Adhikarana அத்யாயோபக்ரமஃ · Śloka
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
அஸ்மாதநந்தரஂ சதுர்விஂஶாத்யாயாரம்பஃ| ஆஶ்சோதநாஞ்ஜநாப்யாஂ ஹி ப்ராயோ நயநஸ்ய தௌர்பல்யம்| அதஸ்தர்பணாதேருபயோகோ யுக்த இத்யாஹ
AYANAACADEMYby Dr Vijaya Dwarampudi
Open Academy navigation
௨௪. தர்பணபுடபாகவிதிரத்யாயஃ
Adhikarana தர்பணபுடபாகவிதிரத்யாயஃ (௨) · Śloka ௨
அதாதஸ்தர்பணபுடபாகவிதிமத்யாயஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ| கத்யஸுத்ரே|௨|
View original
अथातस्तर्पणपुटपाकविधिमध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| गद्यसुत्रे|२|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-தர்பணஂ ச புடபாகஶ்ச தர்பணபுடபாகௌ, தயோர்விதிஃ, தம்| ஶேஷஂ பூர்வவத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-தர்பணபுடபாகவிதிமத்யாயஂ வ்யாக்யாதுஂ ப்ரதிஜாநீதே-அதேதி|
Adhikarana தர்பணஸ்ய விஷயோ தேஶஃ காலஶ்ச (௧-௪) · Śloka ௪
நயநே தாம்யதி ஸ்தப்தே ஶுஷ்கே ரூக்ஷேऽபிகாதிதே| வாதபித்தாதுரே ஜிஹ்மே ஶீர்ணபக்ஷ்மாவிலேக்ஷணே||௧|| கச்ச்ரோந்மீலஶிராஹர்ஷஶிரோத்பாததமோர்ஜுநைஃ| ஸ்யந்தமந்தாந்யதோவாதவாதபர்யாயஶுக்ரகைஃ||௨|| ஆதுரே ஶாந்தராகாஶ்ருஶூலஸஂரம்பதூஷிகே| நிவாதே தர்பணஂ யோஜ்யஂ ஶுத்தயோர்மூர்த்தகாயயோஃ||௩|| காலே ஸாதாரணே ப்ராதஃ ஸாயஂ வோத்தாநஶாயிநஃ| |௪|
View original
नयने ताम्यति स्तब्धे शुष्के रूक्षेऽभिघातिते| वातपित्तातुरे जिह्मे शीर्णपक्ष्माविलेक्षणे||१|| कृच्छ्रोन्मीलशिराहर्षशिरोत्पाततमोर्जुनैः| स्यन्दमन्थान्यतोवातवातपर्यायशुक्रकैः||२|| आतुरे शान्तरागाश्रुशूलसंरम्भदूषिके| निवाते तर्पणं योज्यं शुद्धयोर्मूर्द्धकाययोः||३|| काले साधारणे प्रातः सायं वोत्तानशायिनः| |४|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-சக்ஷுஷி ம்லாயதி ஸதி, ததா ஸ்தப்தாதிகுணே தர்பணஂ கார்யம்| ததா, ஶீர்ணே பக்ஷ்மணீ யஸ்ய ததேவம்| ஆவிலஂ-அஸ்பஷ்டஂ, ஈக்ஷணஂ-தர்ஶநஂ, யஸ்ய ததேவம்| ஶீர்ணபக்ஷ்ம ச ததாவிலேக்ஷணஂ ச, தத்தஸ்மிந்| ததா கச்ச்ரோந்மீலாதயஃ-அக்ஷிரோகேஷு வக்ஷ்யந்தே| கச்ச்ரோந்மீலஶ்ச ஶிராஹர்ஷஶ்ச ஶிரோத்பாதஶ்ச தமஶ்சார்ஜுநஶ்ச, தைராதுரே| ததா ஸ்யந்தஶ்ச மந்தஶ்சாந்யதோவாதஶ்ச வாதபர்யாயஶ்ச ஶுக்ரகஂ ச, தைராதுரே| { ததா, நஸ்யாநர்ஹே| யதோ வக்ஷ்யதி (ஶ்லோ-௨௧)-"தர்பணஂ புடபாகஂ ச நஸ்யாநர்ஹே ந யோஜயேத்|" இதி| ததா, ஶாந்தாஃ ஶமஂ கதாஃ, ராகாஶ்ருஶூலஸஂரம்பதூஷிகா யஸ்மிந்நயநே தஸ்மிந்| கீதஶி ஸ்தாநே ? நிவாதே,-விகதாநிலே| உபலக்ஷணஂ சேதம்| விகதாதபரஜோதூமாதிக இத்யபி த்ரஷ்டவ்யம்| கீதஶயோர்மஸ்தகதேஹயோஃ ? ஶுத்தயோஃ,-யதாயோகஂ வமநவிரேசநநஸ்யைஃ கதஶுத்த்யோரித்யர்தஃ| கீதஶி காலே ? ஸாதாரணே,-வஸந்தாதிகே| கதா ? ஸாயஂ ப்ராதர்வா, தோஷதூஶ்யாத்யபேக்ஷயா| கீதஶஸ்யாதுரஸ்ய ? உத்தாநஶாயிந இதி ஶயநஸ்தஸ்யோத்தாநஸ்யேத்யர்தஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-தர்பணஸ்ய விஷயஂ தேஶஂ காலஂ சாஹ-நயந இதி| தாம்யதி-அவலோகநாஸமர்தே| ஜிஹ்யே-வக்ரே| ஆவிலேக்ஷணே-அஸ்பஷ்டதர்ஶநே| கச்ச்ரோந்மீலாதிபிர்தஶபிர்வ்யாதிபிராதுரே நிவத்தராகாதிபஞ்சகே நேத்ரே தர்பணஂ யோஜ்யம்| தச்ச நிவாதே தேஶே நஸ்யாதௌ கதே ப்ராதஃ ஸாயஂ வா யோஜ்யம்|
Adhikarana தர்பணவிதிஃ (௪-௬) · Śloka ௬
| யவமாஷமயீஂ பாலீஂ நேத்ரகோஶாத்பஹிஃ ஸமாம்||௪|| த்வ்யங்குலோச்சாஂ தடாஂ கத்வா யதாஸ்வஂ ஸித்தமாவபேத்| ஸர்பிர்நிமீலிதே நேத்ரே தப்தாம்புப்ரவிலாயிதம்||௫|| நக்தாந்த்யவாததிமிரகச்ச்ரபோதாதிகே வஸாம்| ஆபக்ஷ்மாக்ராத்|௬|
View original
| यवमाषमयीं पालीं नेत्रकोशाद्बहिः समाम्||४|| द्व्यङ्गुलोच्चां दृढां कृत्वा यथास्वं सिद्धमावपेत्| सर्पिर्निमीलिते नेत्रे तप्ताम्बुप्रविलायितम्||५|| नक्तान्ध्यवाततिमिरकृच्छ्रबोधादिके वसाम्| आपक्ष्माग्रात्|६|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-யவைர்மிஶ்ரா மாஷா யவமாஷாஃ, தைஃ கதா யா ஸா யவமாஷமயீ, தாம்| தாதஶீஂ பாலீஂ நேத்ரகோஶாத்பாஹ்யத உபயபார்ஶ்வயோஃ ஸமாஂ-அநிம்நோந்நதாஂ கத்வா, யதாயோகஂ தோஷதூஷ்யாத்யநுரோதாத் பக்வஂ கதஂ நிமீலிதே-அநுந்மிஷிதே லோசநே க்ஷிபேத்| அத பால்யா உச்ச்ராயமாஹ-த்வ்யங்குலோச்சாஂ,-த்வ்யங்குலோச்ச்ராயவதீம்| ததா தடாஂ நிபிடாஂ, யதா ஸ்நேஹோ ந ஸ்ரவேத்| கீதஶஂ ஸர்பிஃ ? தப்தேந ஜலேந ப்ரகர்ஷேண விலாயிதஂ-த்ரவீகதம்| நக்தாந்த்யேத்யாதி| ராத்ர்யந்த்யாதிஷு வஸாஂ யதாஸ்வௌஷதஸித்தாஂ ததைவ விலாயிதாமாவபேத்| கதம் ? ஆபக்ஷ்மாக்ராத்,-பக்ஷ்மாக்ராணி யாவந்நிமக்நாநி தாவத்ஸர்ஷிராதிமாவபேதிதி|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-தப்ரணவிதிமாஹ-உத்தாநஶாயிந இதி| தப்தாம்புப்ரவிலாயிதஂ-உஷ்ணாம்புகும்பீவாஷ்பேண த்ரவீகதம்| நக்தாந்த்யாதிஷு து ஸர்பிஃஸ்தாநே வஸாமாவபேத்| ஆபக்ஷ்மாக்ராத்-பக்ஷ்மாக்ரமஜ்ஜநஂ யாவத்| ஸங்க்ரஹே து (ஸூ.அ. ௩௩)-"அத திவஸஸ்யாஷ்டமே பாகே கதே ஶேஷே வா நிர்வாதாதபரஜோதூமே கதநீலபீதாந்யதரஜவநிகேக் வேஶ்மநி ஜீர்ணபுக்தஸ்ய ஸுகஶயநகதஸ்யோத்தாநஸ்ய ஸுமதிதமாஶபிஷ்டகல்கேந நேத்ரகோஶாத்பஹிர்வ்த்யங்குலோச்ச்ராயாவாதாரௌ பரிமண்டலாவஸம்பாதௌ ஸமாவபரிஸ்ராவிணௌ கத்வா, தத்ரோஷ்ணோதகப்ரவிலீநஂ நிமீலிதே நேத்ரே யதார்ஹௌஷதவிபக்வஂ க்ஷீரஂ ஸர்பிர்மண்டஂ வா ஸேசயேத்| யாவந்நிமக்நாந்யக்ஷிபக்ஷ்மாணி ப்ரூரோமாணி ச|" இதி|
