Adhikarana ಗುಹ್ಯರೋಗಪ್ರತಿಷೇಧಾಧ್ಯಾಯಃ --------- ಉಪದಂಶೇ ನವೇ ಮೇಢ್ರಮಧ್ಯೇ ಸಿರಾವ್ಯಧಾದಿ (೨) · Śloka ೨
ಅಥೈತಚ್ಚಿಕಿತ್ಸಾಂ ಬ್ರೂತೇ ಅಥಾತೋ ಗುಹ್ಯರೋಗಪ್ರತಿಷೇಧಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ|
ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ|
(ಗದ್ಯಸೂತ್ರೇ)|೨|
ಮೇಢ್ರಮಧ್ಯೇ ಸಿರಾಂ ವಿಧ್ಯೇದುಪಂದಶೇ ನವೋತ್ಥಿತೇ|
ಶೀತಾಂ ಕುರ್ಯಾತ್ ಕ್ರಿಯಾಂ ಶುದ್ಧಿಂ ವಿರೇಕೇಣ ವಿಶೇಷತಃ||೧||
ತಿಲಕಲ್ಕಘೃತಕ್ಷೌದ್ರೈರ್ಲೇಪಃ ಪಕ್ವೇ ತು ಪಾಟಿತೇ|
|೨|
View original
अथैतच्चिकित्सां ब्रूते अथातो गुह्यरोगप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः|
इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः|
(गद्यसूत्रे)|२|
मेढ्रमध्ये सिरां विध्येदुपंदशे नवोत्थिते|
शीतां कुर्यात् क्रियां शुद्धिं विरेकेण विशेषतः||१||
तिलकल्कघृतक्षौद्रैर्लेपः पक्वे तु पाटिते|
|२|
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦- ಉಪದಂಶೇಽಚಿರೋದ್ಭೂತೇ ಲಿಙ್ಗಸ್ಯ ಮಧ್ಯೇ ಸಿರಾಂ ಮೋಕ್ಷಯೇತ್| ಶಿಶಿರಾಂ ಚ ಚಿಕಿತ್ಸಾಂ ಲೇಪಸೇಕಾದಿಭಿಃ ಕುರ್ಯಾತ್| ವಿಶೇಷೇಣ ವಿರೇಚನೇನ ಶುದ್ಧಿಂ ವಿದಧೀತ| ಪಕ್ವೇ ಪಾಟಿತೇ ಚ ತಿಲಕಲ್ಕಾಜ್ಯಮಧುಭಿರ್ಲೇಪಃ|
Adhikarana ಉಪದಂಶೇ ಜಮ್ಬ್ವಾದಿಕ್ವಾಥೇನ ಕ್ಷಾಲನಮ್, ಉಪದಂಶೇ ಜಮ್ಬ್ವಾದಿತೈಲೇನ ರೋಪಣಮ್ (೨-೪) · Śloka ೪
|
ಜಮ್ಬ್ವಾಮ್ರಸುಮನೋನೀಪಶ್ವೇತಕಾಮ್ಬೋಜಿಕಾಙ್ಕುರಾನ್||೨||
ಶಲ್ಲಕೀಬದರೀಬಿಲ್ವಪಲಾಶತಿನಿಶೋದ್ಭವಾಃ|
ತ್ವಚಃ ಕ್ಷೀರಿದ್ರುಮಾಣಾಂ ಚ ತ್ರಿಫಲಾಂ ಚ ಪಚೇಜ್ಜಲೇ||೩||
ಸ ಕ್ವಾಥಃ ಕ್ಷಾಲನಂ, ತೇನ ಪಕ್ವಂ ತೈಲಂ ಚ ರೋಪಣಮ್|
|೪|
View original
|
जम्ब्वाम्रसुमनोनीपश्वेतकाम्बोजिकाङ्कुरान्||२||
शल्लकीबदरीबिल्वपलाशतिनिशोद्भवाः|
त्वचः क्षीरिद्रुमाणां च त्रिफलां च पचेज्जले||३||
स क्वाथः क्षालनं, तेन पक्वं तैलं च रोपणम्|
|४|
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦- ಜಮ್ಬ್ವಾದ್ಯಙ್ಕುರಾನ್ ಶಲ್ಲಕ್ಯಾದೀನಾಂ ತ್ವಚಃ ಕ್ಷೀರಿವೃಕ್ಷಾಣಾಂ ಚ ತ್ವಚಸ್ತ್ರಿಫಲಾಂ ಚ ಜಲೇ ಪಚೇತ್| ಸ ಕ್ವಾಥಃ ಕ್ಷಾಲನಂ ಹಿತಮ್| ತೇನ ಚ ಕ್ವಾಥೇನ ತೈಲಂ ಪಕ್ವಂ ರೋಪಣಂ ಸ್ಯಾತ್|
Adhikarana ಉಪದಂಶೇ ತುತ್ಥಾದಿಲೇಪೋ ವ್ರಣಹರಃ (೪-೫) · Śloka ೫
|
ತುತ್ಥಗೈರಿಕಲೋಧ್ರೈಲಾಮನೋಹ್ವಾಲರಸಾಞ್ಜನೈಃ||೪||
ಹರೇಣುಪುಷ್ಪಕಾಸೀಸಸೌರಾಷ್ಟ್ರೀಲವಣೋತ್ತಮೈಃ|
ಲೇಪಃ ಕ್ಷೌದ್ರಯುತೈಃ ಸಕ್ಷ್ಮೈರುಪದಂಶವ್ರಣಾಪಹಃ||೫||
View original
|
तुत्थगैरिकलोध्रैलामनोह्वालरसाञ्जनैः||४||
हरेणुपुष्पकासीससौराष्ट्रीलवणोत्तमैः|
लेपः क्षौद्रयुतैः सक्ष्मैरुपदंशव्रणापहः||५||
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦- ತುತ್ಥಾದಿಭಿರ್ಮಾಕ್ಷಿಕದ್ರುತೈಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮೀಕೃತೈರ್ಲೇಪ ಉಪದಂಶವ್ರಣಹರಃ|
Adhikarana ಉಪದಂಶೇ ತ್ರಿಫಲಾಮಷೀಲೇಪೋರೋಪಣಮ್ (೬) · Śloka ೬
ಕಪಾಲೇ ತ್ರಿಫಲಾ ದಗ್ಧಾ ಸಘೃತಾ ರೋಪಣಂ ಪರಮ್|
|೬|
View original
कपाले त्रिफला दग्धा सघृता रोपणं परम्|
|६|
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಕರ್ಪರೇ ತ್ರಿಫಲಾ ದಗ್ಧಾ ಘೃತಾನ್ವಿತಾ ಪರಂ ರೋಪಣಮ್|
Adhikarana ಉಪದಂಶೇ ಪ್ರತಿದೋಷಂ ಶೋಫವತ್ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್ (೬) · Śloka ೬
|
ಸಾಮಾನ್ಯಂ ಸಾಧನಮಿದಂ ಪ್ರತಿದೋಷಂ ತು ಶೋಫವತ್||೬||
View original
|
सामान्यं साधनमिदं प्रतिदोषं तु शोफवत्||६||
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦- ಸಾಮಾನ್ಯಮೇತತ್ ಸಾಧನಮ್| ಸ೦- ಪ್ರತಿದೋಷಂ ತು ಶೋಫತುಲ್ಯಂ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ಜ್ಞೇಯಮ್|
Adhikarana ಉಪದಂಶೇ ಪಾಕಂ ಯಥಾನ ಯಾತಿ ತಥಾಽತಿಯತ್ನಃ ಕಾರ್ಯಃ (೭) · Śloka ೭
ನ ಚ ಯಾತಿ ಯಥಾ ಪಾಕಂ ಪ್ರಯತೇತ ತಥಾ ಭೃಶಮ್|
ಪಕ್ವೈಃ ಸ್ನಾಯುಸಿರಾಮಾಂಸೈಃ ಪ್ರಾಯೋ ನಶ್ಯತಿ ಹಿ ಧ್ವಜಃ||೭||
View original
न च याति यथा पाकं प्रयतेत तथा भृशम्|
पक्वैः स्नायुसिरामांसैः प्रायो नश्यति हि ध्वजः||७||
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಯಥಾ ಚ ಪಾಕಂ ನ ಯಾತಿ ತಥಾಽತಿಯತ್ನಃ ಕಾರ್ಯಃ| ಯತಃ ಪಕ್ವೈಃ ಸ್ನಾಯ್ವಾದಿಭಿಃ ಪ್ರಾಯೇಣ ಮೇಢ್ರೋ ನಶ್ಯತಿ|
Adhikarana ಅರ್ಶಃಸು ಛಿನ್ನದಗ್ಧೇಷು ಉಪದಂಶವತ್ ಕ್ರಿಯಾ (೮) · Śloka ೮
ಅರ್ಶಸಾಂ ಛಿನ್ನದಗ್ಧಾನಾಂ ಕ್ರಿಯಾ ಕಾರ್ಯೋಪದಂಶವತ್|
|೮|
View original
अर्शसां छिन्नदग्धानां क्रिया कार्योपदंशवत्|
|८|
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦- ಅರ್ಶಸಾಂ ಛಿನ್ನಾನಾಂ ದಗ್ಧಾನಾಂ ಚೋಪದಂಶತುಲ್ಯಾ ಕ್ರಿಯಾ ಕಾರ್ಯಾ|
