Adhikarana ಅಧ್ಯಾಯೋಪಕ್ರಮಃ · Śloka
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ರಾಜಯಕ್ಷ್ಮನಿದಾನಾದನನ್ತರಂ ಮದಾತ್ಯಯನಿದಾನಾರಮ್ಭಃ| ಯತೋ ಯಥಾ ರಾಜಯಕ್ಷ್ಮಾ ದೋಷತ್ರಯಜಸ್ತಥಾ ಮದಾತ್ಯಯೋಽಪಿ| ವಕ್ಷ್ಯತಿ ಹಿ ತತ್ರ (ಶ್ಲೋ. ೧೪) - "ಸರ್ವೇಽಪಿ ಸರ್ವೈರ್ಜಾಯನ್ತೇ ವ್ಯಪದೇಶಸ್ತು ಭೂಯಸಾ|" ಇತಿ|
Adhikarana ಮದಾತ್ಯಯಾದಿನಿದಾನಾಧ್ಯಾಯಃ (೨) · Śloka ೨
ತಸ್ಮಾನ್ಮದಾತ್ಯಯನಿದಾನಮುಚ್ಯತ ಇತ್ಯಾಹ - - - - ಅಥಾತೋ ಮದಾತ್ಯಯಾದಿನಿದಾನಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ| ಗದ್ಯಸೂತ್ರೇ||೨||
तस्मान्मदात्ययनिदानमुच्यत इत्याह - - - - अथातो मदात्ययादिनिदानं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| गद्यसूत्रे||२||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಪೂರ್ವವದ್ವ್ಯಾಖ್ಯಾ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ಮದ್ಯಸ್ಯ ಗುಣಾಃ (೧) · Śloka ೧
ತೀಕ್ಷ್ಣೋಷ್ಣರೂಕ್ಷಸೂಕ್ಷ್ಮಾಮ್ಲಂ ವ್ಯವಾಯ್ಯಾಶುಕರಂ ಲಘು| ವಿಕಾಷಿ ವಿಶದಂ ಮದ್ಯಮೋಜಸೋಽಸ್ಮಾದ್ವಿಪರ್ಯಯಃ||೧||
तीक्ष्णोष्णरूक्षसूक्ष्माम्लं व्यवाय्याशुकरं लघु| विकाषि विशदं मद्यमोजसोऽस्माद्विपर्ययः||१||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ತೀಕ್ಷ್ಣೋಷ್ಣಾದಿಗುಣಂ ಮದ್ಯಮ್| ಅಸ್ಮಾತ್-ಮದ್ಯಾತ್, ಓಜಸೋ ವಿಪರ್ಯಯೋ-ವೈಪರೀತ್ಯಮ್, ಯಥಾ-ಮನ್ದಶೀತಸ್ನಿಗ್ಧಸಾನ್ದ್ರಮಧುರಸ್ಥಿರಚಿರಕೃದ್ಗುರುಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಪಿಚ್ಛಿಲತ್ವಮ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ಮದ್ಯಗುಣ ಏವೋತ್ಕರ್ಷತೋ ವಿಷೇಽಪಿ (೨) · Śloka ೨
ತೀಕ್ಷ್ಣಾದಯೋ ವಿಷೇಽಪ್ಯುಕ್ತಾಶ್ಚಿತ್ತೋಪಪ್ಲಾವಿನೋ ಗುಣಾಃ| ಜೀವಿತಾನ್ತಾಯ ಜಾಯನ್ತೇ ವಿಷೇ ತೂತ್ಕರ್ಷವೃತ್ತಿತಃ||೨||
तीक्ष्णादयो विषेऽप्युक्ताश्चित्तोपप्लाविनो गुणाः| जीवितान्ताय जायन्ते विषे तूत्कर्षवृत्तितः||२||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಏತ ಏವ ತೀಕ್ಷ್ಣಾದಯೋ ದಶ ಗುಣಾ ವಿಷೇಽಪ್ಯುಕ್ತಾಃ| ಚಿತ್ತಮುಪಪ್ಲಾವಿತುಂ ಶೀಲಂ ಯೇಷಾಂ ತೇ ಚಿತ್ತೋಪಪ್ಲಾವಿನಃ,-ಚಿತ್ತವಿಭ್ರಮಕಾರಿಣಃ| ನ ಕೇವಲಂ ಮದ್ಯ ಇತ್ಯಪಿಶಬ್ದಾರ್ಥಃ| ನನು, ಯದಿ ತ ಏವ ತೀಕ್ಷ್ಣಾದಯೋ ಗುಣಾ ವಿಷೇ, ತ ಏವ ಮದ್ಯೇ, ತತ್ಕಥಂ ವಿಷಸ್ಥಾ ಏವ ತೀಕ್ಷ್ಣಾದಯೋ ಮಾರಯನ್ತಿ ನ ಮದ್ಯಸ್ಥಾಃ ? ಇತ್ಯತ್ರ ಯುಕ್ತಿಮಾಹ-ಜೀವಿತಾನ್ತಾಯೇತ್ಯಾದಿ| ವಿಷಸ್ಥಾಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣಾದಯೋ ಯೇ ಗುಣಾಸ್ತೇ ಮಾರಣಾಯ ಸಮ್ಪದ್ಯತೇ, ಉತ್ಕರ್ಷವೃತ್ತಿತಃ-ಉತ್ಕರ್ಷವರ್ತನಾತ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ಪ್ರಥಮಮದಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ (೩-೪) · Śloka ೪
ಕಥಂ ಕೃತ್ವಾ ಮದ್ಯಂ ಚೇತೋ ವಿಕಾರಂ ನಯತಿ ? ಇತ್ಯಾಹ - - - - ತೀಕ್ಷ್ಣಾದಿಭಿರ್ಗುಣೈರ್ಮದ್ಯಂ ಮನ್ದಾದೀನೋಜಸೋ ಗುಣಾನ್| ದಶಭಿರ್ದಶ ಸಙ್ಕ್ಷೋಭ್ಯ ಚೇತೋ ನಯತಿ ವಿಕ್ರಿಯಾಮ್||೩|| ಆದ್ಯೇ ಮದೇ| |೪|
कथं कृत्वा मद्यं चेतो विकारं नयति ? इत्याह - - - - तीक्ष्णादिभिर्गुणैर्मद्यं मन्दादीनोजसो गुणान्| दशभिर्दश सङ्क्षोभ्य चेतो नयति विक्रियाम्||३|| आद्ये मदे| |४|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ತೀಕ್ಷ್ಣಾದಿಭಿರ್ದಶಭಿರ್ಗುಣೈರ್ಮನ್ದಾದೀನೋಜಸಃ ಸಮ್ಬನ್ಧಿನೋ ಗುಣಾನ್ ಸಙ್ಕ್ಷೋಭ್ಯ-ಸಮನ್ತಾದ್ದುಷ್ಟತಾಮಾಪಾದ್ಯ, ಚೇತೋ ವಿಕ್ರಿಯಾಂ-ವಿಕಾರಂ ನಯತಿ, ಆದ್ಯೇ ಮದೇ| ನನು, ತೀಕ್ಷ್ಣಾದಿಭಿರ್ಮನ್ದಾದೀನಿತ್ಯೇತಾವದೇವಾಸ್ತು, ಕಿಂ ದಶಭಿರ್ದಶೇತ್ಯನೇನ? ಪಾಠಾದೇವ ಹಿ ದಶಸಙ್ಖ್ಯಾಽವಗಮಿಷ್ಯತೇ| ಅಸ್ತ್ಯೇತತ್| ಕಿನ್ತು ಸರ್ವೈರೇವ ತೀಕ್ಷ್ಣಾದಿಭಿಃ ಸರ್ವಾನಪಿ ಮನ್ದಾದೀನ್ ಸಙ್ಕ್ಷೋಭ್ಯ ಚೇತೋ ವಿಕ್ರಿಯಾಂ ಮದ್ಯಂ ನಯತಿ, ನ ತು ಕಿಯದ್ಭಿರಪಿ ತೀಕ್ಷ್ಣಾದಿಭಿಃ ಕಿಯತ ಏವ ಮನ್ದಾದೀನ್, ಇತಿ ಪ್ರತಿಪಾದನಾಯ ಸಙ್ಖ್ಯಾಗ್ರಹಣಮ್| ಉತ್ಕರ್ಷತಾರತಮ್ಯತಸ್ತ್ವಸ್ತ್ಯೇವ ವಿಶೇಷಃ, ತೇನ ಸರ್ವತ್ರ ಮದೇನೈವ ತುಲ್ಯಃ ಕ್ಷೋಭ ಇತಿ ವೇದ್ಯಮ್| ಆದ್ಯೇ ಚ ಮದೇ ಯಥಾಸ್ವಂ ಪ್ರಬೋಧಜನಕೇ ಪುಮಾನ್ ಸ್ಥಿತೋ ಮದ್ಯಪಾನಾತ್ತಾದಾತ್ವಿಕಂ ಸುಖಂ ಸಮಧಿಗಚ್ಛತೀತ್ಯನುಕ್ತಮಪಿ ಸಮ್ಭಾವ್ಯತೇ| ತಥಾ ಚ ಮುನಿಃ (ಚ. ಚಿ. ಅ. ೨೪|೬೪)- "ಪಞ್ಚಸ್ವರ್ಥೇಷು ಕಾನ್ತೇಷು ಯಾ ರತಿಃ ಪ್ರಥಮೇ ಮದೇ| ಯೂನಾಂ ವಾ ಸ್ಥವಿರಾಣಾಂ ವಾ ತಸ್ಯಾ ನಾಸ್ತ್ಯುಪಮಾ ಭುವಿ||" ಇತಿ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ದ್ವಿತೀಯಮದಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ (೪) · Śloka ೪
ದ್ವಿತೀಯೇ ತು ಪ್ರಮಾದಾಯತನೇ ಸ್ಥಿತಃ| ದುರ್ವಿಕಲ್ಪಹತೋ ಮೂಢಃ ಸುಖಮಿತ್ಯಧಿಮುಚ್ಯತೇ||೪||
