Adhikarana அத்யாயோபக்ரமஃ · Śloka
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ராஜயக்ஷ்மநிதாநாதநந்தரஂ மதாத்யயநிதாநாரம்பஃ| யதோ யதா ராஜயக்ஷ்மா தோஷத்ரயஜஸ்ததா மதாத்யயோऽபி| வக்ஷ்யதி ஹி தத்ர (ஶ்லோ. ௧௪) - "ஸர்வேऽபி ஸர்வைர்ஜாயந்தே வ்யபதேஶஸ்து பூயஸா|" இதி|
Adhikarana மதாத்யயாதிநிதாநாத்யாயஃ (௨) · Śloka ௨
தஸ்மாந்மதாத்யயநிதாநமுச்யத இத்யாஹ - - - - அதாதோ மதாத்யயாதிநிதாநஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ| கத்யஸூத்ரே||௨||
तस्मान्मदात्ययनिदानमुच्यत इत्याह - - - - अथातो मदात्ययादिनिदानं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| गद्यसूत्रे||२||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-பூர்வவத்வ்யாக்யா|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
௦௦௦௦௦
Adhikarana மத்யஸ்ய குணாஃ (௧) · Śloka ௧
தீக்ஷ்ணோஷ்ணரூக்ஷஸூக்ஷ்மாம்லஂ வ்யவாய்யாஶுகரஂ லகு| விகாஷி விஶதஂ மத்யமோஜஸோऽஸ்மாத்விபர்யயஃ||௧||
तीक्ष्णोष्णरूक्षसूक्ष्माम्लं व्यवाय्याशुकरं लघु| विकाषि विशदं मद्यमोजसोऽस्माद्विपर्ययः||१||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-தீக்ஷ்ணோஷ்ணாதிகுணஂ மத்யம்| அஸ்மாத்-மத்யாத், ஓஜஸோ விபர்யயோ-வைபரீத்யம், யதா-மந்தஶீதஸ்நிக்தஸாந்த்ரமதுரஸ்திரசிரகத்குருஶ்லக்ஷ்ணபிச்சிலத்வம்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
௦௦௦௦௦
Adhikarana மத்யகுண ஏவோத்கர்ஷதோ விஷேऽபி (௨) · Śloka ௨
தீக்ஷ்ணாதயோ விஷேऽப்யுக்தாஶ்சித்தோபப்லாவிநோ குணாஃ| ஜீவிதாந்தாய ஜாயந்தே விஷே தூத்கர்ஷவத்திதஃ||௨||
तीक्ष्णादयो विषेऽप्युक्ताश्चित्तोपप्लाविनो गुणाः| जीवितान्ताय जायन्ते विषे तूत्कर्षवृत्तितः||२||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஏத ஏவ தீக்ஷ்ணாதயோ தஶ குணா விஷேऽப்யுக்தாஃ| சித்தமுபப்லாவிதுஂ ஶீலஂ யேஷாஂ தே சித்தோபப்லாவிநஃ,-சித்தவிப்ரமகாரிணஃ| ந கேவலஂ மத்ய இத்யபிஶப்தார்தஃ| நநு, யதி த ஏவ தீக்ஷ்ணாதயோ குணா விஷே, த ஏவ மத்யே, தத்கதஂ விஷஸ்தா ஏவ தீக்ஷ்ணாதயோ மாரயந்தி ந மத்யஸ்தாஃ ? இத்யத்ர யுக்திமாஹ-ஜீவிதாந்தாயேத்யாதி| விஷஸ்தாஸ்தீக்ஷ்ணாதயோ யே குணாஸ்தே மாரணாய ஸம்பத்யதே, உத்கர்ஷவத்திதஃ-உத்கர்ஷவர்தநாத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
௦௦௦௦௦
Adhikarana ப்ரதமமதஸ்ய லக்ஷணம் (௩-௪) · Śloka ௪
கதஂ கத்வா மத்யஂ சேதோ விகாரஂ நயதி ? இத்யாஹ - - - - தீக்ஷ்ணாதிபிர்குணைர்மத்யஂ மந்தாதீநோஜஸோ குணாந்| தஶபிர்தஶ ஸங்க்ஷோப்ய சேதோ நயதி விக்ரியாம்||௩|| ஆத்யே மதே| |௪|
कथं कृत्वा मद्यं चेतो विकारं नयति ? इत्याह - - - - तीक्ष्णादिभिर्गुणैर्मद्यं मन्दादीनोजसो गुणान्| दशभिर्दश सङ्क्षोभ्य चेतो नयति विक्रियाम्||३|| आद्ये मदे| |४|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-தீக்ஷ்ணாதிபிர்தஶபிர்குணைர்மந்தாதீநோஜஸஃ ஸம்பந்திநோ குணாந் ஸங்க்ஷோப்ய-ஸமந்தாத்துஷ்டதாமாபாத்ய, சேதோ விக்ரியாஂ-விகாரஂ நயதி, ஆத்யே மதே| நநு, தீக்ஷ்ணாதிபிர்மந்தாதீநித்யேதாவதேவாஸ்து, கிஂ தஶபிர்தஶேத்யநேந? பாடாதேவ ஹி தஶஸங்க்யாऽவகமிஷ்யதே| அஸ்த்யேதத்| கிந்து ஸர்வைரேவ தீக்ஷ்ணாதிபிஃ ஸர்வாநபி மந்தாதீந் ஸங்க்ஷோப்ய சேதோ விக்ரியாஂ மத்யஂ நயதி, ந து கியத்பிரபி தீக்ஷ்ணாதிபிஃ கியத ஏவ மந்தாதீந், இதி ப்ரதிபாதநாய ஸங்க்யாக்ரஹணம்| உத்கர்ஷதாரதம்யதஸ்த்வஸ்த்யேவ விஶேஷஃ, தேந ஸர்வத்ர மதேநைவ துல்யஃ க்ஷோப இதி வேத்யம்| ஆத்யே ச மதே யதாஸ்வஂ ப்ரபோதஜநகே புமாந் ஸ்திதோ மத்யபாநாத்தாதாத்விகஂ ஸுகஂ ஸமதிகச்சதீத்யநுக்தமபி ஸம்பாவ்யதே| ததா ச முநிஃ (ச. சி. அ. ௨௪|௬௪)- "பஞ்சஸ்வர்தேஷு காந்தேஷு யா ரதிஃ ப்ரதமே மதே| யூநாஂ வா ஸ்தவிராணாஂ வா தஸ்யா நாஸ்த்யுபமா புவி||" இதி|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
௦௦௦௦௦
Adhikarana த்விதீயமதஸ்ய லக்ஷணம் (௪) · Śloka ௪
த்விதீயே து ப்ரமாதாயதநே ஸ்திதஃ| துர்விகல்பஹதோ மூடஃ ஸுகமித்யதிமுச்யதே||௪||