Adhikarana ಸರ್ಷಪಿಕಾಸು ಲೇಖನಂ ಕಷಾಯೈರವಚೂರ್ಣನಾದಿ (೮-೯) · Śloka ೯
|
ಸರ್ಷಪಾ ಲಿಖಿತಾಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮೈಃ ಕಷಾಯೈರವಚೂರ್ಣಯೇತ್||೮||
ತೈರೇವಾಭ್ಯಞ್ಜನಂ ತೈಲಂ ಸಾಧಯೇತ್ ವ್ರಣರೋಪಣಮ್|
|೯|
View original
|
सर्षपा लिखिताः सूक्ष्मैः कषायैरवचूर्णयेत्||८||
तैरेवाभ्यञ्जनं तैलं साधयेत् व्रणरोपणम्|
|९|
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦- ಸರ್ಷಪಿಕಾಃ ಶಸ್ತ್ರೇಣ ಲಿಖಿತಾಃ ಕಷಾಯದ್ರವ್ಯೈರ್ಜಮ್ಬ್ವಾದಿಭಿಃ ಪೂರ್ವೋಕ್ತೈಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮಚೂರ್ಣೈರವಚೂರ್ಣಯೇತ್| ತೈರೇವ ಕಷಾಯೈಸ್ತೈಲಂ ಪಚೇತ್| ತದಭ್ಯಞ್ಜನಂ ವ್ರಣರೋಪಣಂ ಸ್ಯಾತ್|
Adhikarana ಅವಮನ್ಥೇಽಪೀಯಂ ಕ್ರಿಯಾ (೯) · Śloka ೯
|
ಕ್ರಿಯೇಯಮವಮನ್ಥೇಽಪಿ ರಕ್ತಂ ಸ್ರಾವ್ಯಂ ತಥೋಭಯೋಃ||೯||
View original
|
क्रियेयमवमन्थेऽपि रक्तं स्राव्यं तथोभयोः||९||
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಏತಚ್ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮವಮನ್ಥೇಽಪಿ ಕಾರ್ಯಮ್| ತಥೈತ(ಥೋಭ)-ಯೋಃ-ಸರ್ಷಪಾವಮನ್ಥಯೋಃ, ಅಸ್ರಂ ಸ್ರಾವ್ಯಮ್|
Adhikarana ಕುಮ್ಭೀಕಾಯಾಂ ರಕ್ತಮೋಕ್ಷಣಂ ತಿನುಕಾದಿಭಿರ್ಲೇಪಸ್ತೈಲಂ ಚ (೧೦) · Śloka ೧೦
ಕುಮ್ಭೀಕಾಯಾಂ ಹರೇದ್ರಕ್ತಂ ಪಕ್ವಾಯಾಂ ಶೋಧಿತೇ ವ್ರಣೇ|
ತಿನ್ದುಕತ್ರಿಫಲಾರೋಧ್ರೈಲೇಪಸ್ತೈಲಂ ಚ ರೋಪಣಮ್||೧೦||
View original
कुम्भीकायां हरेद्रक्तं पक्वायां शोधिते व्रणे|
तिन्दुकत्रिफलारोध्रैलेपस्तैलं च रोपणम्||१०||
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಕುಮ್ಭೀಕಾಯಾಂ ಲೋಹಿತಂ ಮೋಕ್ಷಯೇತ್| ಪಕ್ವಾಯಾಂ ತು ವ್ರಣೇ ಶೋಧಿತೇ ಸತಿ ತಿನ್ದುಕಾದಿಭಿರ್ಲೇಪಃ| ತಿನ್ದುಕಾದಿಭಿರೇವ ಸಿದ್ಧಂ ತೈಲಂ ರೋಪಣಂ ಸ್ಯಾತ್|
Adhikarana ಅಲಜ್ಯಾಮಯಮೇವ ಕ್ರಿಯಾಕ್ರಮಃ (೧೧) · Śloka ೧೧
ಅಲಜ್ಯಾಂ ಸ್ರುತರಕ್ತಾಯಾಮಯಮೇವ ಕ್ರಿಯಾಕ್ರಮಃ|
|೧೧|
View original
अलज्यां स्रुतरक्तायामयमेव क्रियाक्रमः|
|११|
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಅಲಜ್ಯಾಂ ಸ್ರುತಶೋಣಿತಾಯಾಮೇಷ ಏವೋಪಕ್ರಮಃ|
Adhikarana ಉತ್ತಮಾಯಾಂ ಛೇದನಂ ಕಷಾಯಕಲ್ಕಚೂರ್ಣೈರೂಪಕ್ರಮಶ್ಚ (೧೧-೧೨) · Śloka ೧೨
|
ಉತ್ತಮಾಖ್ಯಾಂ ತು ಪಿಟಿಕಾಂ ಸಞ್ಚ್ಛಿದ್ಯ ಬಡಿಶೋದ್ಧೃತಾಮ್||೧೧||
ಕಲ್ಕೈಶ್ಚೂರ್ಣೈಃ ಕಷಾಯಾಣಾಂ ಕ್ಷೌದ್ರಯುಕ್ತೈರುಪಾಚರೇತ್|
|೧೨|
View original
|
उत्तमाख्यां तु पिटिकां सञ्च्छिद्य बडिशोद्धृताम्||११||
कल्कैश्चूर्णैः कषायाणां क्षौद्रयुक्तैरुपाचरेत्|
|१२|
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಉತ್ತಮಾಖ್ಯಾಂ ಪಿಟಿಕಾಂ ಬಡಿಶೋದ್ಧೃತಾಂ ಸಮ್ಯಕ್ ಛೇದಯಿತ್ವಾ ಕಷಾಯಾಣಾಂ ಕಲ್ಕೈಶ್ಚೂರ್ಣೈಃ ಕ್ಷೌದ್ರಯುಕ್ತೈರುಪಕ್ರಮೇತ್|
Adhikarana ಪುಷ್ಕರಿಕಾಸಂವ್ಯೂಢಯೋಸ್ತ್ವಕ್ಪಾಕೇ ಸ್ಪರ್ಶಹಾನ್ಯಾಂ ಚ ಪಿತ್ತವಿಸರ್ಪೋಕ್ತಃ ಕ್ರಮಃ (೧೨-೧೩) · Śloka ೧೩
|
ಕ್ರಮಃ ಪಿತ್ತವಿಸರ್ಪೋಕ್ತಃ ಪುಷ್ಕರವ್ಯೂಢಯೋರ್ಹಿತಃ||೧೨||
ತ್ವಕ್ಪಾಕೇ ಸ್ಪರ್ಶಹಾನ್ಯಾಂ ಚ ಸೇಚಯೇದ್|
|೧೩|
View original
|
क्रमः पित्तविसर्पोक्तः पुष्करव्यूढयोर्हितः||१२||
त्वक्पाके स्पर्शहान्यां च सेचयेद्|
|१३|
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಪುಷ್ಕರಿಕಾಯಾಂ ಸಂವ್ಯೂಢೇ ಚ ಪಿತ್ತವಿಸರ್ಪವಿಹಿತಂ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ಹಿತಮ್| ಸಂ-ತ್ವಕ್ಪಾಕಸ್ಪರ್ಶಹಾನ್ಯೋಃ ಸೇಚನಮ್|
Adhikarana ಮೃದಿತೇ ಬಲಾತೈಲೇನ ಸೇಚನಂ ಮಧುರೈರುಪನಾಹನಂ ಚ (೧೩) · Śloka ೧೩
ಮೃದಿತಂ ಪುನಃ|
ಬಲಾತೈಲೇನ ಕೋಷ್ಣೇನ ಮಧುರಶ್ಚೋಪನಾಹಯೇತ್||೧೩||
View original
मृदितं पुनः|
बलातैलेन कोष्णेन मधुरश्चोपनाहयेत्||१३||
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦- ಮೃದಿತಂ ನಾಮ ಲಿಙ್ಗರೋಗಂ ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣೇನ (ಶ್ಲೋ.೪೨) ಬಲಾ ತೈಲೇನ ಸೇಚಯೇತ್| ತಥಾ ಮಧುರೈರ್ದ್ರವ್ಯೈಃ ಕಲ್ಕಿತೈಃ ಸುಖೋಷ್ಣೈರ್ಘೃತಸ್ನಿಗ್ಧೈರುಪನಾಹಶ್ಚ ಕಾರ್ಯಃ|
Adhikarana ಅಷ್ಠೀಲಿಕಾಯಾಂ ರಕ್ತೇ ಹೃತೇ ಶ್ಲೇಷ್ಮಗ್ರನ್ಥಿವದುಪಕ್ರಮಃ (೧೪) · Śloka ೧೪
ಅಷ್ಠೀಲಿಕಾಂ ಹೃತೇ ರಕ್ತೇ ಶ್ಲೇಷ್ಮಗ್ರನ್ಥಿವದಾಚರೇತ್|
|೧೪|
View original
अष्ठीलिकां हृते रक्ते श्लेष्मग्रन्थिवदाचरेत्|
|१४|
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦- ಅಷ್ಠೀಲಿಕಾಂ ರಕ್ತೇ ಹೃತೇ ಕಫಗ್ರನ್ಥಿಮಿವೋಪಕ್ರಮೇತ್|
Adhikarana ನಿವೃತ್ತೇ ಧೃತಾಭ್ಯಞ್ಜನಾದಿ (೧೪-೧೬) · Śloka ೧೬
|
ನಿವೃತ್ತಂ ಸರ್ಪಿಷಾಽಭ್ಯಜ್ಯ ಸ್ವೇದಯಿತ್ವೋಪನಾಹಯೇತ್||೧೪||