द्वितीये तु प्रमादायतने स्थितः| दुर्विकल्पहतो मूढः सुखमित्यधिमुच्यते||४||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಅನನ್ತರಂ ದ್ವಿತೀಯೇ ತು ಮದೇ ಸ್ಥಿತಃ-ಪ್ರಾಪ್ತಃ, ಸ್ವಾರ್ಥೈರ್ದುಷ್ಟೈಸ್ತೈಸ್ತೈರ್ವಿಕಲ್ಪೈರ್ಹತಃ-ಪುರುಷಾರ್ಥಾದ್ವಿನಷ್ಟಃ, ಅತ ಏವ ಮೂಢಃ-ಕಾರ್ಯಾಕಾರ್ಯಾನಭಿಜ್ಞಃ, ಸುಖಮಿತ್ಯಧಿಮುಚ್ಯತೇ-ಸುಖಮಿತಿ ಜ್ಞಾನೇನ ಪ್ರಥಮಮದೋತ್ಪನ್ನೇನ ತದಾನೀಮಧಿಮುಚ್ಯತೇ-ಅಧಿಕಂ ಕೃತ್ವಾ ತೇನ ಸುಖೇನ ಪರಿತ್ಯಜ್ಯತೇ| ತಾದಾತ್ವಿಕಮಾದ್ಯಂ ಸುಖಂ ನಾನುಭವತಿ, ಓಜಸೋ ವಿಹತತ್ವಾತ್| ಅನ್ಯೇ ತ್ವಾಹುಃ,-ಅವಮುಚ್ಯತೇ-ನಿಶ್ಚಿನೋತಿ ಸುಖಮೇತದಿತ್ಯಭಿನಿವಿಶತೇ| ಕಿಮ್ಭೂತೇ ಮದೇ ಸ್ಥಿತಃ ? ಪ್ರಮಾದಾಯತನೇ, ಪ್ರಮಾದಾನಾಂ-ಸಾಹಸಾನಾಮಿಹಾಮುತ್ರ ಚಾಶುಭಹೇತೂನಾಂ, [ ಆಯತನೇ- ] ಸ್ಥಾನೇ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ದ್ವಿತೀಯತೃತೀಯಸನ್ಧಿಸ್ಥಿತಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ (೫) · Śloka ೫
ಮಧ್ಯಮೋತ್ತಮಯೋಃ ಸನ್ಧಿಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ರಾಜಸತಾಮಸಃ| ನಿರಙ್ಕುಶ ಇವ ವ್ಯಾಲೋ ನ ಕಿಞ್ಚಿನ್ನಾಚರೇಜ್ಜಡಃ||೫||
मध्यमोत्तमयोः सन्धिं प्राप्य राजसतामसः| निरङ्कुश इव व्यालो न किञ्चिन्नाचरेज्जडः||५||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಮಧ್ಯಮೋತ್ತಮಯೋಃ-ದ್ವಿತೀಯತೃತೀಯಯೋಃ, ಸನ್ಧಿಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ-ಅನ್ತರಂ ಲಬ್ಧ್ವಾ, ಪುರುಷೋ ರಾಜಸತಾಮಸೋ ನ ಕಿಞ್ಚಿದಶುಭಂ ನಾಚರೇತ್-ಅಪಿ ತು ಸರ್ವಮಶುಭಮಾಚರೇತ್| ರಾಜಸಸಹಿತಸ್ತಾಮಸೋ ರಾಜಸತಾಮಸಃ| ಶಾಕಪಾರ್ಥಿವಾದಿತ್ವಾತ್ ಮಧ್ಯಮ (ಉತ್ತರ) ಪದಲೋಪೀ ಸಮಾಸಃ, ರಾಜಸೋ ವಾ ತಾಮಸೋ ವೇತ್ಯರ್ಥಃ| ರಾಜಸತಾಮಸಗ್ರಹಣಾತ್ ಸಾತ್ವಿಕಃ ಪುರುಷೋ ನೇದೃಶೀಮವಸ್ಥಾಂ ಪ್ರಾಪ್ನೋತೀತಿ ಗಮಯತಿ| ನಿರಙ್ಕುಶ ಇವ ವ್ಯಾಲಃ| ಯಥಾ,-ವ್ಯಾಲೋ-ದುಷ್ಟಹಸ್ತೀ, ಜಡೋ-ಬಧಿರಃ, ತಥಾ ನಿರಙ್ಕುಶೋ, ನ ಕಿಞ್ಚಿದಶುಭಂ ನಾಚರೇತ್, ಉನ್ಮಾರ್ಗಪ್ರವೃತ್ತತ್ವಾತ್| ತನ್ತ್ರಾನ್ತರೇ ಚೈವಮುಕ್ತಮ್-"ಸಾತ್ವಿಕೇ ಶೌಚದಾಕ್ಷಿಣ್ಯಹರ್ಷಮಣ್ಡನಲಾಲಸಃ| ಗೀತಾಧ್ಯಯನಸೌಭಾಗ್ಯಸುರತೋತ್ಸಾಹಕೃನ್ಮದಃ|| ರಾಜಸೇ ದುಃಖಶೀಲತ್ವಮಾತ್ಮತ್ಯಾಗಂ ಸಸಾಹಸಮ್| ಕಲಹಂ ಸಾನುಬನ್ಧಂ ಚ ಕರೋತಿ ಪುರುಷೇ ಮದಃ|| ಅಶೌಚನಿದ್ರಾಮಾತ್ಸರ್ಯಾಗಮ್ಯಾಗಮನಲೋಲತಾಃ| ಅಸತ್ಯಭಾಷಣಂ ಚಾಪಿ ಕುರ್ಯಾದ್ವೈ ತಾಮಸೇ ಮದಃ||" ಇತಿ| ವ್ಯಾಲಗ್ರಹಣಾದ್ಯಃ ಶುದ್ಧಸ್ವಭಾವೋ ಹಸ್ತೀ ಸ ಸೃಣಿರಹಿತೋಽಪಿ ಕದಾಚಿದ್ಧಸ್ತ್ಯಾರೋಹಶಬ್ದಶ್ರವಣಾತ್ ಕಾಲೋಚಿತಂ ಸಙ್ಕೇತಮುಪಲಭ್ಯ ಯುಕ್ತಮಾಚರತ್ಯೇವೇತಿ, ಅತೋ ವ್ಯಾಲೋ ನಿರಙ್ಕುಶ ಇತಿ ದ್ವಿತಯಮುಪನ್ಯಸ್ತಮ್| ತೇಜಸಃ ಕಿಞ್ಚಿಚ್ಛೇಷತ್ವಾತ್ ನಿನ್ದ್ಯಾಮಿಮಾಮವಸ್ಥಾಂ ಪ್ರಾಪ್ತಃ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ತೃತೀಯಮದಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ (೬-೭) · Śloka ೭
ಅತ ಏವಾಹ - - - - ಇಯಂ ಭೂಮಿರವದ್ಯಾನಾಂ ದೌಃಶೀಲ್ಯಸ್ಯೇದಮಾಸ್ಪದಮ್| ಏಕೋಽಯಂ ಬಹುಮಾರ್ಗಾಯಾ ದುರ್ಗತೇರ್ದೇಶಿಕಃ ಪರಮ್||೬|| ನಿಶ್ಚೇಷ್ಟಃ ಶವವಚ್ಛೇತೇ ತೃತೀಯೇ ತು ಮದೇ ಸ್ಥಿತಃ| ಮರಣಾದಪಿ ಪಾಪಾತ್ಮಾ ಗತಃ ಪಾಪತರಾಂ ದಶಾಮ್||೭||
अत एवाह - - - - इयं भूमिरवद्यानां दौःशील्यस्येदमास्पदम्| एकोऽयं बहुमार्गाया दुर्गतेर्देशिकः परम्||६|| निश्चेष्टः शववच्छेते तृतीये तु मदे स्थितः| मरणादपि पापात्मा गतः पापतरां दशाम्||७||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಅವದ್ಯಾನಾಂ-ನಿನ್ದ್ಯಾನಾಂ, ಇಯಂ-ಮದಾವಸ್ಥಾ, ಭೂಮಿಃ-ಆಕರಃ| ತಥಾ, ದೌಃಶೀಲ್ಯಸ್ಯ-ಅಸಮಾಹಿತತ್ವಸ್ಯ, ಇದಂ-ಮದಾವಸ್ಥಾನ್ತರಂ, ಆಸ್ಪದಂ-ಆವಸಥಃ| ಏಕೋಽಯಂ-ಮದವಿಶೇಷೋ, ಬಹುಮಾರ್ಗಾಯಾಃ-ಅನೇಕಮುಖಾಯಾ ದುರ್ಗತೇಃ, ಪರಂ ಕೃತ್ವಾ ದೇಶಿಕಃ-ಆಚಾರ್ಯಃ| ಸ೦-ತೃತೀಯೇ-ಉತ್ತಮೇ ಮದೇ, ಸ್ಥಿತೋ ನರಸ್ತೇಜಸೋ ವಿಹತತ್ವಾತ್ ನಿಶ್ಚೇಷ್ಟಃ-ಚೇಷ್ಟಯಾ ಕಾಯವಾಙ್ಮನೋಲಕ್ಷಣಯಾ ರಹಿತಃ, ಅತ ಏವ ಶವವಚ್ಛೇತೇ-ಮೃತಾನುಕಲ್ಪಃ ಸ್ವಪಿತಿ| ಏವಂ ಚ ಸತ್ಯಸೌ ಪಾಪಾತ್ಮಾ ಮರಣಾದಪಿ ಪಾಪತರಾಮವಸ್ಥಾಂ ಪ್ರಾಪ್ತಃ| ಯತೋ ಮೃತೋ ಮರಣಾತ್ಸಮನನ್ತರಮೇವ ಶರೀರಾನ್ತರಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಸುಖಾದೀನ್ ವಿನ್ದತೇ| ತೃತೀಯಾಂ ಮದಾವಸ್ಥಾಂ ಪ್ರಾಪ್ತಸ್ತು ಪುರುಷೋಽಪರಶರೀರಾಪ್ರಾಪ್ತೇರ್ನ ಕಥಾಞ್ಚಿತ್ ಸುಖಾದ್ಯನುಭವತೀತಿ ಮರಣಾದಪ್ಯಸ್ಯ ನಿಕೃಷ್ಟತ್ವಮ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ಮದ್ಯಶೀಲನನಿಷೇಧಃ (೮) · Śloka ೮
ಧರ್ಮಾಧರ್ಮಂ ಸುಖಂ ದುಃಖಮರ್ಥಾನರ್ಥಂ ಹಿತಾಹಿತಮ್| ಯದಾಸಕ್ತೋ ನ ಜಾನಾತಿ ಕಥಂ ತಚ್ಛೀಲಯೇದ್ಬುಧಃ||೮||
धर्माधर्मं सुखं दुःखमर्थानर्थं हिताहितम्| यदासक्तो न जानाति कथं तच्छीलयेद्बुधः||८||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಯಸ್ಮಿನ್ನಾಸಕ್ತೋ-ಯದಾಸಕ್ತೋ, ಧರ್ಮಾದೀನ್ ನ ಜಾನಾತಿ| ತತ್-ತಥಾವಿಧಂ ಮದ್ಯಂ, ಬುಧೋ-ಮತಿಮಾನ್, ಕಥಂ ಶೀಲಯೇತ್-ಅಭ್ಯಸೇತ್| ತತ್ರ ಧರ್ಮೋ-ದಾನಾಧ್ಯಯನದೇವಗುರುಪೂಜಾದಿಕಃ| ಅಧರ್ಮೋ-ಹಿಂಸಾದಿಃ| ಸುಖಂ-ಆಹ್ಲಾದಕೋಽನುಭವಃ| ದುಃಖಂ-ಉಪತಾಪಃ| ಅರ್ಥಃ-ಉಭಯಲೋಕಹಿತಮ್| ಅನರ್ಥಃ-ಅಹಿತಮ್| ಶೀಲಯೇದಿತ್ಯನೇನ ತತ್ರಾಸಕ್ತಿಂ ನಿಷೇಧತಿ, ನ ತು ಮದ್ಯಪಾನಮಪಿ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ಮದ್ಯೇಽತಿಪೀತೇ ಮೋಹಾದಯಃ (೯-೧೦) · Śloka ೧೦
