Adhikarana ௧ (௧-௨) · Śloka ௨
அதாதோ வித்ரதீநாஂ நிதாநஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ ||௧||
யதோவாச பகவாந் தந்வந்தரிஃ ||௨||
View original
अथातो विद्रधीनां निदानं व्याख्यास्यामः ||१||
यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
Show commentary
Adhikarana ௨ (௩) · Śloka ௩
ஸர்வாமரகுருஃ ஶ்ரீமாந்நிமித்தாந்தரபூமிபஃ |
ஶிஷ்யாயோவாச நிகிலமிதஂ வித்ரதிலக்ஷணம் ||௩||
View original
सर्वामरगुरुः श्रीमान्निमित्तान्तरभूमिपः |
शिष्यायोवाच निखिलमिदं विद्रधिलक्षणम् ||३||
Show commentary
ஸர்வாமரகுருரிதஂ நிகிலஂ வித்ரதீலக்ஷணஂ ஶிஷ்யார்தமுவாசேதி ஸம்பந்தஃ| அமததாநேந ஸர்வே தேவா அமராஃ கதாஃ, தேநாஸௌ தந்வந்தரிஃ ஸர்வேஷாஂ தேவாநாஂ குருரித்யர்தஃ| ஶ்ரீமாந் ஜ்ஞாநாதிஶயேநைஶ்வர்யேண ச யுக்த இத்யர்தஃ| நிமித்தாந்தரபூமிப இதி நிமிதாந்தரேண காரணாந்தரேண நரேஷ்வபி பைஷஜ்யாமதப்ரதாநலக்ஷணேந பூபாலதாஂ கத இத்யர்தஃ| அந்யே து ‘அபுத்ரஸ்ய காஶிராஜஸ்ய பரமாராதநயா நிர்வாணே சித்தமதிஷ்டாய புத்ரத்வமாபந்ந’ இதி காரணாந்தரஂ வ்யாக்யாநயந்தி| ஶிஷ்யாயோவாச ஶிஷ்யார்தஂ கதிதவாநித்யர்தஃ| நிகிலஂ ஸமஸ்தம்| இதஂ வக்ஷ்யமாணம்| அநேந தந்வந்தரிஸ்வரூபோபவர்ணநேந வித்ரதேர்கரீயஸ்த்வஂ க்யாபிதஂ பவதி||௩||
Adhikarana ௩ (௪-௬) · Śloka ௬
த்வக்ரக்தமாஂஸமேதாஂஸி ப்ரதூஷ்யாஸ்திஸமாஶ்ரிதாஃ |
தோஷாஃ ஶோபஂ ஶநைர்கோரஂ ஜநயந்த்யுச்ச்ரிதா பஶம் ||௪||
மஹாமூலஂ ருஜாவந்தஂ வத்தஂ சா(வாऽ)ப்யதவாऽऽயதம் |
தமாஹுர்வித்ரதிஂ தீரா, விஜ்ஞேயஃ ஸ ச ஷட்விதஃ ||௫||
பதக்தோஷைஃ ஸமஸ்தைஶ்ச க்ஷதேநாப்யஸஜா ததா |
ஷண்ணாமபி ஹி தேஷாஂ து லக்ஷணஂ ஸம்ப்ரவக்ஷ்யதே ||௬||
View original
त्वग्रक्तमांसमेदांसि प्रदूष्यास्थिसमाश्रिताः |
दोषाः शोफं शनैर्घोरं जनयन्त्युच्छ्रिता भृशम् ||४||
महामूलं रुजावन्तं वृत्तं चा(वाऽ)प्यथवाऽऽयतम् |
तमाहुर्विद्रधिं धीरा, विज्ञेयः स च षड्विधः ||५||
पृथग्दोषैः समस्तैश्च क्षतेनाप्यसृजा तथा |
षण्णामपि हि तेषां तु लक्षणं सम्प्रवक्ष्यते ||६||
Show commentary
