૬૬. સ્તનરોગનિદાનમ્

મધુકોશ વ્યાખ્યા (વિજયરક્ષિત, શ્રીકણ્ઠદત્ત કૃત)

સૂતિકારોગાધિકારાત્ સ્તનરોગા ઉચ્યન્તે| પારિભાષિકસ્તનરોગસમ્પ્રાપ્તિમાહ– સક્ષીરૌ વાઽપીત્યાદિ| સક્ષીરૌ ગર્ભવત્યાઃ, અદુગ્ધૌ વેતિ દોહદાયોગેન પ્રસૂતાયાઃ, સ્તનૌ પ્રાપ્યેતિ વિવૃતધમનીમુખેનાવિશ્ય, સ્તનરોગશબ્દેન ‘સ્તનકોપ’ ઇતિ પ્રસિદ્ધો રોગ ઉચ્યતે||૧||

આતઙ્કદર્પણ વ્યાખ્યા (વાચસ્પતિ વૈદ્ય કૃત)

સૂતિકારોગાધિકારાત્સ્તનરોગા ઉચ્યન્તે| પારિભાષિકસ્તનરોગસમ્પ્રાપ્તિમાહ– સક્ષીરાવિત્યાદિ| ગર્ભવત્યાઃ સક્ષીરૌ | અદુગ્ધૌ વેતિ દોહદાયોગેન પ્રસૂતાયાઃ| સ્તનૌ પ્રાપ્યેતિ વિવૃતધમનીમુખેન પ્રવિશ્ય| સ્તનરોગશબ્દેનાત્ર ‘સ્તનકોપ’ ઇતિ પ્રસિદ્ધો રોગ ઉચ્યતે||૧||

મધુકોશ વ્યાખ્યા (વિજયરક્ષિત, શ્રીકણ્ઠદત્ત કૃત)

તેષાં વાતપિત્તકફસન્નિપાતાગન્તુજાનામતિદેશેન લક્ષણમાહ– પઞ્ચાનામપીત્યાદિ| એતત્ સુબોધ્યમ્| આગન્તુસ્તનરોગોઽભિઘાતેન શલ્યેન ચ| રક્તજસ્યાસમ્ભવો વ્યાધિસ્વભાવાત્||૨||

આતઙ્કદર્પણ વ્યાખ્યા (વાચસ્પતિ વૈદ્ય કૃત)

તેષાં વાતકફપિત્તસન્નિપાતાગન્તુજાનામતિદેશેન લક્ષણમાહ– પઞ્ચાનામિત્યાદિ| સુગમમ્||૨||

મધુકોશ વ્યાખ્યા (વિજયરક્ષિત, શ્રીકણ્ઠદત્ત કૃત)

ઇતિ શ્રીકણ્ઠદત્તકૃતાયાં મધુકોશવ્યાખ્યાયાં સ્તનરોગનિદાનં સમાપ્તમ્||૬૬||

આતઙ્કદર્પણ વ્યાખ્યા (વાચસ્પતિ વૈદ્ય કૃત)

ઇતિ શ્રીવાચસ્પતિવૈદ્યવિરચિતાયાં માધવનિદાનવ્યાખ્યાયામાતઙ્કદર્પણાખ્યાયાં સ્તનરોગનિદાનમ્||૬૬||