Adhikarana ೧ (೧-೨) · Śloka ೨
ಅಥಾತಃ ಕೃತವೇಧನಕಲ್ಪಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ||೧|| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹ ಭಗವಾನಾತ್ರೇಯಃ||೨||
अथातः कृतवेधनकल्पं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
ವಮನಕಲ್ಪಪಾರಿಶೇಷ್ಯಾತ್ ಕೃತವೇಧನಕಲ್ಪೋಽಭಿಧೀಯತೇ||೧-೨||
Adhikarana ೨ (೩-೪) · Śloka ೪
ಕೃತವೇಧನನಾಮಾನಿ ಕಲ್ಪಂ ಚಾಸ್ಯ ನಿಬೋಧತ| ಕ್ಷ್ವೇಡಃ ಕೋಶಾತಕೀ ಚೋಕ್ತಂ ಮೃದಙ್ಗಫಲಮೇವ ಚ||೩|| ಅತ್ಯರ್ಥಕಟುತೀಕ್ಷ್ಣೋಷ್ಣಂ ಗಾಢೇಷ್ವಿಷ್ಟಂ ಗದೇಷು ಚ| ಕುಷ್ಠಪಾಣ್ಡ್ವಾಮಯಪ್ಲೀಹಶೋಫಗುಲ್ಮಗರಾದಿಷು||೪||
कृतवेधननामानि कल्पं चास्य निबोधत| क्ष्वेडः कोशातकी चोक्तं मृदङ्गफलमेव च||३|| अत्यर्थकटुतीक्ष्णोष्णं गाढेष्विष्टं गदेषु च| कुष्ठपाण्ड्वामयप्लीहशोफगुल्मगरादिषु||४||
🔊 Audio coming soon
ಗಾಢೇಷ್ವಿತಿ ಅತ್ಯರ್ಥಗಾಢೇಷು ಕುಷ್ಠಾದಿಷು||೩-೪||
Adhikarana ೩ (೫) · Śloka ೫
ಕ್ಷೀರಾದಿ ಕುಸುಮಾದೀನಾಂ ಸುರಾ ಚೈತೇಷು ಪೂರ್ವವತ್|೫|
क्षीरादि कुसुमादीनां सुरा चैतेषु पूर्ववत्|५|
🔊 Audio coming soon
ಕ್ಷೀರಾದೀತ್ಯಾದಿನಾ ಕ್ಷೀರಯೋಗಾ ಉಚ್ಯನ್ತೇ| ಕ್ಷೀರಯೋಗಚತುಷ್ಟಯಂ ಮದಿರಾಯೋಗಂ ಚ ಜೀಮೂತಕಕಲ್ಪವಿಧಾನಾತಿದೇಶೇನಾಹ| ಕ್ಷೀರಾದಿಶಬ್ದೇನ ಕ್ಷೀರಕೃತಪೇಯಾ-ಕ್ಷೀರಸನ್ತಾನಿಕಾ-ದಧ್ಯುತ್ತರಾಣಾಂ ಗ್ರಹಣಮ್| ಏತೇ ಚ ಸಙ್ಗ್ರಹೇಽಕ್ಷೀರರೂಪಾ ಅಪಿ ಕ್ಷೀರವಿಕಾರತಯಾ ಕ್ಷೀರಶಬ್ದೇನೈವ ಗೃಹೀತಾಃ ‘ಕ್ಷೀರೇ ದ್ವೌ ದ್ವೌ’ ಇತಿ ವಚನೇನ| ಕುಸುಮಾದೀನಾಮಿತಿ ಕೃತವೇಧನಸ್ಯ ಪುಷ್ಪಾದೀನಾಂ “ಪಯಃ ಪುಷ್ಪೇಽಸ್ಯ ನಿರ್ವೃತ್ತೇ ಫಲೇ ಪೇಯಾ ಪಯಸ್ಕೃತಾ| ಲೋಮಶೇ ಕ್ಷೀರಸನ್ತಾನಂ ದಧ್ಯುತ್ತರಮಲೋಮಶೇ” (ಕ.