Adhikarana ಅಥ ಸ್ನೇಹವಿಧಿರ್ನಾಮ ಪಞ್ಚವಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ ಪ್ರತಿಜ್ಞಾ (೧) · Śloka ೧
ಅಥಾತಃ ಸ್ನೇಹವಿಧಿಮಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ||೧||
अथातः स्नेहविधिमध्यायं व्याख़्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಪೂರ್ವಸ್ಮಿನ್ನಧ್ಯಾಯೇ ದ್ವಿವಿಧ ಉಪಕ್ರಮ ಉಕ್ತಃ| ತತ್ರ ಚ ಲಙ್ಘನಸ್ಯ ಶೋಧನಾತ್ಮಕತ್ವಾಚ್ಛೋಧನಸ್ಯ ಚ ಸ್ನೇಹಸ್ವೇದಪೂರ್ವಕತ್ವಾತ್ ತತೋಽಪಿ ಸ್ನೇಹಸ್ಯ ದೋಷಮಾರ್ದವಕಾರಣಪ್ರಾಧಾನ್ಯಾತ್ತದ್ವಿಜ್ಞಾನಾರ್ಥಮಧ್ಯಾಯಾರಮ್ಭಃ-ಅಥಾತ ಇತ್ಯಾದಿ|| ೧||
Adhikarana ಸ್ನೇಹಾದ್ಯುಪಯುಕ್ತದ್ರವ್ಯಸಮ್ಭಾರಸಂಗ್ರಹಣಾವಶ್ಯಕತಾ (೨) · Śloka ೨
ಸ್ನೇಹಾದಿಷೂಪಯೋಗಾಯ ತದ್ವ್ಯಾಪಚ್ಛಾಮನಾಯ ಚ| ಕುರ್ಯಾತ್ಪ್ರಾಗೇವ ತದ್ಯೋಗಿದ್ರವ್ಯಸಮ್ಭಾರಸಙ್ಗ್ರಹಮ್||೨||
स्नेहादिषूपयोगाय तद्व्यापच्छामनाय च| कुर्यात्प्रागेव तद्योगिद्रव्यसम्भारसङ्ग्रहम्||२||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸ್ನೇಹಸ್ಯ ಶೋಧನಾಙ್ಗತ್ವಾತ್ ಪ್ರಾಗೇವ ಸ್ನೇಹಾದಿಷ್ವನಾರಬ್ಧೇಷು ಸ್ನೇಹಾದ್ಯುಪಯೋಗಾಯ ದೇಶಾದಿವೈಪರೀತ್ಯಾತ್ ಸ್ನೇಹಾದ್ಯುದ್ಭೂತವ್ಯಾಪಚ್ಛಮನಾಯ ಚ ತದ್ಯೋಗಿದ್ರವ್ಯಾಣಾಂ ಸ್ನೇಹೋಪಯೋಗಯೋಗಿನಾಂ ಘೃತತೈಲವಸಾಶರಾವೋದಞ್ಚನಾದೀನಾಂ ತದ್ವ್ಯಾಪಚ್ಛಮನಯೋಗಿನಾಂ ಚ ದ್ರವ್ಯಾಣಾಂ ಸಮ್ಭಾರಸಙ್ಗ್ರಹಂ ಕುರ್ಯಾತ್|| ೨||
Adhikarana ಸ್ನೇಹನವಿರೂಕ್ಷಣೌಷಧಲಕ್ಷಣಮ್ (೩) · Śloka ೩
ಗುರುಶೀತಸರಸ್ನಿಗ್ಧಮನ್ದಸೂಕ್ಷ್ಮಮೃದುದ್ರವಮ್| ಔಷಧಂ ಸ್ನೇಹನಂ ಪ್ರಾಯೋ ವಿಪರೀತಂ ವಿರೂಕ್ಷಣಮ್||೩||