ஸம்ப்ராப்திஂ ஸாமாந்யலக்ஷணஂ ச தர்ஶயந்நாஹ- த்வக்ரக்தேத்யாதி| பஶமித்யதிஶயேநோச்ச்ரிதா இதி ஸம்பந்தஃ| தீரா தீமந்தஃ| ஏதேந ஸம்ப்ராப்திருக்தா| மஹாமூலமித்யாதி ஸாமாந்யலக்ஷணமுக்தஂ, விஶிஷ்டஂ கஷ்ணோऽருண இத்யாதி, காரணஂ து ஸாமாந்யஂ ஶோபகாரணாபிதாநேநைவோக்தம்| ஸங்க்யாமாஹ- விஜ்ஞேயஃ ஸ ச ஷட்வித இதி| ஸ வித்ரதிஃ| ததேவ ஷட்விதத்வமாஹ- பதகித்யாதி| ஸமஸ்தைஶ்சேத்யேகஃ, க்ஷதேநாப்யேகஃ, அஸஜாऽப்யேக இதி ஷட்||௪-௬||
Adhikarana ௪ (௭) · Śloka ௭
கஷ்ணோऽருணோ வா பருஷோ பஶமத்யர்தவேதநஃ |
சித்ரோத்தாநப்ரபாகஶ்ச வித்ரதிர்வாதஸம்பவஃ ||௭||
View original
कृष्णोऽरुणो वा परुषो भृशमत्यर्थवेदनः |
चित्रोत्थानप्रपाकश्च विद्रधिर्वातसम्भवः ||७||
Show commentary
வாதவித்ரதிலக்ஷணமாஹ- கஷ்ண இத்யாதி| சித்ரோத்தாநப்ரபாக இதி நாநாப்ரகாரோத்தாநோ நாநாப்ரகாரபாகஶ்சேத்யர்தஃ||௭||
Adhikarana ௫ (௮) · Śloka ௮
பக்வோதும்பரஸங்காஶஃ ஶ்யாவோ வா ஜ்வரதாஹவாந் |
க்ஷிப்ரோத்தாநப்ரபாகஶ்ச வித்ரதிஃ பித்தஸம்பவஃ ||௮||
View original
पक्वोदुम्बरसङ्काशः श्यावो वा ज्वरदाहवान् |
क्षिप्रोत्थानप्रपाकश्च विद्रधिः पित्तसम्भवः ||८||
Show commentary
பித்தவித்ரதிமாஹ- பக்வேத்யாதி||௮||
Adhikarana ௬ (௯) · Śloka ௯
ஶராவஸதஶஃ பாண்டுஃ ஶீதஃ ஸ்தப்தோऽல்பவேதநஃ |
சிரோத்தாநப்ரபாகஶ்ச ஸகண்டுஶ்ச கபோத்திதஃ ||௯||
View original
शरावसदृशः पाण्डुः शीतः स्तब्धोऽल्पवेदनः |
चिरोत्थानप्रपाकश्च सकण्डुश्च कफोत्थितः ||९||
Show commentary
கபஜமாஹ- ஶராவஸதஶ இத்யாதி| ஶராவஸாதஶ்யேந மஹத்த்வமுக்தம்||௯||
Adhikarana ௭ (௧௦) · Śloka ௧௦
தநுபீதஸிதாஶ்சைஷாமாஸ்ராவாஃ க்ரமஶஃ ஸ்மதாஃ |௧௦|
View original
तनुपीतसिताश्चैषामास्रावाः क्रमशः स्मृताः |१०|
Show commentary
தேஷாஂ வித்ரதீநாஂ யதாக்ரமமாஸ்ராவாநாஹ- தந்வித்யாதி| ஏஷாஂ வாதாபித்தகபோத்தாநாஂ வித்ரதீநாம்|௧௦|-
Adhikarana ௮ (௧௦) · Śloka ௧௧
நாநாவர்ணருஜாஸ்ராவோ காடாலோ விஷமோ மஹாந் ||௧௦||
விஷமஂ பச்யதே சாபி வித்ரதிஃ ஸாந்நிபாதிகஃ |௧௧|
View original
नानावर्णरुजास्रावो घाटालो विषमो महान् ||१०||
विषमं पच्यते चापि विद्रधिः सान्निपातिकः |११|
Show commentary
ஸாந்நிபாதிகமாஹ- நாநேத்யாதி| நாநாவர்ணாஃ கஷ்ணபீதஶுக்லாஃ, நாநாருஜாஸ்தோததாஹகண்ட்வாத்யாஃ, நாநாஸ்ராவாஸ்தநுபீதஶுக்லாஃ, தே யஸ்ய ஸந்தி ஸ யதோக்தஃ| காடால இதி காடா ஊர்த்வபாகோ மஹாந் யஸ்யாஸ்தீதி ஸ காடாலஃ| விஷமோऽஸாத்யத்வாத்| விஷமஂ பச்யதே சாபீதி சிராசிரகம்பீரோத்தாநாநுந்நதோந்நதபேதேந ||௧௦||-
Adhikarana ௯ (௧௧-௧௨) · Śloka ௧௩
தைஸ்தைர்பாவைரபிஹதே க்ஷதே வாऽபத்யஸேவிநஃ ||௧௧||
க்ஷதோஷ்மா வாயுவிஸதஃ ஸரக்தஂ பித்தமீரயேத் |
ஜ்வரஸ்தஷ்ணா ச தாஹஶ்ச ஜாயதே தஸ்ய தேஹிநஃ ||௧௨||
ஏஷ வித்ரதிராகந்துஃ பித்தவித்ரதிலக்ஷணஃ |௧௩|
View original
तैस्तैर्भावैरभिहते क्षते वाऽपथ्यसेविनः ||११||
क्षतोष्मा वायुविसृतः सरक्तं पित्तमीरयेत् |
ज्वरस्तृष्णा च दाहश्च जायते तस्य देहिनः ||१२||
एष विद्रधिरागन्तुः पित्तविद्रधिलक्षणः |१३|
Show commentary
ஆகந்தோஃ ஸம்ப்ராப்திஂ தர்ஶயந்நாஹ- தைஸ்தைரித்யாதி| தைஸ்தைரிதி அஶ்வபதநகூ(மூ)டப்ரஹாராதிபிரித்யர்தஃ; தேநாஸ்ருதஶோணிதபிச்சிதாதீநாஂ க்ரஹணம்| க்ஷதே வேத்யத்ர தைஸ்தைர்பாவைரிதி தீக்ஷ்ணப்ரஹாராதிபிரித்யர்தஃ; அநேந ச ஸ்ருதஶோணிதாநாஂ சிந்நாதீநாஂ க்ரஹணம்| க்ஷதோஷ்மா வாயுவிஸதோ வாதேந விஸ்தாரிதஃ| பித்தவித்ரதிலக்ஷணோ ‘பவதி’ இத்யத்யாஹாரஃ||௧௧-௧௨||-
Adhikarana ௧௦ (௧௩) · Śloka ௧௪
கஷ்ணஸ்போடாவதஃ ஶ்யாவஸ்தீவ்ரதாஹருஜாஜ்வரஃ ||௧௩||
பித்தவித்ரதிலிங்கஸ்து ரக்தவித்ரதிருச்யதே |௧௪|
View original
कृष्णस्फोटावृतः श्यावस्तीव्रदाहरुजाज्वरः ||१३||
पित्तविद्रधिलिङ्गस्तु रक्तविद्रधिरुच्यते |१४|
Show commentary
ரக்தவித்ரதிலக்ஷணமாஹ- கஷ்ணஸ்போடாவத இத்யாதி||௧௩||-
Adhikarana ௧௧ (௧௪) · Śloka ௧௪
உக்தா வித்ரதயோ ஹ்யேதே தேஷ்வஸாத்யஸ்து ஸர்வஜஃ ||௧௪||
View original
उक्ता विद्रधयो ह्येते तेष्वसाध्यस्तु सर्वजः ||१४||
Show commentary
பாஹ்யேஷ்வஸாத்யமாஹ- உக்தா இத்யாதி| ஸர்வஜஃ ஸாந்நிபாதிகஃ||௧௪||
Adhikarana ௧௨ (௧௫-௧௮) · Śloka ௧௯
ஆப்யந்தராநதஸ்தூர்த்வஂ வித்ரதீந் பரிசக்ஷதே |
குர்வஸாத்ம்யவிருத்தாந்நஶுஷ்கஸஂஸஷ்டபோஜநாத் ||௧௫||
அதிவ்யவாயவ்யாயாமவேகாகாதவிதாஹிபிஃ |
பதக் ஸம்பூய வா தோஷாஃ குபிதா குல்மரூபிணம் ||௧௬||
வல்மீகவத்ஸமுந்நத்தமந்தஃ குர்வந்தி வித்ரதிம் |
குதே பஸ்திமுகே நாப்யாஂ குக்ஷௌ வங்க்ஷணயோஸ்ததா ||௧௭||
வக்கயோர்யகதி ப்லீஹ்நி ஹதயே க்லோம்நி வா ததா |
