௪. தாமார்கவகல்பஃ

உக்தஸம்பந்தாத்தாமார்கவகல்போऽபிதீயதே||௧-௨||

தத்ர கர்கோடகீத்யாதிநா பர்யாயகதநம்| தாமார்கவஃ பீதகோஷகஃ||௩||

ஸ்திராஶ்ச குரவஶ்ச யே இத்யத்ர ‘கதாஃ’ இதி ஶேஷஃ||௪||-

விதிநேதி பேஷஜக்ரஹணோக்தேந விதிநா||௫||

ப்ரவாலேத்யாதிநா நவயோகாநாஹ| ப்ரவாலஸ்ய ஸ்வரஸஃ ப்ரவாலஸ்வரஸஃ| அத்ர கோவிதாராதிகஷாயைர்குடிகாகரணஂ பாநஂ ச ஜ்ஞேயம்||௬||

புஷ்பாதிஷ்வித்யாதிநா ஜீமூதககல்பவிதாநேந நிர்திஷ்டாஶ்சத்வாரஃ க்ஷீரப்ரயோகாஃ, பஞ்சமஶ்ச ஸுராயோகோऽதிதிஶ்யதே; தே ச ‘பயஃ புஷ்பேऽஸ்ய’ (க. அ. ௨) இத்யாதிநோக்தா ஜ்ஞேயாஃ| பூர்வவதிதி பூர்வேண ஸம்பத்யதே|௭|-

ஜீர்ணஶுஷ்காணாமித்யாதிநா நவகஷாயயோகாநாஹ, ததா ‘ஜாத்யாஃ’ இத்யாதிநா ஏகாதஶ கஷாயயோகாந் வக்ஷ்யதி; ஏவஂ விஂஶதிஃ கஷாயயோகாஃ ஸங்க்ரஹே வக்ஷ்யமாணாஃ பூர்யந்தே| பீஜகண்டோத்ததஂ பலமிதி யத்ர பீஜாநி பத்தாநி ஸந்தி ஸ பீஜகண்ட உத்ததோ யஸ்மிந் தத்பீஜகண்டோத்ததஂ பலம்| அத்ர ச பூர்வநிபாதாநியம ஆஹிதாக்ந்யாதிபூர்வநிபாதவத்போத்யஃ| ஏவம்பூதஂ ச பலஂ கஷாயேண ஸகுடேந பூரிதஂ ராத்ரிவ்யுஷிதஂ கர்தவ்யம்| உக்தஂ ஹி ஜதூகர்ணே- தாமார்கவகல்பே- “தாமார்கவபலேஷூத்ததபீஜமத்யேஷு ஸகுடோஷிதாஃ கோவிதாராதிகஷாயா நவ” இதி| குல்மிநாஂ சாவஸ்தாயாஂ வமநஂ ஹிதமேவ, தேநேஹ குல்மவிஷயதயா வமநோபதர்ஶநஂ ந விரோதி||௭-௮||-

தத்யாதித்யாதிநா ஏகோऽந்நயோக உச்யதே| அந்நே ச தாமார்கவஸ்ய ஸஂயோகேநைகோ யோகஃ||௯||

சூர்ணைரித்யாதிநா க்ரேயே ஏகயோகமாஹ| உத்பலாதீநாஂ சாத்ர பேதோऽவிவக்ஷிதஃ உத்பலஸ்யைக ஏவ க்ரேயயோகஃ| அத்ர ஆதிஶப்தேந ஸௌகந்திகபத்மாதீநாஂ க்ரஹணம்| ப்ரபூதஶஶ்சூர்ணைர்பாவிதாநீதி ஜ்ஞேயம்||௧௦||

சூர்ணீகதஸ்யேத்யாதிநா கோऽஶ்வஶகத்ரஸே இதி த்வௌ யோகௌ| ததா பஷதேத்யாதிதஶயோகைஃ ஸமஂ ஶகத்ரஸயோகஸம்பந்தாத்த்வாதஶ ஶகத்யோகா உச்யந்தே| பஷதஃ பிந்துசித்ரிதஹரிணஃ; ஷ்யஃ நீலாண்டஃ, குரங்கஃ சஞ்சலகதிஃ, அஶ்வதரஃ வேகஸரஃ, ஶ்வதஂஷ்ட்ரஃ சதுர்தஂஷ்ட்ரோ மகவிஶேஷஃ||௧௧-௧௨||

ஜீவகேத்யாதிநா தஶ லேஹாநாஹ| மதூலிகா ‘மர்கடஹஸ்த’ இதி க்யாதா| அத்ர லேஹேஷு தாமார்கவாதிதரத்ரவ்யசூர்ணஸ்ய ஸமாநத்வஂ; மதுஶர்கரயோஶ்ச தாவதீ மாத்ரா யாவத்யா லேஹத்வாபத்திர்பவதி| பித்தோஷ்மஸஹிதே கபே இதி உத்யதோஷ்மகுணேந பித்தேந யுக்தே கபே; அந்யே து பித்தோஷ்மஶப்தேந பித்தோஷ்மணா கதஂ ஜ்வரமாஹுஃ||௧௩-௧௪||-

தாந்யேத்யாதிநைகஂ கல்கயோகமாஹ| தாந்யதும்பருக்வாத ஏவ தாந்யதும்புருயூஷஃ| உக்தஂ ஹி ஜதூகண “தாந்யதும்புருரஸேந கல்கோ விஷநுத்” இதி||௧௫|

ஜாத்யா இத்யாதிநா ஏகாதஶகஷாயயோகாநாஹ| ஜாதீ ஸௌமநஸ்யாயிநீ, அந்யே யூதிகாஂ வதந்தி| வஶ்சீரஃ ஶ்வேதபுநர்நவா| மஹாஸஹா க்ஷுத்ரஸஹா முத்கமாஷபர்ண்யௌ| ஹைமவதீ வசா||௧௬-௧௭||-

தச்சதேத்யாதிநைகஂ கதயோகமாஹ||௧௮||

பல்லவே நவேத்யாதிஸங்க்ரஹே வ்யுத்க்ரமஸங்க்ரஹாபிதாநஂ சந்தோऽநுரோதாத்| தஶ த்வௌ சேதி த்வாதஶேத்யர்தஃ||௧௯-௨௦||

இதி ஶ்ரீசக்ரபாணிதத்தவிரசிதாயாமாயுர்வேததீபிகாயாஂ சரகதாத்பர்யடீகாயாஂ கல்பஸ்தாநே தாமார்கவகல்போ நாம சதுர்தோऽத்யாயஃ||௪||