गुरुशीतसरस्निग्धमन्दसूक्ष्ममृदुद्रवम्| औषधं स्नेहनं प्रायो विपरीतं विरूक्षणम्||३||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸರ್ವಂ ಗುರ್ವಾದಿಗುಣಯುಕ್ತಮೌಷಧಂ ಪ್ರಾಯೇಣ ಸ್ನೇಹನಮನ್ಯದೇವಂಗುಣಮಪ್ಯಸ್ನೇಹನಂ ಭವತೀತಿ ಪ್ರದರ್ಶನಾರ್ಥಂ ಪ್ರಾಯೋಗ್ರಹಣಮ್| ವಿಪರೀತಂ ಲಘ್ವಾದಿಗುಣಂ ವಿರೂಕ್ಷಣಮ್| ಅತ್ರಾಪಿ ಪ್ರಾಯೋಗ್ರಹಣಮನುಬಧ್ಯತೇ|| ೩||
Adhikarana ಪ್ರವರಸ್ನೇಹದ್ರವ್ಯಾಣಿ ತೇಷು ಘೃತಸ್ಯೋತ್ತಮತ್ವಮ್ (೪) · Śloka ೪
ಸರ್ಪಿರ್ಮಜ್ಜಾ ವಸಾ ತೈಲಂ ಸ್ನೇಹೇಷು ಪ್ರವರಂ ಮತಮ್| ತತ್ರಾಪಿ ಚೋತ್ತಮಂ ಸರ್ಪಿಃ ಸಂಸ್ಕಾರಸ್ಯಾನುವರ್ತನಾತ್| ಮಾಧುರ್ಯಾದವಿದಾಹಿತ್ವಾಜ್ಜನ್ಮಾದೇವ ಚ ಶೀಲನಾತ್||೪||
सर्पिर्मज्जा वसा तैलं स्नेहेषु प्रवरं मतम्| तत्रापि चोत्तमं सर्पिः संस्कारस्यानुवर्तनात्| माधुर्यादविदाहित्वाज्जन्मादेव च शीलनात्||४||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸರ್ಪಿರಾದಿಚತುಷ್ಟಯಂ ಸರ್ವಸ್ನೇಹೇಷು ಪ್ರವರಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಮಾಶು ಸ್ವಕಾರ್ಯಕರಣಾತ್| ತತ್ರಾಪಿ ಚತುಷ್ಟಯೇ ಸರ್ಪಿರುತ್ತಮಂ ಸಂಸ್ಕಾರಾನುವರ್ತನಾತ್| ಯೇನ ಹಿ ದ್ರವ್ಯೇಣ ಸಂಸ್ಕ್ರಿಯತೇ ತಮನುವರ್ತತೇ| ಸ್ವಗುಣಾನಜಹತ್ ಸಂಸ್ಕಾರಗುಣಾನ್ ಗೃಹ್ಣಾತೀತಿ ಸಂಸ್ಕಾರಾನುವರ್ತೀ| ನ ಹ್ಯೇತತ್ತೈಲಾದಿಷು ಸಮ್ಭವತಿ| ತೇ ಹಿ ಸ್ವಗುಣಾಂಸ್ತ್ಯಜನ್ತಿ| ತಥಾ ಚ ಚನ್ದನಾದೌ ತೈಲಾದೀನಾಂ ವಿಪರೀತೈರ್ದ್ರವ್ಯಾನ್ತರೈರೌಷ್ಣ್ಯಾದಿನಾಶೋ ಭವತಿ| ನ ಹಿ ಸ್ನೇಹನಾಶಸ್ತಸ್ಯ ಬಹುತ್ವಾತ್| ತಥಾ ಮಾಧುರ್ಯದಿಗುಣಯೋಗಾಚ್ಚ ಸರ್ಪಿರೇವೋತ್ತಮಮ್|| ೪||
Adhikarana ಸರ್ಪಿರಾದೀನಾಂ ದೋಷಘ್ನತ್ವವಿವರಣಮ್ (೫) · Śloka ೫