द्वितीये तु प्रमादायतने स्थितः| दुर्विकल्पहतो मूढः सुखमित्यधिमुच्यते||४||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-அநந்தரஂ த்விதீயே து மதே ஸ்திதஃ-ப்ராப்தஃ, ஸ்வார்தைர்துஷ்டைஸ்தைஸ்தைர்விகல்பைர்ஹதஃ-புருஷார்தாத்விநஷ்டஃ, அத ஏவ மூடஃ-கார்யாகார்யாநபிஜ்ஞஃ, ஸுகமித்யதிமுச்யதே-ஸுகமிதி ஜ்ஞாநேந ப்ரதமமதோத்பந்நேந ததாநீமதிமுச்யதே-அதிகஂ கத்வா தேந ஸுகேந பரித்யஜ்யதே| தாதாத்விகமாத்யஂ ஸுகஂ நாநுபவதி, ஓஜஸோ விஹதத்வாத்| அந்யே த்வாஹுஃ,-அவமுச்யதே-நிஶ்சிநோதி ஸுகமேததித்யபிநிவிஶதே| கிம்பூதே மதே ஸ்திதஃ ? ப்ரமாதாயதநே, ப்ரமாதாநாஂ-ஸாஹஸாநாமிஹாமுத்ர சாஶுபஹேதூநாஂ, [ ஆயதநே- ] ஸ்தாநே|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
௦௦௦௦௦
Adhikarana த்விதீயததீயஸந்திஸ்திதஸ்ய லக்ஷணம் (௫) · Śloka ௫
மத்யமோத்தமயோஃ ஸந்திஂ ப்ராப்ய ராஜஸதாமஸஃ| நிரங்குஶ இவ வ்யாலோ ந கிஞ்சிந்நாசரேஜ்ஜடஃ||௫||
मध्यमोत्तमयोः सन्धिं प्राप्य राजसतामसः| निरङ्कुश इव व्यालो न किञ्चिन्नाचरेज्जडः||५||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-மத்யமோத்தமயோஃ-த்விதீயததீயயோஃ, ஸந்திஂ ப்ராப்ய-அந்தரஂ லப்த்வா, புருஷோ ராஜஸதாமஸோ ந கிஞ்சிதஶுபஂ நாசரேத்-அபி து ஸர்வமஶுபமாசரேத்| ராஜஸஸஹிதஸ்தாமஸோ ராஜஸதாமஸஃ| ஶாகபார்திவாதித்வாத் மத்யம (உத்தர) பதலோபீ ஸமாஸஃ, ராஜஸோ வா தாமஸோ வேத்யர்தஃ| ராஜஸதாமஸக்ரஹணாத் ஸாத்விகஃ புருஷோ நேதஶீமவஸ்தாஂ ப்ராப்நோதீதி கமயதி| நிரங்குஶ இவ வ்யாலஃ| யதா,-வ்யாலோ-துஷ்டஹஸ்தீ, ஜடோ-பதிரஃ, ததா நிரங்குஶோ, ந கிஞ்சிதஶுபஂ நாசரேத், உந்மார்கப்ரவத்தத்வாத்| தந்த்ராந்தரே சைவமுக்தம்-"ஸாத்விகே ஶௌசதாக்ஷிண்யஹர்ஷமண்டநலாலஸஃ| கீதாத்யயநஸௌபாக்யஸுரதோத்ஸாஹகந்மதஃ|| ராஜஸே துஃகஶீலத்வமாத்மத்யாகஂ ஸஸாஹஸம்| கலஹஂ ஸாநுபந்தஂ ச கரோதி புருஷே மதஃ|| அஶௌசநித்ராமாத்ஸர்யாகம்யாகமநலோலதாஃ| அஸத்யபாஷணஂ சாபி குர்யாத்வை தாமஸே மதஃ||" இதி| வ்யாலக்ரஹணாத்யஃ ஶுத்தஸ்வபாவோ ஹஸ்தீ ஸ ஸணிரஹிதோऽபி கதாசித்தஸ்த்யாரோஹஶப்தஶ்ரவணாத் காலோசிதஂ ஸங்கேதமுபலப்ய யுக்தமாசரத்யேவேதி, அதோ வ்யாலோ நிரங்குஶ இதி த்விதயமுபந்யஸ்தம்| தேஜஸஃ கிஞ்சிச்சேஷத்வாத் நிந்த்யாமிமாமவஸ்தாஂ ப்ராப்தஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
௦௦௦௦௦
Adhikarana ததீயமதஸ்ய லக்ஷணம் (௬-௭) · Śloka ௭
அத ஏவாஹ - - - - இயஂ பூமிரவத்யாநாஂ தௌஃஶீல்யஸ்யேதமாஸ்பதம்| ஏகோऽயஂ பஹுமார்காயா துர்கதேர்தேஶிகஃ பரம்||௬|| நிஶ்சேஷ்டஃ ஶவவச்சேதே ததீயே து மதே ஸ்திதஃ| மரணாதபி பாபாத்மா கதஃ பாபதராஂ தஶாம்||௭||
अत एवाह - - - - इयं भूमिरवद्यानां दौःशील्यस्येदमास्पदम्| एकोऽयं बहुमार्गाया दुर्गतेर्देशिकः परम्||६|| निश्चेष्टः शववच्छेते तृतीये तु मदे स्थितः| मरणादपि पापात्मा गतः पापतरां दशाम्||७||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-அவத்யாநாஂ-நிந்த்யாநாஂ, இயஂ-மதாவஸ்தா, பூமிஃ-ஆகரஃ| ததா, தௌஃஶீல்யஸ்ய-அஸமாஹிதத்வஸ்ய, இதஂ-மதாவஸ்தாந்தரஂ, ஆஸ்பதஂ-ஆவஸதஃ| ஏகோऽயஂ-மதவிஶேஷோ, பஹுமார்காயாஃ-அநேகமுகாயா துர்கதேஃ, பரஂ கத்வா தேஶிகஃ-ஆசார்யஃ| ஸ௦-ததீயே-உத்தமே மதே, ஸ்திதோ நரஸ்தேஜஸோ விஹதத்வாத் நிஶ்சேஷ்டஃ-சேஷ்டயா காயவாங்மநோலக்ஷணயா ரஹிதஃ, அத ஏவ ஶவவச்சேதே-மதாநுகல்பஃ ஸ்வபிதி| ஏவஂ ச ஸத்யஸௌ பாபாத்மா மரணாதபி பாபதராமவஸ்தாஂ ப்ராப்தஃ| யதோ மதோ மரணாத்ஸமநந்தரமேவ ஶரீராந்தரஂ ப்ராப்ய ஸுகாதீந் விந்ததே| ததீயாஂ மதாவஸ்தாஂ ப்ராப்தஸ்து புருஷோऽபரஶரீராப்ராப்தேர்ந கதாஞ்சித் ஸுகாத்யநுபவதீதி மரணாதப்யஸ்ய நிகஷ்டத்வம்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
௦௦௦௦௦
Adhikarana மத்யஶீலநநிஷேதஃ (௮) · Śloka ௮
தர்மாதர்மஂ ஸுகஂ துஃகமர்தாநர்தஂ ஹிதாஹிதம்| யதாஸக்தோ ந ஜாநாதி கதஂ தச்சீலயேத்புதஃ||௮||
धर्माधर्मं सुखं दुःखमर्थानर्थं हिताहितम्| यदासक्तो न जानाति कथं तच्छीलयेद्बुधः||८||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-யஸ்மிந்நாஸக்தோ-யதாஸக்தோ, தர்மாதீந் ந ஜாநாதி| தத்-ததாவிதஂ மத்யஂ, புதோ-மதிமாந், கதஂ ஶீலயேத்-அப்யஸேத்| தத்ர தர்மோ-தாநாத்யயநதேவகுருபூஜாதிகஃ| அதர்மோ-ஹிஂஸாதிஃ| ஸுகஂ-ஆஹ்லாதகோऽநுபவஃ| துஃகஂ-உபதாபஃ| அர்தஃ-உபயலோகஹிதம்| அநர்தஃ-அஹிதம்| ஶீலயேதித்யநேந தத்ராஸக்திஂ நிஷேததி, ந து மத்யபாநமபி|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