ಮದ್ಯೇ ಮೋಹೋ ಭಯಂ ಶೋಕಃ ಕ್ರೋಧೋ ಮೃತ್ಯುಶ್ಚ ಸಂಶ್ರಿತಾಃ| ಸೋನ್ಮಾದಮದಮೂರ್ಚ್ಛಾಯಾಃ ಸಾಪಸ್ಮಾರಾಪತಾನಕಾಃ||೯|| ಯತ್ರೈಕಃ ಸ್ಮೃತಿವಿಭ್ರಂಶಸ್ತತ್ರ ಸರ್ವಮಸಾಧು ಯತ್| |೧೦|
मद्ये मोहो भयं शोकः क्रोधो मृत्युश्च संश्रिताः| सोन्मादमदमूर्च्छायाः सापस्मारापतानकाः||९|| यत्रैकः स्मृतिविभ्रंशस्तत्र सर्वमसाधु यत्| |१०|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಮದ್ಯೇಽತಿಪೀತೇ ಮೋಹಾದಯಃ ಸಂಶ್ರಿತಾಃ-ಆಶ್ರಿತಾಃ, ಮದ್ಯಾತಿಪಾನಾದನನ್ತರಂ ಮೋಹಾದೀನಾಂ ಸದ್ಭಾವಾತ್| ಅಥವಾ ಕಿಮತ್ರ ಬಹುನಾಽಭಿಹಿತೇನ| ಯತ್ರ-ಯಸ್ಮಿನ್ ಮದ್ಯೇ, ಸ್ಮೃತೇರ್ವಿಭ್ರಂಶೋ-ಲೋಪಃ, ತತ್ರ ಯತ್ಕಿಞ್ಚಿದ್ವಿದ್ಯತೇ ತತ್ಸರ್ವಮಸಾಧು-ಅಶೋಭನಮ್| ಯತ್ರೌಜಸೌ ನ ವಿಹತಿರ್ಹೃತ್ಪ್ರಬೋಧಶ್ಚ ಸ ಪ್ರಥಮೋ ಮದಃ| ಯತ್ರಾಲ್ಪಾ ವಿಹತಿರೋಜಸಃ ಸ ಮಧ್ಯಮಃ| ಯತ್ರ ಸರ್ವಸ್ಯೌಜಸೌ ವಿಹತಿಃ ಸ ಉತ್ತಮಃ| ತಥಾ ಚ ಮುನಿಃ (ಚ. ಚಿ. ಅ. ೨೪|೩೫) - "ಓಜಸ್ಯವಿಹತೇ ಪೂರ್ವೋ ಹೃದಿ ಚ ಪ್ರತಿಬೋಧಿತೇ| ಮಧ್ಯಮೋ ವಿಹತೇಽಲ್ಪೇ ತು ವಿಹತೇ ತೂತ್ತಮೋ ಮದಃ||" ಇತಿ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ಅಯುಕ್ತಿಯುಕ್ತಮದ್ಯಸ್ಯ ತ್ರಿವರ್ಗಾದಿನಾಶಕತ್ವಮ್ (೧೦-೧೧) · Śloka ೧೧
| ಅಯುಕ್ತಿಯುಕ್ತಮನ್ನಂ ಹಿ ವ್ಯಾಧಯೇ ಮರಣಾಯ ವಾ||೧೦|| ಮದ್ಯಂ ತ್ರಿವರ್ಗಧೀಧೈರ್ಯಲಜ್ಜಾದೇರಪಿ ನಾಶನಮ್| |೧೧|
| अयुक्तियुक्तमन्नं हि व्याधये मरणाय वा||१०|| मद्यं त्रिवर्गधीधैर्यलज्जादेरपि नाशनम्| |११|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಯಸ್ಮಾದಯುಕ್ತ್ಯಾ ಯೋಜಿತಮನ್ನಮಪಿ-ಯತ್ಪ್ರಾಣಕರಂ ತದಪಿ, ಕರ್ಮವಶಾದ್ವ್ಯಾಧಯೇ ಮರಣಾಯ ವಾ ಸಮ್ಪದ್ಯತೇ| ಮದ್ಯಂ ತ್ವಯುಕ್ತಿಯೋಜಿತಂ ತ್ರಿವರ್ಗಾದೇರಪಿ ನಾಶನಮ್| ಯುಕ್ತಿಪೀತಂ ಪುನಸ್ತದೇವ ತ್ರಿವರ್ಗಾದೀನಾಂ ಸಾಧನಮಿತ್ಯಪಿಶಬ್ದೇನ ದ್ಯೋತಯತಿ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ಮದ್ಯಪಾನಸ್ಯ ವಿಷಯಃ (೧೧-೧೨) · Śloka ೧೨
ತಾಮೇವ ಯುಕ್ತಿಂ ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣೇನ ಗ್ರನ್ಥೇನ ಪ್ರತಿಪಾದಯನ್ನಾಹ - - - - | ನಾತಿಮಾದ್ಯನ್ತಿ ಬಲಿನಃ ಕೃತಾಹಾರಾ ಮಹಾಶನಾಃ||೧೧|| ಸ್ನಿಗ್ಧಾಃ ಸತ್ತ್ವವಯೋಯುಕ್ತಾ ಮದ್ಯನಿತ್ಯಾಸ್ತದನ್ವಯಾಃ| ಮೇದಃಕಫಾಧಿಕಾ ಮನ್ದವಾತಪಿತ್ತಾ ದೃಢಾಗ್ನಯಃ||೧೨||
तामेव युक्तिं वक्ष्यमाणेन ग्रन्थेन प्रतिपादयन्नाह - - - - | नातिमाद्यन्ति बलिनः कृताहारा महाशनाः||११|| स्निग्धाः सत्त्ववयोयुक्ता मद्यनित्यास्तदन्वयाः| मेदःकफाधिका मन्दवातपित्ता दृढाग्नयः||१२||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಯತ ಏವಂವಿಧಾ ನರಾ ನಾತಿಮಾದ್ಯನ್ತಿ, ತತೋ ಬಲವದ್ಭಿಃ ಪುರುಷೈಃ ಕೃತಾಹಾರೈರ್ಮಹಾಶನೈಃ ಸ್ನಿಗ್ಧೈಃ ಸತ್ವಯುಕ್ತೈರ್ವಯೋಯುಕ್ತರ್ಮದ್ಯೋಚಿತೈಸ್ತದನ್ವಯೈಃ-ಮದ್ಯಪಕುಲಪ್ರಸೂತೈಃ, ಮೇದೋಧಿಕೈಃ ಕಫಾಧಿಕೈಃ ಸ್ವಲ್ಪವಾತಪಿತ್ತೈರ್ದೃಢಾಗ್ನಿಭಿಃ-ಅಪಕಾರಸಹಿಷ್ಣ್ವಗ್ನಿಭಿಃ, ಮದ್ಯಂ ಪೇಯಮ್, ನಾತೋ ವಿಪರ್ಯಸ್ತೈಃ, ಇತ್ಯನ್ಯತನ್ತ್ರಕಾರಕಥಿತಾಯಾ ಯುಕ್ತೇರತ್ರೈವಾನ್ತರ್ಭಾವೋಽನೇನ ತನ್ತ್ರಕೃತಾ ಕೃತಃ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ಮದ್ಯಪಾನಸ್ಯಾವಿಷಯಃ (೧೩-೧೭) · Śloka ೧೭
ವಿಪರ್ಯಯೇಽತಿಮಾದ್ಯನ್ತಿ ವಿಶ್ರಬ್ಧಾಃ ಕುಪಿತಾಶ್ಚ ಯೇ| ಮದ್ಯೇನ ಚಾಮ್ಲರೂಕ್ಷೇಣ ಸಾಜೀರ್ಣೇ ಬಹುನಾಽತಿ ಚ||೧೩|| ವಾತಾತ್ಪಿತ್ತಾತ್ಕಫಾತ್ಸರ್ವೈಶ್ಚತ್ವಾರಃ ಸ್ಯುರ್ಮದಾತ್ಯಯಾಃ| ಸರ್ವೇಽಪಿ ಸರ್ವೈರ್ಜಾಯನ್ತೇ ವ್ಯಪದೇಶಸ್ತು ಭೂಯಸಾ||೧೪|| ಸಾಮಾನ್ಯಂ ಲಕ್ಷಣಂ ತೇಷಾಂ ಪ್ರಮೋಹೋ ಹೃದಯವ್ಯಥಾ| ವಿಡ್ಭೇದಃ ಪ್ರತತಂ ತೃಷ್ಣಾ ಸೌಮ್ಯಾಗ್ನೇಯೋ ಜ್ವರೋಽರುಚಿಃ||೧೫|| ಶಿರಃಪಾರ್ಶ್ವಾಸ್ಥಿರುಕ್ಕಮ್ಪೋ ಮರ್ಮಭೇದಸ್ತ್ರಿಕಗ್ರಹಃ| ಉರೋವಿಬನ್ಧಸ್ತಿಮಿರಂ ಕಾಸಃ ಶ್ವಾಸಃ ಪ್ರಜಾಗರಃ||೧೬|| ಸ್ವೇದೋಽತಿಮಾತ್ರಂ ವಿಷ್ಟಮ್ಭಃ ಶ್ವಯಥುಶ್ಚಿತ್ತವಿಭ್ರಮಃ| ಪ್ರಲಾಪಶ್ಚರ್ದಿರುತ್ಕ್ಲೇಶೋ ಭ್ರಮೋ ದುಃಸ್ವಪ್ನದರ್ಶನಮ್||೧೭||
विपर्ययेऽतिमाद्यन्ति विश्रब्धाः कुपिताश्च ये| मद्येन चाम्लरूक्षेण साजीर्णे बहुनाऽति च||१३|| वातात्पित्तात्कफात्सर्वैश्चत्वारः स्युर्मदात्ययाः| सर्वेऽपि सर्वैर्जायन्ते व्यपदेशस्तु भूयसा||१४|| सामान्यं लक्षणं तेषां प्रमोहो हृदयव्यथा| विड्भेदः प्रततं तृष्णा सौम्याग्नेयो ज्वरोऽरुचिः||१५|| शिरःपार्श्वास्थिरुक्कम्पो मर्मभेदस्त्रिकग्रहः| उरोविबन्धस्तिमिरं कासः श्वासः प्रजागरः||१६|| स्वेदोऽतिमात्रं विष्टम्भः श्वयथुश्चित्तविभ्रमः| प्रलापश्चर्दिरुत्क्लेशो भ्रमो दुःस्वप्नदर्शनम्||१७||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಯಥಾನಿರ್ದಿಷ್ಟಾದ್ವೈಪರಿತ್ಯೇನ, ಯಥಾ-ಅಬಲಿನೋ ಯಾವದದೃಢಾಗ್ನಯ ಇತಿ| ತಥಾ, ವಿಶ್ರಬ್ಧಾಃ-ಅಮೃತಮಿವೇದಂ ಸ್ಪೃಹಣೀಯಂ ಸುರೇಭ್ಯಃ ಪೇಪೀಯತೇಽಸ್ಮಾಭಿರಿತಿ ತದ್ಗತಮನಸೋ ವಿಶ್ವಸ್ತಾಃ, ತಥಾ ಕುಪಿತಾಃ-ಕ್ರುದ್ಧಾಃ, ಯೇ ತೇಽತಿಮಾದ್ಯನ್ತಿ| ಮದ್ಯೇನೇತ್ಯಾದಿ| ಅಮ್ಲರೂಕ್ಷೇಣ ಚ ಮದ್ಯೇನ ಪೀತೇನ ಸರ್ವ ಏವಾತಿಮಾದ್ಯನ್ತಿ| ಅತ್ರ ಚಾತ್ಯಮ್ಲೇನೇತಿ ವೇದ್ಯಮ್, ಮದ್ಯಸ್ಯ ಸರ್ವಸ್ಯೈವಾಮ್ಲಪ್ರಾಯತ್ವಾತ್| ರೂಕ್ಷೇಣ-ನ ತ್ವೀಷತ್ಸ್ನಿಗ್ಧೇನ| ತಥಾ, ಸಾಜೀರ್ಣೇ-ಸಶಬ್ದ ಈಷದರ್ಥೇ ಈಷದಜೀರ್ಣೇ, ತಸ್ಮಿನ್ನೇವ ಮದ್ಯೇ ಪೀತೇಽತಿಮಾದ್ಯನ್ತಿ| ತಥಾ, ಅತಿಬಹುನಾ ಪೀತೇನ ಮದ್ಯೇನಾತಿಮಾದ್ಯನ್ತಿ| ಸ೦-ವಾತಾದಿಭಿಃ ಪೃಥಕ್ಽಽಸ್ಥಿತೈರ್ದೋಷೈಃ ಸನ್ನಿಪಾತೇನ ಚೇತಿ ಚತ್ವಾರೋ ಮದಾತ್ಯಯಾ ವಸ್ತುಸ್ವಭಾವಾಜ್ಜಾಯನ್ತೇ, ನೋನಾಧಿಕಾಃ| ಸರ್ವೇಽಪಿ ಮದಾತ್ಯಯಾಃ ಸರ್ವೈರಪಿ ದೋಷೈರ್ಜಾಯನ್ತೇ| ಭೂಯಸಾ-ಬಾಹುಲ್ಯೇನ ತು, ವ್ಯಪದೇಶಃ-ಸಂಜ್ಞಾ ಭವತಿ, ಅಯಂ ವಾತಮದಾತ್ಯಯೋ ಯಾವತ್ ಸನ್ನಿಪಾತಮದಾತ್ಯಯೋಽಯಮಿತಿ| ಸ೦-ತೇಷಾಂ-ಮದಾತ್ಯಯಾನಾಂ, ಸಾಮಾನ್ಯಂ ಲಕ್ಷಣಂ-ಅವಿಭಾಗೇನ [ಚಿಹ್ನಮ್], ಪ್ರಮೋಹಾದಿದುಃಸ್ವಪ್ನದರ್ಶನಪರ್ಯನ್ತಮ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ವಾತಜಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ (೧೮) · Śloka ೧೮
ವಿಶೇಷಾಜ್ಜಾಗರಶ್ವಾಸಕಮ್ಪಮೂರ್ಧರುಜೋಽನಿಲಾತ್| ಸ್ವಪ್ನೇ ಭ್ರಮತ್ಯುತ್ಪತತಿ ಪ್ರೇತೈಶ್ಚ ಸಹ ಭಾಷತೇ||೧೮||
विशेषाज्जागरश्वासकम्पमूर्धरुजोऽनिलात्| स्वप्ने भ्रमत्युत्पतति प्रेतैश्च सह भाषते||१८||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ವಾತೇನ ಮದಾತ್ಯಯೇ ಜಾಗರಾದಿಕಂ ಪ್ರೇತೈಃ ಸಹ ಭಾಷತ ಇತಿ ಪರ್ಯನ್ತಂ ಸ್ಯಾತ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ಪಿತ್ತಜಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ (೧೯) · Śloka ೧೯
ಪಿತ್ತಾದ್ದಾಹಜ್ವರಸ್ವೇದಮೋಹಾತೀಸಾರತೃಡ್ಭ್ರಮಾಃ| ದೇಹೋ ಹರಿತಹಾರಿದ್ರೋ ರಕ್ತನೇತ್ರಕಪೋಲತಾ||೧೯||
पित्ताद्दाहज्वरस्वेदमोहातीसारतृड्भ्रमाः| देहो हरितहारिद्रो रक्तनेत्रकपोलता||१९||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಪಿತ್ತೇನ ಮದಾತ್ಯಯೇ ದಾಹಾದಿಕಂ ರಕ್ತನೇತ್ರಕಪೋಲತಾಪರ್ಯನ್ತಂ ಸ್ಯಾತ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ಕಫಜಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ (೨೦) · Śloka ೨೦
ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಾ ಛರ್ದಿಹೃಲ್ಲಾಸನಿದ್ರೋದರ್ದಾಙ್ಗಗೌರವಮ್| ||೨೦||
श्लेष्मणा छर्दिहृल्लासनिद्रोदर्दाङ्गगौरवम्| ||२०||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಾ ಮದಾತ್ಯಯೇ ಛರ್ದ್ಯಾದಿಕಮಙ್ಗಗೌರವಪರ್ಯನ್ತಂ ಸ್ಯಾತ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ತ್ರಿದೋಷಜಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ (೧) · Śloka ೧
| ಸರ್ವಜೇ ಸರ್ವಲಿಙ್ಗತ್ವಮ್||೧||
| सर्वजे सर्वलिङ्गत्वम्||१||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಸರ್ವಜೇ ಮದಾತ್ಯಯೇ ಸರ್ವಲಿಙ್ಗತ್ವಂ ಭವತಿ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ಧ್ವಂಸಕವಿಕ್ಷಯಯೋರ್ನಿದಾನಮ್ (೨೦-೨೧) · Śloka ೨೧
ಸಮ್ಪ್ರತಿ ಧ್ವಂಸಕವಿಕ್ಷಯೌ ಲಕ್ಷಯತಿ - - - - | ಮುಕ್ತ್ವಾ ಮದ್ಯಂ ಪಿಬೇತ್ತು ಯಃ||೨೦|| ಸಹಸಾಽನುಚಿತಂ ವಾಽನ್ಯತ್ತಸ್ಯ ಧ್ವಂಸಕವಿಕ್ಷಯೌ| ಭವೇತಾಂ ಮಾರುತಾತ್ಕಷ್ಟೌ ದುರ್ಬಲಸ್ಯ ವಿಶೇಷತಃ||೨೧||
सम्प्रति ध्वंसकविक्षयौ लक्षयति - - - - | मुक्त्वा मद्यं पिबेत्तु यः||२०|| सहसाऽनुचितं वाऽन्यत्तस्य ध्वंसकविक्षयौ| भवेतां मारुतात्कष्टौ दुर्बलस्य विशेषतः||२१||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಉಚಿತಂ ಮದ್ಯಂ ಮುಕ್ತ್ವಾ-ಚಿರಂ ಕಾಲಂ ಪರಿತ್ಯಜ್ಯ, ಯಃ ಪುರುಷಸ್ತದೇವ ಸಹಸಾ-ಅತಿಮಾತ್ರಯಾ ಪಿಬೇತ್, ಅಥವಾಽನ್ಯದ್ಯನ್ಮದ್ಯಂ ಯದನುಚಿತಂ-ಅಸಾತ್ಮ್ಯಂ ಮದ್ಯಂ, ತತ್ಸಹಸಾ-ಅತಿಮಾತ್ರಂ ಪಿಬೇತ್, ತಸ್ಯ-ಪುರುಷಸ್ಯ, ಧ್ವಂಸಕವಿಕ್ಷಯೌ ವ್ಯಾಧೀ ಮಾರುತಾದ್ಭವೇತಾಂ-ಜಾಯೇಯಾತಾಮ್| ಕಿಮ್ಭೂತೌ ? ಕಷ್ಟೌ,-ಕೃಚ್ಛ್ರಸಾಧ್ಯೌ| ದುರ್ಬಲಸ್ಯ ಪುನಃ ಪುಂಸಸ್ತೌ ವಿಶೇಷೇಣ ಭವೇತಾಮ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ಧ್ವಂಸಕಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ (೨೨) · Śloka ೨೨
ಧ್ವಂಸಕೇ ಶ್ಲೇಷ್ಮನಿಷ್ಠೀವಃ ಕಣ್ಠಶೋಷೋಽತಿನಿದ್ರತಾ| ಶಬ್ದಾಸಹತ್ವಂ ತನ್ದ್ರಾ ಚ|೨೨|
ध्वंसके श्लेष्मनिष्ठीवः कण्ठशोषोऽतिनिद्रता| शब्दासहत्वं तन्द्रा च|२२|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಧ್ವಂಸಕೇ ಶ್ಲೇಷ್ಮನಿಷ್ಠೀವಾದಯಃ ಸ್ಯುಃ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ವಿಕ್ಷಯಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ (೨೨-೨೩) · Śloka ೨೩
| ವಿಕ್ಷಯೇಽಙ್ಗಶಿರೋತಿರುಕ್||೨೨|| ಹೃತ್ಕಣ್ಠರೋಗಃ ಸಮ್ಮೋಹಃ ಕಾಸಸ್ತೃಷ್ಣಾ ವಮಿರ್ಜ್ವರಃ| |೨೩|
| विक्षयेऽङ्गशिरोतिरुक्||२२|| हृत्कण्ठरोगः सम्मोहः कासस्तृष्णा वमिर्ज्वरः| |२३|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ವಿಕ್ಷಯೇ ಅಙ್ಗಶಿರೋತಿರುಗಾದ್ಯಾಃ ಸ್ಯುಃ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ನಿವೃತ್ತಮದ್ಯಸ್ಯ ಫಲಮ್ (೨೩-೧) · Śloka ೧