ತ್ರಿರಾತ್ರಂ ಪಞ್ಚರಾತ್ರಂ ವಾ ಸುಸ್ನಿಗ್ಧೈಃ ಶಾಲ್ವಲಾದಿಭಿಃ|
ಸ್ವೇದಯಿತ್ವಾ ತತೋ ಭೂಯಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಚರ್ಮ ಸಮಾನಯೇತ್||೧೫||
ಮಣಿಂ ಪ್ರಪೀಡ್ಯ ಶನಕೈಃ ಪ್ರವಿಷ್ಟೇ ಚೋಪನಾಹನಮ್|
ಮಣೌ ಪುನಃಪುನಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಭೋಜನಂ ಚಾತ್ರ ಶಸ್ಯತೇ||೧೬||
View original
|
निवृत्तं सर्पिषाऽभ्यज्य स्वेदयित्वोपनाहयेत्||१४||
त्रिरात्रं पञ्चरात्रं वा सुस्निग्धैः शाल्वलादिभिः|
स्वेदयित्वा ततो भूयः स्निग्धं चर्म समानयेत्||१५||
मणिं प्रपीड्य शनकैः प्रविष्टे चोपनाहनम्|
मणौ पुनःपुनः स्निग्धं भोजनं चात्र शस्यते||१६||
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ನಿವೃತ್ತಸಂಜ್ಞಂ ಲಿಙ್ಗರೋಗಂ ಘೃತೇನಾಭ್ಯಜ್ಯ ಸ್ವೇದಯಿತ್ವಾ ಚೋಪನಾಹಯೇತ್ ತ್ರಿರಾತ್ರಂ ಪಞ್ಚರಾತ್ರಂ ವಾ ಸುಸ್ನಿಗ್ಧೈಃ ಶಾಲ್ವಲಾದಿಭಿಃ| ತತೋ ಭೂಯಃ ಸ್ವೇದಯಿತ್ವಾ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಚರ್ಮ ಮಣಿಂ ಸಮಾನಯೇತ್| ಕಿಂ ಕೃತ್ವಾ ? ಮಣಿಂ ಶನೈಃ ಪ್ರಪೀಡ್ಯ| ಪ್ರವಿಷ್ಟೇ ಮಣೌ ಚೋಪನಾಹಂ ಪುನಃಪುನಃ ಕುರ್ಯಾತ್| ಭೋಜನಂ ಚಾತ್ರ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಹಿತಮ್|
Adhikarana ಅವಪಾಟ್ಯಾಮಪ್ಯಯಮೇವ ಕ್ರಮಃ (೧೭) · Śloka ೧೭
ಅಯಮೇವ ಪ್ರಯೋಜ್ಯಃ ಸ್ಯಾದವಪಾಟ್ಯಾಮಪಿ ಕ್ರಮಃ|
|೧೭|
View original
अयमेव प्रयोज्यः स्यादवपाट्यामपि क्रमः|
|१७|
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦- ಅಯಮೇವ ಕ್ರಮೋಽವಪಾಟಿಕಾಯಾಂ ಯೋಜ್ಯಃ ಸ್ಯಾತ್|
Adhikarana ನಿರುದ್ಧಮಣೌ ನಾಡ್ಯಾ ಸ್ನೇಹಸಿಞ್ಚನಾದಿ,ನಿರುದ್ಧಮಣೌ ಏವಮಸಿದ್ಧೌ ಶಸ್ತ್ರೇಣ ಪಾಟನಾದಿ (೧೭-೧೯) · Śloka ೧೯
|
ನಾಡೀಮುಭಯತೋದ್ವಾರಾಂ ನಿರುದ್ಧೇ ಜತುನಾ ಸೃತಾಮ್||೧೭||
ಸ್ನೇಹಾಕ್ತಾಂ ಸ್ರೋತಸಿ ನ್ಯಸ್ಯ ಸಿಞ್ಚೇತ್ಸ್ನೇಹೈಶ್ಚಲಾಪಹೈಃ|
ತ್ರ್ಯಹಾತ್ತ್ರ್ಯಹಾತ್ಸ್ಥೂಲತರಾಂ ನ್ಯಸ್ಯ ನಾಡೀಂ ವಿವರ್ಧಯೇತ್||೧೮||
ಸ್ರೋತೋದ್ವಾರಮಸಿದ್ಧೌ ತು ವಿದ್ವಾನ್ ಶಸ್ತ್ರೇಣ ಪಾಟಯೇತ್|
ಸೇವನೀಂ ವರ್ಜಯನ್ ಯುಞ್ಜ್ಯಾತ್ ಸದ್ಯಃಕ್ಷತವಿಧಿಂ ತತಃ||೧೯||
View original
|
नाडीमुभयतोद्वारां निरुद्धे जतुना सृताम्||१७||
स्नेहाक्तां स्रोतसि न्यस्य सिञ्चेत्स्नेहैश्चलापहैः|
त्र्यहात्त्र्यहात्स्थूलतरां न्यस्य नाडीं विवर्धयेत्||१८||
स्रोतोद्वारमसिद्धौ तु विद्वान् शस्त्रेण पाटयेत्|
सेवनीं वर्जयन् युञ्ज्यात् सद्यःक्षतविधिं ततः||१९||
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦- ನಿರುದ್ಧೇ-ನಿರುದ್ಧಾಖ್ಯೇ ನಿರುದ್ಧಮಣೌ, ನಾಡೀಂ ದ್ವಿದ್ವಾರಾಂ ಜತುನಾ ಸೃತಾಂ ಲಿಪ್ತಾಃ ಸ್ನೇಹಾಕ್ತಾಂ ಲಿಙ್ಗೇ ನ್ಯಸ್ಯ ಲಿಙ್ಗಂ ಬಲಾತೈಲಾದಿಭಿಃ ಸ್ನೇಹೈಃ ಸಿಞ್ಚೇತ್| ತ್ರ್ಯಹಾತ್ತ್ರ್ಯಹಾತ್ ಸ್ಥೂಲತರಾಂ ನಾಡೀಂ ಕ್ಷಿಪ್ತ್ವಾ ಸ್ರೋತೋದ್ವಾರಂ ವೃದ್ಧಿಂ ನಯೇತ್| ಏವಮಪ್ಯಸಿದ್ಧೌ ಧೀಮಾನ್ ವೈದ್ಯಃ ಸೇವನೀಂ ಪರಿಹರನ್ ಶಸ್ತ್ರೇಣ ಪಾಟಯೇತ್| ತತಃ-ಪಾಟನಾದನನ್ತರಂ, ಸದ್ಯಃಕ್ಷತವಿಧಾನಂ ಯುಞ್ಯಾತ್|
Adhikarana ಗ್ರಥಿತೇ ಸ್ವೇದನಮುಪನಾಹಶ್ಚ (೨೦) · Śloka ೨೦
ಗ್ರನ್ಥಿತಂ ಸ್ವೇದಿತಂ ನಾಡ್ಯಾ ಸ್ನಿಗ್ಧೋಷ್ಣೈರುಪನಾಹಯೇತ್|
|೨೦|
View original
ग्रन्थितं स्वेदितं नाड्या स्निग्धोष्णैरुपनाहयेत्|
|२०|
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಗ್ರನ್ಥಿತಸಂಜ್ಞಂ ನಾಡ್ಯಾ ಸ್ವೇದಿತಂ ಸ್ನಿಗ್ಧೋಷ್ಣೈರುಪನಾಹಯೇತ್|
Adhikarana ಶತಪೋನಕೇ ಲೇಖನಂ ಕಷಾಯೈರ್ಲೇಪಶ್ಚ (೨೦) · Śloka ೨೦
|
ಲಿಮ್ಪೇತ್ಕಷಾಯೈಃ ಸಕ್ಷೌದ್ರೈರ್ಲಿಖಿತ್ವಾ ಶತಪೋನಕಮ್||೨೦||
View original
|
लिम्पेत्कषायैः सक्षौद्रैर्लिख़ित्वा शतपोनकम्||२०||
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦- ಶತಪೋನಕಂ ಲಿಙ್ಗರೋಗಂ ಲಿಖಿತ್ವಾ ಕಷಾಯದ್ರವ್ಯಚೂರ್ಣೈಃ ಸಮಾಕ್ಷಿಕೈರ್ಲಿಮ್ಪೇತ್|
Adhikarana ರಕ್ತಾರ್ಬುದೇ ರಕ್ತವಿದ್ರಧಿವತ್ (೨೧) · Śloka ೨೧
ರಕ್ತವಿದ್ರಧಿವತ್ಕಾರ್ಯಾ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಶೋಣಿತಾರ್ಬುದೇ|
|೨೧|
View original
रक्तविद्रधिवत्कार्या चिकित्सा शोणितार्बुदे|
|२१|
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಶೋಣಿತಾರ್ಬುದೇ ರಕ್ತವಿದ್ರಧಿವಚ್ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕರ್ತವ್ಯಾ|
Adhikarana ಸರ್ವೇಷು ಯಥಾವಸ್ಥಂ ವ್ರಣೋಪಚಾರಃ (೨೧) · Śloka ೨೧
|
ವ್ರಣೋಪಚಾರಂ ಸರ್ವೇಷು ಯಥಾವಸ್ಥಂ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್||೨೧||
View original
|
व्रणोपचारं सर्वेषु यथावस्थं प्रयोजयेत्||२१||
