Adhikarana அத்யாயோபக்ரமஃ · Śloka
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ரஸபேதீயாதநந்தரஂ தோஷாதிவிஜ்ஞாநீய ஆரப்யதே| யதோ "தோஷபேஷஜவஶாதுபயோஜ்யாஃ" இத்யுக்தம், அத ஈதக்ஸ்வரூபாஸ்தே தோஷா இதி ஜ்ஞாபநார்தமத்யாயோऽயமுச்யதே-
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
௦
Adhikarana தோஷாதிவிஜ்ஞாநீயாத்யாயஃ (௨) · Śloka ௨
ரஸபேதீயாதநந்தரஂ தோஷாதிவிஜ்ஞாநீய ஆரப்யதே| யதோ "தோஷபேஷஜவஶாதுபயோஜ்யாஃ" இத்யுக்தம், அத ஈதக்ஸ்வரூபாஸ்தே தோஷா இதி ஜ்ஞாபநார்தமத்யாயோऽயமுச்யதே - - - - அதாதோ தோஷாதிவிஜ்ஞாநீயமத்யாயஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ| கத்யஸூத்ரே||௨||
रसभेदीयादनन्तरं दोषादिविज्ञानीय आरभ्यते| यतो "दोषभेषजवशादुपयोज्याः" इत्युक्तम्, अत ईदृक्स्वरूपास्ते दोषा इति ज्ञापनार्थमध्यायोऽयमुच्यते - - - - अथातो दोषादिविज्ञानीयमध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| गद्यसूत्रे||२||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-தோஷா ஆதயோ யேஷாஂ தே-தோஷாதயஃ, தேஷாஂ விஜ்ஞாநஂ-ப்ராகதேந வைகதேந ச ஸ்வரூபேணா ௯ வகமஃ, தஸ்மை ஹிதோ யஃ, தமத்யாயஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| ஆதிஶப்தேந தாதவோ மலாஶ்ச ஸங்க்ரஹ்யந்தே| தத்ஸ்வரூ ௧௦ பாவகமேந ச த ஏவ தோஷாஃ ஸம்யக்ஜ்ஞாதா பவந்தி| தாதூநாஂ மலாநாஂ ச தோஷாதாரபூதத்வாத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-ஹேதுஸ்கந்தாநந்தரஂ லக்ஷணஸ்கந்தமாரபதே| தத்ர தோஷாதிவிஜ்ஞாநீயமத்யாயஂ வ்யாக்யாதுஂ ப்ரதிஜாநீதே-அதேதி| தோஷாதிவிஜ்ஞாநாதீநத்வால்லக்ஷணஸ்ய| தோஷதூஷ்யவைஷம்யஂ ச ரோகலக்ஷணம்| வைஷம்யஜ்ஞாநஂ ச ஸாம்யஜ்ஞாநாதீநம்| அத ஏவாதௌ ஸாம்யஜ்ஞாநம்|
Adhikarana தேஹஸ்ய மூலஂ தோஷாதயஃ (௧) · Śloka ௧
தோஷதாதுமலா மூலஂ ஸதா தேஹஸ்ய--| |௧|
दोषधातुमला मूलं सदा देहस्य--| |१|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-தோஷாஃ-வாதாதயஃ, தாதவோ-ரஸாதயஃ, மலாஃ-மூத்ராதயஃ, தே தேஹஸ்ய மூலமிவ மூலம்| யதா,-வக்ஷஸ்ய ஸ்கந்தஶாகாதியுக்தஸ்ய மூலஂ ப்ரதாநம், ததாரப்தத்வாத்| ததா,-தேஹஸ்ய தோஷதாதுமலாஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-தத்ர ஸாம்யபலமாஹ-தோஷதாதுமலா இதி| தோஷா-வாதாதயஃ| தாதவோ-ரஸாதயஃ| மலாஃ-புரீஷாதயஃ| மூலஂ-காரணம்| ஸதா-ஸர்வாஸு ஜந்மாத்யவஸ்தாஸு| ஸமா இதி ப்ரகரணால்லப்யதே|
Adhikarana வாயோஃ ஸாம்யலக்ஷணம், பித்தஸ்ய ஸாம்யலக்ஷணம், ஶ்ச்லேஷ்மணஃ ஸாம்யலக்ஷணம் (௧-௩) · Śloka ௩
தஂ சலஃ| உத்ஸாஹோச்ச்வாஸநிஶ்வாஸசேஷ்டாவேகப்ரவர்தநைஃ||௧|| ஸம்யக்கத்யா ச தாதூநாமக்ஷாணாஂ பாடவேந ச| அநுகஹ்ணாத்யவிகதஃ, பித்தஂ பக்த்யூஷ்மதர்ஶநைஃ||௨|| க்ஷுத்தட்ருசிப்ரபாமேதாதீஶௌர்யதநுமார்தவைஃ| ஶ்லேஷ்மா ஸ்திரத்வஸ்நிக்தத்வஸந்திபந்தக்ஷமாதிபிஃ||௩||
तं चलः| उत्साहोच्छ्वासनिश्वासचेष्टावेगप्रवर्तनैः||१|| सम्यग्गत्या च धातूनामक्षाणां पाटवेन च| अनुगृह्णात्यविकृतः, पित्तं पक्त्यूष्मदर्शनैः||२|| क्षुत्तृड्रुचिप्रभामेधाधीशौर्यतनुमार्दवैः| श्लेष्मा स्थिरत्वस्निग्धत्वसन्धिबन्धक्षमादिभिः||३||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-தஂ ச-தேஹஂ, சலோ-வாயுஃ, உத்ஸாஹாதிபிரநுகஹ்ணாதி-உபகுருதே| உத்ஸாஹஃ-ஸர்வசேஷ்டாஸூத்யோகஃ, உச்ச்வாஸஃ-ஊர்த்வஂ ஶ்வஸநஂ ஶ்வாஸமுக்திஃ, நிஶ்வாஸஃ-ஶ்வாஸஸ்ய ஶரீராந்தஃ ப்ரவேஶநம், சேஷ்டநஂ-சேஷ்டா வாக்காயமநோவ்யாபாரஃ, வேகாநாஂ ப்ரவர்தநஂ-வாதவிண்மூத்ராதீநாஂ பஹிர்நிரஸநம், ஏதைஶ்ச மாருதோ தேஹமநுகஹ்ணாதி| பித்தஂ பக்த்யாதிபிரநுகஹ்ணாதி| பக்திஃ-பாகஃ| ஊஷ்மா-ஔஷ்ண்யம்| தர்ஶநஂ-தஷ்டிஃ| மேதா-புத்திவிஶேஷஃ| தீஃ-ப்ரஜ்ஞா| ஶௌர்யஂ-பௌருஷம்| தநுமார்தவஂ-ஶரீரமதுத்வம்| ஶ்லேஷ்மா ஸ்திரத்வாதிபிரநுகஹ்ணாதி| க்ஷமா-க்ஷாந்திஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-வாயோஃ ஸாம்யஂ லக்ஷயதி-தஂ சல இதி| தஂ-தேஹம்| சலோ-வாயுஃ| உத்ஸாஹஃ-அத்யவஸாயஃ| உச்ச்வாஸஃ-ஶ்வாஸநிர்கமஃ| நிஶ்வாஸஃ-ஶ்வாஸப்ரவேஶஃ| சேஷ்டா-கமநாதிக்ரியா| வேகப்ரவர்தநஂ-விண்மூத்ராதிப்ரவத்திஃ| தாதூநாஂ ஸம்யக்கதிஃ-மார்கேணாத்ருதவிலம்பிதஸஞ்சாரஃ| அக்ஷாணாஂ பாடவஂ-இந்த்ரியாணாஂ விஷயக்ரஹணஸாமர்த்யம்| அநுகஹ்ணாதி-உபகரோதி| அவிகதஃ-ஸமஃ| பித்தஸ்ய ஸாம்யஂ லக்ஷயதி-பித்தமிதி| பக்திஃ-பாகஃ| ஊஷ்மா-ஔஷ்ண்யம்| தர்ஶநஂ-சாக்ஷுஷஜ்ஞாநம்| க்ஷத்-புபுக்ஷா| தட்-பிபாஸா| ருசிஃ-ப்ரீதிஃ| ப்ரபா-காந்திஃ| மேதா-ஜ்ஞாநதாரணம்| தீஃ-ஜ்ஞாநம்| ஶௌர்யஂ-பலம்| தநுத்வஂ-அஸ்தூலத்வம்| மார்தவஂ-ஸௌகுமார்யம்| ஶ்லேஷ்மணஃ ஸாம்யஂ லக்ஷயதி-ஶ்லேஷ்மேதி| ஸ்திரத்வஂ-தடாங்கத்வம்| ஸ்நிக்தத்வஂ-ஸ்நேஹாக்தத்வமிவ| ஸந்திபந்தஃ-ஸுஶ்லிஷ்டஸந்தித்வம்| க்ஷமா-ஸஹிஷ்ணுத்வம்| ஆதிஶப்தாதலௌல்யாதயஃ| "தமநுகஹ்ணாத்யவிகதஃ" இதி வாக்யத்வயேऽநுவர்ததே|
Adhikarana தாதூநாஂ ஶ்ரேஷ்டகர்மாணி (௪) · Śloka ௪
இதாநீஂ தாதூநாஂ கர்மாண்யாஹ - - - - ப்ரீணநஂ ஜீவநஂ லேபஃ ஸ்நேஹோ தாரணபூரணே| கர்போத்பாதஶ்ச தாதூநாஂ ஶ்ரேஷ்டஂ கர்ம க்ரமாத்ஸ்மதம்||௪||
इदानीं धातूनां कर्माण्याह - - - - प्रीणनं जीवनं लेपः स्नेहो धारणपूरणे| गर्भोत्पादश्च धातूनां श्रेष्ठं कर्म क्रमात्स्मृतम्||४||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ப்ரீணநாதீநி கர்மாணி ரஸாதீநாஂ க்ரமாத்-க்ரமேண ஶ்ரேஷ்டாநி ஸ்மதாநி, முநிபிரிதி ஶேஷஃ| ஸங்க்ரஹோக்தாநி மத்யமாந்யபராணி கர்மாண்யேஷாஂ ஸந்த்யேவ| யதா,-ரஸஸ்ய துஷ்டிரக்தபுஷ்ட்யாதிகஂ கர்ம, ரக்தஸ்ய ச வர்ணப்ரஸாதோ மாஂஸபோஷணம், மாஂஸஸ்ய பலஂ மேதஃபுஷ்டீ ச மேதஸஃ ஸ்வேததார்ட்யாஸ்திபுஷ்டயஶ்ச, அஸ்த்நோ மஜ்ஜபோஷணம், மஜ்ஜ்ஞோ பலமஸ்திபூரணஂ ஶுக்ரபுஷ்டிஶ்ச, ஶுக்ரஸ்ய ஹர்ஷோ பலஂ ச, ஏதைர்தாதவோ தேஹமநுகஹ்ணந்தீத்யர்தஃ| ப்ரீணநஂ-ஆப்யாயநம்| ரஸோ ஹி ஸம்யகப்யவஹரதஃ ஸ்ரோதாஂஸி ப்ரவிஶ்யேந்த்ரியப்ரஸாதமபிநிர்வர்தயந் மநஸஃ ப்ரீதிமாததாதி| ஜீவநஂ-ஓஜோவத்திகரம், ரக்தகர்ம| லேபஃ-உபதேஹோ, மாஂஸஸ்ய கர்ம| ததுபலிப்தாந்யஸ்தீநி சேஷ்டாஂ க்ஷமந்தே| ஸ்நேஹோ-நேத்ராதிஷு ஸ்நிக்ததா, மேதஸஃ கர்ம| தாரணஂ-ஊர்த்வதாரணம், அஸ்திகர்ம| பூரணஂ-ஸ்நேஹேநாஸ்த்நாம், மஜ்ஜ்ஞஃ கர்ம| ஶுக்ரஸ்ய கர்போத்பத்திஃ, ஶ்ரேஷ்டஂ கர்மேதி யோஜ்யம்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-தாதூநாஂ ஸாம்யஂ லக்ஷயதி-ப்ரீணநமிதி| ப்ரீணநஂ-தப்திஃ, அவிகதஸ்ய ரஸஸ்ய ஶ்ரேஷ்டஂ கர்ம| ஜீவநஂ-ப்ராணதாரணம், ரக்தஸ்ய| லேபோ-பித்தேர்மத்திகயேவ, மாஂஸஸ்ய| ஸ்நேஹஃ ஸ்நிக்தத்வம், மேதஸஃ| தாரணஂ-அவலம்பநம், அஸ்த்நஃ| பூரணஂ-அஸ்திபூரணம், மஜ்ஜ்ஞஃ| கர்போத்பாதஃ ஶுக்ரஸ்ய| ஶ்ரேஷ்டக்ரஹணாதந்யாந்யப்யுத்தரதாதுபுஷ்ட்யாதீநி ஸந்தீதி ஜ்ஞாபயதி|
Adhikarana மலாநாஂ கர்மாணி (௫) · Śloka ௫
இதாநீஂ மலாநாஂ கர்மாண்யாஹ - - - - அவஷ்டம்பஃ புரீஷஸ்ய, மூத்ரஸ்ய க்லேதவாஹநம்| ஸ்வேதஸ்ய க்லேதவிததிஃ|௫|
इदानीं मलानां कर्माण्याह - - - - अवष्टम्भः पुरीषस्य, मूत्रस्य क्लेदवाहनम्| स्वेदस्य क्लेदविधृतिः|५|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-அவஷ்டம்போ-தேஹதாரணஶக்திஃ, ஶ்ரேஷ்டஂ கர்ம புரீஷஸ்ய ஸ்மதம்| மூத்ரஸ்ய க்லேதவாஹநஂ ஶ்ரேஷ்டஂ கர்ம, மூத்ரஂ க்லேதஂ நிர்வாஹயதி| ஸ்வேதஸ்ய க்லேதவிதாரணஂ ஶ்ரேஷ்டஂ கர்ம, க்லேதாபாவே ஹி ஶோஷஃ ஸ்யாத், மத்யமத்வக்ऽऽஸ்நேஹகசரோமதாரணமபி|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-புரீஷஸ்ய ஸாம்யஂ லக்ஷயதி-அவஷ்டம்ப இதி| அவஷ்டம்போ-தாரணம்| மூத்ரஸ்ய ஸாம்யஂ லக்ஷயதி-மூத்ரஸ்யேதி| க்லேதவாஹநஂ-க்லேதஸ்ய பஹிர்நிர்கமநம்| ஸ்வேதஸ்ய ஸாம்யஂ லக்ஷயதி-ஸ்வேதஸ்யேதி| கேஶவிததிஃ-ரோம்ணாமவலம்பநம்| "ஶ்ரேஷ்டஂ கர்ம" இதி வாக்யத்ரயேऽநுவர்ததே| தேந அநிலாநலதாரணபஸ்திபூரணக்லேததாரணாதீந்யந்யாந்யபி கர்மாணி ஜ்ஞேயாநி|