| ನಿವೃತ್ತೋ ಯಸ್ತು ಮದ್ಯೇಭ್ಯೋ ಜಿತಾತ್ಮಾ ಬುದ್ಧಿಪೂರ್ವಕೃತ್||೨೩|| ವಿಕಾರೈಃ ಸ್ಪೃಶ್ಯತೇ ಜಾತು ನ ಸ ಶಾರೀರಮಾನಸೈಃ| |೨೪| ಇತಿ ಮದಾತ್ಯಯನಿದಾನಮ್||೧||
| निवृत्तो यस्तु मद्येभ्यो जितात्मा बुद्धिपूर्वकृत्||२३|| विकारैः स्पृश्यते जातु न स शारीरमानसैः| |२४| इति मदात्ययनिदानम्||१||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಶಾರೀರಮಾನಸಾನಾಂ ರೋಗಾಣಾಂ ಮದ್ಯಂ ಕಾರಣಮಿತಿ ಕೃತ್ವಾ ಯಃ ಪುಮಾನ್ ಜಿತಾತ್ಮಾ ಮದ್ಯೇಭ್ಯೋ ನಿವೃತ್ತೋ ಬುದ್ಧಿಪೂರ್ವಕೃತ್-ವಿಮೃಶ್ಯಕಾರೀ, ಸ ಕದಾಚಿಚ್ಛಾರೀರೈರ್ಮಾನಸೈರ್ವಾ ವಿಕಾರೈರ್ನ ಸ್ಪೃಶ್ಯತೇ-ನಾಕ್ರಮ್ಯತೇ| ಇತಿ ಮದಾತ್ಯಯಃ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ಮದಮೂರ್ಚ್ಛಾಯಸನ್ನ್ಯಾಸಾನಾಂ ಹೇತುತ್ರಯಮಧಿಷ್ಟಾನತ್ರಯಂ ಬಲೋತ್ತರತ್ವಂ ಚ (೨೪-೨೫) · Śloka ೨೫
ಅಥ ಮದ್ಯವಚ್ಚೇತೋವಿಹತಿಕಾರಣಸಾಮಾನ್ಯಾನ್ಮದಾದೀನ್ ಲಕ್ಷಯತಿ - - - - | ರಜೋಮೋಹಾಹಿತಾಹಾರಪರಸ್ಯ ಸ್ಯುಸ್ತ್ರಯೋ ಗದಾಃ||೨೪|| ರಸಾಸೃಕ್ಽಽಚೇತನಾವಾಹಿಸ್ರೋತೋರೋಧಸಮುದ್ಭವಾಃ| ಮದಮೂರ್ಚ್ಛಾಯಸನ್ನ್ಯಾಸಾ ಯಥೋತ್ತರಬಲೋತ್ತರಾಃ||೨೫||
अथ मद्यवच्चेतोविहतिकारणसामान्यान्मदादीन् लक्षयति - - - - | रजोमोहाहिताहारपरस्य स्युस्त्रयो गदाः||२४|| रसासृक्ऽऽचेतनावाहिस्रोतोरोधसमुद्भवाः| मदमूर्च्छायसन्न्यासा यथोत्तरबलोत्तराः||२५||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ರಜಃಪ್ರಧಾನಸ್ಯ ಮೋಹಪ್ರಧಾನಸ್ಯ ತಥಾಽಪಥ್ಯಾಹಾರಪರಸ್ಯ ತ್ರಯೋ ಗದಾಃ ಸ್ಯುಃ-ಜಾಯೇರನ್| ಕಿಮ್ಭೂತಾಃ ? ರಸಶ್ಚಾಸೃಕ್ ಚ ಚೇತನಾ ಚ, ತಾ ವಹನ್ತಿ ಯಾನಿ ಸ್ರೋತಾಂಸಿ, ತೇಷಾಂ ರೋಧಃ ಸಮುದ್ಭವೋ-ಹೇತುಃ, ಯೇಷಾಂ ತೇ ರಸಾಸೃಕ್ಽಽಚೇತನಾವಾಹಿಸ್ರೋತೋರೋಧಸಮುದ್ಭವಾಃ| ಮದಮೂರ್ಛಾಯಸನ್ನ್ಯಾಸಾಃ-ಏತತ್ಸಂಜ್ಞಾಃ| ತೇ ಚ ಯಥೋತ್ತರಬಲೋತ್ತರಾಃ| ಯೋ ಯ ಉತ್ತರೋ ಯಥೋತ್ತರಮ್, ಬಲಸ್ಯೋತ್ತರಂ-ಉತ್ಕರ್ಷಃ, ಯಥೋತ್ತರಂ ಬಲೋತ್ತರಂ ಯೇಷಾಂ ತ ಏವಮ್| ಮದಾನ್ಮೂರ್ಛಾಯೋ ಬಲವಾನ್ ತಸ್ಮಾದಪಿ ಸನ್ನ್ಯಾಸ ಇತ್ಯರ್ಥಃ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦- ರಜಃಪರಃ-ದುರ್ಲಭಂ ಲಿಪ್ಸುಃ| ಮೋಹಪರೋದುರ್ಬೋಧಬುಭುತ್ಸು| ರಸರಕ್ತಪ್ರಾಣವಾಹಿನಾಂ ತ್ರಯಾಣಾಮನ್ತಃಸ್ತ್ರೋತಸಾಂ ರೋಧಃ-ಅಸಮ್ಯಗ್ವಹನಮ್| ಹೇತುತ್ರಯೇಽಧಿಷ್ಠಾನತ್ರಯೇಽಪಿ ಯಥೋತ್ತರಾಧಿಕ್ಯಂ ಜ್ಞೇಯಮ್, ಬಲಾದ್ಜಿಕ್ಯಾನ್ಯಥಾಽನುಪಪತ್ತೇಃ|
Adhikarana ಮದಃ ಸಪ್ತವಿಧಃ (೨೬) · Śloka ೨೬
ಅಥ ಮದಂ ಲಕ್ಷಯತಿ - - - - ಅಥ ಮದನಿದಾನಮ್| ಮದೋಽತ್ರ ದೋಷೈಃ ಸರ್ವೈಶ್ಚ ರಕ್ತಮದ್ಯವಿಷೈರಪಿ| |೨೬|
अथ मदं लक्षयति - - - - अथ मदनिदानम्| मदोऽत्र दोषैः सर्वैश्च रक्तमद्यविषैरपि| |२६|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಅತ್ರ-ಏಷು ಮದಾದಿಷು ಮಧ್ಯೇ, ಮದಃ ಸಪ್ತಧಾ,-ಪೃಥಗ್ದೋಷೈಃ ಸನ್ನಿಪಾತೇನ ರಕ್ತೇನ ಮದ್ಯೇನ ವಿಷೇಣ ಚ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦- ಮದಸ್ಯ ಭೇದಾನಾಹ-ಮದೋಽತ್ರೇತಿ| ದೋಷೈಸ್ತ್ರಯೋ ಭೇದಾಃ|
Adhikarana ವಾತಜಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ (೨೬-೨೭) · Śloka ೨೭
| ಸಕ್ತಾನಲ್ಪದ್ರುತಾಭಾಷಶ್ಚಲಃ ಸ್ಖಲಿತಚೇಷ್ಟಿತಃ||೨೬|| ರೂಕ್ಷಶ್ಯಾವಾರುಣತನುರ್ಮದೇ ವಾತೋದ್ಭವೇ ಭವೇತ್| |೨೭|
| सक्तानल्पद्रुताभाषश्चलः स्खलितचेष्टितः||२६|| रूक्षश्यावारुणतनुर्मदे वातोद्भवे भवेत्| |२७|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ವಾತೋದ್ಭವೇ ಮದೇ ಸತಿ ಪುಮಾನ್ ಸಕ್ತಾನಲ್ಪದ್ರುತಾಭಾಷಣಾದಿಲಕ್ಷಣೋ ಭವೇತ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦- ವಾತಜಲಕ್ಷಣಮಾಹ-ಸಕ್ತಾನಲ್ಪೇತಿ| ಚಲಂ-ಸಕಮ್ಪಮ್|ಸ್ಖಲಿತಂ-ಸಪ್ರತಿಬನ್ಧಮ್|
Adhikarana ಪಿತ್ತಜಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ (೨೭) · Śloka ೨೭
| ಪಿತ್ತೇನ ಕ್ರೋಧನೋ ರಕ್ತಪೀತಾಭಃ ಕಲಹಪ್ರಿಯಃ||೨೭||
| पित्तेन क्रोधनो रक्तपीताभः कलहप्रियः||२७||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಪಿತ್ತೇನ ಕ್ರೋಧನಾದಿಲಕ್ಷಣಃ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦- ಪಿತ್ತೇನ ಕ್ರೋಧನಾದಿಲಕ್ಷಣಃ|
Adhikarana ಕಫಜಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ (೨೯) · Śloka ೨೯
ಸ್ವಲ್ಪಸಮ್ಬದ್ಧವಾಕ್ಪಾಣ್ಡುಃ ಕಫಾದ್ಧ್ಯಾನಪರೋಽಲಸಃ| ||೨೯||
स्वल्पसम्बद्धवाक्पाण्डुः कफाद्ध्यानपरोऽलसः| ||२९||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಕಫಾತ್ ಸ್ವಲ್ಪಸಮ್ಬದ್ಧವಾಗಾದಿಲಕ್ಷಣಃ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦- ಕಫಜಲಕ್ಷಣಮಾಹ-ಸ್ವಲ್ಪಸಮ್ಬದ್ಧವಾಗಿತಿ|
Adhikarana ಸನ್ನಿಪಾತಜಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ (೨೮) · Śloka ೨೮
