௪௫. நாடீவ்ரணநிதாநம்

மதுகோஶ வ்யாக்யா (விஜயரக்ஷித, ஶ்ரீகண்டதத்த கத)

பக்நஸ்யாபி வ்ரணஸ்யோபேக்ஷயா நாடீ பவதி, அதோऽநந்தரஂ நாடீமாஹ– யஃ ஶோதமித்யாதி| உபேக்ஷத இதி பீடநஶோதநாதிகஂ ந கரோதி| ப்ரசுரபூய இத்யநேந கம்பீரபாகித்வமுக்தம்| அஸாதுவத்தஃ அஹிதாஹாராசாரஃ| ஸ்தாநாநி பூர்வவிஹிதாநீதி வ்ரணாஸ்ராவவிஜ்ஞாநீயோக்தாநி த்வங்மாஂஸஸிராஸ்நாயுஸந்த்யஸ்திகோஷ்டமர்மாணி||௧||

ஆதங்கதர்பண வ்யாக்யா (வாசஸ்பதி வைத்ய கத)

பக்நஸ்யாபி வ்ரணஸ்யோபேக்ஷயா நாடீஸம்பவாத்ததநந்தரஂ நாடீமாஹ– ய இத்யாதி| யோऽபக்வஂ ஶோபமாமமித்யுபேக்ஷதே பீடநஶோதநாதீநி ந கரோதி, அதவா யஃ யுருஷஃ ப்ரசுரபூயஂ வ்ரணமுபேக்ஷதே இதி ஸம்பந்தஃ| ப்ரசுரபூயமித்யநேந கம்பீரபாகித்வஂ தர்ஶயதி| அஸாதுவத்தஃ அஹிதாஹாராசாரஃ| ஸபூயஃ தஸ்ய பூர்வோக்தாநி வ்ரணாஸ்ராவவிஜ்ஞாநீயோக்தாநி த்வங்மாஂஸஸிராஸ்நாயுஸந்த்யஸ்திகோஷ்டமர்மாணி ஸ்தாநாநி விதார்யாந்தஃ ப்ரவிஶதி||௧||

மதுகோஶ வ்யாக்யா (விஜயரக்ஷித, ஶ்ரீகண்டதத்த கத)

தஸ்யேதி பூயஸ்ய| நாடீவேதி அந்தஃஶுஷிரலதாதிநாடீவத்|௨|–

ஆதங்கதர்பண வ்யாக்யா (வாசஸ்பதி வைத்ய கத)

தஸ்யேத்யாதி| பூயஸ்யாதிமாத்ரகமநாத்கதிரிஷ்யதே, இஷ்யதே சேதி சஶப்தோ நாடீநிருக்திபக்ஷாந்தரஸமுச்சயே, தாமேவ நாடீநிருக்திமாஹ– நாடீத்யாதி| யேந ஹேதுநா நாடீவ ப்ரணாலீவ யத்வஹதி, தேந ஹேதுநா நாடீ மதேத்யர்தஃ| அந்தஃஶுஷிரநாலா நாடீ|௨|–

மதுகோஶ வ்யாக்யா (விஜயரக்ஷித, ஶ்ரீகண்டதத்த கத)

தாஸாஂ காலாந்தரஸம்பவேந தோஷாநுபந்தேந ஸங்க்யாமாஹ– தோஷைஸ்த்ரிபிரித்யாதி| தோஷைஃ பதக் திஸ்ரஃ| ஏகஶஶ்ச ஸம்மூர்சிதைரிதி ப்ரத்யேகஂ வத்த்யா மிஶ்ரீபூதைஸ்த்ரிபிஶ்சதுர்தீ; கார்திகஸ்து ஸந்நிபதிதைரித்யத்யாஹார்ய ஏகஶஶ்ச ஸந்நிபதிதைரந்யா| ஸம்மூர்சிதைஃ ஸஂஶ்லிஷ்டைரபராஸ்திஸ்ரஃ| அத ஏவோக்தஂ ஸுஶ்ருதே– “தோஷத்வயாபிஹிதலக்ஷணதர்ஶநேந திஸ்ரோ கதீர்வ்யதிகரப்ரபவாஸ்து வித்யாத்|” (ஸு. நி. அ. ௧௦) இதி| வ்யதிகரப்ரபவா த்வந்த்வப்ரபவாஃ; அபி சகாரௌ ஸார்தகாவித்யாஹுஃ| ந சோக்தபஞ்சஸங்க்யாஹாநிஃ, அஸ்மிந் பக்ஷேऽதிதேஶேநோக்தயோர்த்வந்த்வஸந்நிபாதயோஃ ஸர்வத்ராகணநாத்| ஶல்யநிமித்ததோऽந்யேதி ஆகந்துரபரேத்யர்தஃ| இதி பஞ்ச நாட்யஃ||௨||