தேஷாஂ லிங்காநி ஜாநீயாத்பாஹ்யவித்ரதிலக்ஷணைஃ ||௧௮||
ஆமபக்வைஷணீயாச்ச பக்வாபக்வஂ விநிர்திஶேத் |௧௯|
View original
आभ्यन्तरानतस्तूर्ध्वं विद्रधीन् परिचक्षते |
गुर्वसात्म्यविरुद्धान्नशुष्कसंसृष्टभोजनात् ||१५||
अतिव्यवायव्यायामवेगाघातविदाहिभिः |
पृथक् सम्भूय वा दोषाः कुपिता गुल्मरूपिणम् ||१६||
वल्मीकवत्समुन्नद्धमन्तः कुर्वन्ति विद्रधिम् |
गुदे बस्तिमुखे नाभ्यां कुक्षौ वङ्क्षणयोस्तथा ||१७||
वृक्कयोर्यकृति प्लीह्नि हृदये क्लोम्नि वा तथा |
तेषां लिङ्गानि जानीयाद्बाह्यविद्रधिलक्षणैः ||१८||
आमपक्वैषणीयाच्च पक्वापक्वं विनिर्दिशेत् |१९|
Show commentary
அந்தர்வித்ரதேர்ஹேதுஸம்ப்ராப்திலக்ஷணாந்யாஹ- ஆப்யந்தராநித்யாதி| ஸஂஸஷ்டபோஜநாத் கதஶநபோஜநாத்| ஸம்பூய மிலித்வா| குல்மரூபிணஂ வல்மீகவத்ஸமுந்நத்தஂ வித்ரதிஂ குர்வந்தீதி ஸம்பந்தஃ; குல்மரூபிணஂ காடிந்யேந, வல்மீகவத்ஸமுந்நத்தஂ ஸர்வத உந்நதம்| குர்வஸாத்ம்யேத்யாதி விதாஹிபிரிதி யாவத்தேதுஃ, பதக் ஸம்பூய வேதி ஸம்ப்ராப்திஃ, குல்மரூபிணஂ வல்மீகவத்ஸமுந்நத்தமிதி ச ஸாமாந்யலக்ஷணம்| தத்ராபி வல்மீகவத்ஸமுந்நத்தத்வஂ பச்யமாநாவஸ்தாயாம்| தேஷாஂ வாதாதிபேதபிந்நாநாஂ விஶேஷவர்ணலிங்கஸங்க்யாதிகஂ பாஹ்யவித்ரதிவஜ்ஜ்ஞேயம்| ஜேஜ்ஜடஸ்து ஆப்யந்தரஸ்யாகந்தோரபாவமேவ மந்யதே| தேஷாஂ பாஹ்யாநாமாப்யந்தராணாஂ ச ஸ்தாநமாஹ- குதே இத்யாதி| குதாதிஷு ஸ்தாநேஷு தோஷா வித்ரதிஂ குர்வந்தீதி ஸம்பந்தஃ| பஸ்திமுகே ந து பஸ்தௌ, தத்ர மாஂஸமேதஸோரபாவாத்| வங்க்ஷண ஊருமூலாஶ்ரயஃ ‘கண்டக’ இதி லோகே| வக்கௌ மாஂஸபிண்டத்வயம் (ஏகோ வாமபார்ஶ்வஸ்திதஃ, த்விதீயோ தக்ஷிணபார்ஶ்வஸ்திதஃ )| யகத் காலகண்டஂ தக்ஷிணபார்ஶ்வஸ்தம்| ப்லீஹா உதரவாமபார்ஶ்வே ஸ்திதஃ| ஹதயஂ கமலமுகுலாகாரமதோமுகம்| க்லோம காலகண்டாததஸ்தாத் ஸ்திதஂ தக்ஷிணபார்ஶ்வஸ்தஂ திலகஂ ப்ரஸித்தம்| தேஷாமாப்யந்தராணாமித்யர்தஃ||௧௫-௧௮||-
Adhikarana ௧௩ (௧௯-௨௨) · Śloka ௨௨
அதிஷ்டாநவிஶேஷேண லிங்கஂ ஶணு விஶேஷதஃ ||௧௯||
குதே வாதநிரோதஸ்து பஸ்தௌ கச்ச்ரால்பமூத்ரதா |
நாப்யாஂ ஹிக்கா ததாऽऽடோபஃ குக்ஷௌ மாருதகோபநம் ||௨௦||
கடீபஷ்டக்ரஹஸ்தீவ்ரோ வங்க்ஷணோத்தே து வித்ரதௌ |
வக்கயோஃ பார்ஶ்வஸங்கோசஃ ப்லீஹ்ந்யுச்ச்வாஸாவரோதநம் ||௨௧||