Adhikarana தர்பணதாரணாவதிஃ (௬-௮) · Śloka ௮
| அதோந்மேஷஂ ஶநகைஸ்தஸ்ய குர்வதஃ||௬|| மாத்ரா விகணயேத்தத்ர வர்த்மஸந்திஸிதாஸதே| தஷ்டௌ ச க்ரமஶோ வ்யாதௌ ஶதஂ த்ரீணி ச பஞ்ச ச||௭|| ஶதாநி ஸப்த சாஷ்டௌ ச, தஶ மந்தே, தஶாநிலே| பித்தே ஷட், ஸ்வஸ்தவத்தே ச பலாஸே பஞ்ச தாரயேத்||௮||
View original
| अथोन्मेषं शनकैस्तस्य कुर्वतः||६|| मात्रा विगणयेत्तत्र वर्त्मसन्धिसितासते| दृष्टौ च क्रमशो व्याधौ शतं त्रीणि च पञ्च च||७|| शतानि सप्त चाष्टौ च, दश मन्थे, दशानिले| पित्ते षट्, स्वस्थवृत्ते च बलासे पञ्च धारयेत्||८||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-அத-கதாத்யாவபநாதநந்தரஂ, ஶநைஃஶநைருந்மீலநஂ விதததஸ்தஸ்ய-ஆதுரஸ்ய, மாத்ராஃ-பூர்வோக்தாஃ, விகணயேத்| தத்ர-தஸ்மிந் வர்த்மாதிகே வ்யாதௌ ஸர்பிஷி க்ஷிப்தே, ஶதஸங்க்யாதீர்மாத்ரா விகணயேத் க்ரமேண| தத்ர வர்த்மரோகே மாத்ராஶதம், ஸந்திரோகே த்ரீணி ஶதநி, ஸிதரோகே பஞ்ச ஶதாநி, அஸிதரோகே ஸப்த ஶதாநி, தஷ்டிரோகேऽஷ்டௌ ஶதாநி, தாரயேதிதி க்ரமார்தஃ| யதாஸங்க்யேந மந்தாக்யே ரோகே தஶ ஶதாநி, வாதரோகே தஶைவ ஶதாநி, பித்தரோகே ஷட் ஶதாநி, ஸ்வஸ்தவத்தே ச ஷட் ஶதாநி, கபே பஞ்ச ஶதாநி,தாரயேத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-தர்பணதாரணாவதிமாஹ-அதேதி| வர்த்மரோகே ஏகஶதம், ஸந்திரோகே த்ரீணி ஶதாநி, ஸிதரோகே பஞ்ச, அஸ்திரோகே ஸப்த, தஷ்டிரோகேऽஷ்டௌ, ததா மந்தே தஶ, வாதே தஶ, பித்தே ஸ்வஸ்தவத்தே ச ஷட், பலாஸே பஞ்ச, தாரயேத்|
Adhikarana தர்பணாநந்தரஂ கத்யம் (௯) · Śloka ௯
கத்வாऽபாங்கே ததோ த்வாரஂ ஸ்நேஹஂ பாத்ரே நிகாலயேத்| பிபேச்ச தூமஂ, நேக்ஷேத வ்யோம ரூபஂ ச பாஸ்வரம்||௯||
View original
कृत्वाऽपाङ्गे ततो द्वारं स्नेहं पात्रे निगालयेत्| पिबेच्च धूमं, नेक्षेत व्योम रूपं च भास्वरम्||९||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-{ ததஃ-} யதோக்தமாத்ராதாரணாதநந்தரஂ, அபாங்கதேஶே பால்யா த்வாரஂ கத்வா ஸ்நேஹஂ பாஜநே நிக்ஷிபேத்| ததஃ ஸக்துபிண்ட்யாऽக்ஷிகோஶஂ ப்ரமஜ்ய ஸ்நேஹேரிதகபோபஶாந்தயே தூமஂ ச பிபேத், ந கேவலஂ தர்பணஂ குர்யாத்| ப்ரக்ஷாலிதநேத்ரஂ சைநஂ மாத்ரயாऽऽமயாதிவஶேந போஜயேத்| ததா, நபோ ந பஶ்யேத்பாஸ்வரஂ ரூபஂ ச| உபலக்ஷணஂ சேதம்| ஆதபாத்யபி பாஸ்வரஂ ந பஶ்யேத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-தர்பணாநந்தரஂ கத்யமாஹ-கத்வாऽபாங்க இதி|
