவஃ (௧௦௭-௧௦௮) · Śloka ௧௦௮
கதிராயோவராபார்தமதயந்த்யஹிமாரகைஃ|
காண்டூஷோऽம்புஶதைர்தார்யோ துர்பலத்விஜஶாந்தயே||௧௦௭||
முகதந்தமூலகலஜாஃ ப்ராயோ ரோகாஃ கபாஸ்ரபூயிஷ்டாஃ|
தஸ்மாத்தேஷாமஸகத் ருதிரஂ விஸ்ராவயேத்துஷ்டம்||௧௦௮||
View original
खदिरायोवरापार्थमदयन्त्यहिमारकैः|
गाण्डूषोऽम्बुशृतैर्धार्यो दुर्बलद्विजशान्तये||१०७||
मुखदन्तमूलगलजाः प्रायो रोगाः कफास्रभूयिष्ठाः|
तस्मात्तेषामसकृद् रुधिरं विस्रावयेद्दुष्टम्||१०८||
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-கதிராதிபிர்ஜலஶதைர்கண்டூஶோ த்விஜதார்ட்யகத்தார்யஃ| அஹிமாரகஃ-அரிமேதஃ| ஸ௦-முகாதிகதா பாஹுல்யேந கபரக்தபூயிஷ்டா யதஃ, தஸ்மாத்தேதோஸ்தேஷாஂ துஷ்டஂ ருதிரஂ புநஃ புநர்விஸ்ராவயேத்|
Adhikarana முகாதிரோகேஷு காயஶிரஸோர்விரேகாதி முகாதிரோகேஷு கபரக்தஹரஂ கர்ம (௧௦௯-௧௧௦) · Śloka ௧௧௦
காயஶிரஸோர்விரேகோ வமநஂ கவலக்ரஹாஶ்ச கடுதிக்தாஃ|
ப்ராயஃ ஶஸ்தஂ தேஷாஂ கபரக்தஹரஂ ததா கர்ம||௧௦௯||
யவதணதாந்யஂ பக்தஂ விதலைஃ க்ஷாரோஷிதைரபஸ்நேஹாஃ|
யூஷா பக்ஷ்யாஶ்ச ஹிதா யச்சாந்யச்ச்லேஷ்மநாஶாய||௧௧௦||
View original
कायशिरसोर्विरेको वमनं कवलग्रहाश्च कटुतिक्ताः|
प्रायः शस्तं तेषां कफरक्तहरं तथा कर्म||१०९||
यवतृणधान्यं भक्तं विदलैः क्षारोषितैरपस्नेहाः|
यूषा भक्ष्याश्च हिता यच्चान्यच्छ्लेष्मनाशाय||११०||
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-காயஶிரோவிரேகாதிகஂ பாஹுல்யேந தேஷாஂ ஶஸ்தம்| கபரக்தஹரஂ ச யத்கர்ம தத் ஶஸ்தம்| ஸ௦-யவாதயோ ஹிதாஃ| யச்சாபரஂ ஶ்லேஷ்மநாஶநஂ தச்ச ஶஸ்தம்|
Adhikarana முகாதிரோகேஷு யவதணதாந்யாதி போஜநம் முகாதிரோகேஷு த்வரிதமுபக்ரமஃ (௨௨) · Śloka ௨௨
ப்ராணாநிலபதஸஂஸ்தாஃ ஶ்வஸிதமபி நிருந்ததே ப்ரமாதவதஃ|
கண்டாமயாஶ்சிகித்ஸித- மதோ த்ருதஂ தேஷு குர்வீத||௧௧௧||
இதி ஶ்ரீவைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸூநுஶ்ரீமத்வாக்படவிரசி- தாயாமஷ்டாங்கஹதயஸஂஹிதாயாஂ ஷஷ்டே உத்தர- ஸ்தாநே முகரோகப்ரதிஷேதோ நாம த்வாவிஂஶோऽத்யாயஃ||௨௨||
View original
प्राणानिलपथसंस्थाः श्वसितमपि निरुन्धते प्रमादवतः|
कण्ठामयाश्चिकित्सित- मतो द्रुतं तेषु कुर्वीत||१११||
इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचि- तायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां षष्ठे उत्तर- स्थाने मुखरोगप्रतिषेधो नाम द्वाविंशोऽध्यायः||२२||
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ப்ராணபவநமார்கஸ்திதா கண்டரோகாஃ ப்ரமாத்யதஃ ஶ்வாஸமபி நிருந்தந்தி யதஃ, அதஃ-அஸ்மாத்தேதோஃ, தேஷு ரோகேஷூபக்ரமஂ த்ராக் விததீத| ஆர்யாஶ்சதஸ்ரஃ| இதி ஶ்ரீமகாங்கதத்தபுத்ரஶ்ரீமதருணத்தவிரசிதாயாமஷ்டாங்கஹதய- டீகாயாஂ ஸர்வாங்கஸுந்தராக்யாயாஂ ஷஷ்டே உத்தரஸ்தாநே முகரோக- ப்ரதிஷேதோ நாம த்வாவிஂஶோऽத்யாயஃ ஸமாப்தஃ|| ௨௨||