ஸர்வாங்கப்ரக்ரஹஸ்தீவ்ரோ ஹதி ஶூலஶ்ச தாருணஃ |
ஶ்வாஸோ யகதி தஷ்ணா ச பிபாஸாக்லோமஜேऽதிகா ||௨௨||
View original
अधिष्ठानविशेषेण लिङ्गं शृणु विशेषतः ||१९||
गुदे वातनिरोधस्तु बस्तौ कृच्छ्राल्पमूत्रता |
नाभ्यां हिक्का तथाऽऽटोपः कुक्षौ मारुतकोपनम् ||२०||
कटीपृष्ठग्रहस्तीव्रो वङ्क्षणोत्थे तु विद्रधौ |
वृक्कयोः पार्श्वसङ्कोचः प्लीह्न्युच्छ्वासावरोधनम् ||२१||
सर्वाङ्गप्रग्रहस्तीव्रो हृदि शूलश्च दारुणः |
श्वासो यकृति तृष्णा च पिपासाक्लोमजेऽधिका ||२२||
Show commentary
பாஹ்யாநாமாப்யந்தராணாஂ சாதிஷ்டாநவிஶேஷேண லக்ஷணஂ தர்ஶயந்நாஹ- அதிஷ்டாநேத்யாதி| ஆடோபஃ ஸங்க்ஷோபஃ| பார்ஶ்வஸங்கோசஃ பார்ஶ்வோத்பாடநமிவ| ஹதீதி ஹதயோத்தே வித்ரதௌ, ஸர்வாங்கப்ரக்ரஹாதய உபத்ரவா பவந்தீத்யர்தஃ| ‘க்லோம்நி பிபாஸா’ இத்யாதி பாடாந்தரஂ கேசித் படந்தி, தச்சாபாவாந்ந லிகிதம்||௧௯-௨௨||
Adhikarana ௧௪ (௨௩) · Śloka ௨௩
ஆமோ வா யதி வா பக்வோ மஹாந் வா யதி வேதரஃ |
ஸர்வோ மர்மோத்திதஶ்சாபி வித்ரதிஃ கஷ்ட உச்யதே ||௨௩||
View original
आमो वा यदि वा पक्वो महान् वा यदि वेतरः |
सर्वो मर्मोत्थितश्चापि विद्रधिः कष्ट उच्यते ||२३||
Show commentary
தத்ர மர்மோத்திதாநாஂ ஸர்வாவஸ்தாஸு கஷ்டத்வஂ தர்ஶயந்நாஹ- ஆம இத்யாதி| யதி வேதர இதி இதரோऽல்பஃ||௨௩||
Adhikarana ௧௫ (௨௪-௨௫) · Śloka ௨௫
நாபேருபரிஜாஃ பக்வா யாந்த்யூர்த்வமிதரே த்வதஃ |
ஜீவத்யதோ நிஃஸ்ருதேஷு ஸ்ருதேஷூர்த்வஂ ந ஜீவதி ||௨௪||
ஹந்நாபிபஸ்திவர்ஜ்யா யே தேஷு பிந்நேஷு பாஹ்யதஃ |
ஜீவேத் கதாசித் புருஷோ நேதரேஷு கதாசந ||௨௫||
View original
नाभेरुपरिजाः पक्वा यान्त्यूर्ध्वमितरे त्वधः |
जीवत्यधो निःस्रुतेषु स्रुतेषूर्ध्वं न जीवति ||२४||
हृन्नाभिबस्तिवर्ज्या ये तेषु भिन्नेषु बाह्यतः |
जीवेत् कदाचित् पुरुषो नेतरेषु कदाचन ||२५||
Show commentary
அவஸ்தாவிஶேஷாதஸாத்யத்வமாஹ- நாபேரித்யாதி| நாபேருபரிஜாஃ ப்லீஹயகத்க்லோமகுக்ஷிஹதயஜாஃ, பக்வா ஊர்த்வஂ யாந்தி ஸ்ரவந்தி| இதரே குதபஸ்திவக்கவங்க்ஷணஜா அதோ யாந்தி| ஏஷு சாதோநிஃஸ்ருதேஷு ஜீவதி, நோர்த்வநிஃஸ்ருதேஷு| ஹந்நாபிபஸ்திஜாந் வர்ஜயித்வா யேऽந்யே குதகுக்ஷிவங்க்ஷணவக்கப்லீஹயகத்க்லோமஜாஸ்தேஷ்வந்தர்வித்ரதிஷு பாஹ்யாதோ பிந்நேஷு கதாசித்தைவவஶாஜ்ஜீவேத், ந புநரிதரேஷ்வப்யந்தரதோ பிந்நேஷ்வித்யர்தஃ| ஹந்நாபிபஸ்திஜாநாஂ சாஸாத்யத்வமக்ரேவாச்யம்||௨௪-௨௫||