Adhikarana வாதாதிபேதேந தர்பணாவத்திஃ ஆவத்யவதிஃ (௧௦) · Śloka ௧௦
இத்தஂ ப்ரதிதிநஂ வாயௌ, பித்தே த்வேகாந்தரஂ, கபே| ஸ்வஸ்தே ச ஹ்யந்தரஂ தத்யாதாதப்தேரிதி யோஜயேத்||௧௦||
View original
इत्थं प्रतिदिनं वायौ, पित्ते त्वेकान्तरं, कफे| स्वस्थे च ह्यन्तरं दद्यादातृप्तेरिति योजयेत्||१०||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-இத்தஂ-அநேந க்ரமேண, பவநே ப்ரத்யஹஂ தர்பணஂ தத்யாத்| பித்தே புநரேகாந்தரஂ தர்பணஂ தத்யாத்| கபே ஸ்வஸ்தே ச த்விதிநாந்தரஂ யோஜயேத்| இதி-ஏவஂ, யாவந்நயநஸ்ய தப்திஃ ஸ்யாத்தாவத்தர்பணஂ யோஜ்யம்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-வாதாதிபேதேந தர்பணாவத்திமாஹ-இத்தமிதி| ஆவத்த்யவதிமாஹ-ஆதப்தேரிதி|
Adhikarana தத்பாதத்பாதிதத்பலக்ஷணம் (௧௧) · Śloka ௧௧
தப்தஸ்ய கிஂ லக்ஷணஂ ? இத்யாஹ ப்ரகாஶக்ஷமதா ஸ்வாஸ்த்யஂ விஶதஂ லகு லோசநம்| தப்தே, விபர்யயோऽதப்தேऽதிதப்தே ஶ்லேஷ்மஜா ரூஜஃ||௧௧||
View original
तृप्तस्य किं लक्षणं ? इत्याह प्रकाशक्षमता स्वास्थ्यं विशदं लघु लोचनम्| तृप्ते, विपर्ययोऽतृप्तेऽतितृप्ते श्लेष्मजा रूजः||११||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ப்ரகாஶக்ஷமத்வாதிகஂ ஸம்யக்தப்தஸ்ய லக்ஷணம்| ப்ரகாஶக்ஷமதா-ப்ரபாபாஸ்வராதிரூபஸஹத்வம்| அதப்தே-அஜாதாயாஂ தப்தௌ, பிபர்யயஃ-ப்ரகாஶாக்ஷமதாதிகஃ| அதிதப்தே ஸதி கபோத்பவாஃ கண்டூபைச்சில்யாதிகா ருஜஃ ஸ்யுஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-தப்தலக்ஷணமாஹ-ப்ரகாஶக்ஷமதேதி| அதப்தலக்ஷணமாஹ-விபர்யய இதி| அதிதபலக்ஷணமாஹ-தப்தேऽதீதி|
Adhikarana புடபாகஸ்ய விஷயஃ (௧௨-௧௩) · Śloka ௧௩
ஸ்நேஹபீதா தநுரிவ க்லாந்தா தஷ்டிர்ஹி ஸீததி| தர்பணாநந்தரஂ தஸ்மாதக்பலாதாநகாரிணம்||௧௨|| புடபாகஂ ப்ரயுஞ்ஜீத பூர்வோக்தேஷ்வேவ யக்ஷ்மஸு| |௧௩|
View original
स्नेहपीता तनुरिव क्लान्ता दृष्टिर्हि सीदति| तर्पणानन्तरं तस्मादृग्बलाधानकारिणम्||१२|| पुटपाकं प्रयुञ्जीत पूर्वोक्तेष्वेव यक्ष्मसु| |१३|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஸ்நேஹபீதா தஷ்டிஃ க்லாந்தா தநுரிவ யதோऽவஸீததி, தஸ்மாத்காரணாத் தர்பணாதநந்தரஂ புடபாகஂ ப்ரயுஞ்ஜீத| கீதஶம் ? தஶோர்பலஂ தக்பலஂ, தஸ்யாதாநஂ-ப்ரபந்தேந வத்திஃ, தத்கரோதீதி தக்பலாதாநகாரிணம்| ஹேதௌ த்விதீயா, தக்பலாதாநகாரித்வாத் ப்ரயுஞ்ஜீதேத்யர்தஃ| பூர்வோக்தேஷ்வேவ-தர்பணோக்தேஷ்வாமயேஷு|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-புடபாகஸ்ய விஷயமாஹ-ஸ்நேஹபீதேதி| ஸ்நேஹபீதா-பீதஸ்நேஹா| பூர்வோக்தேஷு யக்ஷமஸு-ரோகேஷு|