| ಸರ್ವಾತ್ಮಾ ಸನ್ನಿಪಾತೇನ|೨೮|
| सर्वात्मा सन्निपातेन|२८|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಸರ್ವಾತ್ಮಾ-ಸರ್ವದೋಷಲಕ್ಷಣಃ, ಸನ್ನಿಪಾತೇನ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦- ಸರ್ವಜಲಕ್ಷಣಮಾಹ-ಸರ್ವಾತ್ಮೇತಿ|
Adhikarana ರಕ್ತಜಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ (೨೮-೨೯) · Śloka ೨೯
| ರಕ್ತಾತ್ಸ್ತಬ್ಧಾಙ್ಗದೃಷ್ಟಿತಾ||೨೮|| ಪಿತ್ತಲಿಙ್ಗಂ ಚ| |೨೯|
| रक्तात्स्तब्धाङ्गदृष्टिता||२८|| पित्तलिङ्गं च| |२९|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ರಕ್ತಾತ್-ರಕ್ತಮದಾತ್, ಸ್ತಬ್ಧದೃಷ್ಟಿತಾ ತಥಾ ಪಿತ್ತಮದಲಿಙ್ಗಂ ಚ ಸ್ಯಾತ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦- ರಕ್ತಜಲಕ್ಷಣಮಾಹ-ರಕ್ತಾದಿತಿ|
Adhikarana ಮದ್ಯಜಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ (೨೯) · Śloka ೨೯
ಮದ್ಯೇನ ವಿಕೃತೇಹಾಸ್ವರಾಙ್ಗತಾ| |೨೯|
मद्येन विकृतेहास्वराङ्गता| |२९|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಮದ್ಯೇನ ಮದೇ ವಿಕೃತಾ ಚೇಷ್ಟಾ ತಥಾ ಸ್ವರಸ್ಯ ವಿಕೃತತ್ವಮಙ್ಗಸ್ಯ ಚ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦- ಮದ್ಯಜಲಕ್ಷಣಮಾಹ-ಮದ್ಯೇನೇತಿ|
Adhikarana ವಿಷಜಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ (೨೯) · Śloka ೨೯
| ವಿಷೇ ಕಮ್ಪೋಽತಿನಿದ್ರಾ ಚ ಸರ್ವೇಭ್ಯೋಽಭ್ಯಧಿಕಸ್ತು ಸಃ||೨೯||
| विषे कम्पोऽतिनिद्रा च सर्वेभ्योऽभ्यधिकस्तु सः||२९||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ವಿಷೇ-ವಿಷೋತ್ಥೇ ಮದೇ, ಕಮ್ಪೋಽತಿನಿದ್ರಾ ಚ ಸ್ಯಾತ್| ಸ ಚ-ವಿಷಮದಃ, ಸರ್ವೇಭ್ಯೋಽಧಿಕಃ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦- ವಿಷಜಲಕ್ಷಣಮಾಹ-ವಿಷೇ ಕಮ್ಪ ಇತಿ|
Adhikarana ರಕ್ತಜಾದಿಷು ದೋಷಾನುಬನ್ಧಃ (೩೦-೨) · Śloka ೨
ಲಕ್ಷಯೇಲ್ಲಕ್ಷಣೋತ್ಕರ್ಷಾದ್ವಾತಾದೀನ್ ಶೋಣಿತಾದಿಷು| |೩೦| ಇತಿ ಮದನಿದಾನಮ್||೨||
लक्षयेल्लक्षणोत्कर्षाद्वातादीन् शोणितादिषु| |३०| इति मदनिदानम्||२||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಶೋಣಿತಾದ್ಯುತ್ಥೇಷು ಮದೇಷು ವಾತಾದೀನ್ ಲಕ್ಷಯೇತ್-ಜಾನೀಯಾತ್| ಕುತಃ ? ಲಕ್ಷಣೋತ್ಕರ್ಷಾತ್-ಸ್ವಸ್ವಲಕ್ಷಣೋತ್ಕರ್ಷೇಣ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦- ಅದೋಶಜೇಷ್ವಪಿ ದೋಷಾನುಬನ್ಧಮಾಹ-ಲಕ್ಶಯೇದಿತಿ| ನಾತ್ರ ಯಥಾಸಙ್ಖ್ಯಮ್| ಕಿನ್ತು ಯಥಾಸಮ್ಭವಮ್|
Adhikarana ಮೂರ್ಛಾಯಶ್ಚತುರ್ವಿಧಃ, ವಾತಜಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ (೩೦-೩೧) · Śloka ೩೧
ಅಥ ಮೂರ್ಚ್ಛಾಯಂ ಲಕ್ಷಯತಿ - - - - ಅಥ ಮೂರ್ಚ್ಛಾಯನಿದಾನಮ್| | ಅರುಣಂ ಕೃಷ್ಣನೀಲಂ ವಾ ಖಂ ಪಶ್ಯನ್ಪ್ರವಿಶೇತ್ತಮಃ||೩೦|| ಶೀಘ್ರಂ ಚ ಪ್ರತಿಬುಧ್ಯೇತ ಹೃತ್ಪೀಡಾ ವೇಪಥುರ್ಭ್ರಮಃ| ಕಾರ್ಶ್ಯಂ ಶ್ಯಾವಾರುಣಾ ಛಾಯಾ ಮೂರ್ಛಾಯೇ ಮಾರುತಾತ್ಮಕೇ||೩೧||
अथ मूर्च्छायं लक्षयति - - - - अथ मूर्च्छायनिदानम्| | अरुणं कृष्णनीलं वा खं पश्यन्प्रविशेत्तमः||३०|| शीघ्रं च प्रतिबुध्येत हृत्पीडा वेपथुर्भ्रमः| कार्श्यं श्यावारुणा छाया मूर्छाये मारुतात्मके||३१||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಮಾರುತೋದ್ಭವೇ ಮೂರ್ಛಾಯೇ ಅರುಣಾದ್ಯನ್ಯತಮವರ್ಣಮಾಕಾಶಂ ಪಶ್ಯನ್ ಪುಮಾಂಸ್ತಮಃ ಪ್ರವಿಶೇತ್-ಮೂಢಾವಸ್ಥಾಂ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ| ಶೀಘ್ರಂ ಚ ಪ್ರತಿಬುಧ್ಯೇತ-ಸಂಜ್ಞಾಂ ಲಭೇತ್| ಹೃತ್ಪೀಡಾವೇಪಥುಭ್ರಮಯುತಸ್ತಥಾ ಕಾರ್ಶ್ಯಾದಿ ಚ ಸ್ಯಾತ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦- ಮೂರ್ಚ್ಛಾಯಸ್ಯ ತು ದೋಷಜಾ ಏವ ಚತ್ವಾರೋ ಭೇದಾಃ ತತ್ರ ವಾತಜಲಕ್ಷಣಮಾಹ-ಅರುಣಮಿತಿ| ತಮಃ ಪ್ರವಿಷೇತ್-ಅಜ್ಞಾನವ್ಯಾತ್ಪೋ ಭವೇತ್| ಪ್ರತಿಬುಧ್ಯೇತ-ತಮಸೋ ನಿರ್ಗಚ್ಛೇತ್|
Adhikarana ಪಿತ್ತಜಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ (೩೨-೩೩) · Śloka ೩೩
ಪಿತ್ತೇನ ರಕ್ತಂ ಪೀತಂ ವಾ ನಭಃ ಪಶ್ಯನ್ ವಿಶೇತ್ತಮಃ| ವಿಬುಧ್ಯೇತ ಚ ಸಸ್ವೇದೋ ದಾಹತೃಟ್ತಾಪಪೀಡಿತಃ||೩೨|| ಭಿನ್ನವಿಣ್ನೀಲಪೀತಾಭೋ ರಕ್ತಪೀತಾಕುಲೇಕ್ಷಣಃ| |೩೩|
पित्तेन रक्तं पीतं वा नभः पश्यन् विशेत्तमः| विबुध्येत च सस्वेदो दाहतृट्तापपीडितः||३२|| भिन्नविण्नीलपीताभो रक्तपीताकुलेक्षणः| |३३|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಪಿತ್ತೇನ ಮೂರ್ಛಾಯೇ ರಕ್ತಂ ಪೀತಂ ವಾ ನಭಃ ಪಶ್ಯಂಸ್ತಮಃ ಪುಮಾನ್ ವಿಶೇತ್-ಮೂಢಾವಸ್ಥಾಂ ಪ್ರಾಪ್ನುಯಾತ್| ಸಹ ಸ್ವದೇನ ವಿಬುಧ್ಯೇತ-ಸಂಜ್ಞಾಂ ಲಭತೇ| ತಥಾ ದಾಹಾದಿಪೀಡಿತಸ್ತಥಾ ಭಿನ್ನವಿಡಾದಿಕಃ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦- ಪಿತ್ತಜಲಕ್ಷಣಮಾಹ-ಪಿತ್ತೇನೇತಿ| ದಾಹಃ-ಅಗ್ನಿನೇವ ದುಃಖಮ್| ತಾಪಃ-ಸುರ್ಯೇಣೇವ|