௦௦௦௦௦
Adhikarana மத்யேऽதிபீதே மோஹாதயஃ (௯-௧௦) · Śloka ௧௦
மத்யே மோஹோ பயஂ ஶோகஃ க்ரோதோ மத்யுஶ்ச ஸஂஶ்ரிதாஃ| ஸோந்மாதமதமூர்ச்சாயாஃ ஸாபஸ்மாராபதாநகாஃ||௯|| யத்ரைகஃ ஸ்மதிவிப்ரஂஶஸ்தத்ர ஸர்வமஸாது யத்| |௧௦|
मद्ये मोहो भयं शोकः क्रोधो मृत्युश्च संश्रिताः| सोन्मादमदमूर्च्छायाः सापस्मारापतानकाः||९|| यत्रैकः स्मृतिविभ्रंशस्तत्र सर्वमसाधु यत्| |१०|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-மத்யேऽதிபீதே மோஹாதயஃ ஸஂஶ்ரிதாஃ-ஆஶ்ரிதாஃ, மத்யாதிபாநாதநந்தரஂ மோஹாதீநாஂ ஸத்பாவாத்| அதவா கிமத்ர பஹுநாऽபிஹிதேந| யத்ர-யஸ்மிந் மத்யே, ஸ்மதேர்விப்ரஂஶோ-லோபஃ, தத்ர யத்கிஞ்சித்வித்யதே தத்ஸர்வமஸாது-அஶோபநம்| யத்ரௌஜஸௌ ந விஹதிர்ஹத்ப்ரபோதஶ்ச ஸ ப்ரதமோ மதஃ| யத்ரால்பா விஹதிரோஜஸஃ ஸ மத்யமஃ| யத்ர ஸர்வஸ்யௌஜஸௌ விஹதிஃ ஸ உத்தமஃ| ததா ச முநிஃ (ச. சி. அ. ௨௪|௩௫) - "ஓஜஸ்யவிஹதே பூர்வோ ஹதி ச ப்ரதிபோதிதே| மத்யமோ விஹதேऽல்பே து விஹதே தூத்தமோ மதஃ||" இதி|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
௦௦௦௦௦
Adhikarana அயுக்தியுக்தமத்யஸ்ய த்ரிவர்காதிநாஶகத்வம் (௧௦-௧௧) · Śloka ௧௧
| அயுக்தியுக்தமந்நஂ ஹி வ்யாதயே மரணாய வா||௧௦|| மத்யஂ த்ரிவர்கதீதைர்யலஜ்ஜாதேரபி நாஶநம்| |௧௧|
| अयुक्तियुक्तमन्नं हि व्याधये मरणाय वा||१०|| मद्यं त्रिवर्गधीधैर्यलज्जादेरपि नाशनम्| |११|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-யஸ்மாதயுக்த்யா யோஜிதமந்நமபி-யத்ப்ராணகரஂ ததபி, கர்மவஶாத்வ்யாதயே மரணாய வா ஸம்பத்யதே| மத்யஂ த்வயுக்தியோஜிதஂ த்ரிவர்காதேரபி நாஶநம்| யுக்திபீதஂ புநஸ்ததேவ த்ரிவர்காதீநாஂ ஸாதநமித்யபிஶப்தேந த்யோதயதி|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
௦௦௦௦௦
Adhikarana மத்யபாநஸ்ய விஷயஃ (௧௧-௧௨) · Śloka ௧௨
தாமேவ யுக்திஂ வக்ஷ்யமாணேந க்ரந்தேந ப்ரதிபாதயந்நாஹ - - - - | நாதிமாத்யந்தி பலிநஃ கதாஹாரா மஹாஶநாஃ||௧௧|| ஸ்நிக்தாஃ ஸத்த்வவயோயுக்தா மத்யநித்யாஸ்ததந்வயாஃ| மேதஃகபாதிகா மந்தவாதபித்தா தடாக்நயஃ||௧௨||
तामेव युक्तिं वक्ष्यमाणेन ग्रन्थेन प्रतिपादयन्नाह - - - - | नातिमाद्यन्ति बलिनः कृताहारा महाशनाः||११|| स्निग्धाः सत्त्ववयोयुक्ता मद्यनित्यास्तदन्वयाः| मेदःकफाधिका मन्दवातपित्ता दृढाग्नयः||१२||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-யத ஏவஂவிதா நரா நாதிமாத்யந்தி, ததோ பலவத்பிஃ புருஷைஃ கதாஹாரைர்மஹாஶநைஃ ஸ்நிக்தைஃ ஸத்வயுக்தைர்வயோயுக்தர்மத்யோசிதைஸ்ததந்வயைஃ-மத்யபகுலப்ரஸூதைஃ, மேதோதிகைஃ கபாதிகைஃ ஸ்வல்பவாதபித்தைர்தடாக்நிபிஃ-அபகாரஸஹிஷ்ண்வக்நிபிஃ, மத்யஂ பேயம், நாதோ விபர்யஸ்தைஃ, இத்யந்யதந்த்ரகாரகதிதாயா யுக்தேரத்ரைவாந்தர்பாவோऽநேந தந்த்ரகதா கதஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
௦௦௦௦௦
Adhikarana மத்யபாநஸ்யாவிஷயஃ (௧௩-௧௭) · Śloka ௧௭
விபர்யயேऽதிமாத்யந்தி விஶ்ரப்தாஃ குபிதாஶ்ச யே| மத்யேந சாம்லரூக்ஷேண ஸாஜீர்ணே பஹுநாऽதி ச||௧௩|| வாதாத்பித்தாத்கபாத்ஸர்வைஶ்சத்வாரஃ ஸ்யுர்மதாத்யயாஃ| ஸர்வேऽபி ஸர்வைர்ஜாயந்தே வ்யபதேஶஸ்து பூயஸா||௧௪|| ஸாமாந்யஂ லக்ஷணஂ தேஷாஂ ப்ரமோஹோ ஹதயவ்யதா| விட்பேதஃ ப்ரததஂ தஷ்ணா ஸௌம்யாக்நேயோ ஜ்வரோऽருசிஃ||௧௫|| ஶிரஃபார்ஶ்வாஸ்திருக்கம்போ மர்மபேதஸ்த்ரிகக்ரஹஃ| உரோவிபந்தஸ்திமிரஂ காஸஃ ஶ்வாஸஃ ப்ரஜாகரஃ||௧௬|| ஸ்வேதோऽதிமாத்ரஂ விஷ்டம்பஃ ஶ்வயதுஶ்சித்தவிப்ரமஃ| ப்ரலாபஶ்சர்திருத்க்லேஶோ ப்ரமோ துஃஸ்வப்நதர்ஶநம்||௧௭||
विपर्ययेऽतिमाद्यन्ति विश्रब्धाः कुपिताश्च ये| मद्येन चाम्लरूक्षेण साजीर्णे बहुनाऽति च||१३|| वातात्पित्तात्कफात्सर्वैश्चत्वारः स्युर्मदात्ययाः| सर्वेऽपि सर्वैर्जायन्ते व्यपदेशस्तु भूयसा||१४|| सामान्यं लक्षणं तेषां प्रमोहो हृदयव्यथा| विड्भेदः प्रततं तृष्णा सौम्याग्नेयो ज्वरोऽरुचिः||१५|| शिरःपार्श्वास्थिरुक्कम्पो मर्मभेदस्त्रिकग्रहः| उरोविबन्धस्तिमिरं कासः श्वासः प्रजागरः||१६|| स्वेदोऽतिमात्रं विष्टम्भः श्वयथुश्चित्तविभ्रमः| प्रलापश्चर्दिरुत्क्लेशो भ्रमो दुःस्वप्नदर्शनम्||१७||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-யதாநிர்திஷ்டாத்வைபரித்யேந, யதா-அபலிநோ யாவததடாக்நய இதி| ததா, விஶ்ரப்தாஃ-அமதமிவேதஂ ஸ்பஹணீயஂ ஸுரேப்யஃ பேபீயதேऽஸ்மாபிரிதி தத்கதமநஸோ விஶ்வஸ்தாஃ, ததா குபிதாஃ-க்ருத்தாஃ, யே தேऽதிமாத்யந்தி| மத்யேநேத்யாதி| அம்லரூக்ஷேண ச மத்யேந பீதேந ஸர்வ ஏவாதிமாத்யந்தி| அத்ர சாத்யம்லேநேதி வேத்யம், மத்யஸ்ய ஸர்வஸ்யைவாம்லப்ராயத்வாத்| ரூக்ஷேண-ந த்வீஷத்ஸ்நிக்தேந| ததா, ஸாஜீர்ணே-ஸஶப்த ஈஷதர்தே ஈஷதஜீர்ணே, தஸ்மிந்நேவ மத்யே பீதேऽதிமாத்யந்தி| ததா, அதிபஹுநா பீதேந மத்யேநாதிமாத்யந்தி| ஸ௦-வாதாதிபிஃ பதக்ऽऽஸ்திதைர்தோஷைஃ ஸந்நிபாதேந சேதி சத்வாரோ மதாத்யயா வஸ்துஸ்வபாவாஜ்ஜாயந்தே, நோநாதிகாஃ| ஸர்வேऽபி மதாத்யயாஃ ஸர்வைரபி தோஷைர்ஜாயந்தே| பூயஸா-பாஹுல்யேந து, வ்யபதேஶஃ-ஸஂஜ்ஞா பவதி, அயஂ வாதமதாத்யயோ யாவத் ஸந்நிபாதமதாத்யயோऽயமிதி| ஸ௦-தேஷாஂ-மதாத்யயாநாஂ, ஸாமாந்யஂ லக்ஷணஂ-அவிபாகேந [சிஹ்நம்], ப்ரமோஹாதிதுஃஸ்வப்நதர்ஶநபர்யந்தம்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
௦௦௦௦௦
Adhikarana வாதஜஸ்ய லக்ஷணம் (௧௮) · Śloka ௧௮
விஶேஷாஜ்ஜாகரஶ்வாஸகம்பமூர்தருஜோऽநிலாத்| ஸ்வப்நே ப்ரமத்யுத்பததி ப்ரேதைஶ்ச ஸஹ பாஷதே||௧௮||
विशेषाज्जागरश्वासकम्पमूर्धरुजोऽनिलात्| स्वप्ने भ्रमत्युत्पतति प्रेतैश्च सह भाषते||१८||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-வாதேந மதாத்யயே ஜாகராதிகஂ ப்ரேதைஃ ஸஹ பாஷத இதி பர்யந்தஂ ஸ்யாத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
௦௦௦௦௦
Adhikarana பித்தஜஸ்ய லக்ஷணம் (௧௯) · Śloka ௧௯
பித்தாத்தாஹஜ்வரஸ்வேதமோஹாதீஸாரதட்ப்ரமாஃ| தேஹோ ஹரிதஹாரித்ரோ ரக்தநேத்ரகபோலதா||௧௯||
पित्ताद्दाहज्वरस्वेदमोहातीसारतृड्भ्रमाः| देहो हरितहारिद्रो रक्तनेत्रकपोलता||१९||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-பித்தேந மதாத்யயே தாஹாதிகஂ ரக்தநேத்ரகபோலதாபர்யந்தஂ ஸ்யாத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
௦௦௦௦௦
Adhikarana கபஜஸ்ய லக்ஷணம் (௨௦) · Śloka ௨௦
ஶ்லேஷ்மணா சர்திஹல்லாஸநித்ரோதர்தாங்ககௌரவம்| ||௨௦||
श्लेष्मणा छर्दिहृल्लासनिद्रोदर्दाङ्गगौरवम्| ||२०||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஶ்லேஷ்மணா மதாத்யயே சர்த்யாதிகமங்ககௌரவபர்யந்தஂ ஸ்யாத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
௦௦௦௦௦
Adhikarana த்ரிதோஷஜஸ்ய லக்ஷணம் (௧) · Śloka ௧
| ஸர்வஜே ஸர்வலிங்கத்வம்||௧||
| सर्वजे सर्वलिङ्गत्वम्||१||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஸர்வஜே மதாத்யயே ஸர்வலிங்கத்வஂ பவதி|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
௦௦௦௦௦
Adhikarana த்வஂஸகவிக்ஷயயோர்நிதாநம் (௨௦-௨௧) · Śloka ௨௧
ஸம்ப்ரதி த்வஂஸகவிக்ஷயௌ லக்ஷயதி - - - - | முக்த்வா மத்யஂ பிபேத்து யஃ||௨௦|| ஸஹஸாऽநுசிதஂ வாऽந்யத்தஸ்ய த்வஂஸகவிக்ஷயௌ| பவேதாஂ மாருதாத்கஷ்டௌ துர்பலஸ்ய விஶேஷதஃ||௨௧||
सम्प्रति ध्वंसकविक्षयौ लक्षयति - - - - | मुक्त्वा मद्यं पिबेत्तु यः||२०|| सहसाऽनुचितं वाऽन्यत्तस्य ध्वंसकविक्षयौ| भवेतां मारुतात्कष्टौ दुर्बलस्य विशेषतः||२१||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-உசிதஂ மத்யஂ முக்த்வா-சிரஂ காலஂ பரித்யஜ்ய, யஃ புருஷஸ்ததேவ ஸஹஸா-அதிமாத்ரயா பிபேத், அதவாऽந்யத்யந்மத்யஂ யதநுசிதஂ-அஸாத்ம்யஂ மத்யஂ, தத்ஸஹஸா-அதிமாத்ரஂ பிபேத், தஸ்ய-புருஷஸ்ய, த்வஂஸகவிக்ஷயௌ வ்யாதீ மாருதாத்பவேதாஂ-ஜாயேயாதாம்| கிம்பூதௌ ? கஷ்டௌ,-கச்ச்ரஸாத்யௌ| துர்பலஸ்ய புநஃ புஂஸஸ்தௌ விஶேஷேண பவேதாம்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
௦௦௦௦௦
Adhikarana த்வஂஸகஸ்ய லக்ஷணம் (௨௨) · Śloka ௨௨
த்வஂஸகே ஶ்லேஷ்மநிஷ்டீவஃ கண்டஶோஷோऽதிநித்ரதா| ஶப்தாஸஹத்வஂ தந்த்ரா ச|௨௨|
ध्वंसके श्लेष्मनिष्ठीवः कण्ठशोषोऽतिनिद्रता| शब्दासहत्वं तन्द्रा च|२२|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-த்வஂஸகே ஶ்லேஷ்மநிஷ்டீவாதயஃ ஸ்யுஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
௦௦௦௦௦
Adhikarana விக்ஷயஸ்ய லக்ஷணம் (௨௨-௨௩) · Śloka ௨௩
| விக்ஷயேऽங்கஶிரோதிருக்||௨௨|| ஹத்கண்டரோகஃ ஸம்மோஹஃ காஸஸ்தஷ்ணா வமிர்ஜ்வரஃ| |௨௩|