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಸರ್ವೇಷು ಲಿಙ್ಗರೋಗೇಷು ಯಥಾವಸ್ಥಂ-ಅವಸ್ಥಾವಶಾತ್, ವ್ರಣೋಪಚಾರಾನ್-ಅನ್ತಃಶುದ್ಧಿಕಷಾಯಲೇಪಘೃತತೈಲರಸಕ್ರಿಯಾಚೂರ್ಣಾಂಶ್ಛೋಧನರೋಪಣಾನ್, ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್|
Adhikarana ಯೋನಿವ್ಯಾಪಚ್ಚಿಕಿತ್ಸಾ ------- ಯೋನಿವ್ಯಾಪತ್ಸು ಭೂಯಿಷ್ಠಂ ವಾತಜಿತ್ ಕರ್ಮ, ತತ್ರ ಹೇತುಶ್ಚ,ವಾತಜಾಸು ವಿಶೇಷತಃ ಸ್ನೇಹನಾದಿ (೨೨-೨೩) · Śloka ೨೩
ಯೋನಿವ್ಯಾಪತ್ಸು ಭೂಯಿಷ್ಠಂ ಶಸ್ಯತೇ ಕರ್ಮ ವಾತಜಿತ್|
ಸ್ನೇಹನಸ್ವೇದಬಸ್ತ್ಯಾದಿ ವಾತಜಾಸು ವಿಶೇಷತಃ||೨೨||
ನ ಹಿ ವಾತಾದೃತೇ ಯೋನಿರ್ವನಿತಾನಾಂ ಪ್ರದುಷ್ಯತಿ|
ಅತೋ ಜಿತ್ವಾ ತಮನ್ಯಸ್ಯ ಕುರ್ಯಾದ್ದೋಷಸ್ಯ ಭೇಷಜಮ್||೨೩||
View original
योनिव्यापत्सु भूयिष्ठं शस्यते कर्म वातजित्|
स्नेहनस्वेदबस्त्यादि वातजासु विशेषतः||२२||
न हि वातादृते योनिर्वनितानां प्रदुष्यति|
अतो जित्वा तमन्यस्य कुर्याद्दोषस्य भेषजम्||२३||
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦- ಯೋನಿವ್ಯಾಪತ್ಸು ವಿಷಯೇ ಪ್ರಾಯೇಣ ಪವನವಿಜಯಿ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ಯುಕ್ತಮ್| ಸ್ನೇಹನಾದಿ ವಾತೋತ್ಥಾಸು ವ್ಯಾಪತ್ತಿಷು ವಿಶೇಷೇಣ ಶಸ್ಯತೇ| ಸಂ-ಯತೋ ವಾತಮನ್ತರೇಣ ಯೋಷಿತೋ ಯೋನಿರ್ನ ದುಷ್ಯತಿ| ತಸ್ಮಾತ್ತಂ ಮಾರುತಂ, ಜಿತ್ವಾ ಪರಸ್ಯ ದೋಷಸ್ಯೌಷಧಂ ಕುರ್ಯಾತ್|
Adhikarana ವಾತಜಾಸು ಬಲಾತೈಲಾದಿಪಾನಮ್, ದುಃಸ್ಥಿತಾದಿಯೋನೇಃ ಸಮತ್ವಾದಿಕರಣಮ್, ತತ್ರ ಹೇತುಶ್ಚ (೨೪-೨೬) · Śloka ೨೬
ಪಾಯಯೇತ(ತ್ತಾಂ) ಬಲಾತೈಲಂ ಮಿಶ್ರಕಂ ಸುಕುಮಾರಕಮ್|
ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ವಿನ್ನಾಂ ತಥಾ ಯೋನಿಂ ದುಃಸ್ಥಿತಾಂ ಸ್ಥಾಪಯೇತ್ಸಮಾಮ್||೨೪||
ಪಾಣಿನಾ ನಮಯೇಜ್ಜಿಹ್ಯಾಂ ಸಂವೃತಾಂ ವ್ಯಧಯೇತ್ ಪುನಃ|
ಪ್ರವೇಶಯೇನ್ನಿಃಸೃತಾಂ ಚ ವಿವೃತಾಂ ಪರಿವರ್ತಯೇತ್||೨೫||
ಸ್ಥಾನಾಪವೃತ್ತಾ ಯೋನಿರ್ಹಿ ಶಲ್ಯಭೂತಾ ಸ್ತ್ರಿಯೋ ಮತಾ|
|೨೬|
View original
पाययेत(त्तां) बलातैलं मिश्रकं सुकुमारकम्|
स्निग्धस्विन्नां तथा योनिं दुःस्थितां स्थापयेत्समाम्||२४||
पाणिना नमयेज्जिह्यां संवृतां व्यधयेत् पुनः|
प्रवेशयेन्निःसृतां च विवृतां परिवर्तयेत्||२५||
स्थानापवृत्ता योनिर्हि शल्यभूता स्त्रियो मता|
|२६|
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦- ತಾಂ-ಸ್ತ್ರಿಯಂ, ಬಲಾತೈಲಂ (ಚಿ. ಅ.೨೧/೭೩), ಮಿಶ್ರಕಾಖ್ಯಂ(ಚಿ. ಅ.೧೪/೮೯), ವಾ, ಸುಕುಮಾರಕಾಹ್ವಯಂ (ಚಿ. ಅ.೧೩/೪೧), ಪಾಯಯೇತ್| ತಥಾ ಯೋನಿಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಾಂ ಸ್ವಿನ್ನಾಂ ಚ ದುಃಸ್ಥಿತಾಂ ಸಮಾಂ ಸ್ಥಾಪಯೇತ್| ಜಿಹ್ಯಾಂ-ಕುಟಿಲಾಂ ಯೋನಿಂ, ಹಸ್ತೇನ ನಮಯೇತ್| ಸಂವೃತಾಂ ತು ವ್ಯಧಯೇತ್-ಪ್ರಸಾರಯೇದಿತ್ಯರ್ಥಃ| ನಿಃಸೃತಾಂ ಚ ಪ್ರವೇಶಯೇತ್| ವಿವೃತಾಂ ತು ಸತೀಂ ಪರಿವರ್ತಯೇತ್| ಯತಃ ಸ್ಥಾನಾದ್ ಭ್ರಷ್ಟಾ ಯೋನಿಃ ಸ್ತ್ರಿಯಃ ಶಲ್ಯರೂಪಾ ಭವೇತ್|
Adhikarana ವಾತಜಾಸು ಸ್ತ್ರೀಷು ಮೃದೂನಿ ವಮನಾದಿಕರ್ಮಾಣಿ, ಸ್ತ್ರೀಷು ಶುದ್ಧಾಸು ಬಸ್ತ್ಯಾದಿ ಕರ್ಮ (೨೬-೨೭) · Śloka ೨೭
|
ಕರ್ಮಭಿರ್ವಮನಾದ್ಯೈಶ್ಚ ಮೃದುಭಿರ್ಯೋಜಯೇತ್ಸ್ತ್ರಿಯಮ್||೨೬||
ಸರ್ವತಃ ಸುವಿಶುದ್ಧಾಯಾಃ ಶೇಷಂ ಕರ್ಮ ವಿಧೀಯತೇ|
ಬಸ್ತ್ಯಭ್ಯಙ್ಗಪರೀಷೇಕಪ್ರಲೇಪಪಿಚುಧಾರಣಮ್||೨೭||
View original
|
कर्मभिर्वमनाद्यैश्च मृदुभिर्योजयेत्स्त्रियम्||२६||
सर्वतः सुविशुद्धायाः शेषं कर्म विधीयते|
बस्त्यभ्यङ्गपरीषेकप्रलेपपिचुधारणम्||२७||
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦- ವಮನಾದೀನಿ ಚ ಕರ್ಮಾಣಿ ಮೃದೂನಿ-ಅಖರಾಣಿ, ಸ್ತ್ರೀ(ಸ್ತ್ರಿಯಾ) ಕಾರಯಿತವ್ಯಾ(ನಿ)| ಸರ್ವತಃ-ಅಧ ಉಪರಿಷ್ಟಾಚ್ಚ, ವಿಶುದ್ಧಾಯಾ ನಾರ್ಯಾಃ ಪರಿಶಿಷ್ಟಂ ಕರ್ಮ-ಬಸ್ತ್ಯಾದಿಕಂ, ಕ್ರಿಯತೇ|
Adhikarana ವಾತಜಾಸು ಕಾಶ್ಮರ್ಯಾದಿಘೃತಂ ಪರಂ ಗರ್ಭದಮ್ (೨೮-೨೯) · Śloka ೨೯
ಕಾಶ್ಮರ್ಯತ್ರಿಫಲಾದ್ರಾಕ್ಷಾಕಾಸಮರ್ದನಿಶಾದ್ವಯೈಃ|
ಗುಡೂಚೀಸೈರ್ಯಕಾಭೀರುಶುಕನಾಸಾಪುನರ್ನವೈಃ||೨೮||
ಪರೂಷಕೈಶ್ಚ ವಿಪಚೇತ್ಪ್ರಸ್ಥಮಕ್ಷಸಮೈರ್ಘೃತಾತ್|
ಯೋನಿವಾತವಿಕಾರಘ್ನಂ ತತ್ಪೀತಂ ಗರ್ಭದಂ ಪರಮ್||೨೯||
View original
काश्मर्यत्रिफलाद्राक्षाकासमर्दनिशाद्वयैः|
गुडूचीसैर्यकाभीरुशुकनासापुनर्नवैः||२८||
परूषकैश्च विपचेत्प्रस्थमक्षसमैर्घृतात्|
योनिवातविकारघ्नं तत्पीतं गर्भदं परम्||२९||
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦- ಕಾಶ್ಮರ್ಯಾದಿಭಿಃ ಕಲ್ಕಿತೈಃ ಕಾರ್ಷಿಕೈರ್ಘೃತಾತ್ಪ್ರಸ್ಥಂ ಪಚೇತ್| ತತ್-ಘೃತಂ, ಪೀತಂ ಯೋನಿವಾತವಿಕಾರಹರಂ ಸುಷ್ಠು ಗರ್ಭದಂ ಚ|
Adhikarana ವಾತಜಾಸು ವಚಾದಿಚೂರ್ಣಂ ಯೋನಿಪಾರ್ಶ್ವಾರ್ತ್ಯಾದಿನಾಶಕಮ್ (೩೦-೩೧) · Śloka ೩೧
ವಚೋಪಕುಞ್ಚಿಕಾಜಾಜೀಕೃಷ್ಣಾವೃಷಕಸೈನ್ಧವಮ್|
ಅಜಮೋದಾಯವಕ್ಷಾರಶರ್ಕರಾಚಿತ್ರಕಾನ್ವಿತಮ್||೩೦||
ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಪ್ರಸನ್ನಯಾಽಽಲೋಡ್ಯ ಖಾದೇತ್ತದ್ಘೃತಭರ್ಜಿತಮ್|
ಯೋನಿಪಾರ್ಶ್ವಾರ್ತಿಹೃದ್ರೋಗಗುಲ್ಮಾರ್ಶೋವಿನಿವೃತ್ತಯೇ||೩೧||
View original
वचोपकुञ्चिकाजाजीकृष्णावृषकसैन्धवम्|
अजमोदायवक्षारशर्कराचित्रकान्वितम्||३०||
पिष्ट्वा प्रसन्नयाऽऽलोड्य खादेत्तद्घृतभर्जितम्|
योनिपार्श्वार्तिहृद्रोगगुल्मार्शोविनिवृत्तये||३१||
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦- ವಚಾದಿಕಂ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಪ್ರಸನ್ನಯಾಽಽಲೋಡ್ಯ ಘೃತಭರ್ಜಿತಂ ಖಾದೇತ್ ಯೋನಿಪಾರ್ಶ್ವಾರ್ತ್ಯಾದಿಶಾನ್ತಯೇ|
Adhikarana ವಾತಜಾಸು ವೃಷಕಾದಿಚೂರ್ಣಂ ತಥೈವ (೩೨) · Śloka ೩೨
ವೃಷಕಂ ಮಾತುಲುಙ್ಗಸ್ಯ ಮೂಲಾನಿ ಮದಯನ್ತಿಕಾಮ್|
ಪಿಬೇನ್ಮದ್ಯೈಃ ಸಲವಣೈಸ್ತಥಾ ಕೃಷ್ಣೋಪಕುಞ್ಚಿಕೇ||೩೨||
View original
वृषकं मातुलुङ्गस्य मूलानि मदयन्तिकाम्|
पिबेन्मद्यैः सलवणैस्तथा कृष्णोपकुञ्चिके||३२||
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦- ವೃಷಕಾದೀನಿ ಮದ್ಯೈಃ ಸಲವಣೈಃ ಪಿಬೇತ್| ತಥಾ ಪಿಪ್ಪಲೀ ಸ್ಥೂಲಜೀರಕೇ ವಾ ಮದ್ಯೈಃ ಸಲವಣೈಃ ಪಿಬೇತ್|
Adhikarana ವಾತಜಾಸು ರಾಸ್ನಾದಿಶೃತಂ ಪಯಃ ಶೂಲಹರಮ್ (೩೩) · Śloka ೩೩
ರಾಸ್ನಾಶ್ವದಂಷ್ಟ್ರಾವೃಷಕೈಃ ಶೃತಂ ಶೂಲಹರಂ ಪಯಃ|
|೩೩|
View original
रास्नाश्वदंष्ट्रावृषकैः शृतं शूलहरं पयः|
|३३|
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦- ರಾಸ್ನಾದಿಭಿಃ ಶೃತಂ ಪಯಃ ಶೂಲಘ್ನಮ್|
Adhikarana ವಾತಜಾಸು ಗುಡೂಚ್ಯಾದಿಕ್ವಾಥೈಃ ಸೇಚನಮ್ (೩೩) · Śloka ೩೩
|
ಗುಡೂಚೀತ್ರಿಫಲಾದನ್ತೀಕ್ವಾಥೈಶ್ಚ ಪರಿಷೇಚನಮ್||೩೩||
View original
|
गुडूचीत्रिफलादन्तीक्वाथैश्च परिषेचनम्||३३||
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦- ಗುಡೂಚ್ಯಾದಿಭಿಃ ಕ್ವಾಥೈಃ ಪರಿಷೇಚನಂ ಸುಖೋಷ್ಣಂ ಹಿತಮ್, ಪ್ರಕೃತತ್ವಾದ್ಯೋನೇಃ|
Adhikarana ವಾತಜಾಸು ನತಾದಿಸಾಧಿತತೈಲಪಿಚುಃ ಶೂಲಘ್ನಃ (೩೪) · Śloka ೩೪
ನತವಾರ್ತಾಕಿನೀಕುಷ್ಠಸೈನ್ಧವಾಮರದಾರುಭಿಃ|
ತೈಲಾತ್ಪ್ರಸಾಧಿತಾದ್ಧಾರ್ಯಃ ಪಿಚುರ್ಯೋನೌ ರುಜಾಪಹಃ||೩೪||
View original
नतवार्ताकिनीकुष्ठसैन्धवामरदारुभिः|
तैलात्प्रसाधिताद्धार्यः पिचुर्योनौ रुजापहः||३४||
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦- ನತಾದಿಭಿಸ್ತೈಲಾತ್ ಪಕ್ವಾತ್ ಪಿಚುರ್ಯೋನೌ ಧೃತೋ ರುಜಾಘ್ನಃ|
Adhikarana ಪಿತ್ತಲಾಸು ಶೀತಾಃ ಯೋನಿಸೇಕಾದಯಃ (೩೫) · Śloka ೩೫
ಪಿತ್ತಲಾನಾಂ ತು ಯೋನೀನಾಂ ಸೇಕಾಭ್ಯಙ್ಗಪಿಚುಕ್ರಿಯಾಃ|
ಶೀತಾಃ ಪಿತ್ತಜಿತಃ ಕಾರ್ಯಾಃ ಸ್ನೇಹನಾರ್ಥಂ ಘೃತಾನಿ ಚ||೩೫||
View original
पित्तलानां तु योनीनां सेकाभ्यङ्गपिचुक्रियाः|
शीताः पित्तजितः कार्याः स्नेहनार्थं घृतानि च||३५||
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦- ಪಿತ್ತಲಾನಾಂ ಚ ಯೋನೀನಾಂ ಶೀತಾದಿಕಾಃ ಕ್ರಿಯಾಃ ಸೇಕಾದ್ಯಾಃ ಕಾರ್ಯಾಃ| ಸ್ನೇಹನಾರ್ಥಂ ಘೃತಾನಿ ಚ ದೇಯಾನಿ|
Adhikarana ಪಿತ್ತಲಾಸು ಶತಾವರ್ಯಾದಿಲೇಹಃ (೩೬-೪೦) · Śloka ೪೦
ಶತಾವರೀಮೂಲತುಲಾಚತುಷ್ಕಾತ್ ಕ್ಷುಣ್ಣಪೀಡಿತಾತ್|
ರಸೇನ ಕ್ಷೀರತುಲ್ಯೇನ ಪಾಚಯೇತ ಘೃತಾಢಕಮ್||೩೬||
ಜೀವನೀಯೈಃ ಶತಾವರ್ಯಾ ಮೃದ್ವೀಕಾಭಿಃ ಪರೂಷಕೈಃ|
ಪಿಷ್ಟೈಃ ಪ್ರಿಯಾಲೈಶ್ಚಾಕ್ಷಾಂಶೌರ್ದ್ವಿಬಲಾಮಧುಕಾನ್ವಿತೈಃ||೩೭||
ಸಿದ್ಧಶೀತೇ ತು ಮಧುನಃ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾಶ್ಚ ಪಲಾಷ್ಟಕಮ್|
ಶರ್ಕರಾಯಾ ದಶಪಲಂ ಕ್ಷಿಪೇಲ್ಲಿಹ್ಯಾತ್ಪಿಚುಂ ತತಃ||೩೮||
ಯೋನ್ಯಸೃಕ್ಶುಕ್ರದೋಷಘ್ನಂ ವೃಷ್ಯಂ ಪುಂಸವನಂ ಪರಮ್|
ಕ್ಷತಂ ಕ್ಷಯಮಸೃಕ್ಪಿತ್ತಂ ಕಾಸಂ ಶ್ವಾಸಂ ಹಲೀಮಕಮ್||೩೯||
ಕಾಮಲಾಂ ವಾತರುಧಿರಂ ವಿಸರ್ಪಂ ಹೃಚ್ಛಿರೋಗ್ರಹಮ್|
ಅಪಸ್ಮಾರಾರ್ದಿತಾಯಾಮಮದೋನ್ಮಾದಾಂಶ್ಚ ನಾಶಯೇತ್||೪೦||
View original
शतावरीमूलतुलाचतुष्कात् क्षुण्णपीडितात्|
रसेन क्षीरतुल्येन पाचयेत घृताढकम्||३६||
जीवनीयैः शतावर्या मृद्वीकाभिः परूषकैः|
पिष्टैः प्रियालैश्चाक्षांशौर्द्विबलामधुकान्वितैः||३७||
सिद्धशीते तु मधुनः पिप्पल्याश्च पलाष्टकम्|
शर्कराया दशपलं क्षिपेल्लिह्यात्पिचुं ततः||३८||
योन्यसृक्शुक्रदोषघ्नं वृष्यं पुंसवनं परम्|
क्षतं क्षयमसृक्पित्तं कासं श्वासं हलीमकम्||३९||
कामलां वातरुधिरं विसर्पं हृच्छिरोग्रहम्|
अपस्मारार्दितायाममदोन्मादांश्च नाशयेत्||४०||
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦- ಶತಾವರೀಮೂಲತುಲಾಚತುಷ್ಟಯಾತ್ ಕ್ಷುಣ್ಣಪೀಡಿತಾದ್ ರಸೇನ ದುಗ್ಧಸಮೇನ ಸರ್ಪಿಷ ಆಢಕಂ ಪಚೇಜ್ಜೀವನೀಯಾದಿಭಿಃ ಕರ್ಷಾಂಶೈಃ ಕಲ್ಕೀಕೃತೈಃ| ಪಕ್ವೇ ಶೀತೇ ಚ ಮಾಕ್ಷಿಕಪಲಾಷ್ಟಕಂ, ಕಣಾಷ್ಟಪಲಂ, ಸಿತಾಪಲಾನಿ ಚ ದಶ, ಕ್ಷಿಪೇತ್| ತಸ್ಮಾಚ್ಚ ಕರ್ಷಮಾತ್ರಂ ಲಿಹ್ಯಾತ್ ಯೋನ್ಯಾದಿದೋಷಘ್ನಂ ವೃಷ್ಯಾದಿಗುಣಂ ಚ|