Adhikarana வத்தவாயோஃ கர்மாணி (௫-௬) · Śloka ௬
| வத்தஸ்து குருதேऽநிலஃ||௫|| கார்ஶ்யகார்ஷ்ண்யோஷ்ணகாமத்வகம்பாநாஹஶகத்க்ரஹாந்| பலநித்ரேந்த்ரியப்ரஂஶப்ரலாபப்ரமதீநதாஃ||௬||
| वृद्धस्तु कुरुतेऽनिलः||५|| कार्श्यकार्ष्ण्योष्णकामत्वकम्पानाहशकृद्ग्रहान्| बलनिद्रेन्द्रियभ्रंशप्रलापभ्रमदीनताः||६||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-வத்தஃ புநர்வாயுஃ கார்ஶ்யாதீந் கரோதி| பலாதீநாஂ ப்ரஂஶேந ஸம்பந்தஃ| பலஸ்ய ப்ராணோபகாதோ ப்ரஂஶஃ| நித்ராயாஸ்து நாஶோ ப்ரஂஶஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-அத வைஷம்யஜ்ஞாநம்| தத்து பஞ்சதா| வக்ஷ்யதி-ஹி (ஹ. நி. அ. ௧/௨)- "நிதாநஂ பூர்வரூபாணிரூபாண்யுபஶயஸ்ததா| ஸம்ப்ராப்திஶ்சேதி விஜ்ஞாநஂ ரோகாணாஂ பஞ்சதா ஸ்மதம்||" இதி| தத்ராதௌ ரூபம், தஸ்யாந்தரங்கத்வாத்| பூர்வரூபஂ து ரூபமேவாவ்யக்தம்| வக்ஷ்யதி ஹி (ஹ. நி. அ. ௧/௬)- "லிங்கமவ்யக்தமல்பத்வாவ்த்யாதீநாஂ தத்யதாயதம்| ததேவ வ்யக்ததாஂ யாதஂ ரூபமித்யபிதீயதே||" இதி| வைஷம்யஂ ச த்விதா,-வத்திக்ஷயபேதாத்| தத்ராதௌ வத்திலக்ஷணம்| தத்ர வாயோராஃ-வத்த இதி| கார்ஶ்யஂ-கஶத்வம்| கார்ஷ்ண்யஂ-கஷ்ணவர்ணத்வம்| உஷ்ணகாமத்வஂ-உஷ்ணாபிலாஷஃ| கம்போ-வேபதுஃ| ஆநாஹஃ-பத்தோதரதா| ஶகத்க்ரஹஃ-புரீஷரோதஃ| பலாதீநாஂ ப்ரஂஶோ-நாஶஃ| ப்ரலாபஃ-அஸம்பத்தப்ரலாபஃ| ப்ரமஃ-சக்ரரூடஸ்யேவ| தீநதா- ம்லாநத்வம்|
Adhikarana வத்தபித்தஸ்ய கர்மாணி (௭) · Śloka ௭
பீதவிண்மூத்ரநேத்ரத்வக்க்ஷுத்தட்தாஹால்பநித்ரதாஃ| பித்தம்|௭|
पीतविण्मूत्रनेत्रत्वक्क्षुत्तृड्दाहाल्पनिद्रताः| पित्तम्|७|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-பீதஸ்ய விடாதிபிஸ்த்வகந்தைஃ ஸம்பந்தஃ, ததஃ க்ஷுதாதிபிர்த்வந்த்வஃ, ததஸ்தலப்ரத்யயஃ| பித்தஂ வத்தஂ பீதவிண்மூத்ராதீந் கரோதி|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-பித்தஸ்யாஹ-பீதவிண்மூத்ரேதி| விண்மூத்ரநேத்ரத்வசாஂ பீதத்வம்| க்ஷுத்தஷாவிஹ தீவ்ரே ஜ்ஞேயே, ஸமயோஃ ஸ-லக்ஷணத்வாத்| தாஹஃ-ஸந்தாபஃ| அல்பநித்ரதா-நித்ரால்பத்வம்|
Adhikarana வத்தஶ்லேஶ்மணஃ கர்மாணி (௭-௮) · Śloka ௮
| ஶ்லேஷ்மாऽக்நிஸதநப்ரஸேகாலஸ்யகௌரவம்||௭|| ஶ்வைத்யஶைத்யஶ்லதாங்கத்வஂ ஶ்வாஸகாஸாதிநித்ரதாஃ| |௮|
| श्लेष्माऽग्निसदनप्रसेकालस्यगौरवम्||७|| श्वैत्यशैत्यश्लथाङ्गत्वं श्वासकासातिनिद्रताः| |८|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஶ்லேஷ்மா வத்தோऽக்நிஸாதாதீந் கரோதி| ஶ்வைத்யஂ- காத்ரஶுக்லதா| ஶைத்யஂ-அங்காநாஂ ஶிஶிரத்வம்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-ஶ்லேஷ்மண ஆஹ-ஶ்லேஷ்மேதி| அக்நிஸதநஂ-அக்நிமாந்த்யம்| ப்ரஸேகோ-லாலாஸ்ராவஃ| ஆலஸ்யஂ-அநுத்ஸாஹஃ| கௌரவஂ-துர்வஹாங்கத்வம்| ஶ்வைத்யஂ-ஶுக்லத்வம்| ஶைத்யஂ-ஶீதஸ்பர்ஶத்வம்| ஶ்லதாங்கத்வஂ-அவயவஶைதில்யம்| ஶ்வாஸகாஸௌ-ரோகௌ| அதிநித்ரதா-நித்ராதிக்யம்|
Adhikarana வத்தரஸஸ்ய கர்மாணி (௮) · Śloka ௮
| ரஸோऽபி ஶ்லேஷ்மவத்|௮|
| रसोऽपि श्लेष्मवत्|८|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ரஸஶ்ச ஶ்லேஷ்மவத், ரஸோऽபி வத்தோऽக்நிஸாதாதீந் விததாதீத்யர்தஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-ரஸஸ்யாஹ-ரஸோऽபீதி| ஶ்லேஷமவதக்நிஸாதாதீந் கரோதி| அபிஶப்தோऽந்யாநஷ்யதிதேஶாந் ஸூசயதி| தேந ரக்தஂ பித்தவத், மாஂஸமேதஸீ ஶ்லேஷ்மவத்|
Adhikarana வத்தரக்தஸ்ய கர்மாணி (௮-௯) · Śloka ௯
| ரக்தஂ விஸர்பப்லீஹவித்ரதீந்||௮|| குஷ்டவாதாஸ்ரபித்தாஸ்ரகுல்மோபகுஶகாமலாஃ| வ்யங்காக்நிநாஶஸம்மோஹரக்தத்வங்நேத்ரமூத்ரதாஃ||௯||
| रक्तं विसर्पप्लीहविद्रधीन्||८|| कुष्ठवातास्रपित्तास्रगुल्मोपकुशकामलाः| व्यङ्गाग्निनाशसम्मोहरक्तत्वङ्नेत्रमूत्रताः||९||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ரக்தஂ வத்தஂ விஸர்பாதீந் கரோதி| உபகுஶோ நாம தந்தரோகஜாதிஃ, உத்தரதந்த்ரே (அ. ௨௧|௨௧) வக்ஷ்யமாணலக்ஷணா|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-ரக்தஸ்யாஹ-ரக்தமிதி| வீஸர்பாதயோ வ்யங்காந்தாஃ ரோகாஃ| தத்ரோபகுஶோ-தந்தமாஂஸஜரோகஃ| வ்யங்கஂ-க்ஷுத்ரரோகவிஶேஷஃ| ஸம்மோஹோ-மூர்ச்சா| த்வங்நேத்ரமூத்ராணாஂ ரக்தத்வம்|
Adhikarana வத்தமாஂஸஸ்ய கர்மாணி (௧௦) · Śloka ௧௦
மாஂஸஂ கண்டார்புதக்ரந்திகண்டோரூதரவத்திதாஃ| கண்டாதிஷ்வதிமாஂஸஂ ச|௧௦|
मांसं गण्डार्बुदग्रन्थिगण्डोरूदरवृद्धिताः| कण्ठादिष्वधिमांसं च|१०|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-மாஂஸஂ வத்தஂ கண்டாதீந் ரோகாந் கரோதி| கண்டஶப்தேந கண்டமாலா கலகண்டஶ்ச கஹீதௌ, ஆத்யந்தலோபாத்| இதரஶ்ச கண்டோ கண்டமாஂஸாட்யாத்| கண்டஶ்சார்புதஂ ச க்ரந்திஶ்ச கண்டார்புதக்ரந்தயஃ| கண்டௌ ச ஊரூ சோதரஂ ச தேஷாஂ வத்திதா| ததோ த்வந்த்வஃ| தாஃ கரோதி| வத்திதா-வத்தித்வம்| கண்டாதிஷ்வதிகஂ மாஂஸஂ ச குருதே| ஆதிஶப்தேந தாலுஜிஹ்வாதிபரிக்ரஹஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-மாஂஸஸ்யாஹ-மாஂஸமிதி| கண்டாதயோ ரோகாஃ| கண்டோ-கலகண்டாதிஃ| கண்டயோரூர்வோருதரே ச வத்ததா-ஸ்தௌல்யம்| கண்டாதிஷு-கண்டதாலுஜிஹ்வாதிஷு| அதிமாஂஸஂ-மாஂஸஸ்யோபரி மாஂஸம்|
Adhikarana வத்தமேதஸஃ கர்மாணி (௧௦-௧௧) · Śloka ௧௧
தத்வந்மேதஸ்ததா ஶ்ரமம்||௧௦|| அல்பேऽபி சேஷ்டிதே ஶ்வாஸஂ ஸ்பிக்ஸ்தநோதரலம்பநம்| |௧௧|
तद्वन्मेदस्तथा श्रमम्||१०|| अल्पेऽपि चेष्टिते श्वासं स्फिक्स्तनोदरलम्बनम्| |११|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦- மேதோऽபி வத்தஂ கண்டாதீந் குருதே| ததால்பேऽபி சேஷ்டிதே ஶ்ரமஂ குருதே, ஶ்வாஸஂ ச| ததா, ஸ்பிஜோஃ ஸ்தநயோருதரஸ்ய ச லம்பநஂ குருதே|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-மேதஸ ஆஹ-தத்வதிதி| தத்வத்-மாஂஸவத்| ததா, அல்பேऽபி சேஷ்டிதே ஶ்ரமஶ்வாஸௌ| ஸ்பிகாதீநாஂ லம்பநம்| ஸ்பிஜௌ-கடிப்ரோதௌ|
Adhikarana வத்தாஸ்த்நஃ கர்மாணி (௧௧) · Śloka ௧௧
| அஸ்த்யத்யஸ்த்யதிதந்தாஂஶ்ச|௧௧|
| अस्थ्यध्यस्थ्यधिदन्तांश्च|११|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-அஸ்தி வத்தமத்யஸ்த்யதிஹந்தாஂஶ்ச குருதே|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-அஸ்த்ந ஆஹ-அஸ்தீதி| அத்யஸ்தி-அதிகமஸ்தி| அதிதந்தாஃ-அதிகா தந்தாஃ|
Adhikarana வத்தமஜ்ஜ்ஞஃ கர்மாணி (௧௧-௧௨) · Śloka ௧௨
மஜ்ஜா நேத்ராங்ககௌரவம்||௧௧|| பர்வஸு ஸ்தூலமூலாநி குர்யாத்கச்ச்ராண்யரூஂஷி ச| |௧௨|
मज्जा नेत्राङ्गगौरवम्||११|| पर्वसु स्थूलमूलानि कुर्यात्कृच्छ्राण्यरूंषि च| |१२|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-மஜ்ஜா வத்தோ நேத்ரயோரங்காநாஂ ச கௌரவஂ குர்யாத்| குருத இதி ப்ரகதே குர்யாதித்யுக்தஂ ஸ்பஷ்டார்தம்| பர்வஸு-அங்குல்யாதிஸந்திஷு, அரூஂஷி-பிடிகாவிஶேஷாந், குர்யாத்| கீதஶாநி ? ஸ்தூலமூலாநி,-ஸ்தூலாநி மூலாநி யேஷாஂ தாநி| ததா, கச்ச்ராணி-கச்ச்ரஸாத்யாநி|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-மஜ்ஜ்ஞ ஆஹ-மஜ்ஜேதி| அங்ககௌரவேணைவாக்தே நேத்ரகௌரவே நேத்ரக்ரஹணமதிஶயார்தம்| பர்வஸு-ஸந்திஷு| ஸ்தூலமூலாநி-மூலப்ரதேஶே ஸ்தூலாநி| கச்ச்ராணி-கஷ்டஸாத்யாநி| அரூஂஷி-வ்ரணாந்|
Adhikarana வத்தஶுக்ரஸ்ய கர்மாணி (௧௨) · Śloka ௧௨
| அதிஸ்த்ரீகாமதாஂ வத்தஂ ஶுக்ரஂ ஶுக்ராஶ்மரீமபி||௧௨||
| अतिस्त्रीकामतां वृद्धं शुक्रं शुक्राश्मरीमपि||१२||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஶுக்ரஂ வத்தமதிஸ்த்ரீகாமதாஂ குர்யாத், ஶுக்ராஶ்மரீஂ ச| அபிஶப்தாத்பலஸ்நேஹாத்யபி|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-ஶுக்ரஸ்யாஹ-அதீதி| அதிஸ்த்ரீகாமதா-புநஃ புநஃ ஸ்த்ரீஸங்கேச்சா| ஶுக்ராஶ்மரீ-ரோகஃ|
Adhikarana வத்தஶகதஃ கர்மாணி (௧௩) · Śloka ௧௩
குக்ஷாவாத்மாநமாடோபஂ கௌரவஂ வேதநாஂ ஶகத்| |௧௩|