Adhikarana ಕಫಜಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ (೩೩-೩೪) · Śloka ೩೪
| ಕಫೇನ ಮೇಘಸಂಕಾಶಂ ಪಶ್ಯನ್ನಾಕಾಶಮಾವಿಶೇತ್||೩೩|| ತಮಶ್ಚಿರಾಚ್ಚ ಬುಧ್ಯೇತ ಸಹೃಲ್ಲಾಸಃ ಪ್ರಸೇಕವಾನ್| ಗುರುಭಿಃ ಸ್ತಿಮಿತೈರಙ್ಗೈರಾರ್ದ್ರಚರ್ಮಾವನದ್ಧವತ್||೩೪||
| कफेन मेग़संकाशं पश्यन्नाकाशमाविशेत्||३३|| तमश्चिराच्च बुध्येत सहृल्लासः प्रसेकवान्| गुरुभिः स्तिमितैरङ्गैरार्द्रचर्मावनद्धवत्||३४||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಕಫೇನ ಮೂರ್ಚ್ಛಾಯೇ ಮೇಘಾಭಮಾಕಾಶಂ ಪಶ್ಯಂಸ್ತಮ ಆವಿಶೇತ್, ಚಿರೇಣ ಚ ಬುಧ್ಯೇತ-ಸಂಜ್ಞಾ ಲಭತೇ| ಹೃಲ್ಲಾಸಾದಿಮಾನ್, ತಥಾಽಽದ್ರೇಣ ಚರ್ಮಣಾಽವನದ್ಧೋ-ವೇಷ್ಟಿತ ಇವ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦- ಕಫಜಲಕ್ಷಣಮಾಹ-ಕಫೇನೇತಿ| ಸ್ತಿಮಿತೈಃ-ಆರ್ದ್ರೈಃ| ಆರ್ದ್ರಚರ್ಮಾವನದ್ಧವತ್-[ಅ]ಯಥಾಬುದ್ಧಿಂ ಜನಯದ್ಭಿಃ|
Adhikarana ತ್ರಿದೋಷಜಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ (೩೫-೩೬) · Śloka ೩೬
ಸರ್ವಾಕೃತಿಸ್ತ್ರಿಭಿರ್ದೋಷೈರಪಸ್ಮಾರ ಇವಾಪರಃ| ಪಾತಯತ್ಯಾಶು ನಿಶ್ಚೇಷ್ಟಂ ವಿನಾ ಬೀಭತ್ಸಚೇಷ್ಟಿತೈಃ||೩೫|| ಇತಿ ಮೂರ್ಚ್ಛಾಯನಿದಾನಮ್|೩೬|
सर्वाकृतिस्त्रिभिर्दोषैरपस्मार इवापरः| पातयत्याशु निश्चेष्टं विना बीभत्सचेष्टितैः||३५|| इति मूर्च्छायनिदानम्|३६|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ತ್ರಿಭಿರ್ದೋಷೈರ್ಯೋ ಮೂರ್ಚ್ಛಾಯಃ ಸರ್ವಾಕಾರಃ ಸೋಽಪರೋಽಪಸ್ಮಾರ ಇವಾಶು-ಶೀಘ್ರಮೇವ, ಪುರುಷಂ ನಿಶ್ಚೇಷ್ಟಂ ಪಾತಯತಿ| ವಿನಾ ಬೀಭತ್ಸಚೇಷ್ಟಿತೈಃ-ಅಪಸ್ಮಾರೋತ್ಥಾನಿ ನಿನ್ದ್ಯಾನಿ ಚೇಷ್ಟಿತಾನಿ ವರ್ಜಯಿತ್ವಾ, ಅನ್ಯತ್ಸರ್ವಂ ಸಮಾನಮ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦- ಸರ್ವಜಲಕ್ಷಣಮಾಹ-ಸರ್ವಾಕೃತಿರಿತಿ| ರುಗ್ವಿನಿಶ್ಚಯೇ (ಮಾ. ನಿ. ಮೂರ್ಚ್ಛಾ. ಶ್ಲೋ. ೧) - " ಕ್ಷೀಣಸ್ಯ ಬಹುದೋಷಸ ವಿರುದ್ಧಾಹಾರಸೇವಿನಃ| ವೇಗಾಘಾತಾದಭಿಘಾತಾದ್ಧೀನಸತ್ವಸ್ಯ ವಾ ಪುನಃ|| ಕರಣಾಯತನೇಷೂಗ್ರಾ ಬಾಹ್ಯೇಷ್ವಾಭ್ಯಾನ್ತರೇಷು ಚ| ನಿವಿಷನ್ತೇ ಯದಾ ದೋಷಾಸ್ತದಾ ಮೂರ್ಚ್ಛಾನ್ತು ಮಾನವಾಃ|| ದ್ರವಸ್ವಭಾವ ಇತ್ಯೇಕೇ ದ್ದಷ್ಟಾ ಯದಾಭಿಮುಹ್ಯತಿ| ಗುಣಾಸ್ತೀವ್ರತರತ್ವೇನ ಸ್ಥಿತಾಸ್ತು ವಿಷಮದ್ಯಯೋಃ|| ತ ಏವ ತಸ್ಮಾತ್ತಾಭ್ಯಾಂ ತು ಮೋಹೌ ಸ್ಯಾತಾಂ ಯಥೋರಿತೋಉ| ಸ್ತಬ್ಧಾಙ್ಗದ್ದಷ್ಟಿಸ್ತ್ವಸೃಜಾ ಗೂಢೋಶ್ವಾಸಶ್ಚ ಮೂರ್ಚ್ಛಿತಃ|| ಮದ್ಯೇನ ವಿಲಪಂಚ್ಛೇತೇ ನಷ್ಟವಿಭ್ರಾನ್ತಮಾನಸಃ| ಗಾತ್ರಾಣಿ ವಿಕ್ಷಿಪನ್ಭೂಮೌ ಜರಾಂ ಯಾವನ್ನ ತತ್|| ವೇಪಥುಸ್ವನ್ಪತೃಷ್ಣಾಃ ಸ್ಯುಸ್ತಮಶ್ಚ ವಿಷಮೂರ್ಚ್ಛಿತೇ| ವೇದಿತವ್ಯಂ ತೀವ್ರತರಂ ಯಥಾಸ್ವಂ ವಿಷಲಕ್ಷಣೈಃ|| ಮೂರ್ಚ್ಛಾ ಪಿತ್ತತಮಃಪ್ರಾಯಾ ರಜಃ ಪಿತ್ತಾನಿಲಾದ್ಭ್ರಮಃ| ತಮೋವಾತಕಫಾತನ್ದ್ರಾ ನಿದ್ರಾ ಶ್ಲೇಷ್ಮತಮೋಭವಾ|| ಯೋಽನಾಯಾಸಃ ಶ್ರಮೋ ದೇಹೇ ಪ್ರಭೂತಶ್ವಾಸವರ್ಜಿತಃ| ಕ್ಲಮಃ ಸ ಇತಿ ವಿಜ್ಞೇಯ ಇನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥಪ್ರಬಾಧಕಃ|| ಹೃತ್ಪೀಡಾ ಜೃಮ್ಭಣಂ ಗ್ಲಾನಿಃ ಸಂಜ್ಞಾದೋಉರ್ಬಲ್ಯಮೇವ ಚ| ಮೂರ್ಚ್ಛಾನಾಂ ಪುರ್ವರೂಪಾಣಿ ಯಥಾಸ್ವಂ ಚ ವಿಭಾವಯೇತ್|| ಪೃಥಿವ್ಯಾಪಸ್ತಮೋರೂಪಂ ರಕ್ತಗನ್ಧಸ್ತದನ್ವಯಃ| ತಸ್ಮಾದ್ರಕ್ತಸ್ಯ ಗನ್ಧೇನ ಮೂರ್ಚ್ಛನ್ತಿ ಭುವಿ ಮಾನವಾಃ||" ಇತಿ|
Adhikarana ಮದಮೂರ್ಛಾಯಯೋರೌಷಧಂ ವಿನಾ ನಿವೃತ್ತಿಃ,ಸನ್ಯಾಸಸ್ಯೌಷಧೈಕನಿವರ್ತ್ಯತ್ವಮ್ (೩೬) · Śloka ೩೬
ಇದಾನೀಂ ಸನ್ನ್ಯಾಸಂ ಲಕ್ಷಯಿತುಮಾಹ - - - - ಅಥ ಸನ್ನ್ಯಾಸನಿದಾನಮ್| ದೋಷೇಷು ಮದಮೂರ್ಚ್ಛಾಯಾಃ ಕೃತವೇಗೇಷು ದೇಹಿನಾಮ್| ಸ್ವಯಮೇವೋಪಶಾಮ್ಯನ್ತಿ, ಸನ್ನ್ಯಾಸೋ ನೌಷಧೈರ್ವಿನಾ||೩೬||
इदानीं सन्न्यासं लक्षयितुमाह - - - - अथ सन्न्यासनिदानम्| दोषेषु मदमूर्च्छायाः कृतवेगेषु देहिनाम्| स्वयमेवोपशाम्यन्ति, सन्न्यासो नौषधैर्विना||३६||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಮದಾಶ್ಚ ಮೂರ್ಚ್ಛಾಯಾಶ್ಚ ಮದಮೂರ್ಚ್ಛಾಯಾಃ, ಕೃತವೇಗೇಷು ದೋಷೇಷು ಸತ್ಸು ಸ್ವಯಮೇವ-ಔಷಧಂ ವಿನಾಽಪಿ, ಶಾಮ್ಯನ್ತಿ| ಸನ್ನ್ಯಾಸಃ ಪುನರೌಷಧೈರ್ವಿನಾ ನ ಶಾನ್ತಿಮೇತಿ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦- ಮದಮೂರ್ಚ್ಛಯೋರಓಉಷಧಾಭೇದಾನ್ಮದಭೇದಾ ಅಪಿ ಮೂರ್ಚ್ಛಾಭೇದತ್ವೇನೋಕ್ತಾಃ| ಮದಾದೀನಾಮೋಉಷಧಂ ವಿನಾ ನಿವೃತ್ತಿಮಾಹ-ದೋಷೋಷ್ವಿತಿ| ಸನ್ನ್ಯಾಸಸ್ಯೌಷಧೈಕನಿವರ್ತ್ಯತ್ವಮಾಹ-ಸನ್ಯಾಸ ಇತಿ|
Adhikarana ಸಂನ್ಯಾಸಸ್ಯ ಸಂಪ್ರಾಪ್ತಿಃ ಸಂನ್ಯಾಸಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ (೩೭-೩೮) · Śloka ೩೮
ವಾಗ್ದೇಹಮನಸಾಂ ಚೇಷ್ಟಾಮಾಕ್ಷಿಪ್ಯಾತಿಬಲಾ ಮಲಾಃ| ಸನ್ನ್ಯಾಸಂ ಸನ್ನಿಪತಿತಾಃ ಪ್ರಾಣಾಯತನಸಂಶ್ರಯಾಃ||೩೭|| ಕುರ್ವನ್ತಿ, ತೇನ ಪುರುಷಃ ಕಾಷ್ಠೀಭೂತೋ ಮೃತೋಪಮಃ| ಮ್ರಿಯೇತ ಶೀಘ್ರಂ ಶೀಘ್ರಂ ಚೇಚ್ಚಿಕಿತ್ಸಾ ನ ಪ್ರಯುಜ್ಯತೇ||೩೮||