Adhikarana ಪಿತ್ತಲಾಸು ಏವಮೇವ ಪಯಃ ಸರ್ಪಿಃ (೪೧) · Śloka ೪೧
ಏವಮೇವ ಪಯಃ ಸರ್ಪಿರ್ಜೀವನೀಯೋಪಸಾಧಿತಮ್|
ಗರ್ಭದಂ ಪಿತ್ತಜಾನಾಂ ಚ ರೋಗಾಣಾಂ ಪರಮಂ ಹಿತಮ್||೪೧||
View original
एवमेव पयः सर्पिर्जीवनीयोपसाधितम्|
गर्भदं पित्तजानां च रोगाणां परमं हितम्||४१||
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦- ಅನೇನೈವ ಕ್ರಮೇಣ ಕ್ಷೀರಂ ಸರ್ಪಿರ್ವಾ ಜೀವನೀಯೈಃ ಪಕ್ವಂ ಗರ್ಭಪ್ರದಂ ಪಿತ್ತಜಾನಾಂ ಚ ರೋಗಾಣಾಂ ಪರಂ ಹಿತಮ್|
Adhikarana ಪಿತ್ತ ಬಲಾದಿಘೃತತೈಲಂ ಗರ್ಭದಮ್ (೪೨-೪೪) · Śloka ೪೪
ಬಲಾದ್ರೋಣದ್ವಯಕ್ವಾಥೇ ಘೃತತೈಲಾಢಕಂ ಪಚೇತ್|
ಕ್ಷೀರೇ ಚತುರ್ಗುಣೇ ಕೃಷ್ಣಾಕಾಕನಾಸಾಸಿತಾನ್ವಿತೈಃ||೪೨||
ಜೀವನ್ತೀಕ್ಷೀರಕಾಕೋಲೀಸ್ಥಿರಾವೀರರ್ಧಿಜೀವಕೈಃ|
ಪಯಸ್ಯಾಶ್ರಾವಣೀಮುದ್ಗಪೀಲುಮಾಷಾಖ್ಯಪರ್ಣಿಭಿಃ||೪೩||
ವಾತಪಿತ್ತಾಮಯಾನ್ ಹತ್ವಾ ಪಾನಾದ್ ಗರ್ಭಂ ದಧಾತಿ ತತ್|
|೪೪|
View original
बलाद्रोणद्वयक्वाथे घृततैलाढकं पचेत्|
क्षीरे चतुर्गुणे कृष्णाकाकनासासितान्वितैः||४२||
जीवन्तीक्षीरकाकोलीस्थिरावीरर्धिजीवकैः|
पयस्याश्रावणीमुद्गपीलुमाषाख्यपर्णिभिः||४३||
वातपित्तामयान् हत्वा पानाद् गर्भं दधाति तत्|
|४४|
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಬಲಾಯಾ ದ್ರೋಣದ್ವಯಸ್ಯ ಕಷಾಯೇ ಘೃತತೈಲಯೋರಾಢಕಂ ಪಚೇತ್| ಕ್ಷೀರೇ ಚತುರಾಢಕೇ ಕೃಷ್ಣಾದಿಭಿಃ ಕಲ್ಕಿತೈಃ ಸಾಮಾನ್ಯಪರಿಭಾಷಯೋಕ್ತಪ್ರಮಾಣೈಃ| ತತ್-ಘೃತಂ, ಪಾನೇನ ವಾತಪಿತ್ತರೋಗಾನ್ ಹತ್ವಾ ಗರ್ಭಂ ಧತ್ತೇ| ಮುದ್ಗಾದೀನಾಂ ಪರ್ಣ್ಯಾ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ,- ಮುದ್ಗಪರ್ಣೀ ಪೀಲುಪರ್ಣೀ ಮಾಷಪರ್ಣೀತಿ|
Adhikarana ರಕ್ತಯೋನ್ಯಾಂ ಯಥಾದೋಷಂ ರಕ್ತಸ್ಥಾಪನಮೌಷಧಮ್ (೪೪-೪೫) · Śloka ೪೫
|
ರಕ್ತಯೋನ್ಯಾಮಸೃಗ್ವರ್ಣೈರನುಬನ್ಧಮವೇಕ್ಷ್ಯ ಚ||೪೪||
ಯಥಾದೋಷೋದಯಂ ಯುಞ್ಜ್ಯಾದ್ ರಕ್ತಸ್ಥಾಪನಮೌಷಧಮ್|
|೪೫|
View original
|
रक्तयोन्यामसृग्वर्णैरनुबन्धमवेक्ष्य च||४४||
यथादोषोदयं युञ्ज्याद् रक्तस्थापनमौषधम्|
|४५|
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦- ರಕ್ತಯೋನ್ಯಾಂ ಲೋಹಿತಂ ವರ್ಣೈರ್ಲಕ್ಷಯಿತ್ವಾಽನುಬನ್ಧಂ ಚ ಯಥಾದೋಷೋದಯಂ, ರಕ್ತಸ್ಥಾಪನಂ ಭೇಷಜಂ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ|
Adhikarana ರಕ್ತಯೋನ್ಯಾಂ ಪುಷ್ಯಾನುಗಂ ಚೂರ್ಣಮ್, ಶ್ಲೈಷ್ಮಿಕ್ಯಾಂ ಸರ್ವಂ ರುಕ್ಷೋಷ್ಣಮೌಷಧಮ್ (೪೫-೫೦) · Śloka ೫೦
|
ಪಾಠಾಂ ಜಮ್ಬ್ವಾಮ್ರಯೋರಸ್ಥಿ ಶಿಲೋದ್ಭೇದಂ ರಸಾಞ್ಜನಮ್||೪೫||
ಅಮ್ಬಷ್ಠಾಂ ಶಾಲ್ಮಲೀಪಿಚ್ಛಾಂ ಸಮಙ್ಗಾಂ ವತ್ಸಕತ್ವಚಮ್|
ಬಾಹ್ಲೀಕಬಿಲ್ವಾತಿವಿಷಾರೋಧ್ರತೋಯದಗೈರಿಕಮ್||೪೬||
ಶುಣ್ಠೀಮಧೂಕಮಾಚೀಕರಕ್ತಚನ್ದನಕಟೂಫಲಮ್|
ಕಟ್ವಙ್ಗವತ್ಸಕಾನನ್ತಾಧಾತಕೀಮಧುಕಾರ್ಜುನಮ್||೪೭||
ಪುಷ್ಯೇ ಗೃಹೀತ್ವಾ ಸಞ್ಚೂರ್ಣ್ಯ ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ತನ್ದುಲಾಮ್ಭಸಾ|
ಪಿಬೇದರ್ಶಃಸ್ವತೀಸಾರೇ ರಕ್ತಂ ಯಶ್ಚೋಪವೇಶ್ಯತೇ||೪೮||
ದೋಷಾ ಜನ್ತುಕೃತಾ ಯೇ ಚ ಬಾಲಾನಾಂ ತಾಂಶ್ಚ ನಾಶಯೇತ್|
ಯೋನಿದೋಷಂ ರಜೋದೋಷಂ ಶ್ಯಾವಶ್ವೇತಾರುಣಾಸಿತಮ್||೪೯||
ಚೂರ್ಣಂ ಪುಷ್ಯಾನುಗಂ ನಾಮ ಹಿತಮಾತ್ರೇಯಪೂಜಿತಮ್|
ಯೋನ್ಯಾಂ ಬಲಾಸದುಷ್ಟಾಯಾಂ ಸರ್ವಂ ರೂಕ್ಷೋಷ್ಣಮೌಷಧಮ್||೫೦||
View original
|
पाठां जम्ब्वाम्रयोरस्थि शिलोद्भेदं रसाञ्जनम्||४५||
अम्बष्ठां शाल्मलीपिच्छां समङ्गां वत्सकत्वचम्|
बाह्लीकबिल्वातिविषारोध्रतोयदगैरिकम्||४६||
शुण्ठीमधूकमाचीकरक्तचन्दनकटूफलम्|
कट्वङ्गवत्सकानन्ताधातकीमधुकार्जुनम्||४७||
पुष्ये गृहीत्वा सञ्चूर्ण्य सक्षौद्रं तन्दुलाम्भसा|
पिबेदर्शःस्वतीसारे रक्तं यश्चोपवेश्यते||४८||
दोषा जन्तुकृता ये च बालानां तांश्च नाशयेत्|
योनिदोषं रजोदोषं श्यावश्वेतारुणासितम्||४९||
चूर्णं पुष्यानुगं नाम हितमात्रेयपूजितम्|
योन्यां बलासदुष्टायां सर्वं रूक्षोष्णमौषधम्||५०||
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦- ಪಾಠಾದಿಕಂ ಪುಷ್ಯೇ ಗೃಹೀತ್ವಾ ಸಞ್ಚೂರ್ಣ್ಯ ಕ್ಷೌದ್ರಾನ್ವಿತಂ ತನ್ದುಲಾಮ್ಭಸಾ ಪಿಬೇತ್ ಅರ್ಶೋವಿಷಯಾದಿಷು| ಯೇ ಚ ದೋಷಾ ಜನ್ತುಕೃತಾ ಬಾಲಾನಾಂ, ತಾಂಶ್ಚ ಯೋನಿದೋಷಾದೀನ್ ಹನ್ತಿ| ಪುಷ್ಯಾನುಗಸಂಜ್ಞಮೇತಚ್ಚೂರ್ಣಂ ಹಿತಮಾತ್ರೇಯಪೂಜಿತಂ ಚ| ಸ೦- ಯೋನ್ಯಾಂ ಬಲಾಸೇನಾ ದುಷ್ಟಾಯಾಂ ಸರ್ವಮೇವ ರೂಕ್ಷೋಷ್ಣಂ ಹಿತಮ್|
Adhikarana ಶೂನೋನ್ನತಾಸ್ತಬ್ಧಾಪಿಚ್ಛಿಲಾಸ್ರಾವಿಣೀವಿಪ್ಲುತೋಪಪ್ಲುತಾದ್ಯಾಸು ಯೋನಿಷು ಧಾತಕ್ಯಾದಿತೈಲೇನಾಭ್ಯಙ್ಗಾದಿಕಮ್ (೫೧-೫೪) · Śloka ೫೪
ಧಾತಕ್ಯಾಮಲಕೀಪತ್ರಸ್ರೋತೋಜಮಧುಕೋತ್ಪಲೈಃ|
ಜಮ್ಬ್ವಾಮ್ರಸಾರಕಾಸೀಸರೋಧ್ರಕಟ್ಫಲತಿನ್ದುಕೈಃ||೫೧||