ಅ.೨) ಇತಿ ಜೀಮೂತಕವಿಧಾನೋಕ್ತಾನಾಮ್| ಸುರಾ ಚೈತೇಷು ಪೂರ್ವವದಿತಿ ಯಥಾ ಜೀಮೂತಕಕಲ್ಪವಿಧಾನೇನ ಕ್ಷೀರಾದಯಃ ಕರ್ತವ್ಯಾಸ್ತಥಾ ಸುರಾ ಚ ಕರ್ತವ್ಯಾ|೫|
Adhikarana ೪ (೫-೭) · Śloka ೭
ಸುಶುಷ್ಕಾಣಾಂ ತು ಜೀರ್ಣಾನಾಮೇಕಂ ದ್ವೇ ವಾ ಯಥಾಬಲಮ್||೫|| ಕಷಾಯೈರ್ಮಧುಕಾದೀನಾಂ ನವಭಿಃ ಫಲವತ್ ಪಿಬೇತ್| ಕ್ವಾಥಯಿತ್ವಾ ಫಲಂ ತಸ್ಯ ಪೂತ್ವಾ ಲೇಹಂ ನಿಧಾಪಯೇತ್||೬|| ಕೃತವೇಧನಕಲ್ಕಾಂಶಂ ಫಲಾದ್ಯರ್ಧಾಂಶಸಂಯುತಮ್ | ಪೃಥಕ್ ಚಾರಗ್ವಧಾದೀನಾಂ ತ್ರಯೋದಶಭಿರಾಸುತಮ್||೭||
सुशुष्काणां तु जीर्णानामेकं द्वे वा यथाबलम्||५|| कषायैर्मधुकादीनां नवभिः फलवत् पिबेत्| क्वाथयित्वा फलं तस्य पूत्वा लेहं निधापयेत्||६|| कृतवेधनकल्कांशं फलाद्यर्धांशसंयुतम् | पृथक् चारग्वधादीनां त्रयोदशभिरासुतम्||७||
🔊 Audio coming soon
ಸುಶುಷ್ಕಾಣಾಮಿತ್ಯಾದಿನಾ ನವ ಕಷಾಯಯೋಗಾನಾಹ| ಫಲವದಿತಿ ಮದನಫಲಂ ಯಥಾ ಯಷ್ಟೀಮಧುಕಾದಿಭಿಃ ಪೀಯತೇ, ತಥೈತದಪಿ ಪಾತವ್ಯಮಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಏಕೇ ನವಕಷಾಯಪ್ರಯೋಗೇಷು ಶೇಷವಿಧಿಪ್ರತ್ಯಾಯಕಂ ಲೇಹಂ ಪಠನ್ತಿ- “ಕ್ವಾಥಯಿತ್ವಾ ರಸಂ ತಸ್ಯ ಪೂತ್ವಾ ಲೇಹಂ ನಿಧಾಪಯೇತ್” ಇತ್ಯಾದಿ, ತಚ್ಚ ಸಙ್ಗತಾರ್ಥಮ್| ಉಕ್ತಂ ಚ ಜತೂಕರ್ಣೇ- “ಅತ್ರ ಜೀರ್ಣಬೀಜಾನಾಂ ಮದನಫಲವತ್ ಕಷಾಯೈರ್ಲೇಹಾ ಭವನ್ತಿ ನವ” ಇತಿ| ಪೃಥಗಿತ್ಯಾದಿನಾ ತ್ರಯೋದಶ ಕಷಾಯಯೋಗಾನಾಹ| ಏವಂ ದ್ವಾವಿಂಶತಿಃ ಕಷಾಯಯೋಗಾ ಭವನ್ತಿ| ಆರಗ್ವಧಾದಯಸ್ತ್ರಯೋದಶ ಮದನಕಲ್ಪೇ “ಆರಗ್ವಧವೃಕ್ಷಕ ...” (ಕ.ಅ.೧) ಇತ್ಯಾದಿನಾ ಗುಡೂಚ್ಯನ್ತೇನೋಕ್ತಾ ಜ್ಞೇಯಾಃ||೫-೭||