ಪಿತ್ತಘ್ನಾಸ್ತೇ ಯಥಾಪೂರ್ವಮಿತರಘ್ನಾ ಯಥೋತ್ತರಮ್||೫||
पित्तघ्नास्ते यथापूर्वमितरघ्ना यथोत्तरम्||५||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತೇ ಸರ್ಪಿರಾದಯೋ ಯಥಾಪೂರ್ವಂ ಪಿತ್ತಘ್ನಾಃ| ಯಥೋತ್ತರಮಿತರಘ್ನಾಃ| ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಃ ಸ್ನೇಹಪ್ರತಿಷೇಧಾದಿತರಶಬ್ದೇನ ವಾತಘ್ನಾ ಇತಿ ಗಮ್ಯತೇ| ಅಥವಾ ದ್ರವ್ಯಾನ್ತರಸಂಸ್ಕೃತಸರ್ಪಿರಾದ್ಯಪೇಕ್ಷಯಾ ಇತರಶಬ್ದೇನ ಕಫಸ್ಯಾಪಿ ಗ್ರಹಣಮ್| ತೇನೈವಂ ತೈಲಸ್ಯಾಪಿ ಪಿತ್ತಘ್ನತ್ವಂ ಸಿದ್ಧಮ್| ಅಕ್ಷಾದಿಯೋನೇರ್ವಾ ತೈಲಸ್ಯ ಪಿತ್ತಘ್ನತ್ವಮಿತಿ| ಯೋ ಯಸ್ಮಾತ್ ಪೂರ್ವಃ ಸ ತಸ್ಮಾತ್ ಪಿತಘ್ನಃ| ಯೋ ಯಸ್ಮಾದುತ್ತರಃ ಸ ತಸ್ಮಾದ್ವಾತಘ್ನಃ| ತೈಲಸ್ಯ ಪೂರ್ವತ್ವಾಸಮ್ಭವಾತ್ ಪಿತ್ತಘ್ನತ್ವಾಸಮ್ಭವಃ | ವಸಾಯಾ ಮಜ್ಜ್ಞಶ್ಚ ಯತ್ರ ಮಾಂಸಾನುಗಸ್ವರೂಪತ್ವೇನ ಪಿತ್ತಘ್ನತ್ವಂ ಸಮ್ಭವತಿ ತತ್ರ ಪಿತ್ತಘ್ನತ್ವಮ್| ಅಥವಾ ಶೋಧನಾಙ್ಗಾನಾಂ ಸರ್ಪಿರಾದೀನಾಂ ವಮನಾದಿಕ್ರಿಯೋಪಕಾರಯೋಗಾ-ದೇವಂಸ್ವರೂಪತಾ ಪರಿಣಾಮ ಇತಿ ಗ್ರನ್ಥಾವಿರೋಧಃ|| ೫||
Adhikarana ಘೃತಾದೀನಾಮುತ್ತರೋತ್ತರಂ ಗುರುತ್ವಮ್ (೬) · Śloka ೬
ಘೃತಾತ್ತೈಲಂ ಗುರು ವಸಾ ತೈಲಾನ್ಮಜ್ಜಾ ತತೋಽಪಿ ಚ||೬||
घृतात्तैलं गुरु वसा तैलान्मज्जा ततोऽपि च||६||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸುಬೋಧಮ್|| ೬||
Adhikarana ಯಮಕಾದಿಪರಿಭಾಷಾಃ (೭) · Śloka ೭
ದ್ವಾಭ್ಯಾಂ ತ್ರಿಭಿಶ್ಚತುರ್ಭಿಸ್ತೈರ್ಯಮಕಸ್ತ್ರಿವೃತೋ ಮಹಾನ್||೭||
