65. सूतिकारोगनिदानम् - Madhava Nidana | Ayana Ayurveda

Adhikarana సూతికారోగలక్షణం (౧) · Śloka ౧

అథ సూతికారోగనిదానం | అంగమర్దో జ్వరః కంపః పిపాసా గురుగాత్రతా | శోథః శూలాతిసారౌ చ సూతికారోగలక్షణం ||1||

View original

अथ सूतिकारोगनिदानम् | अङ्गमर्दो ज्वरः कम्पः पिपासा गुरुगात्रता | शोथः शूलातिसारौ च सूतिकारोगलक्षणम् ||१||

🔊 Audio coming soon

Hide commentary

మధుకోశ వ్యాఖ్యా (విజయరక్షిత, శ్రీకంఠదత్త కృత)

క్రమప్రాప్తత్వాత్ సూతికారోగనిదానారంభః– అంగమర్ద ఇత్యాది| సూతికారోగలక్షణమితి సూతికారోగ ఏవ లక్షణం, అంగమర్దాదివ్యతిరిక్తస్య రోగస్యానభిధానాత్| ఏతేऽంగమర్దాదయః ప్రాయేణ సూతికాయా భవంతః సూతికారోగత్వేన లక్ష్యంతే ఇత్యర్థః||1||

ఆతంకదర్పణ వ్యాఖ్యా (వాచస్పతి వైద్య కృత)

సూతికారోగలక్షణమాహ– అంగమర్ద ఇత్యాది| సూతికారోగ ఏవ లక్షణం, అంగమర్దాదివ్యతిరిక్తస్య రోగస్యానభిధానాత్| ఏతేనాంగమర్దాదయః ప్రాయేణ సూతికాయా భవంతః సూతికారోగత్వేన లక్ష్యంత ఇత్యర్థః||1||

Adhikarana సూతికారోగనిదానాదయః (౨-౪) · Śloka ౪

మిథ్యోపచారాత్ సంక్లేశాద్విషమాజీర్ణభోజనత్ | సూతికాయాశ్చ యే రోగా జాయంతే దారుణాస్తు తే ||2|| జ్వరాతీసారశోథాశ్చ శూలానాహబలక్షయాః | తంద్రారుచిప్రసేకాద్యాః కఫవాతామయోద్భవాః ||3|| కృచ్ఛ్రసాధ్యా హి తే రోగాః క్షీణమాంసబలాగ్నితః | తే సర్వే సూతికానామ్నా రోగాస్తే చాప్యుపద్రవాః ||4||

View original

मिथ्योपचारात् सङ्क्लेशाद्विषमाजीर्णभोजनत् | सूतिकायाश्च ये रोगा जायन्ते दारुणास्तु ते ||२|| ज्वरातीसारशोथाश्च शूलानाहबलक्षयाः | तन्द्रारुचिप्रसेकाद्याः कफवातामयोद्भवाः ||३|| कृच्छ्रसाध्या हि ते रोगाः क्षीणमांसबलाग्नितः | ते सर्वे सूतिकानाम्ना रोगास्ते चाप्युपद्रवाः ||४||

🔊 Audio coming soon

Hide commentary

మధుకోశ వ్యాఖ్యా (విజయరక్షిత, శ్రీకంఠదత్త కృత)

సూతికారోగనిదానమాహ– మిథ్యేత్యాది| సంక్లేశాదితి సంక్లిశ్యతే ఉత్క్లిశ్యతే దోషోऽనేనేతి సంక్లేశో దోషజనకమన్నం| విషమాజీర్ణభోజనాదితి విషమభోజనాదజీర్ణభోజనాచ్చ| జ్వరాతీసారాదీనామంగమర్దాదిభ్యః పృథక్ పునరుపాదానం రోగాధిక్యం కృచ్ఛ్రత్వముపద్రవత్వం చ ఖ్యాపయితుం| కఫవాతామయోద్భవాః ఇతి తంద్రారుచిప్రసేకాద్యా ఇత్యస్య విశేషణం| మన్యంతే కేచిత్, అన్యే సర్వస్య జ్వరాతిసారాదేః| కఫవాతజే వికారే సతి యేషాముద్భవస్తే కఫవాతామయోద్భవాః జ్వరాతీసారాదయః కృచ్ఛ్రసాధ్యా ఇత్యర్థః| తే సర్వే సూతికానామ్నేతి తే జ్వరాతీసారాదయః సర్వే సూతికాభవత్వేనాశ్రయాశ్రితయోరభేదోపచారాత్ సూతికానామ్నోచ్యంతే; తే చాప్యుపద్రవాః తే ఉపద్రవాశ్చ భవంతి ఉక్తానాం రోగాణామన్యతమం ప్రధానీకృత్య||2-4||

ఆతంకదర్పణ వ్యాఖ్యా (వాచస్పతి వైద్య కృత)

మిథ్యోపచారాదిత్యాది| మిథ్యోపచారాదిభిః సూతికాయా యే రోగా జాయంతే| సంక్లేశాదితి సంక్లిశ్యతే ఉత్క్లిశ్యతే దోషోऽనేనేతి సంక్లేశో దోషజనకమన్నం| విషమాజీర్ణభోజనాదితి విషమభోజనాదజీర్ణభోజనాచ్చ| జ్వరాతీసారాదీనామంగమర్దాదిభ్యః పృథగుపాదానం కృచ్ఛ్రసాధ్యా ఇత్యర్థః| తే సర్వే సూతికానామ్నేత్యాది| జ్వరాతీసారాదయః సర్వే సూతికాభవత్వేనాశ్రయాశ్రితయోరభేదోపచారాత్సూతికానామ్నోచ్యంతే| తే చాప్యుపద్రవా ఇతి, తే ఉపద్రవాశ్చ భవంతి రోగాణామన్యతమం ప్రధానీకృత్య ||2-4||

Adhikarana పుష్పికా · Śloka ౬౫

ఇతి శ్రీమాధవకరవిరచితే మాధవనిదానే సూతికారోగనిదానం సమాప్తం ||65||

View original

इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने सूतिकारोगनिदानं समाप्तम् ||६५||

🔊 Audio coming soon

Hide commentary

మధుకోశ వ్యాఖ్యా (విజయరక్షిత, శ్రీకంఠదత్త కృత)

ఇతి శ్రీకంఠదత్తకృతాయాం మధుకోశవ్యాఖ్యాయాం సూతికారోగనిదానం సమాప్తం||65||

ఆతంకదర్పణ వ్యాఖ్యా (వాచస్పతి వైద్య కృత)

ఇతి శ్రీవాచస్పతివైద్యవిరచితాయాం మాధవనిదానటీకాయామాతంకదర్పణాఖ్యాయాం సూతికారోగనిదానం||65||

౬౫. సూతికారోగనిదానం