Adhikarana ೫ (೮) · Śloka ೮
ಶಾಲ್ಮಲೀಮೂಲಚೂರ್ಣಾನಾಂ ಪಿಚ್ಛಾಭಿರ್ದಶಭಿಸ್ತಥಾ|೮|
शाल्मलीमूलचूर्णानां पिच्छाभिर्दशभिस्तथा|८|
🔊 Audio coming soon
ಶಾಲ್ಮಲೀತ್ಯಾದಿನಾ ದಶ ಪಿಚ್ಛಾಯೋಗಾನಾಹ| ಶಾಲ್ಮಲೀಮೂಲಮಾದಿಃ ಯೇಷಾಂ ತೇ ಶಾಲ್ಮಲೀಮೂಲಾಃ ಶಾಲ್ಮಲ್ಯಾದಯೋ ವಿಮಾನಪಠಿತಾ ದಶ ಶಾಲ್ಮಲೀಶಾಲ್ಮಲಕಭದ್ರಪರ್ಣ್ಯೇಲಾಪರ್ಣ್ಯುಪೋದಿಕೋದ್ದಾಲಧನ್ವನರಾಜಾದನೋಪಚಿತ್ರಾಗೋಪ್ಯನ್ತಾಃ (ವಿ.ಅ.೮); ಏಷಾಂ ಚೂರ್ಣಾನಾಂ ಪಿಚ್ಛಾಭಿರ್ಯುಕ್ತ್ಯಾ ಕೃತತ್ವೇನೈವ ದಶ ಯೋಗಾ ಜ್ಞೇಯಾಃ| ಶಾಲ್ಮಲಕಃ ಶಾಲ್ಮಲೀಭೇದಃ, ರೋಹಿತಕೋ ವಾ; ಭದ್ರಪರ್ಣೀ ಗಮ್ಭಾರೀ; ಏಲಾಪರ್ಣೀ ನಾಗಬಲಾ, ಅಹಿಂಸ್ರೇತ್ಯನ್ಯೇ; ರಾಜಾದನಾಂ ಕ್ಷೀರಿಕಾ, ಉಪಚಿತ್ರಾ ದನ್ತೀ, ಗೋಪೀ ಸಾರಿವಾ|೮|
Adhikarana ೬ (೮) · Śloka ೮
ವರ್ತಿಕ್ರಿಯಾಃ ಷಟ್ ಫಲವತ್, ಫಲಾದೀನಾಂ ಘೃತಂ ತಥಾ||೮||
वर्तिक्रियाः षट् फलवत्, फलादीनां घृतं तथा||८||
🔊 Audio coming soon
ವರ್ತಿಕ್ರಿಯಾಃ ಷಟ್ ಫಲವದಿತಿ “ಫಲಪಿಪ್ಪಲೀಚೂರ್ಣಾನಿ ಪೂರ್ವವತ್” (ಕ.ಅ.೧) ಇತ್ಯಾದಿನಾ ಗ್ರನ್ಥೇನ ಯಾ ವರ್ತಿಕ್ರಿಯಾ ಉಕ್ತಾ ಮದನಕಲ್ಪೇ, ತದ್ವದಿಹಾಪಿ ಕೃತವೇಧನಚೂರ್ಣಾನಾಂ ಷಡ್ವರ್ತಿಕ್ರಿಯಾಃ ಕರ್ತವ್ಯಾಃ| ಫಲಾದೀನಾಂ ಘೃತಂ ತಥೇತ್ಯನೇನ ಕೃತವೇಧನಸಾಧಿತಕ್ಷೀರಾದುತ್ಥಿತಂ ನವನೀತಂ ಫಲಾದಿಕಷಾಯೇಣ ಸಾಧನೀಯಂ ಮದನಫಲಘೃತವದಿತ್ಯರ್ಥಃ||೮||
Adhikarana ೭ (೯-೧೦) · Śloka ೧೦
ಕೋಶಾತಕಾನಿ ಪಞ್ಚಾಶತ್ ಕೋವಿದಾರರಸೇ ಪಚೇತ್| ತಂ ಕಷಾಯಂ ಫಲಾದೀನಾಂ ಕಲ್ಕೈರ್ಲೇಹಂ ಪುನಃ ಪಚೇತ್||೯|| ಕ್ಷ್ವೇಡಸ್ಯ ತತ್ರ ಭಾಗಃ ಸ್ಯಾಚ್ಛೇಷಾಣ್ಯರ್ಧಾಂಶಿಕಾನಿ ತು| ಕಷಾಯೈಃ ಕೋವಿದಾರಾದ್ಯೈರೇವಂ ತತ್ ಕಲ್ಪಯೇತ್ ಪೃಥಕ್||೧೦||