द्वाभ्यां त्रिभिश्चतुर्भिस्तैर्यमकस्त्रिवृतो महान्||७||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸರ್ಪಿರಾದಿಭ್ಯೋಽನ್ಯತಮಾಭ್ಯಾಂ ಯಮಕೋ ಭವತ್ಯನ್ಯತಮೈಸ್ತ್ರಿವೃತೋ ಭವತಿ| ಸರ್ವೈಃ ಪುನರ್ಮಹಾಸ್ನೇಹಃ| ಏತಚ್ಚ ಪ್ರದೇಶೇ ವಾಕ್ಯೇಷೂಪಯುಜ್ಯತೇ|| ೭||
Adhikarana ಸ್ನೇಹಾಶಯಾಃ (೮) · Śloka ೮
ಸ್ನೇಹಾಶಯಾ ದಧಿ ಕ್ಷೀರಂ ಮಾಂಸಾಸ್ಥಿಫಲದಾರು ಚ||೮||
स्नेहाशया दधि क्षीरं मांसास्थिफलदारु च||८||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ದಧ್ಯಾದಯಃ ಸ್ನೇಹಾಶಯಾಃ ಸರ್ಪಿರಾದಿಸ್ನೇಹಾನಾಂ ಯೋನಯಃ| ತತ್ರ ದಧಿ ಕ್ಷೀರಶ್ಚ ಘೃತಾಶಯಃ ಕ್ಷೀರಸ್ಯ ನವನೀತಯೋನಿತ್ವಾತ್| ಮಾಂಸಂ ವಸಾಶಯಃ| ಅಸ್ಥಿ ಮಜ್ಜಾಶಯಃ| ಫಲಾನಿ ಚ ದಾರೂಣಿ ಚ ತೈಲಾಶಯಃ|| ೮||
Adhikarana ಸ್ನೇಹ್ಯಾಃ (೯) · Śloka ೯
ಸ್ವೇದ್ಯಸಂಶೋಧ್ಯಮದ್ಯಸ್ತ್ರೀವ್ಯಾಯಾಮಾಸಕ್ತಚಿನ್ತಕಾಃ| ವೃದ್ಧಬಾಲಾಬಲಕೃಶಾ ರೂಕ್ಷಾಃ ಕ್ಷೀಣಾಸ್ರರೇತಸಃ| ವಾತಾರ್ತಸ್ಯನ್ದತಿಮಿರದಾರುಣಪ್ರತಿಬೋಧಿನಃ| ಸ್ನೇಹ್ಯಾಃ||೯||
स्वेद्यसंशोध्यमद्यस्त्रीव्यायामासक्तचिन्तकाः| वृद्धबालाबलकृशा रूक्षाः क्षीणास्ररेतसः| वातार्तस्यन्दतिमिरदारुणप्रतिबोधिनः| स्नेह्याः||९||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸ್ನೇಹಸ್ಯ ವಿಷಯಂ ದರ್ಶಯತಿ| ಸ್ವೇದ್ಯಾದಯಃ ಸ್ನೇಹ್ಯಾಃ| ನ ಹ್ಯಸ್ನೇಹಿತಃ ಸ್ವೇದ್ಯ ಇತ್ಯರ್ಥಃ| ತಥಾ ಯಃ ಸಂಶೋಧ್ಯಃ ಸ ಪ್ರಥಮಂ ಸ್ನೇಹ್ಯಃ| ಆಸಕ್ತ ಶಬ್ದಸ್ಯ ಮದ್ಯಾದಿತ್ರಯೇಣ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ಸ್ಯನ್ದೀ ಅಭಿಷ್ಯನ್ದಾಕ್ಷಿರೋಗೀ| ದಾರುಣಪ್ರತಿಬೋಧಃ ಕೃಚ್ಛ್ರೋನ್ಮೀಲಾಖ್ಯೋ ವರ್ತ್ಮರೋಗಃ| ಏತೇ ಸ್ನೇಹ್ಯಾಃ|| ೯||
Adhikarana ಅಸ್ನೇಹ್ಯಾಃ (೧೦) · Śloka ೧೦