कुक्षावाध्मानमाटोपं गौरवं वेदनां शकृत्| |१३|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஶகத்-புரீஷஂ, வத்தஂ குக்ஷாவாத்மாநாதீந் குர்யாத்| குர்யாதிதி ஸம்பாவநாயாஂ லிங்| ஆத்மாநஂ-ஆநாஹஃ| ஆடோபஃ-அந்த்ரகூஜநாதி| [கௌரவஂ-குருத்வம், வேதநாஂ ச குக்ஷௌ|]
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-ஶகத ஆஹ-குக்ஷாவிதி| குக்ஷௌ-உதரே, ஆத்மாநாதீநி| ஆத்மாநஂ-வாதேநோதரபூரணம்| ஆடோபோ-குடகுடாஶப்தஃ| கௌரவஂ-துர்வஹத்வம்| வேதநாஂ-ஶூலம்| ஶகத்-புரீஷம்|
Adhikarana வத்தமூத்ரஸ்ய கர்மாணி (௧௩) · Śloka ௧௩
| மூத்ரஂ து பஸ்திநிஸ்தோதஂ கதேऽப்யகதஸஂஜ்ஞதாம்||௧௩||
| मूत्रं तु बस्तिनिस्तोदं कृतेऽप्यकृतसंज्ञताम्||१३||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-மூத்ரஂ வத்தஂ பஸ்தேர்நிஸ்தோதஂ-அதிவ்யதாஂ குர்யாத்| ததா கதேऽபி மூத்ரேऽகதஸஂஜ்ஞதாஂ-அகதாபாஸத்வமிவ குர்யாத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-மூத்ரஸ்யாஹ-மூத்ரமிதி| பஸ்திநிஸ்தோதோ-பஸ்திதேஶே வ்யதா| கதமபி மூத்ரோத்ஸர்கமகதமிவ மந்யதே|
Adhikarana வத்தஸ்வேதஸ்ய கர்மாணி (௧௪) · Śloka ௧௪
ஸ்வேதோऽதிஸ்வேததௌர்கந்த்யகண்டூஃ| |௧௪|
स्वेदोऽतिस्वेददौर्गन्ध्यकण्डूः| |१४|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஸ்வேதோ வத்தோऽதிஸ்வேதாதீந் குர்யாத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-ஸ்வேதஸ்யாஹ-ஸ்வேத இதி| அதிஸ்வேதஃ-ஸ்வேதாதிக்யம்| தௌர்கந்த்யஂ-துர்கந்ததா| கண்டூஃ-கச்சூஃ|
Adhikarana ஏவஂ தூஷிகாதயோ மலாஃ (௧௪) · Śloka ௧௪
ஏவஂ ச லக்ஷயேத்| தூஷிகாதீநபி மலாந் பாஹுல்யகுருதாதிபிஃ||௧௪||
एवं च लक्षयेत्| दूषिकादीनपि मलान् बाहुल्यगुरुतादिभिः||१४||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஏவஂ-அநேந ப்ரகாரேண, தூஷிகாதீநபி மலாந் லக்ஷயேத்-அநுமிநுயாத்| தூஷிகா-அக்ஷிமலஃ| ஆதிஶப்தாத் க்ராணகர்ணநாஸாமலாதீநாஂ க்ரஹணம்| கதஂ லக்ஷயேத் ? இத்யாஹ-பாஹுல்யேத்யாதி| மலபாஹுல்யேந தத்ஸ்தாநகௌரவேண ச| ஆதிக்ரஹணாத்கண்டூக்லேதாதயோ கஹ்யந்தே|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-தூஷிகாதீநாஹ-ஏவஂ சேதி| தூஷிகா-நேத்ரமலஃ| ஆதிஶப்தாத் கர்ணமலாதயஃ| ஏவமிதி யதா| ஸ்வாதிக்யஸ்வாஶயகௌரவாதிபிஃ புரீஷாதயோ வத்தா லக்ஷ்யந்தே| ஆதிஶப்தாத் ஸ்வாஶயவ்யதாதயஃ|
Adhikarana க்ஷீணாநிலஸ்ய கர்மாணி (௧௫) · Śloka ௧௫
வத்தாநாஂ வாதாதீநாஂ லிங்காந்யபிதாய, க்ஷீணாநாஂ வாதாதீநாஂ லிங்காந்யாஹ - - - - லிங்கஂ க்ஷீணேऽநிலேऽங்கஸ்ய ஸாதோऽல்பஂ பாஷிதேஹிதம்| ஸஂஜ்ஞாமோஹஸ்ததா ஶ்லேஷ்மவத்தயுக்தாமயஸம்பவஃ||௧௫||
वृद्धानां वातादीनां लिङ्गान्यभिधाय, क्षीणानां वातादीनां लिङ्गान्याह - - - - लिङ्गं क्षीणेऽनिलेऽङ्गस्य सादोऽल्पं भाषितेहितम्| संज्ञामोहस्तथा श्लेष्मवृद्धयुक्तामयसम्भवः||१५||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-அநிலே க்ஷீணே-ஸ்வப்ரமாணாபசிதே, வக்ஷ்யமாணாநி லிங்காநி| வாயோஸ்து ஸர்வக்ஷயே தேஹ ஏவ ந ஸ்யாத், கஸ்ய தல்லிங்கஂ ஸ்யாத்| கிஂ புநஸ்தல்லிங்கம் ? இத்யாஹ-அங்கஸ்யேத்யாதி| அங்கஸ்ய ஸாதஃ-க்ரியாஸ்வஸாமர்த்யம்| ஈஹிதஂ-சேஷ்டிதம், காயிகஂ கர்ம| பாஷிதஂ சேஹிதஂ ச பாஷிதேஹிதம்,-அல்பவசநாऽல்பசேஷ்டிதத்வஂ ச ஸ்யாத்| ததா, ஸஂஜ்ஞாமோஹஃ-ஸஂவிதோऽபாவஃ| ததா, ஶ்லேஷ்மவத்தௌ ய உக்தாஃ-அக்நிஸாதப்ரஸேகாதயஃ, தேஷாமாமயாநாஂ ஸம்பவோ பவதி|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-அத க்ஷயலக்ஷணம்| தத்ர வாயோராஹ-லிங்கமிதி| அங்கஸ்ய ஸாதஃ-ஶ்ராந்தத்வமிவ| பாஷிதேஹிதமல்பம்| பாஷிதஂ-வாசிகஂ கர்ம| ஈஹிதஂ-காயிகம்| ஸஂஜ்ஞா-புத்திஃ, தஸ்யா மோஹோவிவேசநாக்ஷமத்வம்| ஶ்லேஷ்மவத்தயுக்தமயாஃ-அக்நிஸதநாதயஃ|
Adhikarana க்ஷீணபித்தஸ்ய கர்மாணி (௧௬) · Śloka ௧௬
பித்தே மந்தோऽநலஃ ஶீதஂ ப்ரபாஹாநிஃ| |௧௬|
पित्ते मन्दोऽनलः शीतं प्रभाहानिः| |१६|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-லிங்கஂ க்ஷீணே இத்யநுவர்ததே| பித்தே க்ஷீணே லிங்கமேதத்| அக்நிர்மந்தஃ ஶீதஂ காந்திஹாநிஶ்ச ஸ்யாத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-பித்தஸ்யாஹ-பித்த இதி| மந்தோऽநலஃ-அக்நிமாந்த்யம்| ஶீதஂ-ஹிமஸ்பர்ஶேநேவ துஃகம்| ப்ரபாஹாநிஃ-காந்திநாஶஃ|
Adhikarana க்ஷீணகபஸ்ய கர்மாணி (௧௬) · Śloka ௧௬
கபே ப்ரமஃ| ஶ்லேஷ்மாஶயாநாஂ ஶூந்யத்வஂ ஹத்த்ரவஃ ஶ்லதஸந்திதா||௧௬||
कफे भ्रमः| श्लेष्माशयानां शून्यत्वं हृद्द्रवः श्लथसन्धिता||१६||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-கபே க்ஷீணே ப்ரமோ பவதி| ததா, ஶ்லேஷ்மாஶயாநாஂ ஶூந்யத்வஂ பவதி| ஶ்லேஷ்மாஶயாஃ-உரஃஶிரஃஸந்த்யாத்யாஃ| [ததா, ஹத்த்ராவாதயஃ ஸ்யுஃ| ஹத்த்ரவஃ-ஹதி கம்ப இத்யர்தஃ|]
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-கபஸ்யாஹ-கப இதி| ப்ரமஃ-சக்ராரூடஸ்யேவ| ஶ்லேஷ்மாஶயாநாஂ-உரஃப்ரபதீநாம்| ஶூந்யத்வஂ-ரிக்தத்வம்| ஹத்த்ரவஃ-அநுகம்பயேவ பீடா ஹதயஸ்ய| ஶ்லதஸந்திதா-ஸந்திஶைதில்யம்|
Adhikarana க்ஷீணரஸஸ்ய கர்மாணி (௧௭) · Śloka ௧௭
ரஸே ரௌக்ஷ்யஂ ஶ்ரமஃ ஶோஷோ க்லாநிஃ ஶப்தாஸஹிஷ்ணுதா| |௧௭|
रसे रौक्ष्यं श्रमः शोषो ग्लानिः शब्दासहिष्णुता| |१७|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ரஸே க்ஷீணே ரௌக்ஷ்யாதயஃ ஸ்யுஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-ரஸஸ்யாஹ-ரஸ இதி| ரௌக்ஷ்யஂ-ஸ்நேஹாபாவஃ| ஶ்ரமஃ-ஶ்ராந்தத்வம்| ஶோஷோ-முகாதீநாம்| க்லாநிஃ-க்லமஃ| ஶப்தாஸஹிஷ்ணுதா-ஶப்தஶ்ரவணத்வேஷஃ|
Adhikarana க்ஷீணரக்தஸ்ய கர்மாணி (௧௭) · Śloka ௧௭
| ரக்தேऽம்லஶிஶிரப்ரீதிஶிராஶைதில்யரூக்ஷதாஃ||௧௭||
| रक्तेऽम्लशिशिरप्रीतिशिराशैथिल्यरूक्षताः||१७||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ரக்தே க்ஷீணேऽம்லாத்யபிலாஷாதயஃ ஸ்யுஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-ரக்தஸ்யாஹ-ரக்த இதி| அம்லஶீதயோரபிலாஷஃ| ஶிராணாஂ ஶைதில்யம்| ரூக்ஷதா_ஶரீரஸ்ய|
Adhikarana க்ஷீணமாஂஸஸ்ய கர்மாணி (௧௮) · Śloka ௧௮
மாஂஸேऽக்ஷக்லாநிகண்டஸ்பிக்ऽऽஶுஷ்கதாஸந்திவேதநாஃ| |௧௮|
मांसेऽक्षग्लानिगण्डस्फिक्ऽऽशुष्कतासन्धिवेदनाः| |१८|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-மாஂஸே க்ஷீணேऽக்ஷக்லாநிஃ, கல்லயோஃ ஸ்பிஜோஶ்ச ஶுஷ்கத்வம், ஸந்தீநாஂ வேதநாஃ ஸ்யுஃ, ஸ்புடந்தீவ ஸந்தய இத்யர்தஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-மாஂஸஸ்யாஹ-மாஂஸ இதி| அக்ஷக்லாநிஃ-இந்த்ரியதௌர்பல்யம்| கண்டயோஃ ஸ்பிஜோஶ்ச ஶுஷ்கதா| ஸந்தீநாஂ வ்யதா|
Adhikarana க்ஷீணமேதஸஃ கர்மாணி (௧௮) · Śloka ௧௮
| மேதஸி க்ஷீணே கட்யாஃ ப்லீஹ்நோ வத்திஃ கஶாங்கதா||௧௮||
| मेदसि क्षीणे कट्याः प्लीह्नो वृद्धिः कृशाङ्गता||१८||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-மேதஸி க்ஷீணே கட்யாஃ ஸ்வாபஃ ப்லீஹவதிஃ கஶாங்கத்வஂ ச|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-மேதஸ ஆஹ-மேதஸீதி| கட்யாஃ ஸ்வபநஂஸ்பர்ஶாஜ்ஞத்வம்| ப்லீஹ்நோ வத்திஃ| இதரேஷாமங்காநாஂ கார்ஶ்யம்|
Adhikarana க்ஷீணஸ்யாஸ்த்நஃ கர்மாணி (௧௯) · Śloka ௧௯
அஸ்த்ந்யஸ்திதோதஃ ஶதநஂ தந்தகேஶநகாதிஷு| |௧௯|
अस्थ्न्यस्थितोदः शदनं दन्तकेशनखादिषु| |१९|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-அஸ்த்நி க்ஷீணேऽஸ்த்நாஂ தோதோ பவதி| ஶதநஂ-ஶாதஃ, பாத இத்யர்தஃ| கேஷாம் ? தந்தாதீநாம்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-அஸ்த்ந ஆஹ-அஸ்த்நீதி| அஸ்திதோதஃ-அஸ்த்நாஂ வ்யதா| தந்தாதீநாஂ ஶதநஂ-ஶாதஃ| ஆதிஶப்தாத்ரோமாதயஃ|
Adhikarana க்ஷீணமஜ்ஜ்ஞஃ கர்மாணி (௧௯) · Śloka ௧௯
| அஸ்த்நாஂ மஜ்ஜநி ஸௌஷிர்யஂ ப்ரமஸ்திமிரதர்ஶநம்||௧௯||