| विक्षयेऽङ्गशिरोतिरुक्||२२|| हृत्कण्ठरोगः सम्मोहः कासस्तृष्णा वमिर्ज्वरः| |२३|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-விக்ஷயே அங்கஶிரோதிருகாத்யாஃ ஸ்யுஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
௦௦௦௦௦
Adhikarana நிவத்தமத்யஸ்ய பலம் (௨௩-௧) · Śloka ௧
| நிவத்தோ யஸ்து மத்யேப்யோ ஜிதாத்மா புத்திபூர்வகத்||௨௩|| விகாரைஃ ஸ்பஶ்யதே ஜாது ந ஸ ஶாரீரமாநஸைஃ| |௨௪| இதி மதாத்யயநிதாநம்||௧||
| निवृत्तो यस्तु मद्येभ्यो जितात्मा बुद्धिपूर्वकृत्||२३|| विकारैः स्पृश्यते जातु न स शारीरमानसैः| |२४| इति मदात्ययनिदानम्||१||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஶாரீரமாநஸாநாஂ ரோகாணாஂ மத்யஂ காரணமிதி கத்வா யஃ புமாந் ஜிதாத்மா மத்யேப்யோ நிவத்தோ புத்திபூர்வகத்-விமஶ்யகாரீ, ஸ கதாசிச்சாரீரைர்மாநஸைர்வா விகாரைர்ந ஸ்பஶ்யதே-நாக்ரம்யதே| இதி மதாத்யயஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
௦௦௦௦௦
Adhikarana மதமூர்ச்சாயஸந்ந்யாஸாநாஂ ஹேதுத்ரயமதிஷ்டாநத்ரயஂ பலோத்தரத்வஂ ச (௨௪-௨௫) · Śloka ௨௫
அத மத்யவச்சேதோவிஹதிகாரணஸாமாந்யாந்மதாதீந் லக்ஷயதி - - - - | ரஜோமோஹாஹிதாஹாரபரஸ்ய ஸ்யுஸ்த்ரயோ கதாஃ||௨௪|| ரஸாஸக்ऽऽசேதநாவாஹிஸ்ரோதோரோதஸமுத்பவாஃ| மதமூர்ச்சாயஸந்ந்யாஸா யதோத்தரபலோத்தராஃ||௨௫||
अथ मद्यवच्चेतोविहतिकारणसामान्यान्मदादीन् लक्षयति - - - - | रजोमोहाहिताहारपरस्य स्युस्त्रयो गदाः||२४|| रसासृक्ऽऽचेतनावाहिस्रोतोरोधसमुद्भवाः| मदमूर्च्छायसन्न्यासा यथोत्तरबलोत्तराः||२५||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ரஜஃப்ரதாநஸ்ய மோஹப்ரதாநஸ்ய ததாऽபத்யாஹாரபரஸ்ய த்ரயோ கதாஃ ஸ்யுஃ-ஜாயேரந்| கிம்பூதாஃ ? ரஸஶ்சாஸக் ச சேதநா ச, தா வஹந்தி யாநி ஸ்ரோதாஂஸி, தேஷாஂ ரோதஃ ஸமுத்பவோ-ஹேதுஃ, யேஷாஂ தே ரஸாஸக்ऽऽசேதநாவாஹிஸ்ரோதோரோதஸமுத்பவாஃ| மதமூர்சாயஸந்ந்யாஸாஃ-ஏதத்ஸஂஜ்ஞாஃ| தே ச யதோத்தரபலோத்தராஃ| யோ ய உத்தரோ யதோத்தரம், பலஸ்யோத்தரஂ-உத்கர்ஷஃ, யதோத்தரஂ பலோத்தரஂ யேஷாஂ த ஏவம்| மதாந்மூர்சாயோ பலவாந் தஸ்மாதபி ஸந்ந்யாஸ இத்யர்தஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- ரஜஃபரஃ-துர்லபஂ லிப்ஸுஃ| மோஹபரோதுர்போதபுபுத்ஸு| ரஸரக்தப்ராணவாஹிநாஂ த்ரயாணாமந்தஃஸ்த்ரோதஸாஂ ரோதஃ-அஸம்யக்வஹநம்| ஹேதுத்ரயேऽதிஷ்டாநத்ரயேऽபி யதோத்தராதிக்யஂ ஜ்ஞேயம், பலாத்ஜிக்யாந்யதாऽநுபபத்தேஃ|
Adhikarana மதஃ ஸப்தவிதஃ (௨௬) · Śloka ௨௬
அத மதஂ லக்ஷயதி - - - - அத மதநிதாநம்| மதோऽத்ர தோஷைஃ ஸர்வைஶ்ச ரக்தமத்யவிஷைரபி| |௨௬|
अथ मदं लक्षयति - - - - अथ मदनिदानम्| मदोऽत्र दोषैः सर्वैश्च रक्तमद्यविषैरपि| |२६|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-அத்ர-ஏஷு மதாதிஷு மத்யே, மதஃ ஸப்ததா,-பதக்தோஷைஃ ஸந்நிபாதேந ரக்தேந மத்யேந விஷேண ச|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- மதஸ்ய பேதாநாஹ-மதோऽத்ரேதி| தோஷைஸ்த்ரயோ பேதாஃ|
Adhikarana வாதஜஸ்ய லக்ஷணம் (௨௬-௨௭) · Śloka ௨௭
| ஸக்தாநல்பத்ருதாபாஷஶ்சலஃ ஸ்கலிதசேஷ்டிதஃ||௨௬|| ரூக்ஷஶ்யாவாருணதநுர்மதே வாதோத்பவே பவேத்| |௨௭|
| सक्तानल्पद्रुताभाषश्चलः स्खलितचेष्टितः||२६|| रूक्षश्यावारुणतनुर्मदे वातोद्भवे भवेत्| |२७|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-வாதோத்பவே மதே ஸதி புமாந் ஸக்தாநல்பத்ருதாபாஷணாதிலக்ஷணோ பவேத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- வாதஜலக்ஷணமாஹ-ஸக்தாநல்பேதி| சலஂ-ஸகம்பம்|ஸ்கலிதஂ-ஸப்ரதிபந்தம்|
Adhikarana பித்தஜஸ்ய லக்ஷணம் (௨௭) · Śloka ௨௭
| பித்தேந க்ரோதநோ ரக்தபீதாபஃ கலஹப்ரியஃ||௨௭||
| पित्तेन क्रोधनो रक्तपीताभः कलहप्रियः||२७||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-பித்தேந க்ரோதநாதிலக்ஷணஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- பித்தேந க்ரோதநாதிலக்ஷணஃ|
Adhikarana கபஜஸ்ய லக்ஷணம் (௨௯) · Śloka ௨௯
ஸ்வல்பஸம்பத்தவாக்பாண்டுஃ கபாத்த்யாநபரோऽலஸஃ| ||௨௯||