Adhikarana புடபாகஸ்ய த்ரைவித்யஂ ஸவிஷயம் (௧௩-௧௪) · Śloka ௧௪
| ஸ வாதே ஸ்நேஹநஃ ஶ்லேஷ்மஸஹிதே லேகநோ ஹிதஃ||௧௩|| தக்தௌர்பல்யேऽநிலே பித்தே ரக்தே ஸ்வஸ்தே ப்ரஸாதநஃ| |௧௪|
View original
| स वाते स्नेहनः श्लेष्मसहिते लेखनो हितः||१३|| दृग्दौर्बल्येऽनिले पित्ते रक्ते स्वस्थे प्रसादनः| |१४|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஸ ச-புடபாகோ, வாதே ஸ்நேஹநோ ஹிதஃ| கபஸஹிதே மாருதே லேகநோ ஹிதஃ| தஷ்டிதௌர்பல்யாதிஷு ப்ரஸாதநோ ஹிதஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-புடபாகஸ்ய த்ரைவித்யஂ ஸவிஷயமாஹ-ஸ வாத இதி|
Adhikarana ஸ்நேஹநஸ்ய த்ரவ்யாணி (௧௪-௧௫) · Śloka ௧௫
இதாநீமேஷாஂ புடபாகாநாஂ கல்பநாமாஹ | பூஶயப்ரஸஹாநூபமேதோமஜ்ஜவஸாமிஷைஃ||௧௪|| ஸ்நேஹநஂ பயஸா பிஷ்டைர்ஜீவநீயைஶ்ச கல்பயேத்| |௧௫|
View original
इदानीमेषां पुटपाकानां कल्पनामाह | भूशयप्रसहानूपमेदोमज्जवसामिषैः||१४|| स्नेहनं पयसा पिष्टैर्जीवनीयैश्च कल्पयेत्| |१५|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-பூஶயாஃ- பிலேஶயா பேககோதாத்யாஃ, ப்ரஸஹாஃ-கோகராதயஃ, ஆநூபாஃ-மஹாமகவாரிசரவாரிஶயாஃ, தேஷாஂ மேதோமஜ்ஜவஸாமிஷாணி, தைஃ| ததா, ஜீவநீயைஃ-ஜீவந்தீகாகோல்யாதிபிஶ்ச, க்ஷீரபிஷ்டைஃ ஸ்நேஹநஂ புடபாகஂ கல்பயேத்வைத்யஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-ஸ்நேஹநஸ்ய த்ரவ்யாண்யாஹ-பூஶயேதி| பூஶயாஃ பிலேஶயாஃ|
Adhikarana லேகநஸ்ய த்ரவ்யாணி (௧௫-௧௬) · Śloka ௧௬
| மகபக்ஷியகந்மாஂஸமுக்தாயஸ்தாம்ரஸைந்தவைஃ||௧௫|| ஸ்ரோதோஜஶங்கபேநாலைர்லேகநஂ மஸ்துகல்கிதைஃ| |௧௬|
View original
| मृगपक्षियकृन्मांसमुक्तायस्ताम्रसैन्धवैः||१५|| स्रोतोजशङ्खफेनालैर्लेखनं मस्तुकल्कितैः| |१६|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-மகாஃ-ஹரிணாத்யாஃ, பக்ஷிணோ-லாவாத்யாஃ, தேஷாஂ யகந்மாஂஸாநி, தைஃ| ததா, முக்தாதிபிர்மஸ்துகல்கிதைர்லேகநஂ புடபாகஂ கல்பயேத்வைத்யஃ| ப்ரஸஹாநாஂ மகபக்ஷிணாஂ ஸ்நேஹநே புடபாக உபயுக்தத்வாத் ஜாங்கலா ஏவ மகபக்ஷிணோऽத்ர க்ராஹ்யாஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-லேகநஸ்ய த்ரவ்யாண்யாஹ-மகபக்ஷீதி| பக்ஷிணோவிஷ்கிரப்ரதுதாஃ|