ಸೌರಾಷ್ಟ್ರಿಕಾದಾಡಿಮತ್ವಗುದುಮ್ಬರಶಲಾಟುಭಿಃ|
ಅಕ್ಷಮಾತ್ರೈರಜಾಮೂತ್ರೇ ಕ್ಷೀರೇ ಚ ದ್ವಿಗುಣೇ ಪಚೇತ್||೫೨||
ತೈಲಪ್ರಸ್ಥಂ ತದಭ್ಯಙ್ಗಪಿಚುಬಸ್ತಿಷು ಯೋಜಯೇತ್|
ತೇನ ಶೂನೋನ್ನತಾ ಸ್ತಬ್ಧಾ ಪಿಚ್ಛಿಲಾ ಸ್ರಾವಿಣೀ ತಥಾ||೫೩||
ವಿಪ್ಲುತೋಪಪ್ಲುತಾ ಯೋನಿಃ ಸಿದ್ಧ್ಯೇತತ್ಸ್ಫೋಟಶೂಲಿನೀ|
|೫೪|
View original
धातक्यामलकीपत्रस्रोतोजमधुकोत्पलैः|
जम्ब्वाम्रसारकासीसरोध्रकट्फलतिन्दुकैः||५१||
सौराष्ट्रिकादाडिमत्वगुदुम्बरशलाटुभिः|
अक्षमात्रैरजामूत्रे क्षीरे च द्विगुणे पचेत्||५२||
तैलप्रस्थं तदभ्यङ्गपिचुबस्तिषु योजयेत्|
तेन शूनोन्नता स्तब्धा पिच्छिला स्राविणी तथा||५३||
विप्लुतोपप्लुता योनिः सिद्ध्येतत्स्फोटशूलिनी|
|५४|
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦- ಧಾತಕ್ಯಾದಿಭಿಃ ಕಾರ್ಷಿಕೈಶ್ಛಾಗಮೂತ್ರೇ ದ್ವಿಗುಣೇ, ಕ್ಷೀರೇ ಚ ದ್ವಿಗುಣೇ, ತೈಲಪ್ರಸ್ಥಂ ಪಚೇತ್| ತತ್ತೈಲಮಭ್ಯಙ್ಗಾದಿಷು ಯೋಜ್ಯಮ್| ಅನೇನ ತೈಲೇನ ಶೂನಾದಿಗುಣಾ ಯೋನಿಃ ಸಿಧ್ಯತಿ|
Adhikarana ಶೂನೋನ್ನತಾಸ್ತಬ್ಧಾಪಿಚ್ಛಿಲಾಸ್ರಾವಿಣೀವಿಪ್ಲುತೋಪಪ್ಲುತಾದ್ಯಾಸು ಯೋನಿಷು ಯವಾನ್ನಾದಿಶೀಲನಮ್ (೫೪-೫೫) · Śloka ೫೫
|
ಯವಾನ್ನಮಭಯಾರಿಷ್ಟಂ ಸೀಧು ತೈಲಂ ಚ ಶೀಲಯೇತ್||೫೪||
ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಯೋರಜಃ ಪಥ್ಯಾಪ್ರಯೋಗಾಂಶ್ಚ ಸಮಾಕ್ಷಿಕಾನ್|
|೫೫|
View original
|
यवान्नमभयारिष्टं सीधु तैलं च शीलयेत्||५४||
पिप्पल्ययोरजः पथ्याप्रयोगांश्च समाक्षिकान्|
|५५|
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦- ತಥಾ ಯವಾನ್ನಾದಿಕಂ ಶೀಲಯೇತ್| ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾದಿಪ್ರಯೋಗಾಂಶ್ಚ ಕ್ಷೌದ್ರಾನ್ವಿತಾನಭ್ಯಸೇತ್|
Adhikarana ಪೈಚ್ಛಿಲ್ಯೇ ಕಾಸೀಸಾದಿಚೂರ್ಣೋ ವೈಶದ್ಯಕಾರಕಃ (೫೫-೫೬) · Śloka ೫೬
|
ಕಾಸೀಸಂ ತ್ರಿಫಲಾ ಕಾಙ್ಕ್ಷೀ ಸಾಮ್ರಜಮ್ಬ್ವಸ್ಥಿ ಧಾತುಕೀ||೫೫||
ಪೈಚ್ಛಿಲ್ಯೇ ಕ್ಷೌದ್ರಸಂಯುಕ್ತಶ್ಚೂರ್ಣೋ ವೈಶದ್ಯಕಾರಕಃ|
|೫೬|
View original
|
कासीसं त्रिफला काङ्क्षी साम्रजम्ब्वस्थि धातुकी||५५||
पैच्छिल्ये क्षौद्रसंयुक्तश्चूर्णो वैशद्यकारकः|
|५६|
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦- ಕಾಸೀಸಾದಿಕಶ್ಚೂರ್ಣೋ ಮಾಕ್ಷಿಕಾನ್ವಿತಃ ಪೈಚ್ಛಿಲ್ಯೇ ವಿಶದತ್ವಕೃತ್|
Adhikarana ಪೈಚ್ಛಿಲ್ಯೇ ದುರ್ಗನ್ಧೇ ಪಲಾಶಾದಿಚೂರ್ಣಃ, ಆರಗ್ವಧಾದಿಕ್ವಾಥೇನ ಸೇಚನಮ್ (೫೬-೫೭) · Śloka ೫೭
|
ಪಲಾಶಧಾತಕೀಜಮ್ಬೂಸಮಙ್ಗಾಮೋಚಸರ್ಜಜಃ||೫೬||
ದುರ್ಗನ್ಧೇ ಪಿಚ್ಛಿಲೇ ಕ್ಲೇದೇ ಸ್ತಮ್ಭನಶ್ಚೂರ್ಣ ಇಷ್ಯತೇ|
ಆರಗ್ವಧಾದಿವರ್ಗಸ್ಯ ಕಷಾಯಃ ಪರಿಷೇಚನಮ್||೫೭||
View original
|
पलाशधातकीजम्बूसमङ्गामोचसर्जजः||५६||
दुर्गन्धे पिच्छिले क्लेदे स्तम्भनश्चूर्ण इष्यते|
आरग्वधादिवर्गस्य कषायः परिषेचनम्||५७||
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦- ಪಲಾಶಾದಿಜಶ್ಚೂರ್ಣೋ ದುರ್ಗನ್ಧಾದಿಷು ಸ್ತಮ್ಭನಮಿಷ್ಯತೇ| ಆರಗ್ವಧಾದಿವರ್ಗಕ್ವಾಥೋ (ಹೃ.ಸೂ. ಅ. ೧೫/೧೭) ದುರ್ಗನ್ಧಾದೌ ಪರಿಷೇಕಃ|
Adhikarana ಸ್ತಬ್ಧಾಸು ಕರ್ಕಶಾಸು ಮಾರ್ದವಕರಂ ವೇಸವಾರಾದಿ ಧಾರಣಮ್ (೫೮) · Śloka ೫೮
ಸ್ತಮ್ಬ್ಧಾನಾಂ ಕರ್ಕಶಾನಾಂ ಚ ಕಾರ್ಯಂ ಮಾರ್ದವಕಾರಕಮ್|
ಧಾರಣಂ ವೇಸವಾರಸ್ಯ ಕೃಸರಾಪಾಯಸಸ್ಯ ಚ||೫೮||
View original
स्तम्ब्धानां कर्कशानां च कार्यं मार्दवकारकम्|
धारणं वेसवारस्य कृसरापायसस्य च||५८||
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸಂ-ಸ್ತಮ್ಬ್ಧಾನಾಂ ಖರಸ್ಪರ್ಶಾನಾಂ ಚ ಯೋನೀನಾಂ ಮೃದುತ್ವಕರಂ ವೇಸವಾರಾದಿಧಾರಣಂ ವಿಧೇಯಮ್| ವೇಸವಾರಃ-ಕುಟ್ಟಿತಸ್ವಿನ್ನಸಂಸ್ಕೃತಮಾಂಸವಿಶೇಷಃ| ಕೃಸರಾ ಚ ಪಾಯಸಂ ಚ ಕೃಸರಾಪಾಯಸಮ್|
Adhikarana ದುರ್ಗನ್ಧಾಸು ಯೋನಿಷು ಸರ್ವಗನ್ಧಾನಾಂ ಕಷಾಯಾದಿ (೫೯) · Śloka ೫೯
ದುರ್ಗನ್ಧಾನಾಂ ಕಷಾಯಃ ಸ್ಯಾತ್ತೈಲಂ ವಾ ಕಲ್ಕ ಏವ ವಾ|
ಚೂರ್ಣೇ ವಾ ಸರ್ವಗನ್ಧಾನಾಂ ಪೂತಿಗನ್ಧಾ(ನ್ಧ್ಯ)ಪಕರ್ಷಣಃ||೫೯||
View original
दुर्गन्धानां कषायः स्यात्तैलं वा कल्क एव वा|
चूर्णे वा सर्वगन्धानां पूतिगन्धा(न्ध्य)पकर्षणः||५९||
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸಂ-ದುರ್ಗನ್ಧಾನಾಂ ಯೋನೀನಾಂ ಸರ್ವಗನ್ಧದ್ರವ್ಯಾಣಾಂ ಕಷಾಯಃ-ಕ್ವಾಥೋ, ಹಿತಃ| ತತ್ಪಕ್ವಂ ತೈಲಂ ತತ್ಕಲ್ಕ ಏವ ವಾ| ಅಥವಾ ಸರ್ವಗನ್ಧಾನಾಂ ಚೂರ್ಣಃ ಪೂತಿಗನ್ಧಾ(ನ್ಧ್ಯ) ಪಹಃ|
Adhikarana ಶ್ಲೇಷ್ಮಲಾಸು ಕಟುಪ್ರಾಯಾ ಬಸ್ತಯಃ, ಪಿತ್ತೇ ಸಮಧುಕಕ್ಷೀರಾಃ ಬಸ್ತಯಃ, ವಾತೇ ತೈಲಾಮ್ಲಯುತಾಃ ಬಸ್ತಯಃ (೬೦) · Śloka ೬೦
ಶ್ಲೇಷ್ಮಲಾನಾಂ ಕಟುಪ್ರಾಯಾಃ ಸಮೂತ್ರಾ ಬಸ್ತಯೋ ಹಿತಾಃ|
ಪಿತ್ತೇ ಸಮಧುಕಕ್ಷೀರಾ ವಾತೇ ತೈಲಾಮ್ಲಸಂಯುತಾಃ||೬೦||
View original
श्लेष्मलानां कटुप्रायाः समूत्रा बस्तयो हिताः|