| अस्थ्नां मज्जनि सौषिर्यं भ्रमस्तिमिरदर्शनम्||१९||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-மஜ்ஜநி க்ஷீணேऽஸ்த்நாஂ ஸௌஷிர்யஂ ப்ரமாதிஶ்ச|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-மஜ்ஜ்ஞ ஆஹ-அஸ்த்நமிதி| அஸ்த்நாஂ ஸௌஷிர்யஂ ஸரந்த்ரத்வம்| ப்ரமஃ-சக்ராரூடஸ்யேவ| திமிரதர்ஶநஂ-ஸர்வஸ்யைவ வஸ்துநஸ்தமோரூபத்வேநாவபாஸஃ|
Adhikarana க்ஷீணஶுக்ரஸ்ய கர்மாணி (௨௦) · Śloka ௨௦
ஶுக்ரே சிராத் ப்ரஸிச்யேத ஶுக்ரஂ ஶோணிதமேவ வா| தோதோऽத்யர்தஂ வஷணயோர்மேட்ரஂ தூமாயதீவ ச||௨௦||
शुक्रे चिरात् प्रसिच्येत शुक्रं शोणितमेव वा| तोदोऽत्यर्थं वृषणयोर्मेढ्रं धूमायतीव च||२०||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஶுக்ரே க்ஷீணே ஶுக்ரஂ சிராத் ப்ரஸிச்யேத, ரக்தஂ வா| ப்ரஸிச்யேதேதி கர்மகர்தரி| வஷணயோரதிஶயேந தோதோ-வ்யதா ஸ்யாத்| மேட்ரஂ-ஶிஶ்நஂ, தூமாயதீவ ச| தூமாயதீதி லோஹிதாதேராகதிகணத்வாத் க்விப், அகத்ஸார்வதாதுகேத்யாதிநா தீர்கஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-ஶுக்ரஸ்யாஹ-ஶுக்ர இதி| ஶுக்ரஂ ஸம்போகே சிராத் ப்ரஸிச்யேத, ஶோணிதமேவ வா| ப்ரஸிச்யேத-ஸ்ரவேத்| வஷணயோரத்யர்தஂ வேதநா| மேட்ரஂ தூமாயதி| லோஹிதாதிக்யஷந்தாத் பரஸ்மைபதம்|
Adhikarana க்ஷீணபுரீஷஸ்ய கர்மாணி (௨௧) · Śloka ௨௧
புரீஷே வாயுரந்த்ராணி ஸஶப்தோ வேஷ்டயந்நிவ| குக்ஷௌ ப்ரமதி யாத்யூர்த்வஂ ஹத்பார்ஶ்வே பீடயந் பஶம்||௨௧||
पुरीषे वायुरन्त्राणि सशब्दो वेष्टयन्निव| कुक्षौ भ्रमति यात्यूर्ध्वं हृत्पार्श्वे पीडयन् भृशम्||२१||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-புரீஷே க்ஷீணே வாயுஃ குக்ஷௌ ப்ரமதி| அந்த்ராணி வேஷ்டயந்நிவ ஶப்தஂ ஜநயந் யாத்யூர்த்வம்| கிஂ குர்வந் ? ஹத்பார்ஶ்வே பஶஂ பீடயந்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-புரீஷஸ்யாஹ-புரீஷ இதி| அந்த்ராணி வேஷ்டயந்நிவ ஸஶப்தோ வாயுஃ குக்ஷௌ ப்ரமதி, கதாசித் ஹதயபார்ஶ்வே பீடயந்நூர்த்வஂ யாதி|
Adhikarana க்ஷீணமூத்ரஸ்ய கர்மாணி (௨௨) · Śloka ௨௨
மூத்ரேऽல்பஂ மூத்ரயேத்கச்ச்ராத்விவர்ணஂ ஸாஸ்ரமேவ வா| |௨௨|
मूत्रेऽल्पं मूत्रयेत्कृच्छ्राद्विवर्णं सास्रमेव वा| |२२|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦- மூத்ரே க்ஷீணேऽல்பஂ மூத்ரயேத், கச்ச்ராத்விவர்ணஂ ஸரக்தமேவ வா|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-மூத்ரஸ்யாஹ-மூத்ர இதி| அல்பஂ மூத்ரஂ கச்ச்ராந்மூத்ரயேத்| தச்ச விவர்ணஂ-ரக்தமிஶ்ரவர்ணாபஂ, ரக்தமிஶ்ரமேவ வா| ஏவகாரேண ரக்தவர்ணாபாஸத்வஂ வ்யாவர்த்யதே| அத ஏவ விவர்ணஶப்தேந தல்லப்யதே|
Adhikarana க்ஷீணஸ்வேதஸ்ய கர்மாணி (௨௨) · Śloka ௨௨
| ஸ்வேதே ரோமச்யுதிஃ ஸ்தப்தரோமதா ஸ்புடநஂ த்வசஃ||௨௨||
| स्वेदे रोमच्युतिः स्तब्धरोमता स्फुटनं त्वचः||२२||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஸ்வேதே க்ஷீணே ரோம்ணாஂ ச்யுதிஃ-ஶாதஃ, ரோம்ணாஂ ச ஸ்தப்தத்வம்| த்வசஃ-சர்மணஃ, ஸ்புடநஂ-தரணம்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-ஸ்வேதஸ்யாஹ-ஸ்வேத இதி| கேஷாஂசித்ரோம்ணாஂ ச்யுதிஃ, கேஷாஂசித் ஸ்தப்ததா| த்வசஃ ஸ்புடநஂ-விதாரணம்|
Adhikarana க்ராணாமலாநாஂ க்ஷயலிங்கம் (௨௩) · Śloka ௨௩
இதாநீஂ க்ராணாதிமலாநாமபி ஸாமாந்யேநக்ஷயலிங்கமாஹ - - - - மலாநாமதிஸூக்ஷ்மாணாஂ துர்லக்ஷ்யஂ லக்ஷயேத் க்ஷயம்| ஸ்வமலாயநஸஂஶோஷதோதஶூந்யத்வலாகவைஃ||௨௩||
इदानीं घ्राणादिमलानामपि सामान्येनक्षयलिङ्गमाह - - - - मलानामतिसूक्ष्माणां दुर्लक्ष्यं लक्षयेत् क्षयम्| स्वमलायनसंशोषतोदशून्यत्वलाघवैः||२३||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-மலாநாமதிஸூக்ஷ்மாணாஂ-ஸுஸ்வல்பாநாஂ தூஷிகாதீநாஂ, துஃகேந போத்துஂ ஶக்யஂ-துர்லக்ஷ்யம், க்ஷயஂ லக்ஷயேத்-ஜாநீயாத்| கைஃ ? மலாநாஂ ஸ்தாநாநி-மலாயநாநி, ஸ்வாநி ச தாநி மலாயநாநி ச-ஸ்வமலாயநாநி, தேஷாம் ஸஂஶோஷதோதஶூந்யத்வலாகவாநி-ஸ்வமலாயநஸஂஶோஷதோதஶூந்யத்வலாகவாநி, தைஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-தூஷிகாதீநாமாஹ-மலாநாமிதி| அதிஸூக்ஷ்மாணாஂ-அத்யல்பாநாம்| அதிஸூக்ஷ்மத்வாதேவ துர்லக்ஷ்யம்| மலாயநஂ-மலமார்கோ நேத்ராதிஃ, தஸ்ய ஸஂஶோஷாதயஃ|
Adhikarana தோஷதாதுமலாநாஂ ஸமாஸதோ வத்திக்ஷயநிதாநம் (௨௪-௨௫) · Śloka ௨௫
ஏவஂ வ்யாஸேந தோஷதாதுமலாநாஂ வத்திக்ஷயாவபிதாய ஸமாஸதோऽபிதாதுமிதமாஹ- தோஷாதீநாஂ யதாஸ்வஂ ச வித்யாத்தத்திக்ஷயௌ பிஷக்| க்ஷயேண விபரீதாநாஂ குணாநாஂ வர்தநேந ச||௨௪|| வத்திஂ மலாநாஂ ஸங்காச்ச க்ஷயஂ சாதி விஸர்கதஃ| |௨௫|
एवं व्यासेन दोषधातुमलानां वृद्धिक्षयावभिधाय समासतोऽभिधातुमिदमाह- दोषादीनां यथास्वं च विद्याद्दृद्धिक्षयौ भिषक्| क्षयेण विपरीतानां गुणानां वर्धनेन च||२४|| वृद्धिं मलानां सङ्गाच्च क्षयं चाति विसर्गतः| |२५|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-தோஷதாதுமலாநாஂ வத்திக்ஷயௌ ஜாநீயாத்| கதம் ? யதாஸ்வஂ தோஷாதீநாஂ குணேப்யோ விபரீதா யே குணாஸ்தேஷாஂ குணாநாஂ க்ஷயேண வர்தநேந ச தேஹகதேந தோஷாதீநாஂ யதாக்ரமஂ வத்திஂ க்ஷயஂ ச வித்யாத்| யதா,-வாயோர்குணா ரூக்ஷலகுஶீதாதயஃ, தேஷாஂ விபரீதாஃ-ஸ்நிக்தகுரூஷ்ணாதயஃ, தேஷாஂ ஸ்நிக்தாதீநாஂ தேஹே யதா க்ஷயோ தஶ்யதே ததா வாயோர்வத்திஂ வித்யாத்| யதா து தேஷாஂ ஸ்நிக்தாதீநாஂ தேஹே வத்திர்தஶ்யதே ததா வாயோஃ க்ஷயோ ஜ்ஞேயஃ| ஏவஂ ஸ்வபுத்த்யா விகல்ப்ய மலாநாஂ தாதூநாஂ ச வாச்யம்| வத்திஂ மலாநாமித்யாதி| ந கேவலஂ மலாநாஂ பூர்வோக்தேந ப்ரகாரேண வத்திக்ஷயௌ ஜ்ஞேயௌ, யாவதமுநாऽபி வக்ஷ்யமாணேந லக்ஷணேந தேஷாஂ வத்திக்ஷயௌ ஜ்ஞேயௌ, [இதி சஶப்தேந த்யோதயதி]| ஏவஂ ஸ்வபுத்த்யா விகல்ப்ய, மலாநாஂ ஸங்காத்-பஹிரநிஃஸரணலக்ஷணாச்ச வத்திஂ வித்யாத்| தேஷாமேவ மலாநாமதிவிஸர்காத்-அதிப்ரவர்தநாத் க்ஷயஂ வித்யாத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- நிதாநமாஹ- தோஷாதீநாமிதி| யதாஸ்வஂ விபரீதாநாஂ குணாநாஂ க்ஷயேண நிதாநேந தோஷாதீநாஂ வத்திஂ, வர்தநேந க்ஷயஂ, ஜாநீயாத்| தௌ ச ரூக்ஷாதீநாஂ குணாநாஂ பஹுத்வால்பத்வாப்யாஂ க்ரமாத்பவதஃ| தத்ர க்ஷயேணோத்பந்நஂ விகாரஂ வாயோர்வத்திரிதி வ்யவஸ்யேத், வர்தநேநோத்பந்நஂ க்ஷய இதி| ஏவஂ பித்தாதிஷ்வபி| ததா, மலாநாமப்யதிஸங்காந்நிதாநாத்தோஷாதீநாஂ வத்திஂ வித்யாத், அதிவிஸர்காத் க்ஷயம்| தத்ராதிஸங்கோ-யதாகாலமஶோதநாத்வேகவிதாரணாத்விஷ்டம்பகாஹாரவிஹாரஶீலநாச்ச| அதிவிஸர்கோ-அதிஶோதநாத்வேகோதீரணாத்ஸ்ரஂஸநாஹாரவிஹாரஸேவநாச்ச|
Adhikarana க்ஷயவத்த்யோஃ பீடாகரத்வே தாரதம்யம் (௨௫) · Śloka ௨௫
| மலோசிதத்வாத்தேஹஸ்ய க்ஷயோ வத்தேஸ்து பீடநஃ||௨௫||
| मलोचितत्वाद्देहस्य क्षयो वृद्धेस्तु पीडनः||२५||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-த்வாவபி மலாநாஂ வத்திக்ஷயௌ பீடாகரௌ தேஹஸ்ய| தத்ராபி ய ஏஷாஂ க்ஷயஃ ஸ வத்திதோऽப்யதிஶயேந பீடாகரஃ, அநௌசித்யாத்| தேஹிநாஂ ஹி ப்ராயேண மலக்ஷயோऽநுசிதோ-அநப்யஸ்தஃ, வத்திஸ்தூசிதைவேதி ந ததா பீடாஂ கரோதி|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-க்ஷயவ- பீடாகரத்வே தாரத்ம்யமாஹ-மலோசிதத்வாதிதி| தோஷாதீநாஂ வத்திர்தேஹபீடநீ| க்ஷயஸ்து ததோऽபி தேஹபீடநஃ| குதஃ? மலோசிதத்வாத்| தேஹோ ஹி மலஸாத்ம்யஃ| ஸாத்ம்யஂ ச பஹ்நபி நாதிபாததே| வக்ஷ்யதி(?)-"ஸாத்மயஂ ஹ்யாஶு பலஂ தத்தே நாதிதோஷஂ ச பஹ்நபி|" இதி| மலஶப்தேந தோஷதாதுமலாநாஂ க்ரஹணம்| வக்ஷ்யதி ஹி (ஹ. ஸூ.அ. ௧௯/௮௬) - "விட்ஶ்லேஷ்மபித்தாதிமலோச்சயாநாஂ விக்ஷேபஸஂஹாரகரஃ ஸ யஸ்மாத்|" இதி|
Adhikarana தோஷதூஷ்யயோராஶ்ரயாஶ்ரயிபாவஃ, ஆஶ்ரயாஶ்ரயிபாவஸ்ய பலம், அபவாதஃ, வத்திக்ஷயஜவிகாரேஷு லங்கந பஂஹணம் (௨௬-௨௯) · Śloka ௨௯