Adhikarana ப்ரஸாதநஸ்ய த்ரவ்யாணி (௧௬-௧௭) · Śloka ௧௭
| மகபக்ஷியகந்மஜ்ஜவஸாந்த்ரஹதயாமிஷைஃ||௧௬|| மதுரைஃ ஸகதைஃ ஸ்தந்யக்ஷீரபிஷ்டைஃ ப்ரஸாதநம்| |௧௭|
View original
| मृगपक्षियकृन्मज्जवसान्त्रहृदयामिषैः||१६|| मधुरैः सघृतैः स्तन्यक्षीरपिष्टैः प्रसादनम्| |१७|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-மகபக்ஷ்யாதீநாஂ யகந்மஜ்ஜவஸாஹதயாமிஷாணி, தைஃ| ததா, மதுரைஃ-மதுரவர்கோக்தைஃ, கதாந்விதைஃ ஸ்தந்யக்ஷீரபிஷ்டைஃ ப்ரஸாதநஂ புடபாகஂ கல்பயேத்வைத்யஃ| அத்ர ஸ்தந்யஂ ஸ்த்ரியா ஏவ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-ப்ரஸாதநஸ்ய த்ரவ்யாண்யாஹ-மகபக்ஷியகதிதி| மதுரைஃ-ஜீவநீயைஃ|
Adhikarana புடபாகஸ்ய ஸாதநம் புடபாகவிதிஃ (௧௭-௧௯) · Śloka ௧௯
அதுநா புடபாகஸ்ய கல்பநாமாஹ பில்வமாத்ரஂ பதக் பிண்டஂ மாஂஸபேஷஜகல்கயோஃ||௧௭|| உருபூகவடாம்போஜபத்ரைஃ ஸ்நேஹாதிஷு க்ரமாத்| வேஷ்டயித்வா மதா லிப்தஂ தவதந்வநகோமயைஃ||௧௮|| பசேத்ப்ரதீப்தைரக்ந்யாபஂ பக்வஂ நிஷ்பீட்ய தத்ரஸம்| நேத்ரே தர்பணவத்யுஞ்ஜ்யாத்|௧௯|
View original
अधुना पुटपाकस्य कल्पनामाह बिल्वमात्रं पृथक् पिण्डं मांसभेषजकल्कयोः||१७|| उरुबूकवटाम्भोजपत्रैः स्नेहादिषु क्रमात्| वेष्टयित्वा मृदा लिप्तं धवधन्वनगोमयैः||१८|| पचेत्प्रदीप्तैरग्न्याभं पक्वं निष्पीड्य तद्रसम्| नेत्रे तर्पणवद्युञ्ज्यात्|१९|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-மாஂஸஂ ச பேஷஜகல்கஶ்ச தயோஃ பதக் பலமாத்ரஂ பிண்டமேரண்டாதிபத்ரைர்வேஷ்டயித்வா கஷ்ணமத்திகயா லிப்தஂ வத்தவைத்யவ்யவஹாராத் த்வ்யங்ஹ்குலோத்ஸேதஂ மத்திகாலேபஂ கத்வா க்ரமேண தவாதீந்தநைஃ ப்ரதீப்தைஃ பசேத்| தத்ர ஸ்நேஹநே புடபாக ஏரண்டபத்ரைர்வேஷ்டநஂ தவகாஷ்டைஃ ப்ரதீபநம், லேகநே வடபத்ரைர்வேஷ்டநஂ தந்வநேந்தநேந ப்ரதீபநம், ப்ரஸாதநே ஜலஜபத்ரைர்வேஷ்டநஂ கோமயேந்தநேந ப்ரதீபநம், இதி க்ரமார்தஃ| அக்ந்யாபஂ-அக்நிவர்ணஂ ஸத், பக்வஂ ஜ்ஞாத்வா, அபநீதபத்ரஂ விதாய, வாஸஸா நிஷ்பீட்ய, தத்ரஸஂ நயநே தர்பணமிவ யுஞ்ஜ்யாத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-புடபாகஸ்ய ஸாதநமாஹ-பில்வமாத்ரமிதி| மாஂஸபீண்டமௌஷதபிண்டஂ ச பதக் பில்வமாத்ரமேகீகதஂ ஸ்நேஹநாதிஷ்வேரண்டாதிபத்ரைஃ க்ரமாத்வேஷ்டிதஂ குஶமுஞ்ஜஸூத்ராந்யதமேந பத்தஂ ததோ வ்த்யங்குலோத்ஸேதேந மல்லிப்தஂ தவாதீந்தநைஃ பசேத்| ஸங்க்ரஹே து (ஸூ.அ.௩௩)-"தவதந்வநமதூகந்யக்ரோதகாஶ்மர்யராஜாதநார்ஜுநநக்தமாலபாடலீநாமந்யதமைஃ காஷ்டைஃ ஶகதா வா கோமஹிஷயோஃ பசேத்|" இதி| புடபாகவிதிமாஹ-அக்ந்யாபமிதி| தஂ பிண்டமக்நிவர்ணத்வேந பக்வஂ ஜ்ஞாத்வா நிஷ்பீட்ய ரஸஂ தர்பணவத்யுஞ்ஜ்யாத்|