पित्ते समधुकक्षीरा वाते तैलाम्लसंयुताः||६०||
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦- ಶ್ಲೇಷ್ಮಲಾನಾಂ ಯೋನೀನಾಂ ಕಟುಪ್ರಾಯಾ ಗೋಮೂತ್ರಯುತಾಶ್ಚ ಬಸ್ತಯೋ ಹಿತಾಃ| ಪಿತ್ತೇ ಮಧುಯಷ್ಟೀಕ್ಷೀರಯುಕ್ತಾ ಬಸ್ತಯಃ| ವಾತೇ ತೈಲಾಮ್ಲಯುತಾ ಬಸ್ತಯೋ ಹಿತಾಃ|
Adhikarana ಸನ್ನಿಪಾತಜಾಯಾಂ ಸಾಧಾರಣಂ ಕರ್ಮ (೬೧) · Śloka ೬೧
ಸನ್ನಿಪಾತಸಮುತ್ಥಾಯಾಃ ಕರ್ಮ ಸಾಧಾರಣಂ ಹಿತಮ್|
|೬೧|
View original
सन्निपातसमुत्थायाः कर्म साधारणं हितम्|
|६१|
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಸನ್ನಿಪಾತೋತ್ಥಾಯಾಃ ಸಾಧಾರಣಂ ಕರ್ಮ ಹಿತಮ್|
Adhikarana ಏವಂ ಯೋನಿಷು ಶುದ್ಧಾಸು ಗರ್ಭಧಾರಣಮ್ (೬೧-೬೨) · Śloka ೬೨
|
ಏವಂ ಯೋನಿಷು ಶುದ್ಧಾಸು ಗರ್ಭಂ ವಿನ್ದನ್ತಿ ಯೋಷಿತಃ||೬೧||
ಅದುಷ್ಟೇ ಪ್ರಾಕೃತೇ ಬೀಜೇ ಜೀವೋಪಕ್ರಮಣೇ ಸತಿ|
|೬೨|
View original
|
एवं योनिषु शुद्धासु गर्भं विन्दन्ति योषितः||६१||
अदुष्टे प्राकृते बीजे जीवोपक्रमणे सति|
|६२|
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦- ಏವಂ-ಅನೇನ ಪ್ರಕಾರೇಣ, ಯೋನಿಷು ವಿಶುದ್ಧಾಸು ಸತೀಷು ಸ್ತ್ರಿಯೋ ಗರ್ಭಂ ಲಭನ್ತೇ| ಪ್ರಾಕೃತೇ ಬೀಜೇಽದುಷ್ಟೇ ಸತಿ ತಥಾ ಜೀವಸ್ಯೋಪಕ್ರಮಣೇ ಕ್ಷೇಪೇ ಸತಿ|
Adhikarana ಪುರುಷಸ್ಯಾಪಿ ದುಷ್ಟಂ ಶುಕ್ರಂ ಪರೀಕ್ಷ್ಯೋಪಕ್ರಮಃ (೬೨-೬೩) · Śloka ೬೩
|
ಪಞ್ಚಕರ್ಮವಿಶುದ್ಧಸ್ಯ ಪುರುಷಸ್ಯಾಪಿ ಚೇನ್ದ್ರಿಯಮ್||೬೨||
ಪರೀಕ್ಷ್ಯ ವರ್ಣೈರ್ದೋಷಾಣಾಂ ದುಷ್ಟಂ ತದ್ಘ್ನೈರುಪಾಚರೇತ್|
|೬೩|
View original
|
पञ्चकर्मविशुद्धस्य पुरुषस्यापि चेन्द्रियम्||६२||
परीक्ष्य वर्णैर्दोषाणां दुष्टं तद्घ्नैरुपाचरेत्|
|६३|
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦- ನರಸ್ಯ ಪಞ್ಚಭಿಃ ಕರ್ಮಭಿಃ ಶುದ್ಧಸ್ಯ, ಇನ್ದ್ರಿಯಂ,ಶುಕ್ರಂ, ದೋಷಾಣಾಂ ವರ್ಣೈರ್ದುಷ್ಟಂ ಪರೀಕ್ಷ್ಯ ತದ್ಘ್ನೈಃ-ದೋಷಘ್ನೈಃ, ಉಪಕ್ರಮೇತ್|
Adhikarana ಫಲಸರ್ಪಿಃ ಯೋನಿಶುಕ್ರದೋಷೇಷು ಶಸ್ತಮಾಯುಷ್ಯಾದಿಕರಂ ಚ (೬೩-೩೪) · Śloka ೩೪
|
ಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಕುಷ್ಠತಗರತ್ರಿಫಲಾಶರ್ಕರಾವಚಾಃ||೬೩||
ದ್ವೇ ನಿಶೇ ಮಧುಕಂ ಮೇದಾಂ ದೀಪ್ಯಕಂ ಕಟುರೋಹಿಣೀಮ್|
ಪಯಸ್ಯಾಹಿಙ್ಗುಕಾಕೋಲೀವಾಜಿಗನ್ಧಾಶತಾವರೀಃ||೬೪||
ಪಿಷ್ಟ್ವಾಽಕ್ಷಾಂಶಾ ಘೃತಪ್ರಸ್ಥಂ ಪಚೇತ್ಕ್ಷೀರಚತುರ್ಗುಣಮ್|
ಯೋನಿಶುಕ್ರಪ್ರದೋಷೇಷು ತತ್ಸರ್ವೇಷು ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ||೬೫||
ಆಯುಷ್ಯಂ ಪೌಷ್ಟಿಕಂ ಮೇಧ್ಯಂ ಧನ್ಯಂ ಪುಂಸವನಂ ಪರಮ್|
ಫಲಸರ್ಪಿರಿತಿ ಖ್ಯಾತಂ ಪುಷ್ಪೇ ಪೀತಂ ಫಲಾಯ ಯತ್||೬೬||
ಮ್ರಿಯಮಾಣಪ್ರಜಾನಾಂ ಚ ಗರ್ಭಿಣೀನಾಂ ಚ ಪೂಜಿತಮ್|
ಏತತ್ಪರಂ ಚ ಬಾಲಾನಾಂ ಗ್ರಹಘ್ನಂ ದೇಹವರ್ಧನಮ್||೬೭||
ಇತಿ ಶ್ರೀವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸೂನುಶ್ರೀಮದ್ವಾಗ್ಭಟವಿರಚಿತಾಯಾಮಷ್ಟಾಙ್ಗಹೃದಯಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಷಷ್ಠೇ ಉತ್ತರಸ್ಥಾನೇ ಗುಹ್ಯರೋಗಪ್ರತಿಷೇಧೋ ನಾಮ ಚತುಸ್ತ್ರಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೩೪||
View original
|
मञ्जिष्ठाकुष्ठतगरत्रिफलाशर्करावचाः||६३||
द्वे निशे मधुकं मेदां दीप्यकं कटुरोहिणीम्|
पयस्याहिङ्गुकाकोलीवाजिगन्धाशतावरीः||६४||
पिष्ट्वाऽक्षांशा घृतप्रस्थं पचेत्क्षीरचतुर्गुणम्|
योनिशुक्रप्रदोषेषु तत्सर्वेषु प्रशस्यते||६५||
आयुष्यं पौष्टिकं मेध्यं धन्यं पुंसवनं परम्|
फलसर्पिरिति ख्यातं पुष्पे पीतं फलाय यत्||६६||
म्रियमाणप्रजानां च गर्भिणीनां च पूजितम्|
एतत्परं च बालानां ग्रहघ्नं देहवर्धनम्||६७||
इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां षष्ठे उत्तरस्थाने गुह्यरोगप्रतिषेधो नाम चतुस्त्रिंशोऽध्यायः||३४||
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸಂ-ಮಞ್ಜಿಷ್ಟಾದಿಭಿಃ ಕಾರ್ಷಿಕೈಃ ಪಿಷ್ಟೈರ್ಘೃತಪ್ರಸ್ಥಂ ಕ್ಷೀರಚತುರ್ಗುಣಂ ಪಚೇತ್| ತದ್ಧೃತಂ ಸರ್ವೇಷು ಯೋನಿಶುಕ್ರಪ್ರದೋಷೇಷು ಶಸ್ಯತೇ| ಆಯುಷ್ಯಾದಿ ಗುಣಂ ಪರಂ ಪುಂಸವನಂ ಮ್ರಿಯಮಾಣಗರ್ಭಾಣಾಂ ಗರ್ಭಿಣೀನಾಂ ಚ ಹಿತಮ್| ಫಲಸರ್ಪಿರಿತಿ ನಾಮ್ನಾ ಪ್ರಸಿದ್ಧಮ್| ಕುತಃ ? ಯಸ್ಮಾತ್ ಪುಷ್ಪೇ-ಆರ್ತವಸಮಯೇ, ಪೀತಂ ಫಲಾಯ ಜಾಯತೇ| ತಥಾ ಪರಂ ಬಾಲಾನಾಂ ಗ್ರಹಘ್ನಂ ಶರೀರವೃದ್ಧಿಕರಂ ಚೇತಿ| ಇತಿ ಶ್ರೀಮೃಗಾಙ್ಕದತ್ತಪುತ್ರಶ್ರೀಮದರುಣದತ್ತವಿರಚಿತಾಯಾಮಷ್ಟಾಙ್ಗಹೃದಯ ಟೀಕಾಯಾಂ ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಷಷ್ಠ ಉತ್ತರಸ್ಥಾನೇ ಗುಹ್ಯರೋಗ ಪ್ರತಿಷೇಧೋ ನಾಮ ಚತುಸ್ತ್ರಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ ಸಮಾಪ್ತಃ|| ೩೪|| ಇತಿ ಶಲ್ಯತನ್ತ್ರಂ ನಾಮ ಪಞ್ಚಮಮಙ್ಗಂ ಸಮಾಪ್ತಮ್|