அத தோஷாதீநாமாஶ்ரயாஶ்ரயிபாவஂ தர்ஶயதி - - - - தத்ராஸ்தநி ஸ்திதோ வாயுஃ, பித்தஂ து ஸ்வேதரக்தயோஃ| ஶ்லேஷ்மா ஶேஷேஷு, தேநைஷாமாஶ்ரயாஶ்ரயிணாஂ மிதஃ||௨௬|| யதேகஸ்ய ததந்யஸ்ய வர்தநக்ஷபணௌஷதம்| அஸ்திமாருதயோர்நைவஂ, ப்ராயோ வத்திர்ஹி தர்பணாத்||௨௭|| ஶ்லேஷ்மணாऽநுகதா தஸ்மாத் ஸங்க்ஷயஸ்தத்விபர்யாத்| வாயுநாऽநுகதோऽஸ்மாச்ச வத்திக்ஷயஸமுத்பவாந்||௨௮|| விகாராந் ஸாதயேச்சீக்ரஂ க்ரமால்லங்கநபஂஹணைஃ| |௨௯|
अथ दोषादीनामाश्रयाश्रयिभावं दर्शयति - - - - तत्रास्थनि स्थितो वायुः, पित्तं तु स्वेदरक्तयोः| श्लेष्मा शेषेषु, तेनैषामाश्रयाश्रयिणां मिथः||२६|| यदेकस्य तदन्यस्य वर्धनक्षपणौषधम्| अस्थिमारुतयोर्नैवं, प्रायो वृद्धिर्हि तर्पणात्||२७|| श्लेष्मणाऽनुगता तस्मात् सङ्क्षयस्तद्विपर्यात्| वायुनाऽनुगतोऽस्माच्च वृद्धिक्षयसमुद्भवान्||२८|| विकारान् साधयेच्छीघ्रं क्रमाल्लङ्घनबृंहणैः| |२९|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-தத்ர-தேஷு வாதாதிஷு மத்யே, அஸ்த்நி வாயுஃ ஸ்திதஃ-ஆஶ்ரிதஃ| பித்தஂ து ஸ்வேதரக்தயோஃ ஸ்திதம்| ஶ்லேஷ்மா ஶேஷேஷு-ரஸமாஂஸமேதோமஜ்ஜஶுக்ரமூத்ரபுரீஷாதிஷு ஸ்திதஃ| யதஶ்சைவமாஶ்ரயாஶ்ரயிபாவோதோஷதாதூநாஂ, தேந ஹேதுநா, ஆஶ்ரயாஶ்ரயிணாஂ மிதஃ-பரஸ்பரஂ, யதேகஸ்ய-ஆஶ்ரயஸ்ய வர்தநஂ, ததந்யஸ்ய-ஆஶ்ரயிணோऽபி வர்தநம், யதாஶ்ரயஸ்ய க்ஷபணஂ ததாஶ்ரயிணோऽபி க்ஷபணம்| நநு, ஏவமஸ்த்நோ வாதாஶ்ரயஸ்ய யத்வர்தநஂ ததஸ்யாஶ்ரயிணோ வாதஸ்யாபி வர்தநஂ, யதஸ்ய க்ஷபணஂ ததபி வாதஸ்ய க்ஷபணஂ ப்ராப்நோதீத்யத ஆஹ-அஸ்தீத்யாதி| அஸ்திமாருதயோர்நைவஂ வர்தநக்ஷபணௌஷதம், ஸம்பவதீத்யத்யாஹார்யம்| ஹி-யஸ்மாத், ப்ராயோ-பாஹுல்யேந, யா வத்திஃ-வர்தநஂ தோஷதாதூநாம், ஸா தர்பணாத்-பஂஹணாத்பவதி| ப்ராயோக்ரஹணஂ வாயுபரிஹாரார்தம்| ஸா ச ஶ்லேஷ்மணாऽநுகதா-அநுபத்தா| யத ஏவஂ யா வத்திஃ ஸா ஸந்தர்பணாத், தஸ்மாத்தேதோர்ய ஏஷாஂ தோஷாதீநாஂ க்ஷயஃ ஸ ப்ராயோ-பூயிஷ்டம், அபதர்பணாத்-லங்கநரூபாத்பவதி| ஸ ச ஸங்க்ஷயோ வாயுநாऽநுகதஃ| ஏவஂ யதஸ்த்நோ வர்தநமௌஷதம், தத் ஸ்நிக்தமதுராதி பஂஹணரூபஂ வாதஸ்ய க்ஷபணம்| யச்ச வாதஸ்ய வர்தமௌஷதம், தத் ரூக்ஷதிக்தாத்யபதர்பணஂ லங்கநரூபமஸ்த்நஃ க்ஷபணம்| ததர்தமேததுக்தம்-அஸ்மாச்சேத்யாதி| யத ஏவஂ வத்தேஃ ஸந்தர்பணரூபத்வஂ க்ஷயஸ்யாபதர்பணரூபத்வம், அதோ வத்திக்ஷயஸம்பவாந் விகாராந் தோஷதாதூநாஂ ஸம்பந்திநஃ க்ரமால்லங்கநபஂஹணைஃ ஸாதயேத்-உபக்ரமேத்| கதம் ? ஶீக்ரஂ சிரோத்திதா ஹி தே துஶ்சிகித்ஸ்யாஃ ஸ்யுஃ| வத்த்யுத்தாந் விகாராந் லங்கநைஃ, க்ஷயோத்தாந் பஂஹணைரிதி க்ரமார்தஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-தூஷ்யாணாஂ வத்திக்ஷயஹேத்வாதிவிஜ்ஞாநார்தஂ தோஷதூஷ்யயோராஶ்ரயாஶ்ரயிபாவமாஹ-தத்ரேதி| தத்ர-தேஷு தோஷாதிஷு மத்யே| ஶேஷேஷு-ரஸமாஂஸமேதோமஜ்ஜஶுக்ரமூத்ரபுரீஷாதிஷு| ஆஶ்ரயாயிபாவஸ்ய பலமாஹ தேநேதி| தேந-ஆஶ்ரயாஶ்ரயிபாவேந ஹேதுநா| ஏஷாஂ-தோஷாதீநாம்| ஆஶ்ரயாஶ்ரயிணாஂ ஆதாராதேயபாவேந ஸ்திதாநாம்| யதேகஸ்ய வர்தநக்ஷபணௌஷதஂ ததேவாந்யஸ்ய| கதம்? மிதஃ,-பரஸ்பரம்| யதாஶ்ரயஸ்ய ததாஶ்ரயிணஃ, யதாஶ்ரயிணஸ்ததாஶ்ரயஸ்யேத்யர்தஃ| வர்தநஂ-வத்தி ஹேதுஃ| க்ஷபணஂ-க்ஷயஹேதுஃ| ஔஷதஂ-வைஷம்யநிவர்தகம், ஸாம்யஹேதுரித்யர்தஃ| அபவாதமாஹ-அஸ்திமாருதயோரிதி| அஸ்திமாருதயோராஶ்ரயாஶ்ரயிபாவேऽப்யேவஂ ந ஜ்ஞேயம்| யத்தி வாயோர்வர்தநஂ ரூக்ஷாதி, ததஸ்த்நஃ க்ஷபணம்| யதஸ்த்நோ வர்தநஂ ஸ்நிக்தாதி, தத்வாயோஃ க்ஷபணம்| அஸ்த்நோ வத்தௌ லங்கநமௌஷதம்| வாயோர்வத்தௌ பஂஹணம்| அஸ்திக்ஷயே பஂஹணமௌஷதம், வாதக்ஷயே லங்கநமிதி| அதோபஶயஂ விவக்ஷுஶ்சிகித்ஸாமாஹ| சிகித்ஸைவ ஹி ப்ரயுஜ்யமாநா உபஶய உச்யதே| வக்ஷ்யதி ஹி (ஹ. நி. அ. ௧/௬) -"ஹேதுவ்யாதிவபர்யஸ்தவிபர்யஸ்தார்தகாரிணாம்| ஔஷதாந்நவிஹாராணாமுபயோகஂ ஸுகாவஹம்|| வித்யாதுபஶயஂ வ்யாதேஃ ஸ ஹி ஸாத்ம்யமிதி ஸ்மதஃ|" இதி| சிகித்ஸா ச த்விவிதா,-பஂஹணலங்கநபேதாத்| தத்ர பஂஹணலங்கநே விபஜதி-ப்ராயோ வத்திரிதி| வத்திஜாந் விகாராந் லங்கநேந ஸாதயேத், க்ஷயஜாந் பஂஹணேந| குதோऽயஂ விபாகஃ? ஹி-யஸ்மாத், வத்திஸ்தர்ப்ரணாத்பஂஹணாத்பவதி| ஸா ச ஶ்லேஷ்மணாऽநுகதா,-யத்ர யத்ர வத்திஸ்தத்ர தத்ர ஶ்லேஷ்மா, பித்தாதிவத்தாவபி ஶ்லேஷ்மாநுகமோऽஸ்தீத்யர்தஃ| தஸ்மாத்ஸர்வேஷு வத்திவிகாரேஷு லங்கநமௌஷதம், ஹேதுவிபரீதத்வாத் ஶ்லேஷ்மாநுகமேந வ்யாதிவிபரீதத்வாச்ச| ததா, ஸங்க்ஷயஸ்தத்விபர்யயாத்-தர்பணவிபர்யயால்லங்கநாத்பவதி| ஸ ச வாயுநாऽநுகதஃ,-யத்ர யத்ர க்ஷயஸ்தத்ர தத்ர வாயுஃ, கபாதிக்ஷயேऽபி வாயோரநுகமோऽஸ்தீத்யர்தஃ| தஸ்மாத்ஸர்வேஷு க்ஷயவிகாரேஷு பஂஹணமௌஷதம், ஹேதுவிபரீதத்வாத்வாதாநுகமேந வ்யாதிவிபரீதத்வாச்ச|
Adhikarana அபவாதஃ (௨௯) · Śloka ௨௯
நநு, ஏவஂ வாதவத்த்யுத்தாந் விகாராந் லங்கநைஸ்தத்க்ஷயோத்தாந் பஂஹணைரிதி ஸ்யாத்| அத இதமாஹ - - - - | வாயோரந்யத்ர, தஜ்ஜாஂஸ்து தைரேவோத்க்ரமயோஜிதைஃ||௨௯||
ननु, एवं वातवृद्ध्युत्थान् विकारान् लङ्घनैस्तत्क्षयोत्थान् बृंहणैरिति स्यात्| अत इदमाह - - - - | वायोरन्यत्र, तज्जांस्तु तैरेवोत्क्रमयोजितैः||२९||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-வாயுஂ ஹித்வா வத்த்யுத்தாந் விகாராந் லங்கநைஃ, க்ஷயோத்தாந் பஂஹணைஃ ஸாதயேத்| தஜ்ஜாந்-வாயுஸம்பவாந் விகாராந், புநஸ்தைரேவ-லங்கநபஂஹணைருத்க்ரமயோஜிதைருபக்ரமேத்| யதாநிர்திஷ்டக்ரமாத்விபரீதஃ க்ரமஃ-உத்க்ரமஃ| யதா,-வாதவத்த்யுத்தாந் விகாராந் பஂஹணைஃ தத்க்ஷயோத்தாஂஶ்ச லங்கநைரிதி|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-ஏதச்ச ஸர்வஂ வாயோரந்யத்ர| வாயுவத்தௌ தர்பணஂ ந ஹேதுஃ, ந வா லங்கநமௌஷதமித்யர்தஃ| தர்ஹி தத்ர கிம்? இத்யத ஆஹ-தஜ்ஜாநிதி| தஜ்ஜாந்-வாயுவத்திக்ஷயஜாந்| வத்திஜாந் பஂஹணேந ஸாதயேத், க்ஷயஜாந் லங்கநேந, இத்யுத்க்ரமயோஜநா| வாயுவத்திர்லங்கநாத், க்ஷயோ பஂஹணாதித்யத ஏவ ஜ்ஞேயம்| ப்ராயோக்ரஹணாவ்த்யபிசாரோऽபி| யதா (ஸங்க்ரஹே ஸூ. அ. ௭) -"கபே லங்கநஸாத்யேऽபி கர்தரி ஜ்வரகுல்மயோஃ| துல்யேऽபி தேஶகாலாதௌ லங்கநஂ ந ஸமஂ மதம்||" இதி|
Adhikarana ரக்தவத்த்யுத்தாதீநாஂ ரக்தஸ்ருதிவிரேசநாதிபிருபக்ரமஃ, தாதோர்வத்திக்ஷயகரணப்ரகாரஃ (௩௦-௩௩) · Śloka ௩௩
தோஷாணாஂ விஶேஷசிகித்ஸேஹ நோக்தா, தோஷோபக்ரமணீயே வக்ஷ்யமாணத்வாத்| ரஸசிகித்ஸா ச "ரஸோऽபி ஶ்லேஷ்மவத்" இத்யுக்தேர்நேஹ புநர்நிர்திஷ்டா| அதோ ரக்தாதீநாஂ சிகித்ஸாமாஹ - - - - விஶேஷாத்ரக்தவத்த்யுத்தாந் ரக்தஸ்ருதிவிரேசநைஃ| மாஂஸவத்திபவாந் ரோகாந் ஶஸ்த்ரக்ஷாராக்நிகர்மபிஃ||௩௦|| ஸ்தௌல்யகார்ஶ்யோபசாரேண மேதோஜாநஸ்திஸங்க்ஷயாத்| ஜாதாந் க்ஷீரகதைஸ்திக்தஸஂயுதர்பஸ்திபிஸ்ததா||௩௧|| விட்வத்திஜாநதீஸாரக்ரியயா, விட்க்ஷயோத்பவாந்| மேஷாஜமத்யகுல்மாஷயவமாஷத்வயாதிபிஃ||௩௨|| மூத்ரவத்திக்ஷயோத்தாஂஶ்ச மேஹகச்ச்ரசிகித்ஸயா| வ்யாயாமாப்யஞ்ஜநஸ்வேதமத்யைஃ ஸ்வேதக்ஷயோத்பவாந்||௩௩||