Adhikarana புடபாகதாரணவிதிஃ (௧௯-௨௦) · Śloka ௨௦
| ஶதஂ த்வே த்ரீணி தாரயேத்||௧௯|| லேகநஸ்நேஹநாந்த்யேஷு| |௨௦|
View original
| शतं द्वे त्रीणि धारयेत्||१९|| लेखनस्नेहनान्त्येषु| |२०|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-லேகநாதிஷு ஶதாதீநி தாரயேத்| தத்ர லேகநே ஶதஂ மாத்ராணாஂ தாரயேத்| ஸ்நேஹநே த்வே ஶதே| அந்த்யே-ப்ரஸாதநே, த்ரீணி ஶதாநி தாரயேத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-புடபாகதாரணாவதிமாஹ-ஶதமிதி| அந்த்யஃ-ப்ரஸாதநஃ|
Adhikarana புடபாகாநாமுஷ்ணஶீதபேதஃ (௨௦) · Śloka ௨௦
கோஷ்ணௌ பூர்வௌ, ஹிமோऽபரஃ| |௨௦|
View original
कोष्णौ पूर्वौ, हिमोऽपरः| |२०|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-பூர்வோ-ஸ்நேஹநலேகநௌ, கோஷ்ணௌ யோஜ்யௌ| ஹிமோऽபரஃ-ப்ரஸாதநாக்யஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-புடபாகாநாமுஷ்ணஶீதபேதமாஹ-கோஷ்ணாவிதி|
Adhikarana லேகநஸ்நேஹாநயோரந்தே கத்யம் (௨௦) · Śloka ௨௦
| தூமபோऽந்தே தயோரேவ|௨௦|
View original
| धूमपोऽन्ते तयोरेव|२०|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-தயோஃ-ஆத்யயோஃ புடபாகயோஃ, அந்தே தூமபஃ ஸ்யாத்| ஸ்நேஹேரிதகபோபஶாந்த்யை, ந து ப்ரஸாதநாந்தே, இத்யேவஶப்தார்தஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-லேகநஸ்நேஹநயோரநந்தரகத்யமாஹ-தூமப இதி|
Adhikarana புடபாகஸ்ய ஸம்யக்யோகாதி லக்ஷணம் (௨௦) · Śloka ௨௦
| யோகாஸ்தத்ர ச தப்திவத்||௨௦||
View original
| योगास्तत्र च तृप्तिवत्||२०||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-தத்ர ச-தேஷு புடபாகேஷு, யோகாஸ்தர்பண இவ ஸ்யுஃ| தப்திவதிதி ஸப்தம்யந்தாத்வதிஃ| யோகா இதி பஹுவசநநிர்தேஶாத் ஸம்யக்யோகாயோகாதியோகா கஹ்யந்தே|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-புடபாகஸ்ய ஸம்யக்யோகாதிலக்ஷணமாஹ-யோகா இதி|
Adhikarana தர்பணபுடபாகநிஷேதஃ (௨௧) · Śloka ௨௧
தர்பணஂ புடபாகஂ ச நஸ்யாநர்ஹே ந யோஜயேத்| |௨௧|
View original
तर्पणं पुटपाकं च नस्यानर्हे न योजयेत्| |२१|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-தர்பணபுடபாகௌ நஸ்யாயோக்யே ந யோஜயேத்| நஸ்யாநர்ஹாஃ-"யோஜ்யேந்ந து நாவநம்|" இத்யாத்யுக்தாஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-நிஷித்தநஸ்யாநாஂ தர்பணபுடபாகௌ நிஷேததிதர்பணமிதி|