कोशातकानि पञ्चाशत् कोविदाररसे पचेत्| तं कषायं फलादीनां कल्कैर्लेहं पुनः पचेत्||९|| क्ष्वेडस्य तत्र भागः स्याच्छेषाण्यर्धांशिकानि तु| कषायैः कोविदाराद्यैरेवं तत् कल्पयेत् पृथक्||१०||
🔊 Audio coming soon
ಕೋಶಾತಕಾನೀತ್ಯಾದಿ| ಅತ್ರೈವ ಕ್ವಾಥಪಾದಿಕೇ ಕಲ್ಕೇ ಕರ್ತವ್ಯೇ ಕ್ಷ್ವೇಡಸ್ಯ ಪೂರ್ಣೋ ಭಾಗೋ ದೇಯಃ, ಫಲಾದೀನಾಂ ಚ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ಕ್ಷ್ವೇಡಾದರ್ಧಭಾಗಿಕತ್ವಮ್||೯-೧೦||
Adhikarana ೮ (೧೧) · Śloka ೧೨
ಕಷಾಯೇಷು ಫಲಾದೀನಾಮಾನೂಪಂ ಪಿಶಿತಂ ಪೃಥಕ್| ಕೋಶಾತಕ್ಯಾ ಸಮಂ ಪಕ್ತ್ವಾ ರಸಂ ಸಲವಣಂ ಪಿಬೇತ್||೧೧|| ಫಲಾದಿಪಿಪ್ಪಲೀತುಲ್ಯಂ ತದ್ವತ್ ಕ್ಷ್ವೇಡರಸಂ ಪಿಬೇತ್|೧೨|
कषायेषु फलादीनामानूपं पिशितं पृथक्| कोशातक्या समं पक्त्वा रसं सलवणं पिबेत्||११|| फलादिपिप्पलीतुल्यं तद्वत् क्ष्वेडरसं पिबेत्|१२|
🔊 Audio coming soon
ಕಷಾಯೇಷ್ವಿತ್ಯಾದಿನಾ ಸಪ್ತ ಮಾಂಸಯೋಗಾನಾಹ| ಸಮಮಿತಿ ಕೋಶಾತಕೀತುಲ್ಯಂ ಮಾಂಸಮ್| ಅತ್ರ ಪಿಬೇದಿತ್ಯನ್ತೇನ ಷಣ್ಮಾಂಸರಸಾಃ, ಫಲಾದೀತ್ಯನೇನ ಚೈಕಃ| ಫಲಾದಿಪಿಪ್ಪಲೀತುಲ್ಯಂ ತದ್ವದಿತ್ಯನೇನ ಫಲಾದಿಭಿಃ ಸಮಂ ಮಾಂಸಮ್| ತದ್ವದಿತಿ ವಚನಾತ್ ಕೋಶಾತಕ್ಯಾಃ ಕಷಾಯೇಣ ಸಾಧನೀಯಮ್||೧೧||-
Adhikarana ೯ (೧೨) · Śloka ೧೨
ಕ್ಷ್ವೇಡಂ ಕಾಸೀ ಪಿಬೇತ್ ಸಿದ್ಧಂ ಮಿಶ್ರಮಿಕ್ಷುರಸೇನ ಚ||೧೨||
क्ष्वेडं कासी पिबेत् सिद्धं मिश्रमिक्षुरसेन च||१२||
🔊 Audio coming soon