स्वल्पसम्बद्धवाक्पाण्डुः कफाद्ध्यानपरोऽलसः| ||२९||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-கபாத் ஸ்வல்பஸம்பத்தவாகாதிலக்ஷணஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- கபஜலக்ஷணமாஹ-ஸ்வல்பஸம்பத்தவாகிதி|
Adhikarana ஸந்நிபாதஜஸ்ய லக்ஷணம் (௨௮) · Śloka ௨௮
| ஸர்வாத்மா ஸந்நிபாதேந|௨௮|
| सर्वात्मा सन्निपातेन|२८|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஸர்வாத்மா-ஸர்வதோஷலக்ஷணஃ, ஸந்நிபாதேந|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- ஸர்வஜலக்ஷணமாஹ-ஸர்வாத்மேதி|
Adhikarana ரக்தஜஸ்ய லக்ஷணம் (௨௮-௨௯) · Śloka ௨௯
| ரக்தாத்ஸ்தப்தாங்கதஷ்டிதா||௨௮|| பித்தலிங்கஂ ச| |௨௯|
| रक्तात्स्तब्धाङ्गदृष्टिता||२८|| पित्तलिङ्गं च| |२९|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ரக்தாத்-ரக்தமதாத், ஸ்தப்ததஷ்டிதா ததா பித்தமதலிங்கஂ ச ஸ்யாத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- ரக்தஜலக்ஷணமாஹ-ரக்தாதிதி|
Adhikarana மத்யஜஸ்ய லக்ஷணம் (௨௯) · Śloka ௨௯
மத்யேந விகதேஹாஸ்வராங்கதா| |௨௯|
मद्येन विकृतेहास्वराङ्गता| |२९|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-மத்யேந மதே விகதா சேஷ்டா ததா ஸ்வரஸ்ய விகதத்வமங்கஸ்ய ச|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- மத்யஜலக்ஷணமாஹ-மத்யேநேதி|
Adhikarana விஷஜஸ்ய லக்ஷணம் (௨௯) · Śloka ௨௯
| விஷே கம்போऽதிநித்ரா ச ஸர்வேப்யோऽப்யதிகஸ்து ஸஃ||௨௯||
| विषे कम्पोऽतिनिद्रा च सर्वेभ्योऽभ्यधिकस्तु सः||२९||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-விஷே-விஷோத்தே மதே, கம்போऽதிநித்ரா ச ஸ்யாத்| ஸ ச-விஷமதஃ, ஸர்வேப்யோऽதிகஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- விஷஜலக்ஷணமாஹ-விஷே கம்ப இதி|
Adhikarana ரக்தஜாதிஷு தோஷாநுபந்தஃ (௩௦-௨) · Śloka ௨
லக்ஷயேல்லக்ஷணோத்கர்ஷாத்வாதாதீந் ஶோணிதாதிஷு| |௩௦| இதி மதநிதாநம்||௨||
लक्षयेल्लक्षणोत्कर्षाद्वातादीन् शोणितादिषु| |३०| इति मदनिदानम्||२||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஶோணிதாத்யுத்தேஷு மதேஷு வாதாதீந் லக்ஷயேத்-ஜாநீயாத்| குதஃ ? லக்ஷணோத்கர்ஷாத்-ஸ்வஸ்வலக்ஷணோத்கர்ஷேண|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- அதோஶஜேஷ்வபி தோஷாநுபந்தமாஹ-லக்ஶயேதிதி| நாத்ர யதாஸங்க்யம்| கிந்து யதாஸம்பவம்|
Adhikarana மூர்சாயஶ்சதுர்விதஃ, வாதஜஸ்ய லக்ஷணம் (௩௦-௩௧) · Śloka ௩௧
அத மூர்ச்சாயஂ லக்ஷயதி - - - - அத மூர்ச்சாயநிதாநம்| | அருணஂ கஷ்ணநீலஂ வா கஂ பஶ்யந்ப்ரவிஶேத்தமஃ||௩௦|| ஶீக்ரஂ ச ப்ரதிபுத்யேத ஹத்பீடா வேபதுர்ப்ரமஃ| கார்ஶ்யஂ ஶ்யாவாருணா சாயா மூர்சாயே மாருதாத்மகே||௩௧||
अथ मूर्च्छायं लक्षयति - - - - अथ मूर्च्छायनिदानम्| | अरुणं कृष्णनीलं वा खं पश्यन्प्रविशेत्तमः||३०|| शीघ्रं च प्रतिबुध्येत हृत्पीडा वेपथुर्भ्रमः| कार्श्यं श्यावारुणा छाया मूर्छाये मारुतात्मके||३१||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-மாருதோத்பவே மூர்சாயே அருணாத்யந்யதமவர்ணமாகாஶஂ பஶ்யந் புமாஂஸ்தமஃ ப்ரவிஶேத்-மூடாவஸ்தாஂ ப்ராப்நோதி| ஶீக்ரஂ ச ப்ரதிபுத்யேத-ஸஂஜ்ஞாஂ லபேத்| ஹத்பீடாவேபதுப்ரமயுதஸ்ததா கார்ஶ்யாதி ச ஸ்யாத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- மூர்ச்சாயஸ்ய து தோஷஜா ஏவ சத்வாரோ பேதாஃ தத்ர வாதஜலக்ஷணமாஹ-அருணமிதி| தமஃ ப்ரவிஷேத்-அஜ்ஞாநவ்யாத்போ பவேத்| ப்ரதிபுத்யேத-தமஸோ நிர்கச்சேத்|
Adhikarana பித்தஜஸ்ய லக்ஷணம் (௩௨-௩௩) · Śloka ௩௩
பித்தேந ரக்தஂ பீதஂ வா நபஃ பஶ்யந் விஶேத்தமஃ| விபுத்யேத ச ஸஸ்வேதோ தாஹதட்தாபபீடிதஃ||௩௨|| பிந்நவிண்நீலபீதாபோ ரக்தபீதாகுலேக்ஷணஃ| |௩௩|
पित्तेन रक्तं पीतं वा नभः पश्यन् विशेत्तमः| विबुध्येत च सस्वेदो दाहतृट्तापपीडितः||३२|| भिन्नविण्नीलपीताभो रक्तपीताकुलेक्षणः| |३३|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-பித்தேந மூர்சாயே ரக்தஂ பீதஂ வா நபஃ பஶ்யஂஸ்தமஃ புமாந் விஶேத்-மூடாவஸ்தாஂ ப்ராப்நுயாத்| ஸஹ ஸ்வதேந விபுத்யேத-ஸஂஜ்ஞாஂ லபதே| ததா தாஹாதிபீடிதஸ்ததா பிந்நவிடாதிகஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- பித்தஜலக்ஷணமாஹ-பித்தேநேதி| தாஹஃ-அக்நிநேவ துஃகம்| தாபஃ-ஸுர்யேணேவ|