वाग्देहमनसां चेष्टामाक्षिप्यातिबला मलाः| सन्न्यासं सन्निपतिताः प्राणायतनसंश्रयाः||३७|| कुर्वन्ति, तेन पुरुषः काष्ठीभूतो मृतोपमः| म्रियेत शीघ्रं शीघ्रं चेच्चिकित्सा न प्रयुज्यते||३८||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ವಾಕ್ ಚ ದೇಹಶ್ಚ ಮನಶ್ಚ, ತೇಷಾಂ ಚೇಷ್ಟಾಂ-ಯಥಾಸ್ವಲಕ್ಷಣಾಂ, ಆಕ್ಷಿಪ್ಯ ಮಲಾಃ-ವಾತಪಿತ್ತಕಫಾಃ, ಸನ್ನಿಪತಿತಾಃ ಸನ್ತಃ-ತ್ರಯ ಏಕಕಾರ್ಯೋದ್ಯತಾಃ, ಸನ್ನ್ಯಾಸಂ ಕುರ್ವನ್ತಿ| ಕಿಮ್ಭೂತಾಃ ? ಅತಿಬಲಾಸ್ತಥಾ ಪ್ರಾಣಾಯತನಸಂಶ್ರಯಾಃ,-ವಿಶೇಷೇಣ ಹೃದಯಾಶ್ರಯಾಃ| ತೇನ-ಸನ್ನ್ಯಾಸೇನ, ಪುರುಷಃ ಕಾಷ್ಠೀಭೂತಃ-ಸ್ಥಾಣುಕುಡ್ಯಕಲ್ಪಃ, ತಥಾ ಮೃತೋಪಮಃ-ತತ್ಸದೃಶೋ ಭೂತ್ವಾ, ಅನನ್ತರಂ ಶೀಘ್ರಂ ಮ್ರಿಯೇತ| ಯದಿ ಶೀಘ್ರಂ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ನ ಪ್ರಯುಜ್ಯತೇ| ಮ್ರಿಯೇತ ಇತಿ ಸಮ್ಭಾವನಾಯಾಂ ಲಿಙ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦- ಸನ್ನ್ಯಾಸಸ್ಯ ಸಮ್ಪ್ರಾತ್ಪಿಮಾಹ-ವಾಗ್ದೇಹಮನಸಾಮಿತಿ| ಸನ್ನ್ಯಾಸಲಕ್ಷಣಮಾಹ-ತೇನೇತಿ|
Adhikarana ಸಂನ್ಯಾಸಸ್ತ್ವರಯಾ ಚಿಕಿತ್ಸ್ಯಃ (೩೯-೩) · Śloka ೩
ಶೀಘ್ರಂ ಚಿಕಿತ್ಸನಾಜ್ಜೀವೇತ್, ಇತ್ಯತ್ರೈವೋದಾಹರಣಾರ್ಥಮಾಹ - - - - ಅಗಾಧೇ ಗ್ರಾಹಬಹುಲೇ ಸಲಿಲೌಘ ಇವಾತಟೇ| ಸನ್ನ್ಯಾಸೇ ವಿನಿಮಜ್ಜನ್ತಂ ನರಮಾಶು ನಿವರ್ತಯೇತ್||೩೯|| ಇತಿ ಸನ್ನ್ಯಾಸನಿದಾನಮ್||೩||
शीघ्रं चिकित्सनाज्जीवेत्, इत्यत्रैवोदाहरणार्थमाह - - - - अगाधे ग्राहबहुले सलिलौघ इवातटे| सन्न्यासे विनिमज्जन्तं नरमाशु निवर्तयेत्||३९|| इति सन्न्यासनिदानम्||३||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಅಗಾಧೇ-ಅತಲಸ್ಪರ್ಶೇ, ಸಲಿಲೌಘೇ, ತಥಾ ಗ್ರಾಹಬಹುಲೇ-ಮಕರಾದಿಪ್ರಾಣಹರಪ್ರಾಣಿಭೂಯಸಿ, ತಥಾಽತಟೇ-ಅರೋಧಸಿ| ತಥಾ ತಸ್ಮಿನ್ನಿಮಜ್ಜನ್ತಂ ನರಮಾಶು-ಶೀಘ್ರಂ, ನಿವರ್ತಯೇತ್-ತಸ್ಮಾದುದ್ಧರೇತ್, ಏವಂ ಸನ್ನ್ಯಾಸೇಽಪಿ ನಿಮಜ್ಜನ್ತಂ ನರಮಾಶು ನಿವರ್ತಯೇತ್| ಅನೇನೋದಾಹರಣೇನ ಮದಾ(ಹಾ)ತ್ಯಯತ್ವಮಸ್ಯ ವ್ಯಾಧೇಃ ಪ್ರದರ್ಶಯನ್ ಸ್ವಲ್ಪಕಾಲಹಾಪನಮಪ್ಯತ್ರ ವ್ಯಾಧೌ ನ ಕಾರ್ಯಮಿತಿ ದ್ಯೋತಯತಿ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦- ಸನ್ನ್ಯಾಸಸ್ತ್ವರಯಾ ಚಿಕಿತ್ಸ್ಯ ಇತ್ಯಾಹ-ಅಗಾಧ ಇತಿ| ಇತಿ ಮದಾದಿನಿದಾನಮ್|
Adhikarana ಯುಕ್ತಿವಿಯುಕ್ತಸ್ಯ ಮದ್ಯಪಾನಸ್ಯ ಫಲಮ್ (೪೦) · Śloka ೪೦
ಇದಾನೀಂ ಮದಾತ್ಯಯನಿದಾನತ್ವಾನ್ಮದ್ಯಸ್ಯ ಮದ್ಯೇನೈವೋಪಸಂಹಾರಂ ಕುರ್ವನ್ನಾಹ - - - - ಮದಮಾನರೋಷತೋಷಪ್ರಭೃತಿಭಿರರಿಭಿರ್ನಿಜೈಃ ಪರಿಷ್ವಙ್ಗಃ| ಯುಕ್ತಾಯುಕ್ತಂ ಚ ಸಮಂ ಯುಕ್ತಿವಿಯುಕ್ತೇನ ಮದ್ಯೇನ||೪೦||
इदानीं मदात्ययनिदानत्वान्मद्यस्य मद्येनैवोपसंहारं कुर्वन्नाह - - - - मदमानरोषतोषप्रभृतिभिररिभिर्निजैः परिष्वङ्गः| युक्तायुक्तं च समं युक्तिवियुक्तेन मद्येन||४०||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಯುಕ್ತಿವಿಯುಕ್ತೇನ ಮದ್ಯೇನ ಮದಾದಿಭಿರ್ನಿಜೈಃ-ಸಹಜಾತೈಃ, [ಅರಿಭಿಃ-] ಶತ್ರುಭಿರ್ದೃಷ್ಟಾದೃಷ್ಟವಿನಾಶಕಾರಿಭಿಃ, ಪರಿಷ್ವಙ್ಗಃ-ಅತಿಸಂಶ್ಲೇಷೋ, ಭವತಿ| ನ ಕೇವಲಂ ಮದ್ಯೇನ ಮದಾದ್ಯತಿಸಙ್ಗಃ, ಯಾವದ್ಯುಕ್ತಾಯುಕ್ತಂ ಸಮಂ-ತುಲ್ಯಂ, ಸಮ್ಪದ್ಯತೇ| ಯುಕ್ತಮನುಷ್ಠೇಯಮ್, ಅಯುಕ್ತಮನನುಷ್ಠೇಯಮ್, ತದುಭಯಂ ಸಮಂ ಜಾಯತೇ, ಕಾರ್ಯಾಕಾರ್ಯಂ ನ ಜಾನಾತೀತ್ಯರ್ಥಃ| ಯತಶ್ಚೈವಂ ತತೋ ಮದ್ಯಪಾನೇ ಯುಕ್ತೇರ್ಗರೀಯಸ್ತ್ವಮ್| ಯುಕ್ತಿಶ್ಚ ಪ್ರಾಗೇವ ದರ್ಶಿತಾ| "ಆರ್ಯಾದ್ವಿತೀಯದಲಭವಲಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರತಿನಿಯತಮವಗಮ್ಯ| ಉಭಯತ್ರಾಪ್ಯುಪಗೀತಿಂ ವದನ್ತಿ ಯತ್ಯಂಶಕೈರ್ಗದಿತೈಃ||"
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ಯುಕ್ತಿಯುಕ್ತಸ್ಯ ಮದ್ಯಪಾನಸ್ಯ ಫಲಮ್ (೬) · Śloka ೬
ಪುನರಪಿ ಯುಕ್ತಿಂ ಪ್ರದರ್ಶಯನ್ನಾಹ - - - - ಬಲಕಾಲದೇಶಸಾತ್ಮ್ಯಪ್ರಕೃತಿಸಹಾಯಾಮಯವಯಾಂಸಿ| ಪ್ರವಿಭಜ್ಯ ತದನುರೂಪಂ ಯದಿ ಪಿಬತಿ ತತಃ ಪಿಬತ್ಯಮೃತಮ್||೪೧|| ಇತಿ ಶ್ರೀವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸೂನುಶ್ರೀಮದ್ವಾಗ್ಭಟವಿರಚಿತಾಯಾಮಷ್ಟಾಙ್ಗಹೃದಯಸಂಹಿತಾಯಾಂ ತೃತೀಯೇ ನಿದಾನಸ್ಥಾನೇ ಮದಾತ್ಯಯಾದಿನಿದಾನಂ ನಾಮ ಷಷ್ಠೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೬||
पुनरपि युक्तिं प्रदर्शयन्नाह - - - - बलकालदेशसात्म्यप्रकृतिसहायामयवयांसि| प्रविभज्य तदनुरूपं यदि पिबति ततः पिबत्यमृतम्||४१|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां तृतीये निदानस्थाने मदात्ययादिनिदानं नाम षष्ठोऽध्यायः||६||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಬಲಕಾಲಾದೀನ್ ಪ್ರವಿಭಜ್ಯ-ಬುದ್ಧ್ಯಾ ವಿಮೃಶ್ಯ, ತದನುರೂಪಂ-ತದ್ಯೋಗ್ಯಂ, ಯದಿ ಪಿಬತಿ ತತೋಽಮೃತಂ ಪಿಬತಿ| ಮದ್ಯವ್ಯಾಜೇನಾಮೃತಮಾಸ್ವಾದಯತೀತ್ಯರ್ಥಃ| ಆರ್ಯಾ| ಇತಿ ಶ್ರೀಮೃಗಾಙ್ಕದತ್ತಪುತ್ರಶ್ರೀಮದರುಣದತ್ತವಿರಚಿತಾಯಾಮಷ್ಟಾಙ್ಗಹೃದಯಟೀಕಾಯಾಂ ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರಾಖ್ಯಾಯಾಂ ತೃತೀಯೇ ನಿದಾನಸ್ಥಾನೇ ಮದಾತ್ಯಯಾದಿನಿದಾನಂ ನಾಮ ಷಷ್ಟೋಽಧ್ಯಾಯಃ ಸಮಾಪ್ತಃ|| ೬||
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಆ೦ ರ೦- ಇತಿ ಹೇಮಾದ್ರಿಟೀಕಾಯಾಮಾಯುರ್ವೇದರಸಾಯನೇ| ಮದಾತ್ಯಯನಿದಾನಂ ಚ ಸಮಸ್ತ್ಯೇನ ನಿರೂಪಿತಮ್||