ಂಅ ತ್ವತಿಮನ್ದಾಗ್ನಿತೀಕ್ಷ್ಣಾಗ್ನಿಸ್ಥೂಲದುರ್ಬಲಾಃ| ಊರುಸ್ತಮ್ಭಾಽತಿಸಾರಾಮಗಲರೋಗಗರೋದರೈಃ| ಮೂರ್ಚ್ಛಾಚ್ಛರ್ದ್ಯರುಚಿಶ್ಲೇಷ್ಮತೃಷ್ಣಾಮದ್ಯೈಶ್ಚ ಪೀಡಿತಾಃ| ಅಪಪ್ರಸೂತಾ ಯುಕ್ತೇ ಚ ನಸ್ಯೇ ಬಸ್ತೌ ವಿರೇಚನೇ||೧೦||
ंअ त्वतिमन्दाग्नितीक्ष्णाग्निस्थूलदुर्बलाः| ऊरुस्तम्भाऽतिसारामगलरोगगरोदरैः| मूर्च्छाच्छर्द्यरुचिश्लेष्मतृष्णामद्यैश्च पीडिताः| अपप्रसूता युक्ते च नस्ये बस्तौ विरेचने||१०||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅತಿಮನ್ದಾಗ್ನ್ಯಾದಯೋ ನ ತು ಸ್ನೇಹ್ಯಾ ಇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ತೀಕ್ಷ್ಣಾಗ್ನೇಃ ಸ್ನೇಹನಾದತ್ಯಗ್ನಿತ್ವಮತಿಸ್ಥೂಲಸ್ಯಾಗ್ನಿಮೇದಸೋರ್ವೃದ್ಧಿಃ| ದುರ್ಬಲಸ್ಯಾ-ಜರಣಶಕ್ತೇಃ ಸ್ನೇಹವ್ಯಾಪತ್| ಊರುಸ್ತಮ್ಭಾದೀನಾಂ ಪೀಡಿತಶಬ್ದೇನ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ಅತ್ರ ಶೋಧನಪ್ರಸಙ್ಗೇಽಪ್ಯಸ್ನೇಹನಂ ಸ್ನೇಹೇನ ವಿನಾ ಶೋಧನಮಿತಿ ಯಾವತ್| ಅಪಪ್ರಸೂತಾ ನ ಸ್ನೇಹ್ಯೇತಿ ವಿಭಕ್ತಿಪರಿಣಾಮಃ| ತಥಾ ನಸ್ಯಾದಿತ್ರಿತಯೇ ಯುಕ್ತ ಆದೋಷಸಾಮ್ಯಾತ್ ಸ್ನೇಹೋ ನ ಯೋಜ್ಯಃ|| ೧೦||
Adhikarana ಘೃತಾದಿವಿಭಾಗಾನುಸಾರಮಧಿಕಾರಭೇದಃ (೧೧) · Śloka ೧೧
ತತ್ರ ಧೀಸ್ಮೃತಿಮೇಧಾಗ್ನಿಕಾಂಕ್ಷಿಣಾಂ ಶಸ್ಯತೇ ಘೃತಮ್| ಗ್ರನ್ಥಿನಾಡೀಕೃಮಿಶ್ಲೇಷ್ಮಮೇದೋಮಾರುತರೋಗಿಷು| ತೈಲಂ ಲಾಘವದಾರ್ಢ್ಯಾರ್ಥಿಕ್ರೂರಕೋಷ್ಠೇಷು ದೇಹಿಷು| ವಾತಾತಪಾಧ್ವಭಾರಸ್ತ್ರೀವ್ಯಾಯಾಮಕ್ಷೀಣಧಾತುಷು| ರೂಕ್ಷಕ್ಲೇಶಕ್ಷಮಾತ್ಯಗ್ನಿವಾತಾವೃತಪಥೇಷು ಚ| ಶೇಷೌ||೧೧||