Adhikarana தர்பணபுடபாகயோராசாரஃ (௨௧-௨௧.௫) · Śloka ௨௧
யாவந்த்யஹாநி யுஞ்ஜீத த்விஸ்ததோ ஹிதபாக்பவேத்||௨௧|| மாலதீமல்லிகாபுஷ்பைர்பத்தாக்ஷோ நிவஸேந்நிஶாம்||௨௧.௫||
View original
यावन्त्यहानि युञ्जीत द्विस्ततो हितभाग्भवेत्||२१|| मालतीमल्लिकापुष्पैर्बद्धाक्षो निवसेन्निशाम्||२१.५||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-யாவந்த்யஹாநி-யாவந்மாத்ராணி திநாநி, தர்பணபுடபாகௌ குர்வீத ததோ த்விகுணாநி திநாநி ஹிதஸேவீ ஸ்யாத்| கததர்பண புடபாகோ மாலத்யாதிபுஷ்பைர்பத்தாக்ஷஃ ஸந் விபாவரீஂ வஸேத்| மாலதீ-ஸுமநாஃ| மல்லிகா-கந்தவார்ஷிகா|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-தர்பணபுடபாகயோராசாரமாஹ-யாவந்தீதி| ஸங்க்ரஹே து (ஸூ.அ. ௩௩)-"ததா பக்வாதிஸாரேऽபி புடபாகஸ்யாயமேவ விதிரிதி| பவதி சாத்ர| ஸேகேऽஞ்ஜநே தர்பணே ச புடபாகே ச யே கதாஃ| ஜாயந்தே விதிவித்ப்ரஂஶாத்யதாஸ்வஂ தாந் ப்ரஸாதயேத்||" இதி|
Adhikarana நேத்ரரக்ஷணே யத்நஃ கார்யஃ (௨௪) · Śloka ௨௪
ஸர்வாத்மநா நேத்ரபலாய யத்நஂ குர்வீத நஸ்யாஞ்ஜநதர்பணாத்யைஃ| தஷ்டிஶ்ச நஷ்டா விவிதஂ ஜகச்ச தமோமயஂ ஜாயத ஏகரூபம்||௨௨.௫|| இதி ஶ்ரீவைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸூநுஶ்ரீமத்வாக்படவிரசிதாயாமஷ்டாங்கஹதயஸஂஹிதாயாஂ ஸூத்ரஸ்தாநே தர்பணபுடபாகவிதிர்நாம சதுர்விஂஶோऽத்யாயஃ||௨௪||
View original
सर्वात्मना नेत्रबलाय यत्नं कुर्वीत नस्याञ्जनतर्पणाद्यैः| दृष्टिश्च नष्टा विविधं जगच्च तमोमयं जायत एकरूपम्||२२.५|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां सूत्रस्थाने तर्पणपुटपाकविधिर्नाम चतुर्विंशोऽध्यायः||२४||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஸர்வேண ப்ரகாரேண நேத்ரபலாய-சக்ஷுஃஸாமர்த்யாய, நஸ்யாதிபிர்யத்நஂ குர்யாத்| தஷ்டிஶ்சேதி ச ஹேதௌ| யதோ தஷ்டிர்யதி ந ஸ்யாத்ததோ ஜகத்விவிதமபி தமோமயஂ-அந்தகாரரூபஂ, ஏகரூபஂ-ஏகலக்ஷணஂ, ஸம்பத்யத இதி| உபஜாதிர்வத்தம்| இதி ஶ்ரீமகாங்கதத்தபுத்ரஶ்ரீமதருணதத்தவிரசிதாயாமஷ்டாங்கஹதயடீகாயாஂ ஸர்வாங்கஸுந்தராக்யாயாஂ ஸூத்ரஸ்தாநே தர்பணபுடபாகவிதிர்நாம சதுர்விஂஶோऽத்யாயஃ ஸமாப்தஃ|| ௨௪||
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-நேத்ரரக்ஷணே யத்நஃ கார்ய இத்யாஹ-ஸர்வாத்மநேதி| தஷ்டிஶ்சேதி சஶப்தஶ்சேதர்தே| இதி ஹேமாத்ரிடீகாயாமாயுர்வேதரஸாயநே| தக்தர்பணப்ரகரணம் ஸாமஸ்த்யேந நிரூபிதம்|| ௨௪||