Adhikarana ௧௬ (௨௬) · Śloka ௨௬
ஸ்த்ரீணாமபப்ரஜாதாநாஂ ப்ரஜாதாநாஂ ததாऽஹிதைஃ |
தாஹஜ்வரகரோ கோரோ ஜாயதே ரக்தவித்ரதிஃ ||௨௬||
View original
स्त्रीणामपप्रजातानां प्रजातानां तथाऽहितैः |
दाहज्वरकरो घोरो जायते रक्तविद्रधिः ||२६||
Show commentary
ஆப்யந்தரஂ ரக்தஜஂ நாரீணாமேவ தர்ஶயந்நாஹ- ஸ்த்ரீணாமித்யாதி| ஸ்த்ரீணாஂ ரக்தாவித்ரதிர்ஜாயத இதி ஸம்பந்தஃ| கிம்பூதாநாஂ ஸ்த்ரீணாம்? அபப்ரஜாதாநாஂ, பதிதகர்பணாஂ; புநரபி கிம்பூதாநாஂ? ப்ரஜாதாநாஂ ஸம்யக்காலப்ரஸூதாநாம்| அஹிதைஃ ஶீதரூக்ஷாஹாரவிஹாரைஃ||௨௬||
Adhikarana ௧௭ (௨௭) · Śloka ௨௮
அபி ஸம்யக்ப்ரஜாதாநாமஸக் காயாதநிஃஸதம் |
ரக்தஜஂ வித்ரதிஂ குர்யாத் குக்ஷௌ மக்கல்லஸஞ்ஜ்ஞிதம் ||௨௭||
ஸப்தாஹாந்நோபஶாந்தஶ்சேத்ததோऽஸௌ ஸம்ப்ரபச்யதே |௨௮|
View original
अपि सम्यक्प्रजातानामसृक् कायादनिःसृतम् |
रक्तजं विद्रधिं कुर्यात् कुक्षौ मक्कल्लसञ्ज्ञितम् ||२७||
सप्ताहान्नोपशान्तश्चेत्ततोऽसौ सम्प्रपच्यते |२८|
Show commentary
தஸ்யைவ ரக்தவித்ரதேர்விஶேஷமாஹ- அபி ஸம்யகித்யாதி| மக்கல்லஸஞ்ஜ்ஞிதஂ மக்கல்லஜநிதஂ, காரணே கார்யோபசாராத்; கதமாயுரிதி யதா| ஸப்தராத்ரமப்ரஶாந்தஃ பித்தோஷ்மணாऽந்தஃ பச்யதே, பக்வஶ்சாஸாத்யஃ||௨௭||-
Adhikarana ௧௮ (௨௮-௩௩) · Śloka ௩௩
விஶேஷமத வக்ஷ்யாமி ஸ்பஷ்டஂ வித்ரதிகுல்மயோஃ ||௨௮||
குல்மதோஷஸமுத்தாநாத்வித்ரதேர்குல்மகஸ்ய ச |
கஸ்மாந்ந பச்யதே குல்மோ வித்ரதிஃ பாகமேதி ச ||௨௯||
ந நிபந்தோऽஸ்தி குல்மாநாஂ வித்ரதிஃ ஸநிபந்தநஃ |
குல்மாகாராஃ ஸ்வயஂ தோஷா வித்ரதிர்மாஂஸஶோணிதே ||௩௦||
விவராநுசரோ க்ரந்திரப்ஸு புத்புதகோ யதா |
ஏவம்ப்ரகாரோ குல்மஸ்து தஸ்மாத் பாகஂ ந கச்சதி ||௩௧||
மாஂஸஶோணிதபாஹுல்யாத் பாகஂ கச்சதி வித்ரதிஃ |
மாஂஸஶோணிதஹீநத்வாத்குல்மஃ பாகஂ ந கச்சதி ||௩௨||
குல்மஸ்திஷ்டதி தோஷே ஸ்வே வித்ரதிர்மாஂஸஶோணிதே |
வித்ரதிஃ பச்யதே தஸ்மாத்குல்மஶ்சாபி ந பச்யதே ||௩௩||
View original
विशेषमथ वक्ष्यामि स्पष्टं विद्रधिगुल्मयोः ||२८||