तत्र धीस्मृतिमेधाग्निकांक्षिणां शस्यते घृतम्| ग्रन्थिनाडीकृमिश्लेष्ममेदोमारुतरोगिषु| तैलं लाग़वदार्ढ्यार्थिक्रूरकोष्ठेषु देहिषु| वातातपाध्वभारस्त्रीव्यायामक्षीणधातुषु| रूक्षक्लेशक्षमात्यग्निवातावृतपथेषु च| शेषौ||११||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತತ್ರ ಸ್ನೇಹೇಷು ಮಧ್ಯೇ ಧೀಪ್ರಭೃತಿಕಾಙ್ಕ್ಷಿಣಾಂ ಸ್ನೇಹಪ್ರಸಙ್ಗೇ ಸತಿ ಘೃತಂ ಸ್ನೇಹಃ ಶಸ್ಯತೇ| ತಸ್ಯ ತಥಾಶಕ್ತಿತ್ವಾತ್| ಧೀರ್ಬುದ್ಧಿಃ| ಮೇಧಾ ಪ್ರಜ್ಞಾ| ಗ್ರನ್ಥ್ಯಾದಿಷು ಶ್ಲೇಷ್ಮಾದಿರೋಗಿಷು ಶರೀರಲಾಘವದೃಢತ್ವಾರ್ಥಿಷು ಕ್ರೂರಕೋಷ್ಠೇಷು ಚ ದೇಹಿಷು ತೈಲಂ ಶಸ್ಯತ ಇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ವಾತಾದಿಭಿಃ ಕಾರಣೈಃ ಕ್ಷೀಣಧಾತುಷು ರೂಕ್ಷಾದಿಷು ಚ ಶೇಷೋ ವಸಾ ಮಜ್ಜಾ ಚ| ಕ್ಲೇಶಕ್ಷಮಶಬ್ದೇನಾಕ್ಲೇಶಕ್ಷಮಸ್ಯ ಸರ್ಪಿಸ್ತೈಲಂ ಚ ಪ್ರಯೋಜಯೇದಿತಿ| ಅತ್ಯಗ್ನೇರತಿತೀಕ್ಷ್ಣಾಗ್ನೇಃ ಸ್ನೇಹಪ್ರತಿಷೇಧೋ ವಸಾಯಾ ಮಜ್ಜ್ಞಶ್ಚಾಪವಾದವಾಕ್ಯಮ್| ವಾತಾವೃತಪಥಃ ವಾತರುದ್ಧದೇಹಸ್ರೋತಃ|| ೧೧||
Adhikarana ವಸಾಯಾಃ ವಿಶೇಷಕ್ಷೇತ್ರಮ್ (೧೨) · Śloka ೧೨
ವಸಾ ತು ಸನ್ಧ್ಯಸ್ಥಿಮರ್ಮಕೋಷ್ಠರುಜಾಸು ಚ| ತಥಾ ದಗ್ಧಾಹತಭ್ರಷ್ಟಯೋನಿಕರ್ಣಶಿರೋರುಜಿ||೧೨||
वसा तु सन्ध्यस्थिमर्मकोष्ठरुजासु च| तथा दग्धाहतभ्रष्टयोनिकर्णशिरोरुजि||१२||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ವಸಾ ಪುನಃ ಸನ್ಧ್ಯಾದಿರುಜಾಸ್ವಪೀಷ್ಟಾ| ತಥಾ ದಗ್ಧಾದಿಷು ಯೋನ್ಯಾದಿರುಜಿ ಚ ವಸಾ ಶಸ್ಯತ ಇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ|| ೧೨||
Adhikarana ಋತುವಿಶೇಷೇಣ ಸ್ನೇಹವಿಶೇಷನಿರ್ಣಯಃ (೧೩) · Śloka ೧೩