दोषाणां विशेषचिकित्सेह नोक्ता, दोषोपक्रमणीये वक्ष्यमाणत्वात्| रसचिकित्सा च "रसोऽपि श्लेष्मवत्" इत्युक्तेर्नेह पुनर्निर्दिष्टा| अतो रक्तादीनां चिकित्सामाह - - - - विशेषाद्रक्तवृद्ध्युत्थान् रक्तस्रुतिविरेचनैः| मांसवृद्धिभवान् रोगान् शस्त्रक्षाराग्निकर्मभिः||३०|| स्थौल्यकार्श्योपचारेण मेदोजानस्थिसङ्क्षयात्| जातान् क्षीरघृतैस्तिक्तसंयुतर्बस्तिभिस्तथा||३१|| विड्वृद्धिजानतीसारक्रियया, विट्क्षयोद्भवान्| मेषाजमध्यकुल्माषयवमाषद्वयादिभिः||३२|| मूत्रवृद्धिक्षयोत्थांश्च मेहकृच्छ्रचिकित्सया| व्यायामाभ्यञ्जनस्वेदमद्यैः स्वेदक्षयोद्भवान्||३३||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-வத்திக்ஷயோபக்ரமே ஏவஂ ஸ்திதேऽபி விஶேஷேண ரக்தவத்த்யுத்தாந் ரக்தஸ்ருதிவிரேசநைருபக்ரமேத| மாஂஸவத்திஜாந் ஶஸ்த்ரக்ஷாராக்நிகர்மபிஃ| மேதோவத்திக்ஷயாப்யாஂ ஜாதாந்-மேதோஜாநிதி மத்யமபதலோபோऽத்ர த்ரஷ்டவ்யஃ| மேதோவத்திஜாந் விகாராந் ஸ்தௌல்யோபசாரேண த்விவிதோபக்ரமணீயோக்த்யா ஸ்தௌல்யசிகித்ஸயா, மேதஃக்ஷயஜாந் கார்ஶ்யோபசாரேணோபாசரேத்| அஸ்திக்ஷயஜாந் க்ஷீரகதைஸ்திக்தஸஂயுதைஃ, பஸ்திபிஸ்ததா-ததாரூபைஸ்திக்தஸஂயுதைரித்யர்தஃ| நநு, யாநி வாதகந்தி த்ரவ்யாணி தாந்யஸ்திக்ஷயோத்பவவிகாராணாஂ வத்திகரணாநீதி தத்த்ரவ்யோபயோகோऽத்ர ந யுக்தஃ, திக்தஸ்ய வாதகதத்வாத்| அத்ரோச்யதே| யத்த்ரவ்யஂ ஸ்நிக்தஂ ஶோஷணஂ கரத்வமுத்பாதயதி ததஸ்த்நோ வர்தநஂ யுக்தம், கரஸ்வபாவத்வாதஸ்த்நாம்| ந சைவஂவிதமேகஂ த்ரவ்யமஸ்தி, யத் ஸ்நிக்தஂ ஶோஷணஂ ச| தஸ்மாத் க்ஷீரகதைஸ்திக்தஸஂயுதைர்பஸ்திபிஶ்ச திக்தஸஂயுதைஶ்சேத்யுபதிஷ்டம்| க்ஷீரகதஸ்ய திக்தயுக்தஸ்ய கரஸ்வபாவத்வாத்| விட்வத்திஜாந்-புரீஷவத்திஜாந், அதீஸாரசிகித்ஸயா ஸாதயேத்| விட்க்ஷயோத்பவாந் மேஷாஜமத்யாதிபிஃ ஸாதயேத்| மேஷ-உரப்ரஃ, அஜஃ-ச்சாகஃ, தயோர்மத்யஂ-அந்தராதிஃ| குல்மாஷஃ-அர்தஸ்விந்நோ மாஷாதிர்ஹிங்குகதாதிஸஂஸ்கதஃ| மாஷத்வயஂ-மாஷோ ராஜமாஷஶ்ச| ஆதிஶப்தேந காகாண்டோலாத்மகுப்தாதீநாஂ க்ரஹணம்| மூத்ரவத்த்யுத்தாந் மேஹசிகித்ஸயா, மூத்ரக்ஷயோத்தாந் மூத்ரகச்ச்ரசிகித்ஸயா, ஸ்வேதக்ஷயஜாந் வ்யாதீந் வ்யாயாமாதிபிஃ ஸாதயேத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-அத கேஷாஂசித்விஶேஷஃ| தத்ர ரக்தவத்திஜாநாஹவிஶேஷாதிதி| ரக்தஸ்ருதிஃ-ஶிராவ்யதாதிஃ| மாஂஸவத்திஜாநாஹ-மாஂஸவத்திபவாநிதி| மேதோஜாநாஹ-ஸ்தௌல்யேதி| மேதோவத்திஜாந் ஸ்தௌல்யோபசாரேண-த்விவிதோபக்ரமணீயாத்யாயோக்தேந| மேதஃக்ஷயநாந் கார்ஶ்யோபசாரேண| அஸ்திக்ஷயஜாநாஹ-அஸ்திஸங்க்ஷயாதிதி| ததேதி திக்தஸஂயுதைஃ| ததா ச காரணாதிஃ-"பஞ்சகர்மாணி ஸர்பீஷி ஸதிக்தா பஸ்தயஸ்ததா| பயஃ" இதி| ந சைவஂ திக்தஸஂயுதைரிதி பஸ்தீநாமேவ விஶேஷணஂ வக்துஂ யுக்தம், "பஸ்தயஃ க்ஷீரஸர்பீஷி திக்தகோபஹிதாஶ்ச யே|" இதி சரகவசநாத் (ஸூ. அ. ௨௮/௨௪)| விட்வத்திஜாநாஹ-விட்வத்திஜாநிதி| அதீஸாரக்ரியயா அதீஸாரசிகித்ஸிதேந| விட்க்ஷயஜாநாஹ-விட்க்ஷயோத்பவாநிதி| மேஷாஜயோர்மத்யஂ-அந்தராதிஃ| மாஷத்வயஂ-மாஷோ ராஜமாஷஶ்ச| ஆதிஶப்தாந்மத்ஸ்யமாஂஸாதயஃ| மூத்ரவத்திக்ஷயஜாநாஹ-மூத்ரேதி| மூத்ரவத்திஜாந் ப்ரமேஹசிகித்ஸயா| மூத்ரக்ஷயஜாந் கச்ச்ரசிகித்ஸயா| ஸ்வேதக்ஷயஜாநாஹ-வ்யாயாமேதி|
Adhikarana தாதுஜாநாமுபக்ரமாந்தரம் (௩௪-௩௫) · Śloka ௩௫
ஸ்வஸ்தாநஸ்தஸ்ய காயக்நேரஂஶா தாதுஷு ஸஂஶ்ரிதாஃ| தேஷாஂ ஸாதாதிதீப்திப்யாஂ தாதுவத்திக்ஷயோத்பவஃ||௩௪|| பூர்வோ தாதுஃ பரஂ குர்யாத்தத்தஃ க்ஷீணஶ்ச தத்விதம்| |௩௫|
स्वस्थानस्थस्य कायग्नेरंशा धातुषु संश्रिताः| तेषां सादातिदीप्तिभ्यां धातुवृद्धिक्षयोद्भवः||३४|| पूर्वो धातुः परं कुर्याद्दृद्धः क्षीणश्च तद्विधम्| |३५|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஸ்வஸ்தாநஂ காயாக்நேஃ-பக்வாமாஶயயோர்மத்யம்| யதா ச வக்ஷ்யதி (ஹ. ஸூ. அ. ௧௨|௧௦) - "பித்தஂ பஞ்சாத்மகஂ தத்ர பக்வாமாஶயமத்யகம்|" இத்யாதி யாவத் "பாசகஂ நாம தத் ஸ்மதம்|" இதி| தத்ர பக்வாமாஶயமத்யே திஷ்டதீதி ஸ்வஸ்தாநஸ்தஃ, தஸ்யைவஂவிதஸ்ய காயாக்நேஃ-ஜாடராநலஸ்ய, அஂஶாஃ-பாகாஃ, தாதுஷு-ரஸாதிஷு ஸஂஶ்ரிதாஃ| தேஷாஂ-அக்ந்யஂஶாநாம், ஸாதேந-மாந்த்யேந, தாதூநாஂ வத்த்யுத்பவஃ| ததா தேஷாமஂஶாநாமதிதீப்த்யா-அதிதைக்ஷ்ண்யாத், தாதுக்ஷயோத்பவஃ| பூர்வோ-ரஸாக்யோ, தாதுர்வத்தோ பூத்வா பரஂ-ரக்தாக்யஂ, தாதுஂ வத்தஂ குர்யாத்| பூர்வஶ்ச க்ஷீணோ தாதுஃ பரஂ தாதுஂ தத்விதஂ-க்ஷீணமேவ குர்யாத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-தாதுஜாநாமுபக்ரமாந்தரமாஹ-ஸ்வஸ்தாநஸ்தஸ்யேதி| ஸ்வஸ்தாநஸ்தத்ய-க்ரஹணீஸ்தஸ்ய| காயாக்நேஃ-அந்நபக்துஃ| அஂஶாஃ-க்ஷுத்ராணி ரூபாந்தராணி| தாதுஷு-தாத்வாஶயேஷு, ஸர்வதாத்வக்நய இத்யர்தஃ| தேஷாஂ ஸாதேந-மாந்த்யேந தாதுவத்தயுத்பவஃ, அதிதீப்த்யா தாதுக்ஷயஶ்ச| தாதுவத்தௌ மாந்த்யோபக்ரமஃ, தாதுக்ஷயே தைக்ஷ்ண்யோபக்ரமஃ கார்ய இத்யர்தஃ| ததா, பூர்வோ தாதுர்வத்தஃ பரஂ வத்தஂ குர்யாத், க்ஷீணஃ க்ஷீணம்| பரதாதோர்வத்தௌ பூர்வஸ்ய க்ஷயஃ கார்யஃ, க்ஷயே வ்ருத்திரித்யர்தஃ| இத்யுபஶயப்ரகரணம்|
Adhikarana வத்திக்ஷயவிகாரஸஂப்ராப்திஃ, மலாயநாநி (௩௫-௩௬) · Śloka ௩௬
| தோஷா துஷ்டா ரஸைர்தாதூந் தூஷயந்த்யுபயே மலாந்||௩௫|| அதோ த்வே, ஸப்த ஶிரஸி, காநி ஸ்வேதவஹாநி ச| மலா மலாயநாநி ஸ்யுர்யதாஸ்வஂ தேஷ்வதோ கதாஃ||௩௬||
| दोषा दुष्टा रसैर्धातून् दूषयन्त्युभये मलान्||३५|| अधो द्वे, सप्त शिरसि, खानि स्वेदवहानि च| मला मलायनानि स्युर्यथास्वं तेष्वतो गदाः||३६||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-தோஷா துஷ்டா ரஸைஃ-மதுராதிபிர்மித்யாயோகாதியோகஸேவிதைஃ குபிதாஃ, தாதூந் தூஷயந்தி| உபயே-தோஷா தாதவஶ்ச, மலாந் தூஷயந்தி| மலா மலாயநாநி தூஷயந்தீதி ஸம்பந்தஃ| ததா ச முநிஃ (ச. ஸூ. அ. ௭|௪௨) - "மலாயநாநி பாத்யந்தே துஷ்டைர்மாத்ராதிகைர்மலைஃ|" இதி| காநி மலாயநாநி ? இத்யாஹ-அதோ த்வே இத்யாதி| அதோ த்வே-குதமேட்ராக்யே, ஸப்த ஶிரஸி காநி-த்வே அக்ஷிணீ த்வௌ கர்ணௌ த்வௌ நாஸாபுடாவாஸ்யஂ சேதி, ததா ஸ்வேதவஹாநி-ரோமகூபாக்யாநி சித்ராணி ஸர்வஶரீரகதாநி, மலாயநாநி ஸ்யுஃ| அதோ-தூஷணாத்காரணாத், தேஷு-மலாயநேஷு துஷ்டேஷு, யதாஸ்வஂ கதாஃ-ரோகாஃ ஸ்யுஃ| யோ யஸ்ய ஸ்வோ- யதாஸ்வம்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-வத்திக்ஷயவிகாரஸம்ப்ராப்திமாஹ-தோஷா துஷ்டா இதி| ரஸைஃ-மதுராதிபிஃ, துஷ்டா தோஷாஃ-வாதாதயோ,தாதூந்-ரஸாதீந், தூஷயந்தி| ரஸக்ரஹணஂ வீர்யாதீநாமுபலக்ஷணம்| உபயே-தோஷா தாதவஶ்ச, மலாந்-புரீஷாதீந், தூஷயந்தி| தே மலா மலாயநாநி-ஸ்ரோதாஂஸி, தூஷயந்தி| காநி புநஸ்தாநி? அதோ த்வே-குஹ்யஂ குதஶ்ச| ஸப்த ஶிரஸி-கர்ணௌ நேத்ரே நாஸிகே முகஂ ச| ஸ்வேதவஹாநி காநி-ரோமகூபாஃ, தேஷாமஸங்க்யத்வாத்ஸங்க்யாநுக்திஃ| அதோ-துஷ்டேரநந்தரம், தேஷு-துஷ்டேஷு தோஷதாதுமலமலாயநேஷு, கதாஃ ஸ்யுஃ| கதம்? யதாஸ்வம்,- ஸ்வஸ்தாநாநதிக்ரமேண| ஸ்தாநவிபாக உக்தஃ ஸங்க்ரஹே (ஸூ.அ. ௧௯)-"வக்ஷ்யந்தே வாதஜாஸ்தத்ர நிதாநே வாதரோகிகே| பித்தஂ த்வசி ஸ்திதஂ குர்யாத்விஸ்போடகமஸூரிகாஃ|| ரக்தே விஸர்பஂ தாஹஂ ச மாஂஸே மாஂஸபாககோதநம்| ஸதாஹாந் மேதஸி க்ரந்தீந் ஸ்வேதாத்யுத்வமநஂ தஷம்|| அஸ்த்நி தாஹஂ பஶஂ மஞ்ஜ்ஞி ஹாரித்ரநகநேத்ரதாம்| பூதி பீதாவபாஸஂ ச ஶுக்ரஂ ஶுக்ரஸமாஶ்ரிதம்|| ஶிராகதஂ க்ரோதநதாஂ ப்ரலாபஂ ஸ்ராயுகஂ தஷம்| கோஷ்டகஂ மததட்தாஹாந் வ்யாபிநோऽந்யாஂஶ்ச யக்ஷ்மணஃ| ஶ்லேஷ்மா த்வசி ஸ்திதஃ குர்யாத்ஸ்தம்பஂஶ்வேதாவபாஸதாம்| பாண்ட்வாமயஂ ஶோணிதகோ மாஂஸஸஂஸ்தோऽர்புதாபசீ|| ஆர்த்ரசர்மாவநத்தாபகாத்ரதாஂ சாதிகௌரவம்| மேதோகஃ ஸ்தூலதாஂ மேஹமஸ்த்நாஂ ஸ்தப்தத்வமஸ்திகஃ|| மஜ்ஜகஃ ஶுக்லநேத்ரத்வஂ ஶுக்ரஸ்தஃ ஶுக்ரஸஞ்சயம்| விபந்தஂ கௌரவஂ சாதி ஶிராஸ்தஃ ஸ்தப்தகாத்ரதாம்|| ஸ்ராயுகஃ ஸந்திஶூந்யத்வஂ கோஷ்டகோ ஜடரோந்நதிம்| அரோசகாவிபாகௌ ச தாஂஸ்தாஂஶ்ச கபஜாந் கதாந்|| விண்மூத்ரயோஃ ஸாஶ்ரயயோஸ்தத்ர தத்ரோபதேக்ஷ்யதே| உபதாபோபகாதௌ ச ஸ்வாஶ்ரயேந்த்ரியகைர்மலைஃ||" இதி|
Adhikarana ஓஜஸஃ ப்ராதாந்யம் (௩௭-௩௯) · Śloka ௩௯
தோஷதாதுமலாநாஂ ஸமவிஷமாவஸ்தா கதிதா| ஓஜஸஸ்து நிரூபயந்நாஹ - - - - ஓஜஸ்து தேஜோ தாதூநாஂ ஶுக்ராந்தாநாஂ பரஂ ஸ்மதம்| ஹதயஸ்தமபி வ்யாபி தேஹஸ்திதிநிபந்தநம்||௩௭|| ஸ்நிக்தஂ ஸோமாத்மகஂ ஶுத்தமீஷல்லோஹிதபீதகம்| யந்நாஶே நியதஂ நாஶோ யஸ்மிஂஸ்திஷ்டதி திஷ்டதி||௩௮|| நிஷ்பத்யந்தே யதோ பாவா விவிதா தேஹஸஂஶ்ரயாஃ| |௩௯|