गुल्मदोषसमुत्थानाद्विद्रधेर्गुल्मकस्य च |
कस्मान्न पच्यते गुल्मो विद्रधिः पाकमेति च ||२९||
न निबन्धोऽस्ति गुल्मानां विद्रधिः सनिबन्धनः |
गुल्माकाराः स्वयं दोषा विद्रधिर्मांसशोणिते ||३०||
विवरानुचरो ग्रन्थिरप्सु बुद्बुदको यथा |
एवम्प्रकारो गुल्मस्तु तस्मात् पाकं न गच्छति ||३१||
मांसशोणितबाहुल्यात् पाकं गच्छति विद्रधिः |
मांसशोणितहीनत्वाद्गुल्मः पाकं न गच्छति ||३२||
गुल्मस्तिष्ठति दोषे स्वे विद्रधिर्मांसशोणिते |
विद्रधिः पच्यते तस्माद्गुल्मश्चापि न पच्यते ||३३||
Show commentary
பதக் ஸம்பூய வா தோஷாஃ குபிதா குல்மரூபிணமித்யத்ரைகரூபத்வாதந்தர்வித்ரதிகுல்மயோஃ குதோ குல்மாதஸ்ய வித்ரதேஃ பாககதோ விஶேஷ இத்யாஹ- விஶேஷமித்யாதி| விஶேஷஂ பேதம்| ஸமுத்தாநஂ காரணஂ, தோஷா ஏவ ஸமுத்தாநஂ, தச்ச த்வயோஸ்துல்யம்| ஸித்தாந்தமாஹ- ந நிபந்தோऽஸ்தீதி; நிஶ்சித்ய பந்தாதீதி நிபந்தோ மூலஂ; தத்குல்மாநாஂ மூலஂ நாஸ்தீதி, ரஸரக்தாதிதூஷ்யாணாமபாவத்வாத்| குதஃ புநரேஷாஂ ஶோபரூபாணாமபி மூலஂ நாஸ்தீத்யாஹ- குல்மாகாரா குல்மரூபாஃ, ஸ்வயமாத்மநைவ, தோஷா வாதாதயஃ, ந புநர்தூஷ்யஸஂஶ்ரயாஃ| வித்ரதேர்மூலஸம்பவே ஹேதுமாஹ- வித்ரதிர்மாஂஸஶோணிதே இதி; ‘பவதி’ இதி ஶேஷஃ| தத்ர கதஂ பித்தே கபே வா த்ரவே வாதஜநிதஸ்ய குல்மஸ்ய ஸ்திதிரித்யாஹ- விவராநுசர இத்யாதி| யதாऽப்ஸு புத்புதகஃ, ஏவம்ப்ரகாரோ விவராநுசரஃ ஸ்ரோதோऽநுஸா(சா)ரீ வாதக்ரந்திரூபோ குல்மஃ, ‘கபபித்தயோஃ’ இதி ஶேஷஃ; தஸ்மாத் பூர்வோக்தாத்தேதோஃ பாகஂ ந யாதி| அமுமேவார்தஂ நியமயந்நாஹ- மாஂஸஶோணிதபாஹுல்யாதித்யாதி| வித்ரதிகுல்மயோர்மூலஸம்பவாஸம்பவாப்யாஂ பாகாபாகௌ ப்ரதிபாத்ய ஸ்தாநவிஶேஷாதபி ஹேதோஃ பாகாபாகௌ ப்ரதிபாதயந்நாஹ- குல்மஸ்திஷ்டதீத்யாதி| குல்மஶ்சாபி ந பச்யத இதி அபிஶப்தேந பச்யதே குல்ம இதி காயசிகித்ஸாயாமுக்தஂ குல்மபாகித்வஂ ஸமுச்சீயதே||௨௮-௩௩||
Adhikarana ௧௯ (௩௪) · Śloka ௩௪
ஹந்நாபிபஸ்திஜஃ பக்வோ வர்ஜ்யோ யஶ்ச த்ரிதோஷஜஃ |௩௪|
View original
हृन्नाभिबस्तिजः पक्वो वर्ज्यो यश्च त्रिदोषजः |३४|
Show commentary