ஆதங்கதர்பண வ்யாக்யா (வாசஸ்பதி வைத்ய கத)

தாஸாஂ காலாந்தரஸம்பவேந தோஷாநுபந்தேந ஸங்க்யாமாஹ– தோஷைரித்யாதி| த்ரிபிர்தோஷைஸ்திஸ்ரஃ, ஶல்யநிமித்ததோऽந்யேதி ஆகந்துரித்யர்தஃ| ஏவஂ பஞ்ச நாட்யஃ||௨||

மதுகோஶ வ்யாக்யா (விஜயரக்ஷித, ஶ்ரீகண்டதத்த கத)

வாதஜாமாஹ– தத்ரேத்யாதி| அதிகஂ ஸ்ரவதி க்ஷபாஸ்விதி ஶைத்யேந வாதவத்தே ராத்ராவதிகஂ ஸ்ரவணம்|௩|–

ஆதங்கதர்பண வ்யாக்யா (வாசஸ்பதி வைத்ய கத)

தத்ர வாதஜாமாஹ– தத்ரேத்யாதி| பருஷஂ கர்கஶஂ ஸூக்ஷ்மஂ முகஂ யஸ்யாஃ ஸா ததா, ஶைத்யேந வாதவத்திரதோ ராத்ராவதிகஂ ஸ்ரவதி|௩|–

மதுகோஶ வ்யாக்யா (விஜயரக்ஷித, ஶ்ரீகண்டதத்த கத)

பித்தஜாமாஹ– பித்தாதித்யாதி| அதிகமுஷ்ணமஹஃஸு சேதி திவா ஔஷ்ண்யேந பித்தகோபாத்||௩||

ஆதங்கதர்பண வ்யாக்யா (வாசஸ்பதி வைத்ய கத)

பித்தஜாமாஹ– பித்தாதித்யாதி| பரிதாஹஃ ஸமந்தாத்தாஹஃ, அதிகமுஷ்ணம், அஹஃஸ்விதி திவஸேஷு, ஔஷ்ண்யேந பித்தப்ரகோபாத்||௩||

மதுகோஶ வ்யாக்யா (விஜயரக்ஷித, ஶ்ரீகண்டதத்த கத)

கபஜாமாஹ– ஜ்ஞேயேத்யாதி| பஹுகநார்ஜுநபிச்சிலாஸ்ரா இதி அத்ரார்ஜுநஃ ஶ்வேதஃ, கநஃ ஸாந்த்ரஃ, ஆஸ்ரஶப்த ஆஸ்ராவஶப்தைகதேஶபாடஃ, பதேऽபி பதைகதேஶப்ரயோகாத்| யதா “ஜே ப்ரோஷ்டபதாநாம்” இத்யத்ர ஜே இத்யநேநைவ ஜாத இத்யுச்யதே| பிச்சிலாஸ்ருரிதி பாடேऽப்யயமேவார்தஃ| ஆஸ்ருஶப்தஃ ஸம்பதாதிஷு பாடாத் க்விபந்தஃ, துகபாவஸ்த்வாகமாநித்யத்வாத்|௪|–

ஆதங்கதர்பண வ்யாக்யா (வாசஸ்பதி வைத்ய கத)

ஶ்லேஷ்மஜாமாஹ– ஜ்ஞேயா இத்யாதி| பஹுரதிகஃ, கநஃ ஸாந்த்ரஃ, அர்ஜுநஃ ஶ்வேதஃ, பிச்சிலஃ ஆஸ்ரஃ ஆஸ்ராவோ யஸ்யாஂ ஸா ததா| ஆஸ்ரஶப்தேந ஆஸ்ராவ உச்யதே| அந்யே ‘பிச்சிலாஸ்ருஃ’ இதி படந்தி| அத்ராப்யயமேவார்தஃ| ஆஸ்ருஶப்தஃ ஸம்பதாதித்வாத்க்விபந்தஃ, துகபாவஸ்த்வாகமாநித்யத்வாத்| ரஜநீப்ரவத்தேதி ஶைத்யேந ஶ்லேஷ்மணஃ ப்ரகோபாத்|௪|–

மதுகோஶ வ்யாக்யா (விஜயரக்ஷித, ஶ்ரீகண்டதத்த கத)

த்ரிதோஷஜாமாஹ– தாஹேத்யாதி| அபிஹிதாநீதி ப்ரத்யேகஂ வாதாதிஜநாடீகதிதாநி| அஸுக்ஷயகரீமிதி மாரணாத்மிகாஂ, காலராத்ரிஂ மரணகாரிணீஂ யமபகிநீமிவ| ‘கதிஂ த்வஸுஹராம்’ இதி பாடாந்தரம்||௪||–