दोषधातुमलानां समविषमावस्था गदिता| ओजसस्तु निरूपयन्नाह - - - - ओजस्तु तेजो धातूनां शुक्रान्तानां परं स्मृतम्| हृदयस्थमपि व्यापि देहस्थितिनिबन्धनम्||३७|| स्निग्धं सोमात्मकं शुद्धमीषल्लोहितपीतकम्| यन्नाशे नियतं नाशो यस्मिंस्तिष्ठति तिष्ठति||३८|| निष्पद्यन्ते यतो भावा विविधा देहसंश्रयाः| |३९|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ரஸாதீநாஂ தாதூநாஂ ஶுக்ராந்தாநாஂ யத்பரஂ-உத்கஷ்டஂ, தேஜஸ்ததோஜஃ ஸ்மதம், [ந து ஶுக்ரஸ்யைவ மலஃ|] ததா,ஹதயஸ்தமபி வ்யாபி| ஸகலஶரீரவ்யாபிநஸ்தஸ்ய ஷட்பிந்துகஸ்ய விஶேஷேண ஹதயஂ ஸ்தாநம்| ததா, தேஹஸ்ய ஸ்திதிர்தேஹஸ்திதிஸ்தஸ்யா நிபந்தநஂ-ஜீவிதாதிஷ்டாநமித்யர்தஃ| அந்யே த்வாஹுஃ, பரஶப்தேநைதத் த்யோதயதி,-அந்யதப்யோஜோऽஸ்தி ந தத்தாதூநாஂ ஶுக்ராந்தாநாஂ தேஜஃ, ஶ்லேஷ்மாக்யமிதி| ததா சோக்தஂ ஸங்க்ரஹே (ஸூ. அ. ௧௯) - "தேஜோ யத்ஸர்வதாதூநாமோஜஸ்தத் பரமுச்யதே| மது ஸோமாத்மகஂ ஶுத்தஂ ரக்தமீஷத்ஸபீதகம்||" இத்யாதி| யந்நாஶே-யஸ்யௌஜஸோऽபாவே, நியதஂ-நிஶ்சிதஂ, ப்ராணிநோ நாஶஃ-அபாவஃ| யஸ்மிந்நோஜஸி திஷ்டதி-வித்யமாநே, திஷ்டதி-ப்ராணிதி, தேஹீதி ஶேஷஃ| யதோ-யஸ்மாத், பாவாஃ-பதார்தாஃ, நிஷ்பத்யந்தே-ஜாயந்தே| கிம்பூதாஃ ? விவிதாஃ-அநேகப்ரகாராஃ| ததா, தேஹஃ ஸஂஶ்ரயோ யேஷாஂ தே தேஹஸஂஶ்ரயாஃ| லக்ஷணமோஜஸோ முநிநாऽப்யதாயி (ச. ஸூ. அ. ௧௭|௭௪) - "ஹதி திஷ்டதி யச்சுத்தஂ ஸ்நிக்தமீஷத்ஸபீதகம்| ஓஜஃ ஶரீரே ஸங்க்யாதஂ தந்நாஶே நா விநஶ்யதி||" இத்யாதி|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-அதௌஜோவிஜ்ஞாநம், தஸ்யாபி மலத்வாத்| வக்ஷ்யதி ஹி (ஹ. ஶா. அ. ௩/௬௩) -"கபஃ பித்தஂ மலாஃ கேஷு ப்ரஸ்வேதோ நகரோம ச| ஸ்நேஹோऽக்ஷித்வக்விஶாமோஜோ தாதூநாஂ க்ரமஶோ மலாஃ||" இதி| யத்துக்தஂ ஸங்க்ரஹே (ஶா. அ. ௬) -"ஶுக்ரஸ்ய ஸார ஓஜஃ| அத்யந்தஷுத்ததயா சாஸ்மிந் மலத்வாபாவஃ| அந்யே புநரத ஏவ தஸ்ய நேச்சந்தி பாகம்|" இதி| தந்நரஶரீரசரஶுக்ரவிஷயம்| யத்து ஸம்போகாதங்கநாகர்பாஶயகதமார்தவேநைகத்ர லோலீபூதஂ ஜீவாதிஷ்டிதஂ ஶுக்ரஂ, தஸ்ய பாகாத்ரஸாதிவந்மலஸாரௌ ஸ்தஃ| தத்ர மல ஓஜஃ, ஸாரோ கர்பஃ| வக்ஷ்யதி ஹி (ஹ. ஶா. அ. ௩/௬௩) -"ரஸாத்ரக்தஂ ததோ மாஂஸஂ மாஂஸாந்மேதஸ்ததோऽஸ்தி ச| அஸ்த்நோ மஜ்ஜா ததஃ ஶுக்ரஂ ஶுக்ராத்கர்பஃ ப்ரஜாயதே||" இதி| மலத்வஂ ச கர்பாபேக்ஷயா, ரஸாத்யபேக்ஷயா து ஸாஆத்வமேவேதி| அத ஏவாஹ சரகஃ (ஸூ. அ. ௩௦/௯, ஸங்க்ரஹே ச ஸூ. அ. ௧௯) -"யத்ஸாரமாதௌ கர்பஸ்ய யச்ச கர்பரஸாத்ரஸஃ| ஸஂவர்தமாநஂ ஹதயஂ ஸமாவிஶதி யத்புரா|| யச்சரீரரஸஸ்நேஹஃ ப்ராணா யத்ர ப்ரதிஷ்டிதாஃ|" இதி| ந சைவமோஜோநேகத்வஂ வாச்யம்| யதேவ ஹி ஶுக்ரமலரூபமோஜஃ, ததேவ கர்பஹதயமநுப்ரவிஷ்டமஷ்டபிந்துப்ரமாணமார்தவாநுவித்தத்வாதீஷத்ரக்தபீதஂ ஜீவாநுவித்தஂ ஜீவஶோணிதமுச்யதே| உக்தஂ ச தந்த்ராந்தரே-"ப்ராணாஶ்ரயஸ்யௌஜஸோऽஷ்டௌ பிந்தவோ ஹதயாஶ்ரிதாஃ|" இதி| ததா சரகோऽபி (ஸூ. அ. ௧௭/௭௪) -"ஹதி திஷ்டதி யச்சுத்தஂ ரக்தமீஷத்ஸபீதகம்| ஓஜஃ ஶரீரே வ்யாக்யாதஂ தந்நாஶாந்ம்ரியதே நரஃ||" இதி| ததேவாஹாரரஸேந ஸமாநகுணத்வாதாப்யாயிதமர்தாஞ்ஜலிபரிமாணஂ ஸர்வதேஹவ்யாபி ரஸாத்மகமுச்யதே| யத்வக்ஷ்யதி (ஹ. ஶா. அ. ௩/௧௮) -"தஶமூலஶிரா ஹத்ஸ்தாஸ்தாஃ ஸர்வஂ ஸர்வதோ வபுஃ| ரஸாத்மகஂ வஹந்த்யோஜஸ்தந்நிபத்தஂ ஹி சேஷ்டிதம்||' இதி| காரணாதிரப்யாஹ-"ரஸதாதோஃ பரஂ தாம பச்யமாநாத்ப்ரஸீததி| ஸௌம்யஸ்வபாவஂ ரக்தாக்ரே யத்ததோஜஃ ப்ரகீர்திதம்||" இதி| ததேவ ஸர்வாந் தாதூநநுப்ரவிஷ்டஂ தேஷாஂ ப்ரபாவாதிஶயமாததாநஂ தத்தேஜ உச்யதே| யதாஹ ஸுஶ்ருதஃ (ஸூ. அ. ௧௫/௨௩) -"ரஸாதீநாஂ ஶுக்ராந்தாநாஂ தாதூநாஂ யத்பரஂதேஜஃ ததோஜஸ்தத்பலமித்யுச்யதே|" இதி| ததேவ புநஃ பாகாச்சாமீகரமிவாபேதோபாதிமலமத்யந்தஂ ஶுக்ரஸார உச்யதே| தஸ்மாச்சுக்ரமலரூபஂ மூலபூதமேவாஜ இதி ஸ்திதம்| யத்தூக்தஂ சரகேணா (ஸூ. அ. ௧௭/௧௧௫) -"ப்ராகதஸ்து பலஂ ஶ்லேஷ்மா விகதோ மல உச்யதே| ஸ சைவோஜஃ ஸ்மதஃ காயே" இதி| ததோஜோ ஹேதுத்வாத் ஶ்லேஷ்மண ஓஜஸ்த்வம், ஆயுர்கதமிதிவத்| ஏதேநைததுபபந்நம், "தாதூநாஂ தேஜஸி ரஸே ததா ஜீவிதஶோணிதே| ஶ்லேஷ்மணி ப்ராகதே வைத்யைரோஜஃஶப்தஃ ப்ரகீர்திதஃ||" இதி| ஓஜஸோ மலத்வேऽபி பதக்வதநஂ ப்ராதாந்யக்யாபநார்தம்| ப்ராதாந்யே ஹேதுமாஹ-ஓஜஸ்த்விதி| ஓஜஃ புநஃ பரஂ-ப்ரதாநஂ ஸ்மதம்| தத்தி ஶுக்ராந்தாநாஂ தாதூநாஂ பரஂ தேஜஃ| ஶுக்ராந்தாநாஂ க்ரஹணஂ ஸர்வதாதுப்ராப்த்யர்தம்| ததா, ஹதயஸ்தம்| ந கேவலஂ தத்ஸ்தஂ வ்யாப்யபி| தேஹஸ்திதிநிபந்தந,- தேஹஸ்ய ஸ்திதயோ-நாநாவஸ்தாஃ, தாஸாஂ நிபந்தநஂ-காரணம்| காரணத்வமேவ விவணோதி-யந்நாஶ இதி|
Adhikarana ஓஜஃக்ஷயலக்ஷணஂ சிகித்ஸா (௩௯-௪௧) · Śloka ௪௧
| ஓஜஃ க்ஷீயேத கோபக்ஷுத்த்யாநஶோகஶ்ரமாதிபிஃ||௩௯|| பிபேதி துர்பலோऽபீக்ஷ்ணஂ த்யாயதி வ்யதிதேந்த்ரியஃ| துஃச்சாயோ துர்மநா ரூக்ஷோ பவேத்க்ஷாமஶ்ச தத்க்ஷயே||௪௦|| ஜீவநீயௌஷதக்ஷீரரஸாத்யாஸ்தத்ர பேஷஜம்| |௪௧|
| ओजः क्षीयेत कोपक्षुद्ध्यानशोकश्रमादिभिः||३९|| बिभेति दुर्बलोऽभीक्ष्णं ध्यायति व्यथितेन्द्रियः| दुःच्छायो दुर्मना रूक्षो भवेत्क्षामश्च तत्क्षये||४०|| जीवनीयौषधक्षीररसाद्यास्तत्र भेषजम्| |४१|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஓஜஃ கோபாதிபிஃ க்ஷீயேத| தத்க்ஷயே-தஸ்யௌஜஸஃ க்ஷயே, பிபேதி துர்பல இத்யாதிலக்ஷணம்| ஜீவநீயௌஷதாத்யாஸ்தத்ர பேஷஜம்| ஜீவநீயௌஷதாநி-ஜீவந்த்யாதீநி தஶ ஜீவநஸஂஜ்ஞாநி (ஹ. ஸூ. அ. ௧௫|௮) ததாऽந்யாநி யாநி மதுராணி க்ஷீராதீநி த்ரவ்யாணி| க்ஷீரஸ்ய ஜீவநீயத்வேநைவ க்ரஹணே ஸித்தே பதக்பாடோऽதிஶயார்தஃ, அதிஶயேநாத்ர க்ஷீரமௌஷதமிதி| ரஸோ-மாஂஸரஸஃ| ஆதி (த்ய)-க்ரஹணேந காகாண்டோலாத்மகுப்தாகதாதிபரிக்ரஹஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-க்ஷயஹேதூநாஹ-ஓஜஃ க்ஷீயேதேதி| க்ஷுத்-புபுக்ஷா| த்யாநஂ-சிந்தா| ஆதிஶப்தாத்-ப்ரமோந்த்ராஸகடுரூக்ஷபோஜநாதயஃ| ஓஜஃக்ஷயஂ லக்ஷயதி-பிபேதீதி| பிபேதி-த்ரஸ்யதி| துர்பலோ-ஹீநபலோ பவதி| அபீக்ஷ்ணஂ-புநஃபுநரகஸ்மாத்| த்யாயதி-சிந்தயதி| வ்யதிதேந்த்ரியஃ-ஹதயாதிஸ்தாநேஷு வ்யாதாவாந்| துஃச்சாயோ-மலிநகாந்திஃ| துர்மநாஃ-கதோத்ஸாஹஃ| ரூக்ஷோ-நிஸ்நேஹாங்கஃ| க்ஷாமஃ-கஶாங்கஃ| க்ஷயௌஷதபங்க்யா வத்திஹேதூநாஹ-ஜீவநீயேதி| ஜீவநீயாஃ-ஜீவந்த்யாதயஃ| ரஸோ-மாஂஸரஸஃ| ஆதி(த்ய) ஶப்தேந ஶர்கராதயஃ|
Adhikarana ஓஜோவத்திலக்ஷணம் (௪௧) · Śloka ௪௧
| ஓஜோவத்தௌ ஹி தேஹஸ்ய துஷ்டிபுஷ்டிபலோதயஃ||௪௧||
| ओजोवृद्धौ हि देहस्य तुष्टिपुष्टिबलोदयः||४१||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஓஜோவிவத்தௌ ஸத்யாஂ தேஹஸ்ய துஷ்டிஃ-ப்ரஹர்ஷஃ, புஷ்டிஃ-வத்திஃ, பலஂ-ஸாமர்த்யம், ஏஷாமுதயஃ-ஸம்யக்வத்திர்பவதி|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-ஓஜோவத்திஂ லக்ஷயதி-ஓஜோவத்தாவிதி| துஷ்டிஃ ஸந்தோஷஃ| புஷ்டிஃ-ஸ்தௌல்யம்| பலோதயஃ-ஶக்த்யுத்கர்ஷஃ| ஓஜோவத்தேஸ்துஷ்ட்யாதிஹேதுத்வாந்ந வாதாதிவத்திகாரகாரித்வம்| வ்ரூத்தமபி யதா த்வோஜோ வ்யாபத்யதே ஸ்வஸ்தாநாத்விஸ்ரஂஸதே வா, ததா வாதாதிவத்விகாரகாரித்வம்| ததா ச ஸுஶ்ருதஃ (ஸூ. அ. ௧௫/௩௦) -"த்ரயோ தோஷா பலஸ்யோக்தா வ்யாபத்விஸ்ரஂஸநக்ஷயாஃ|" இதி| பலஂ-ஓஜஃ|
Adhikarana ஸஂக்ஷேபேண வத்திக்ஷயபேஷஜகதநம் (௪௨) · Śloka ௪௨
இதாநீஂ ஸங்க்ஷேபேண வத்திக்ஷயபேஷஜஂ கதயந்நாஹ - - - - யதந்நஂ த்வேஷ்டி யதபி ப்ரார்தயேதாவிரோதி து| தத்தத்த்யஜந் ஸமஶ்நஂஶ்ச தௌ தௌ வத்திக்ஷயௌ ஜயேத்||௪௨||
इदानीं सङ्क्षेपेण वृद्धिक्षयभेषजं कथयन्नाह - - - - यदन्नं द्वेष्टि यदपि प्रार्थयेताविरोधि तु| तत्तत्त्यजन् समश्नंश्च तौ तौ वृद्धिक्षयौ जयेत्||४२||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-யதந்நஂ புருஷோ த்வேஷ்டி-நாபிநந்ததி, யதப்யந்நஂ ப்ரார்தயேத, தத்ததந்நஂ த்விஷ்டஂ த்யஜந்-பரிஹரந், இஷ்டமந்நஂ ஸமஶ்நந்-பக்ஷயந், தோஷாணாஂ ஸம்பந்திநௌ வத்திக்ஷயௌ தௌ தௌ-யௌ யஸ்ய தோஷஸ்யாத்மீயௌ வத்திக்ஷயௌ, தௌ தௌ ஜயேத்| நநு, கிமவிஶேஷேணைதத் ப்ரார்திதமஶ்நந் தோஷக்ஷயஂ ஜயேத் ? நேத்யாஹ-அவிரோதி து| துரவதாரணே| அவிரோத்யேவ| தத்ததாவிதமந்நமஶ்நந் தோஷாணாஂ க்ஷயஂ ஜயேத், ந து விரோத்யந்நமஶ்நந்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-வத்திக்ஷயௌ ஜ்ஞாத்வா யதநுஷ்டேயஂ தத்ஸங்க்ஷேபேணாஹ-யதந்நமிதி| யத்யதந்ந த்வேஷ்டி தத்தத்த்யஜந் ததா யத்யத்ப்ரார்தயேத தத்தத்ஸமஶ்நந் தௌ தௌ வத்திக்ஷயௌ ஜயேத்| கிஂ தத்ஸர்வம் ? நேத்யாஹ-அவிரோதி த்விதி| யத்ப்ரார்தயேத் தச்சேதவிரோதி-அபத்யஂ ந பவதி, தத்ஸமஶ்நீயாதித்யர்தஃ| தச்சப்தேऽபி வீப்ஸாகரணாத் யச்சப்தேऽபி வீப்ஸா ஜ்ஞேயா|