ஹதித்யாதி| ஏதேந ஸாந்நிபாதிகஃ பக்வோ யத்ர குத்ரசித் ஸ்திதோ வித்ரதிர்வர்ஜநீயஃ| கேசித்குல்மவித்ரத்யோர்மாநகதநாய ஶ்லோகஂ படந்தி- “முஷ்டிப்ரமாணோ குல்மஸ்து வித்ரதிஶ்ச ததஃ பரம்”- இதி; ததஃ பரமிதி முஷ்டேரதிக இத்யர்தஃ|௩௪|-
Adhikarana ௨௦ (௩௪-௩௮) · Śloka ௩௮
அத மஜ்ஜபரீபாகோ கோரஃ ஸமுபஜாயதே ||௩௪||
ஸோऽஸ்திமாஂஸநிரோதேந த்வாரஂ ந லபதே யதா |
ததஃ ஸ வ்யாதிநா தேந ஜ்வலநேநேவ தஹ்யதே ||௩௫||
அஸ்தி(த) மஜ்ஜோஷ்மணா தேந ஶீர்யதே தஹ்யமாநவத் |
விகாரஃ ஶல்யபூதோऽயஂ க்லேஶயேதாதுரஂ சிரம் ||௩௬||
அதாஸ்ய கர்மணா வ்யாதிர்த்வாரஂ து லபதே யதா |
ததோ மேதஃப்ரபஂ ஸ்நிக்தஂ ஶுக்லஂ ஶீதமதோ குரு ||௩௭||
பிந்நேऽஸ்த்நி நிஃஸ்ரவேத் பூயமேததஸ்திகதஂ விதுஃ |
வித்ரதிஂ ஶாஸ்த்ரகுஶலாஃ ஸர்வதோஷருஜாவஹம் ||௩௮||
View original
अथ मज्जपरीपाको घोरः समुपजायते ||३४||
सोऽस्थिमांसनिरोधेन द्वारं न लभते यदा |
ततः स व्याधिना तेन ज्वलनेनेव दह्यते ||३५||
अस्थि(थ) मज्जोष्मणा तेन शीर्यते दह्यमानवत् |
विकारः शल्यभूतोऽयं क्लेशयेदातुरं चिरम् ||३६||
अथास्य कर्मणा व्याधिर्द्वारं तु लभते यदा |
ततो मेदःप्रभं स्निग्धं शुक्लं शीतमथो गुरु ||३७||
भिन्नेऽस्थ्नि निःस्रवेत् पूयमेतदस्थिगतं विदुः |
विद्रधिं शास्त्रकुशलाः सर्वदोषरुजावहम् ||३८||
Show commentary
ப்ராக்தநகர்மவஶாதுபேக்ஷணாத்வா யோ வித்ரதிஷ்வஸ்த்யந்தர்கதஃ பாகோ பவதி தஸ்ய லக்ஷணமாஹ- அதேத்யாதி| ஸர்வவித்ரதயோ வாதாதிநா யதாऽஸ்த்யாஶ்ரித்ய ஜாயந்தே, உபேக்ஷணாதநந்தரஂ தத்கதமஜ்ஜா ச பரிபச்யதே ததேதத்ரூபமுக்தம்| ஸோऽஸ்திமாஂஸநிரோதேநேதி ஸ மஜ்ஜாபரிபாகஃ| ததஃ ஸ வ்யாதிநா தேநேதி ததா ஸ புருஷஃ, தேந வ்யாதிநா மஜ்ஜபரிபாகேந| அஸ்தி(த)மஜ்ஜோஷ்மணா தேந ஶீர்யதே தஹ்யமாநவதிதி தேந மஜ்ஜோஷ்மணா, அத உபேக்ஷணாதநந்தரஂ, ஶீர்யதே விநஶ்யதி, கிஂவத்? தஹ்யமாநவத்| அதாஸ்ய கர்மணேதி கர்மணா ஶஸ்த்ரகர்மணா| வ்யாதிஃ பூயம்||௩௪-௩௮||
Adhikarana புஷ்பிகா · Śloka ௯
இதி ஸுஶ்ருதஸஂஹிதாயாஂ நிதாநஸ்தாநே வித்ரதிநிதாநஂ நாம நவமோऽத்யாயஃ ||௯||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां निदानस्थाने विद्रधिनिदानं नाम नवमोऽध्यायः ||९||
Show commentary
இதி ஶ்ரீடல்ஹ(ஹ்ல)ணவிரசிதாயாஂ நிபந்தஸங்க்ரஹாக்யாயாஂ ஸுஶ்ருதவ்யாக்யாயாஂ நிதாநஸ்தாநே நவமோऽத்யாயஃ||௯||