Adhikarana கபஜஸ்ய லக்ஷணம் (௩௩-௩௪) · Śloka ௩௪
| கபேந மேகஸஂகாஶஂ பஶ்யந்நாகாஶமாவிஶேத்||௩௩|| தமஶ்சிராச்ச புத்யேத ஸஹல்லாஸஃ ப்ரஸேகவாந்| குருபிஃ ஸ்திமிதைரங்கைரார்த்ரசர்மாவநத்தவத்||௩௪||
| कफेन मेग़संकाशं पश्यन्नाकाशमाविशेत्||३३|| तमश्चिराच्च बुध्येत सहृल्लासः प्रसेकवान्| गुरुभिः स्तिमितैरङ्गैरार्द्रचर्मावनद्धवत्||३४||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-கபேந மூர்ச்சாயே மேகாபமாகாஶஂ பஶ்யஂஸ்தம ஆவிஶேத், சிரேண ச புத்யேத-ஸஂஜ்ஞா லபதே| ஹல்லாஸாதிமாந், ததாऽऽத்ரேண சர்மணாऽவநத்தோ-வேஷ்டித இவ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- கபஜலக்ஷணமாஹ-கபேநேதி| ஸ்திமிதைஃ-ஆர்த்ரைஃ| ஆர்த்ரசர்மாவநத்தவத்-[அ]யதாபுத்திஂ ஜநயத்பிஃ|
Adhikarana த்ரிதோஷஜஸ்ய லக்ஷணம் (௩௫-௩௬) · Śloka ௩௬
ஸர்வாகதிஸ்த்ரிபிர்தோஷைரபஸ்மார இவாபரஃ| பாதயத்யாஶு நிஶ்சேஷ்டஂ விநா பீபத்ஸசேஷ்டிதைஃ||௩௫|| இதி மூர்ச்சாயநிதாநம்|௩௬|
सर्वाकृतिस्त्रिभिर्दोषैरपस्मार इवापरः| पातयत्याशु निश्चेष्टं विना बीभत्सचेष्टितैः||३५|| इति मूर्च्छायनिदानम्|३६|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-த்ரிபிர்தோஷைர்யோ மூர்ச்சாயஃ ஸர்வாகாரஃ ஸோऽபரோऽபஸ்மார இவாஶு-ஶீக்ரமேவ, புருஷஂ நிஶ்சேஷ்டஂ பாதயதி| விநா பீபத்ஸசேஷ்டிதைஃ-அபஸ்மாரோத்தாநி நிந்த்யாநி சேஷ்டிதாநி வர்ஜயித்வா, அந்யத்ஸர்வஂ ஸமாநம்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- ஸர்வஜலக்ஷணமாஹ-ஸர்வாகதிரிதி| ருக்விநிஶ்சயே (மா. நி. மூர்ச்சா. ஶ்லோ. ௧) - " க்ஷீணஸ்ய பஹுதோஷஸ விருத்தாஹாரஸேவிநஃ| வேகாகாதாதபிகாதாத்தீநஸத்வஸ்ய வா புநஃ|| கரணாயதநேஷூக்ரா பாஹ்யேஷ்வாப்யாந்தரேஷு ச| நிவிஷந்தே யதா தோஷாஸ்ததா மூர்ச்சாந்து மாநவாஃ|| த்ரவஸ்வபாவ இத்யேகே த்தஷ்டா யதாபிமுஹ்யதி| குணாஸ்தீவ்ரதரத்வேந ஸ்திதாஸ்து விஷமத்யயோஃ|| த ஏவ தஸ்மாத்தாப்யாஂ து மோஹௌ ஸ்யாதாஂ யதோரிதோஉ| ஸ்தப்தாங்கத்தஷ்டிஸ்த்வஸஜா கூடோஶ்வாஸஶ்ச மூர்ச்சிதஃ|| மத்யேந விலபஂச்சேதே நஷ்டவிப்ராந்தமாநஸஃ| காத்ராணி விக்ஷிபந்பூமௌ ஜராஂ யாவந்ந தத்|| வேபதுஸ்வந்பதஷ்ணாஃ ஸ்யுஸ்தமஶ்ச விஷமூர்ச்சிதே| வேதிதவ்யஂ தீவ்ரதரஂ யதாஸ்வஂ விஷலக்ஷணைஃ|| மூர்ச்சா பித்ததமஃப்ராயா ரஜஃ பித்தாநிலாத்ப்ரமஃ| தமோவாதகபாதந்த்ரா நித்ரா ஶ்லேஷ்மதமோபவா|| யோऽநாயாஸஃ ஶ்ரமோ தேஹே ப்ரபூதஶ்வாஸவர்ஜிதஃ| க்லமஃ ஸ இதி விஜ்ஞேய இந்த்ரியார்தப்ரபாதகஃ|| ஹத்பீடா ஜம்பணஂ க்லாநிஃ ஸஂஜ்ஞாதோஉர்பல்யமேவ ச| மூர்ச்சாநாஂ புர்வரூபாணி யதாஸ்வஂ ச விபாவயேத்|| பதிவ்யாபஸ்தமோரூபஂ ரக்தகந்தஸ்ததந்வயஃ| தஸ்மாத்ரக்தஸ்ய கந்தேந மூர்ச்சந்தி புவி மாநவாஃ||" இதி|
Adhikarana மதமூர்சாயயோரௌஷதஂ விநா நிவத்திஃ,ஸந்யாஸஸ்யௌஷதைகநிவர்த்யத்வம் (௩௬) · Śloka ௩௬
இதாநீஂ ஸந்ந்யாஸஂ லக்ஷயிதுமாஹ - - - - அத ஸந்ந்யாஸநிதாநம்| தோஷேஷு மதமூர்ச்சாயாஃ கதவேகேஷு தேஹிநாம்| ஸ்வயமேவோபஶாம்யந்தி, ஸந்ந்யாஸோ நௌஷதைர்விநா||௩௬||
इदानीं सन्न्यासं लक्षयितुमाह - - - - अथ सन्न्यासनिदानम्| दोषेषु मदमूर्च्छायाः कृतवेगेषु देहिनाम्| स्वयमेवोपशाम्यन्ति, सन्न्यासो नौषधैर्विना||३६||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-மதாஶ்ச மூர்ச்சாயாஶ்ச மதமூர்ச்சாயாஃ, கதவேகேஷு தோஷேஷு ஸத்ஸு ஸ்வயமேவ-ஔஷதஂ விநாऽபி, ஶாம்யந்தி| ஸந்ந்யாஸஃ புநரௌஷதைர்விநா ந ஶாந்திமேதி|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- மதமூர்ச்சயோரஓஉஷதாபேதாந்மதபேதா அபி மூர்ச்சாபேதத்வேநோக்தாஃ| மதாதீநாமோஉஷதஂ விநா நிவத்திமாஹ-தோஷோஷ்விதி| ஸந்ந்யாஸஸ்யௌஷதைகநிவர்த்யத்வமாஹ-ஸந்யாஸ இதி|
Adhikarana ஸஂந்யாஸஸ்ய ஸஂப்ராப்திஃ ஸஂந்யாஸஸ்ய லக்ஷணம் (௩௭-௩௮) · Śloka ௩௮
வாக்தேஹமநஸாஂ சேஷ்டாமாக்ஷிப்யாதிபலா மலாஃ| ஸந்ந்யாஸஂ ஸந்நிபதிதாஃ ப்ராணாயதநஸஂஶ்ரயாஃ||௩௭|| குர்வந்தி, தேந புருஷஃ காஷ்டீபூதோ மதோபமஃ| ம்ரியேத ஶீக்ரஂ ஶீக்ரஂ சேச்சிகித்ஸா ந ப்ரயுஜ்யதே||௩௮||