Adhikarana யதாருச்யுபசாரஸ்ய நாநுசிதத்வம், வாதாதீநாஂ விபரீதஸமாநயோ ருசிகரத்வம் (௪௩) · Śloka ௪௩
நநு, த்வேஷ்யாந்நத்யாகேநேஷ்டாந்நபக்ஷணேந | ச ] குதோ ஹேதோர்தோஷாணாஂ வத்திக்ஷயௌ ஜயேத் ? இத்யாஹ - - - - குர்வதே ஹி ருசிஂ தோஷா விபரீதஸமாநயோஃ| வத்தாஃ க்ஷீணாஶ்ச பூயிஷ்டஂ லக்ஷயந்த்யபுதாஸ்து ந||௪௩||
ननु, द्वेष्यान्नत्यागेनेष्टान्नभक्षणेन | च ] कुतो हेतोर्दोषाणां वृद्धिक्षयौ जयेत् ? इत्याह - - - - कुर्वते हि रुचिं दोषा विपरीतसमानयोः| वृद्धाः क्षीणाश्च भूयिष्ठं लक्षयन्त्यबुधास्तु न||४३||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஹி-யஸ்மாத், தோஷாஃ-வாதாதயோ, விபரீதஸமாநயோஃ ருசிஂ குர்வந்தி| கிம்பூதாஃ ஸந்தஃ ? வத்தாஃ க்ஷீணாஶ்ச, யதாக்ரமம்| வத்தாஃ-ப்ரமாணாதிகாஃ ஸந்தஃ, ஸ்வகுணேப்யோ யத்விபரீதகுணமந்நஂ தேஷாஂ க்ஷபணஹேதுஃ, தத்விஷயாஂ ருசிஂ-ப்ரீதிமுத்பாதயந்தி| பூயிஷ்டஂ-பாஹுல்யேந| க்ஷீணாஃ-ஸ்வப்ரமாணாபசிதாஃ ஸந்தோ, யத்ஸ்வஸமாநகுணமாஹாரஜாதஂ தேஷாஂ வர்தநஹேதுஃ, தத்விஷயாஂ ப்ரீதிமுத்பாதயந்தி| யதா,-வாதோ வத்தஃ ஸ்நிக்தாம்லமதுரமந்நமபிலஷதி|பித்தஂ வத்தஂ ஶீதமதுரருக்ஷதிக்தகஶாயமந்நபிலஷதி| ஶ்லேஷ்மா வத்தோ ரூக்ஷோஷ்ணகடுதிக்தகஷாயமந்நமபிலஷதி| வாதஃ க்ஷீணோ ரூக்ஷகஷாயாத்யந்நமபிலஷதி| பித்தஂ க்ஷீணமம்லலவணகடுகமந்நமபிலஷதி| ஶ்லேஷ்மா க்ஷீணஃ ஸ்நிக்தமதுராம்லலவணமந்நமபிலஷதி| பூயிஷ்டமித்யநேந ப்ராயிகத்வமஸ்யா வ்யவஸ்தாயா தர்ஶயதி| தேந தோஷகதிவைசித்ர்யாதந்யதாऽபி க்வசித்பவதி| யதா,-கஸ்யசிந்நரஸ்ய வாதோऽபி க்ஷீணஃ ஸ்நிக்தமதுராத்யந்நமபிலஷதி, பித்தமபி வத்தமம்லலவணாத்யந்நமபிலஷதி, ஶ்லேஷ்மாऽபி வத்தோ மதுராம்லாத்யந்நமபிலஷதீதி வ்யபிசாராத்| அத ஏவாபுதாஃ-அபண்டிதாஃ, ந லக்ஷயந்தி-ந விதந்தி, யதா-கிமய தோஷஃ க்ஷீண உத வத்த இதி|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-ந ச யதாருச்யுபசாரஸ்யாநுசிதத்வமாஶங்கநீயமித்யாஹ-குர்வதே ஹீதி| ஹி-யஸ்மாத், வத்தா தோஷாஃ விபரீதே ருசிஂ குர்வதே, க்ஷீணாஃ ஸமாநே| சகாராத்தத்தா தோஷாஃ ஸமாநே த்வேஷஂ குர்வதே, க்ஷீணாஸ்து விபரீதே, இத்யபி ஜ்ஞேயம்| அயமர்தஃ,-யதா வாயோர்வத்திஸ்ததா தத்விபரீதாநாஂ ஸ்நிக்தாதிகுணாநாஂ ருசிஸ்தத்ஸமாநாநாஂ ரூக்ஷாதிகுணாநாஂ த்வேஷ உத்பத்யதே, அத இஷ்டஸேவநாத்த்விஷ்டத்யாகாத்வாயோர்வத்திஂ ஜயேத்| யதா து வாயோஃ க்ஷயஸ்ததா தத்ஸமாநாநாஂ ரூக்ஷாதிகுணாநாஂ ருசிஸ்தத்விபரீதாநாஂ ஸ்நிக்தாதிகுணாநாஂ த்வேஷ உத்பத்யதே, அத இஷ்டஸேவநாத்த்விஷ்டத்யாகாத்வாயோஃ க்ஷயஂ ஜயேத்| ஏவஂ பித்தாதிஷ்வபி| தோஷஶப்தோ தோஷதாதுமலாநாமுபலக்ஷணம்| பூயிஷ்டஂ-ப்ராயேண, கதாசிதந்யதாऽபி ருசித்வேஷௌ பவதஃ| யதா வக்ஷ்யதி (ஹ. நி. அ. ௧௬/௩௦) ஸாமே வாயௌ-"கடுரூக்ஷாபிலாஷேண தத்விதோபஶயேந ச|" இதி| ஏவஂ ஸத்யப்யேதாதஶீஂ ஸ்திதிமபுதா ந லக்ஷயந்தி| ஏதேந புத்திமதா பிஷஜா பரீக்ஷ்யாயமுபசாரஃ கார்யஃ| மந்தபுத்தீநாஂ து யதோபதேஶமித்யுக்தஂ பவதி| உக்தஂ ச ஸங்க்ரஹே (ஸூ. அ. ௧௫) -"யதோக்தநுஸரணமேவ து ஶ்ரேயோ மந்தபுத்தேஃ|" இதி|
Adhikarana உக்தயோ ருசித்வேஷயோருபபத்திஃ (௪௪) · Śloka ௪௪
ந சாநேநைவ லக்ஷணேந வத்தாஃ க்ஷீணாஶ்ச லக்ஷணீயாஃ| கிஂ தர்ஹி ? அந்யதபி லக்ஷணமஸ்தீத்யாஹ - - - - யதாபலஂ யதாஸ்வஂ ச தோஷா வத்தா விதந்வதே| ரூபாணி, ஜஹதி க்ஷீணாஃ, ஸமாஃ ஸ்வஂ கர்ம குர்வதே||௪௪||
न चानेनैव लक्षणेन वृद्धाः क्षीणाश्च लक्षणीयाः| किं तर्हि ? अन्यदपि लक्षणमस्तीत्याह - - - - यथाबलं यथास्वं च दोषा वृद्धा वितन्वते| रूपाणि, जहति क्षीणाः, समाः स्वं कर्म कुर्वते||४४||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-யதாபலஂ-பலாநதிக்ரமேண, யதாஸ்வஂ ச-யத்யதாத்மீயஂ யதா, ரூபாணி-குணகர்மலக்ஷணாநி, தோஷா வத்தா விதந்வதே-விஸ்தாரயந்தி| க்ஷீணாஶ்ச பலாநதிக்ரமேண யதாஸ்வஂ ரூபாணி ஜஹதி-த்யஜந்தி| யதா,-வாயுர்வத்தோ ரௌக்ஷ்யஶைத்யபாருஷ்யஸ்ரஂஸவ்யாஸாதீநி விஸ்தாரயதி| க்ஷீணஸ்து வாயுஃ பூர்வோக்தாநி ரௌக்ஷ்யாதீநி ஜஹாதி, அத ஏவ ந வ்யஞ்ஜயதி| அத ஸமா தோஷாஃ கிஂ விதததி ? இத்யாஹ-ஸமா இத்யாதி| யதா ந வத்தா ந ச க்ஷீணாஃ-ஸமா தோஷாஃ,-ஸ்வப்ரமாணஸ்தாஃ, ததா ஸ்வஂ கர்ம-உத்ஸாஹோச்ச்வாஸாதிகஂ யதோக்தஂ குர்வதே| தல்லக்ஷணத்தே லக்ஷணீயாஃ| ததேவஂ வத்தக்ஷீணஸமா தோஷா வேத்யாஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-உக்தயோ ருசித்வேஷயோருபபத்திமாஹ-யதாபலமிதி| வத்தா தோஷா ரூபாணி-ரௌக்ஷ்யாதீநி, விதந்வதே-விஶேஷேண ப்ரகடயந்தி| தாந்யேவ க்ஷீணா ஜஹதி-ந்யூநாநி தர்ஶயந்தீத்யர்தஃ| யதாபலஂ-வத்தா அதிகாநி, வத்ததரா அதிகதராணி, வத்ததமா அதிகதமாநீத்யர்தஃ| ஏவஂ க்ஷீணேஷ்வபி| யதாஸ்வஂ-வாயூ ராக்ஷ்யாதீநி, பித்தமௌஷ்ண்யாதீநி, ஶ்லேஷ்மா ஸ்நேஹாதீநீத்யர்தஃ| ஏததுக்தஂ பவதி,- ஶரீரே யோ யோ குணோऽதிகோ பவதி தஸ்ய தஸ்ய த்வேஷ உத்பத்யதே, யோ யோ ஹீநஸ்தஸ்ய தஸ்ய ருசிஃ| வாயோ வத்தே ரூக்ஷாதயஃ ஶரீரே அதிகா பவந்தி, ததஸ்தேஷாஂ த்வேஷ உத்பத்யதே, க்ஷீணேऽத ஏவ ஹீநாஃ, அதஸ்தேஷாஂ ருசிஃ| ஏவஂ பித்தாதிஷ்வபி| ஸமேஷு புநர்தோஷேஷ்வபூர்வௌ ருசித்வேஷௌ நோத்பத்யேதே இத்யாஹ-ஸமாஃ ஸ்வமிதி| ஸ்வஶப்தேந ஜாதிவயோதேஶகாலாநுரூபஂ ஶாரீரஂ கர்மோச்யதே, ந தோஷகர்ம| தஸ்ய யதாஸ்வமித்யநேநைவ லப்தத்வாத்| தஸ்மாஜ்ஜாத்யாதிவஶாத்யஸ்ய யதா ருசித்வேஷௌ தஸ்ய ததைவாநுவர்தயந்தி ஸமா தோஷாஃ, நாந்யதா குர்வந்தீத்யர்தஃ|
Adhikarana தோஷவைஷம்யாநுத்பாதநே யத்நஃ (௧௧) · Śloka ௧௧
க்ஷீணா தோஷாஃ க்ஷீணத்வாதேவாகிஞ்சித்கரத்வாத் கதாசித்பீடாஂ நோத்பாதயந்த்யேவ, இதி விசிந்த்யால்பமதயோ வைத்யாஃ க்ஷீணதோஷவர்தநார்தஂ கதாசிதநாதரஂ குர்யுரித்யாஹ - - - - ய ஏவ தேஹஸ்ய ஸமா விவத்த்யை த ஏவ தோஷா விஷமா வதாய| யஸ்மாததஸ்தே ஹிதசர்யயைவ க்ஷயாத்விவத்தேரிவ ரக்ஷணீயாஃ||௪௫|| இதி ஶ்ரீவைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸுநூஶ்ரீமத்வாக்படவிரசிதாயாமஷ்டாங்கஹதயஸஂஹிதாயாஂ ஸூத்ரஸ்தாநே தோஷாதிவிஜ்ஞாநீயோ நாமைகாதஶோऽத்யாயஃ||௧௧||
क्षीणा दोषाः क्षीणत्वादेवाकिञ्चित्करत्वात् कदाचित्पीडां नोत्पादयन्त्येव, इति विचिन्त्याल्पमतयो वैद्याः क्षीणदोषवर्धनार्थं कदाचिदनादरं कुर्युरित्याह - - - - य एव देहस्य समा विवृद्ध्यै त एव दोषा विषमा वधाय| यस्मादतस्ते हितचर्ययैव क्षयाद्विवृद्धेरिव रक्षणीयाः||४५|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसुनूश्रीमद्वाग्भटविरचितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां सूत्रस्थाने दोषादिविज्ञानीयो नामैकादशोऽध्यायः||११||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ய ஏவ தோஷாஃ ஸமாஃ ஸந்தோ தேஹஸ்ய விவத்த்யை-வர்தநாய பவந்தி, த ஏவ தோஷா விஷமாஃ-ஸ்வப்ரமாணாததிகா ஹீநா வா ஸந்தோ, வதாய-தேஹவிகாதாய ஸ்யுஃ| யஸ்மாதேவஂ ததஸ்தே தோஷா ஹிதசர்யயைவ க்ஷயாத்-ஹீநத்வாத்ரக்ஷணீயாஃ| குத இவ ? விவதேரிவ| யதா விவத்தேஃ-விஶேஷேண வர்தநாத்தே ரக்ஷ்யந்தே, ததா க்ஷயாதபி ரக்ஷணீயா இதி| உபஜாதிர்வத்தம்| இதி ஶ்ரீமகாங்கதத்தபுத்ரஶ்ரீமதருணதத்தவிரசிதாயாமஷ்டாங்கஹதயடீகாயாஂ ஸர்வாங்கஸுந்தராக்யாயாஂ ஸூத்ரஸ்தாநே தோஷாதிவிஜ்ஞாநீயாத்யாய ஏகாதஶஃ ஸமாப்தஃ|| ௧௧||
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-தோஷவைஷம்யாநுத்பாதநே யத்நஂ விதத்தே-ய ஏவ தேஹஸ்யேதி| ஹிதசர்யயா-பத்யாப்யாமாஹாரவிஹாராப்யாம், சரதேர்கதிபக்ஷணார்தத்வாத்| ஏவஶப்தேந ஹிதசர்யாயா அயோகஃ, அஹிதசர்யாயாஶ்ச யோகோ வ்யவச்சித்யதே| இதி ஹேமாத்ரிடீகாயாமாயுர்வேதரஸாயநே| தோஷாதீநாஂ ப்ரகரணஂ ஸாமஸ்த்யேந நிரூபிதம்|| ௧௧||