೩೬. ನೈಗಮೇಷಪ್ರತಿಷೇಧಾಧ್ಯಾಯಃ

ಮುಖಮಣ್ಡಿಕಾಪ್ರತಿಷೇಧಾನನ್ತರಂ ಪರಿಶಿಷ್ಠತ್ವಾನ್ನೈಗಮೇಷಪ್ರತಿಷೇಧಾರಮ್ಭೋ ಯುಕ್ತ ಇತ್ಯಾಹ- ಅಥಾತೋ ನೈಗಮೇಷಪ್ರತಿಷೇಧಮಿತ್ಯಾದಿ||೧-೨||

ಬಿಲ್ವಾಗ್ನಿಮನ್ಥೇತ್ಯಾದಿ| ಪೂತೀಕಃ ಚಿರಬಿಲ್ವಃ| ‘ಸುರಾ ಸಬೀಜಂ ಧಾನ್ಯಾಮ್ಲಂ’ ಇತ್ಯತ್ರಾನ್ಯೇ ‘ಸುರಾಸಬೀಜಧಾನ್ಯಾಮ್ಲೈಃ’ ಇತಿ ಪಠನ್ತಿ; ತಥಾಪಾಠೇ ಸಬೀಜಂ ಧಾನ್ಯಾಮ್ಲಂ ಬೀಜೇನ ಸಹ ಕಾಞ್ಜಿಕಮಿತಿ| ಅನ್ಯೇ ತು ಸುರಾಸ್ಥಾನೇ ತಥೇತಿ ಪಠನ್ತಿ| ಸಬೀಜಮಪ್ಯತ್ರ ಸೌವೀರಮಿತಿ ಕೇಚಿತ್| ಪ್ರಿಯಙ್ಗುಸರಲೇತ್ಯಾದಿ| ಸರಲಾ ಶುಕ್ಲಾ ತ್ರಿವೃತ್, ಅನನ್ತಾ ಉತ್ಪಲಸಾರಿವಾ, ಕುಟನ್ನಟಂ ತಗರಂ; ತತ್ರ ಪ್ರಿಯಙ್ಗ್ವಾದಿಕಲ್ಕಂ ಚತುರ್ಥಾಂಶಂ, ದಧ್ಯಾದಿದ್ರವ್ಯೈಶ್ಚತುರ್ಭಿಃ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ಸಮಂ ತೈಲಂ ಪಚೇದಿತಿ ಕ್ರಮಃ||೩-೪||

ಪಞ್ಚಮೂಲದ್ವಯಕ್ವಾಥೇ ಇತಿ ಪಞ್ಚಮೂಲದ್ವಯಕ್ವಾಥೇ ದಶಮೂಲಕ್ವಾಥೇ ತ್ರಿಗುಣೇ, ಕ್ಷೀರೇ ಘೃತಸಮೇ, ಕಾಕೋಲ್ಯಾದಿಕಲ್ಕಚತುರ್ಥಾಂಶಂ, ಖರ್ಜೂರೀಮಜ್ಜಚತುರ್ಥಾಂಶಂ ವಾ ಘೃತಂ ಪಾನಾರ್ಥಂ ಪಚೇದಿತ್ಯರ್ಥಃ||೫||

ವಚಾಮಿತ್ಯಾದಿ| ವಯಃಸ್ಥಾ ಗುಡೂಚೀ, ಬ್ರಾಹ್ಮೀತ್ಯನ್ಯೇ, ಗೋಲೋಮೀ ದೂರ್ವಾ, ಜಟಿಲಾ ಮಾಂಸೀ| ಉತ್ಸಾದನಮ್ ಉದ್ವರ್ತನಮ್||೬||

ಸಿದ್ಧಾರ್ಥಕೇತ್ಯಾದಿ| ಅಕ್ಷತಾ ಯವಾಃ||೭||

ಮರ್ಕಟೇತ್ಯಾದಿ| ಮರ್ಕಟಾದಿಪುರೀಷೇಣ ರಾತ್ರೌ ಸುಪ್ತೇ ಲೋಕೇ ಬಾಲಸ್ಯ ಧೂಪನಮ್||೮||

ತಿಲೇತ್ಯಾದಿ| ವಿವಿಧಾನ್ ಸ್ವಸ್ತಿಕಮೋದಕಾದೀನ್| ಕುಮಾರಪಿತೃಮೇಷಾಯೇತಿ ಕುಮಾರಾಣಾಂ ಪಿತಾ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕತ್ವಾತ್, ಮೇಷೋ ನೈಗಮೇಷಃ, ತಸ್ಮೈ ನೈಗಮೇಷಾಯ| ವೃಕ್ಷಮೂಲೇ ಕ್ಷೀರವೃಕ್ಷಮೂಲೇ| ನಿವೇದಯೇತ್ತಿಲಾದಿಕಂ ಬಲಿಮ್||೯||

ರಕ್ಷಾಮಾಹ- ಅಧಸ್ತಾದಿತ್ಯಾದಿ| ಸ್ನಪನಂ ಗಾಯತ್ರ್ಯಭಿಮನ್ತ್ರಿತಾಭಿರದ್ಭಿಃ| ಬಲಿಮಪಿ ತಿಲತಣ್ಡುಲಮಿತ್ಯಾದಿಕಂ ವಟಮೂಲೇ ಷಷ್ಠ್ಯಾಂ ನಿವೇದಯೇತ್||೧೦-೧೧||

ಇತಿ ಶ್ರೀಡಲ್ಹ(ಹ್ಲ)ಣವಿರಚಿತಾಯಾಂ ನಿಬನ್ಧಸಙ್ಗ್ರಹಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಸುಶ್ರುತವ್ಯಾಖ್ಯಾಯಾಮುತ್ತರತನ್ತ್ರಾನ್ತರ್ಗತೇ ಕೌಮಾರಭೃತ್ಯತನ್ತ್ರೇ ನೈಗಮೇಷಪ್ರತಿಷೇಧಾಧ್ಯಾಯಃ ಷಟ್ತ್ರಿಂಶತ್ತಮಃ||೩೬||