वाग्देहमनसां चेष्टामाक्षिप्यातिबला मलाः| सन्न्यासं सन्निपतिताः प्राणायतनसंश्रयाः||३७|| कुर्वन्ति, तेन पुरुषः काष्ठीभूतो मृतोपमः| म्रियेत शीघ्रं शीघ्रं चेच्चिकित्सा न प्रयुज्यते||३८||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-வாக் ச தேஹஶ்ச மநஶ்ச, தேஷாஂ சேஷ்டாஂ-யதாஸ்வலக்ஷணாஂ, ஆக்ஷிப்ய மலாஃ-வாதபித்தகபாஃ, ஸந்நிபதிதாஃ ஸந்தஃ-த்ரய ஏககார்யோத்யதாஃ, ஸந்ந்யாஸஂ குர்வந்தி| கிம்பூதாஃ ? அதிபலாஸ்ததா ப்ராணாயதநஸஂஶ்ரயாஃ,-விஶேஷேண ஹதயாஶ்ரயாஃ| தேந-ஸந்ந்யாஸேந, புருஷஃ காஷ்டீபூதஃ-ஸ்தாணுகுட்யகல்பஃ, ததா மதோபமஃ-தத்ஸதஶோ பூத்வா, அநந்தரஂ ஶீக்ரஂ ம்ரியேத| யதி ஶீக்ரஂ சிகித்ஸா ந ப்ரயுஜ்யதே| ம்ரியேத இதி ஸம்பாவநாயாஂ லிங்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- ஸந்ந்யாஸஸ்ய ஸம்ப்ராத்பிமாஹ-வாக்தேஹமநஸாமிதி| ஸந்ந்யாஸலக்ஷணமாஹ-தேநேதி|
Adhikarana ஸஂந்யாஸஸ்த்வரயா சிகித்ஸ்யஃ (௩௯-௩) · Śloka ௩
ஶீக்ரஂ சிகித்ஸநாஜ்ஜீவேத், இத்யத்ரைவோதாஹரணார்தமாஹ - - - - அகாதே க்ராஹபஹுலே ஸலிலௌக இவாதடே| ஸந்ந்யாஸே விநிமஜ்ஜந்தஂ நரமாஶு நிவர்தயேத்||௩௯|| இதி ஸந்ந்யாஸநிதாநம்||௩||
शीघ्रं चिकित्सनाज्जीवेत्, इत्यत्रैवोदाहरणार्थमाह - - - - अगाधे ग्राहबहुले सलिलौघ इवातटे| सन्न्यासे विनिमज्जन्तं नरमाशु निवर्तयेत्||३९|| इति सन्न्यासनिदानम्||३||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-அகாதே-அதலஸ்பர்ஶே, ஸலிலௌகே, ததா க்ராஹபஹுலே-மகராதிப்ராணஹரப்ராணிபூயஸி, ததாऽதடே-அரோதஸி| ததா தஸ்மிந்நிமஜ்ஜந்தஂ நரமாஶு-ஶீக்ரஂ, நிவர்தயேத்-தஸ்மாதுத்தரேத், ஏவஂ ஸந்ந்யாஸேऽபி நிமஜ்ஜந்தஂ நரமாஶு நிவர்தயேத்| அநேநோதாஹரணேந மதா(ஹா)த்யயத்வமஸ்ய வ்யாதேஃ ப்ரதர்ஶயந் ஸ்வல்பகாலஹாபநமப்யத்ர வ்யாதௌ ந கார்யமிதி த்யோதயதி|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- ஸந்ந்யாஸஸ்த்வரயா சிகித்ஸ்ய இத்யாஹ-அகாத இதி| இதி மதாதிநிதாநம்|
Adhikarana யுக்திவியுக்தஸ்ய மத்யபாநஸ்ய பலம் (௪௦) · Śloka ௪௦
இதாநீஂ மதாத்யயநிதாநத்வாந்மத்யஸ்ய மத்யேநைவோபஸஂஹாரஂ குர்வந்நாஹ - - - - மதமாநரோஷதோஷப்ரபதிபிரரிபிர்நிஜைஃ பரிஷ்வங்கஃ| யுக்தாயுக்தஂ ச ஸமஂ யுக்திவியுக்தேந மத்யேந||௪௦||
इदानीं मदात्ययनिदानत्वान्मद्यस्य मद्येनैवोपसंहारं कुर्वन्नाह - - - - मदमानरोषतोषप्रभृतिभिररिभिर्निजैः परिष्वङ्गः| युक्तायुक्तं च समं युक्तिवियुक्तेन मद्येन||४०||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-யுக்திவியுக்தேந மத்யேந மதாதிபிர்நிஜைஃ-ஸஹஜாதைஃ, [அரிபிஃ-] ஶத்ருபிர்தஷ்டாதஷ்டவிநாஶகாரிபிஃ, பரிஷ்வங்கஃ-அதிஸஂஶ்லேஷோ, பவதி| ந கேவலஂ மத்யேந மதாத்யதிஸங்கஃ, யாவத்யுக்தாயுக்தஂ ஸமஂ-துல்யஂ, ஸம்பத்யதே| யுக்தமநுஷ்டேயம், அயுக்தமநநுஷ்டேயம், ததுபயஂ ஸமஂ ஜாயதே, கார்யாகார்யஂ ந ஜாநாதீத்யர்தஃ| யதஶ்சைவஂ ததோ மத்யபாநே யுக்தேர்கரீயஸ்த்வம்| யுக்திஶ்ச ப்ராகேவ தர்ஶிதா| "ஆர்யாத்விதீயதலபவலக்ஷ்ம ப்ரதிநியதமவகம்ய| உபயத்ராப்யுபகீதிஂ வதந்தி யத்யஂஶகைர்கதிதைஃ||"
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
௦௦௦௦௦
Adhikarana யுக்தியுக்தஸ்ய மத்யபாநஸ்ய பலம் (௬) · Śloka ௬
புநரபி யுக்திஂ ப்ரதர்ஶயந்நாஹ - - - - பலகாலதேஶஸாத்ம்யப்ரகதிஸஹாயாமயவயாஂஸி| ப்ரவிபஜ்ய ததநுரூபஂ யதி பிபதி ததஃ பிபத்யமதம்||௪௧|| இதி ஶ்ரீவைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸூநுஶ்ரீமத்வாக்படவிரசிதாயாமஷ்டாங்கஹதயஸஂஹிதாயாஂ ததீயே நிதாநஸ்தாநே மதாத்யயாதிநிதாநஂ நாம ஷஷ்டோऽத்யாயஃ||௬||
पुनरपि युक्तिं प्रदर्शयन्नाह - - - - बलकालदेशसात्म्यप्रकृतिसहायामयवयांसि| प्रविभज्य तदनुरूपं यदि पिबति ततः पिबत्यमृतम्||४१|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां तृतीये निदानस्थाने मदात्ययादिनिदानं नाम षष्ठोऽध्यायः||६||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-பலகாலாதீந் ப்ரவிபஜ்ய-புத்த்யா விமஶ்ய, ததநுரூபஂ-தத்யோக்யஂ, யதி பிபதி ததோऽமதஂ பிபதி| மத்யவ்யாஜேநாமதமாஸ்வாதயதீத்யர்தஃ| ஆர்யா| இதி ஶ்ரீமகாங்கதத்தபுத்ரஶ்ரீமதருணதத்தவிரசிதாயாமஷ்டாங்கஹதயடீகாயாஂ ஸர்வாங்கஸுந்தராக்யாயாஂ ததீயே நிதாநஸ்தாநே மதாத்யயாதிநிதாநஂ நாம ஷஷ்டோऽத்யாயஃ ஸமாப்தஃ|| ௬||
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- இதி ஹேமாத்ரிடீகாயாமாயுர்வேதரஸாயநே| மதாத்யயநிதாநஂ ச ஸமஸ்த்யேந நிரூபிதம்||