ಇಕ್ಷುರಸಯೋಗಮೇಕಮಾಹ- ಕ್ಷ್ವೇಡಮಿತ್ಯಾದಿ| ಸಿದ್ಧಮಿತಿ ಇಕ್ಷುರಸೇನ ಮಿಶ್ರಿತಂ ಸತ್ ಸಾಧಿತಂ ಪಿಬೇದಿತ್ಯರ್ಥಃ ಉಕ್ತಂ ಹಿ ಜತೂಕರ್ಣೇ- “ಕ್ಷ್ವೇಡಮಿಕ್ಷುರಸೇ ಶೃತಮ್” ಇತಿ||೧೨||
Adhikarana ೧೦ (೧೩-೧೪) · Śloka ೧೪
ತತ್ರ ಶ್ಲೋಕೌ- ಕ್ಷೀರೇ ದ್ವೌ ದ್ವೌ ಸುರಾ ಚೈಕಾ ಕ್ವಾಥಾ ದ್ವಾವಿಂಶತಿಸ್ತಥಾ| ದಶ ಪಿಚ್ಛಾ ಘೃತಂ ಚೈಕಂ ಷಟ್ ಚ ವರ್ತಿಕ್ರಿಯಾಃ ಶುಭಾಃ||೧೩|| ಲೇಹೇಽಷ್ಟೌ ಸಪ್ತ ಮಾಂಸೇ ಚ ಯೋಗ ಇಕ್ಷುರಸೇಽಪರಃ| ಕೃತವೇಧನಕಲ್ಪೇಽಸ್ಮಿನ್ ಷಷ್ಟಿರ್ಯೋಗಾಃ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾಃ||೧೪||
तत्र श्लोकौ- क्षीरे द्वौ द्वौ सुरा चैका क्वाथा द्वाविंशतिस्तथा| दश पिच्छा घृतं चैकं षट् च वर्तिक्रियाः शुभाः||१३|| लेहेऽष्टौ सप्त मांसे च योग इक्षुरसेऽपरः| कृतवेधनकल्पेऽस्मिन् षष्टिर्योगाः प्रकीर्तिताः||१४||
🔊 Audio coming soon
ಕ್ಷೀರೇ ದ್ವೌ ದ್ವಾವಿತ್ಯಾದಿಸಙ್ಗ್ರಹಃ| ದ್ವೌ ದ್ವಾವಿತಿ ಚತ್ವಾರಃ||೧೩-೧೪||
Adhikarana ಪುಷ್ಪಿಕಾ · Śloka ೬
ಇತ್ಯಗ್ನಿವೇಶಕೃತೇ ತನ್ತ್ರೇ ಚರಕಪ್ರತಿಸಂಸ್ಕೃತೇಽಪ್ರಾಪ್ತೇ ದೃಢಬಲಸಮ್ಪೂರಿತೇ ಕಲ್ಪಸ್ಥಾನೇ ಕೃತವೇಧನಕಲ್ಪೋ ನಾಮ ಷಷ್ಠೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೬||
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृतेऽप्राप्ते दृढबलसम्पूरिते कल्पस्थाने कृतवेधनकल्पो नाम षष्ठोऽध्यायः||६||
🔊 Audio coming soon
ಇತಿ ಶ್ರೀಚಕ್ರಪಾಣಿದತ್ತವಿರಚಿತಾಯಾಂ ಚರಕತಾತ್ಪರ್ಯಟೀಕಾಯಾಮಾಯುರ್ವೇದದೀಪಿಕಾಯಾಂ ಕಲ್ಪಸ್ಥಾನೇ ಕೃತವೇಧನಕಲ್ಪೋ ನಾಮ ಷಷ್ಠೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೬||