ஆதங்கதர்பண வ்யாக்யா (வாசஸ்பதி வைத்ய கத)

த்ரிதோஷஜாமாஹ– தாஹேத்யாதி| அபிஹிதாநீதி பூர்வோக்ததோஷத்ரயலக்ஷணாநி அஸுக்ஷயகரீமிதி மாரணாத்மிகாம்| காலராத்ரிமிவேதி மத்யுரூபாமிவ||௪||–

மதுகோஶ வ்யாக்யா (விஜயரக்ஷித, ஶ்ரீகண்டதத்த கத)

ஶல்யநிமித்தாமாஹ– நஷ்டமித்யாதி| நஷ்டமதஶ்யமாநம்| கதஞ்சிதிதி வேகக்ஷயாதிகாரணாநாமநியமார்தமுக்தம்| அநுமார்கஂ மார்கஂ லக்ஷீகத்ய| கேசித் ‘அணுமார்கம்’ இதி படித்வா ஶல்யவிஶேஷணதயா யோஜயந்தி| கிந்த்வஸ்மிந் பக்ஷேऽணுமார்கத்வேநைவ ஶல்யஸ்யாதர்ஶநே ப்ரயுக்தே கதஞ்சிதிதி நிரர்தகஂ ஸ்யாத்| உதீரிதேஷ்விதி த்வகாதிஷு| பேநிலஂ பேநவந்தம்| மதிதமுந்மதிதம்| உஷ்ணமுஷ்ணஸ்பர்ஶம்| ஏதே ச தர்மாஃ ப்ரஸாரணாகுஞ்சநாதௌ சலதா ஶல்யேந மாஂஸாதிக்ஷோபேண பவந்தி||௫||

ஆதங்கதர்பண வ்யாக்யா (வாசஸ்பதி வைத்ய கத)

ஶல்யநிமித்தாமாஹ– நஷ்டமித்யாதி| நஷ்டதஶ்யமாநஂ, கதஞ்சித் ப்ரமாதாத், அநுமார்கஂ மார்கஂ லக்ஷீகத்ய| கேசித் ‘அணுமார்கம்’ இதி படந்தி| தத்ர ஶல்யவிஶேஷணதயா யோஜயந்தி| உதீரிதேஷ்விதி த்வங்மாஂஸாதிஷு பூர்வோக்தேஷு| ஸா நாடீ, பேநிலஂ பேநவர்ணம், உந்மதிதம், உஷ்ணமுஷ்ணஸ்பர்ஶம், ஏதே ச தர்மாஃ ப்ரஸாரணாதௌ சலதா ஶல்யேந மாஂஸாதிக்ஷோபேண பவந்தி||௫||–

மதுகோஶ வ்யாக்யா (விஜயரக்ஷித, ஶ்ரீகண்டதத்த கத)

அஸாத்யத்வாதிகமாஹ– நாடீத்யாதி| நநு, நாடீ த்ரிதோஷப்ரபவா ந ஸித்யேதிதி புநருக்தம், அஸுக்ஷயகரீமித்யநேநைவாஸாத்யத்வஸ்யோக்தத்வாத்| நைவம், அயஂ க்ரந்தஃ ஸுஶ்ருதேந நிதாநஸ்தாநோக்தமேவ த்ரிதோஷநாட்யா அஸாத்யத்வமநூத்ய ததந்யாஸாஂ ஶேஷத்வநிஶ்சயேந யத்நஸாத்யத்வப்ரதிபாதநாய சிகித்ஸிதே படிதஃ, ஸ ஏவாத்ர மாதவகரேண லிகித இத்யதோஷஃ||௬||

ஆதங்கதர்பண வ்யாக்யா (வாசஸ்பதி வைத்ய கத)

அஸாத்யாமாஹ– நாடீத்யாதி| ஶேஷா வாதபித்தகபஶல்யஜா இதி||௬||

மதுகோஶ வ்யாக்யா (விஜயரக்ஷித, ஶ்ரீகண்டதத்த கத)

இதி ஶ்ரீகண்டதத்தவிரசிதாயாஂ மதுகோஶவ்யாக்யாயாஂ நாடீவ்ரணநிதாநஂ ஸமாப்தம்||௪௫||

ஆதங்கதர்பண வ்யாக்யா (வாசஸ்பதி வைத்ய கத)

இதி ஶ்ரீவாசஸ்பதிவைத்யவிரசிதாயாஂ மாதவநிதாநவ்யாக்யாயாமாதங்கதர்பணாக்யாயாஂ நாடீவ்ரணநிதாநஂ ஸமாப்தம்||௪௫||