ತೈಲಂ ಪ್ರಾವೃಷಿ ವರ್ಷಾನ್ತೇ ಸರ್ಪಿರನ್ಯೌ ತು ಮಾಧವೇ| ಸರ್ವಂ ಸರ್ವಸ್ಯ ಚ ಸ್ನೇಹಂ ಯುಞ್ಜ್ಯಾದ್ಭಾಸ್ವತಿ ನಿರ್ಮಲೇ| ಋತೌ ಸಾಧಾರಣೇ||೧೩||
तैलं प्रावृषि वर्षान्ते सर्पिरन्यौ तु माधवे| सर्वं सर्वस्य च स्नेहं युञ्ज्याद्भास्वति निर्मले| ऋतौ साधारणे||१३||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅನನ್ತರಂ ಸ್ನೇಹಾನಾಮೃತುವಿಶೇಷೇಣ ನಿಯಮಪ್ರದರ್ಶನಾರ್ಥಮಿದಮಾಹ-ತೈಲಂ ಪ್ರಾವೃಷೀತ್ಯಾದಿ| ಪ್ರಾವೃಷಿ ಶ್ರಾವಣೇ ಶೋಧನಪ್ರಸಙ್ಗೇ ತೈಲಂ ಸ್ನೇಹನಾಯ ಶಸ್ತಮ್| ವರ್ಷಾನ್ತೇ ಕಾರ್ತಿಕೇ ಸರ್ಪಿಃ ಶಸ್ತಮ್| ಅನ್ಯೌ ಶೇಷೌ ವಸಾಮಜ್ಜಾನೌ ಮಾಧವೇ ವಸನ್ತೇ ಚೈತ್ರೇ| ಶೋಧನಪ್ರಸಙ್ಗೇ ಪ್ರಾವೃಷಿ ತೈಲಂ ವಾತಜಯಪ್ರಾಧಾನ್ಯಾತ್| ಶರದಿ ಘೃತಂ ಪಿತ್ತಜಯಾಯ| ವಮನಪ್ರಯೋಗೇ ಕಫೋತ್ಕ್ಲೇಶನಶಕ್ತತ್ವಾತ್| ಸದೃಶೇಽಪಿ ಕಾಲೇ ವಸಾಯಾ ಮಜ್ಜ್ಞೋಶ್ಚೋಪಯೋಗಃ| ತಥಾ ಸರ್ವೋ ಘೃತಾದಿಸ್ನೇಹಃ ಸರ್ವಸ್ಯ ಶೋಧ್ಯಸ್ಯಾಶೋಧ್ಯಸ್ಯ ಚ ಸಾಧಾರಣೇ ವಸನ್ತಶರತ್ಪ್ರಾವೃಡಾಖ್ಯೇ ಋತೌ ಭಾಸ್ವತಿ ತೀಕ್ಷ್ಣರಶ್ಮೌ ನಿರ್ಮಲೇ ವ್ಯಭ್ರೇ ಯೋಜ್ಯಃ| ನ ತ್ವತ್ಯರ್ಥಶೀತೋಷ್ಣವರ್ಷಾಹೇಮನ್ತಶಿಶಿರಗ್ರೀಷ್ಮಾಖ್ಯೇ|| ೧೩||
Adhikarana ದೋಷಾನುಸಾರಂ ದಿವಾರಾತ್ರಿವಿಭಾಗಃ (೧೪) · Śloka ೧೪
ದೋಷಸಾಮ್ಯೇಽನಿಲಕಫೇ ಕಫೇ| ದಿವಾ ನಿಶ್ಯನಿಲೇ ಪಿತ್ತೇ ಸಂಸರ್ಗೇ ಪಿತ್ತವತ್ಯಪಿ||೧೪||
दोषसाम्येऽनिलकफे कफे| दिवा निश्यनिले पित्ते संसर्गे पित्तवत्यपि||१४||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಋತುನಿಯಮಂ ದರ್ಶಯಿತ್ವಾ ತತ್ಪೃಷ್ಠಭಾವಿತಯಾ ರಾತ್ರ್ಯಹರ್ಭೇದೇನ ನಿಯಮಂ ದರ್ಶಯತಿ| ದೋಷಸಾಮ್ಯೇ ಪ್ರಾಕೃತೇ ಅನಿಲಕಫೇ ಕೇವಲೇ ಚ ಕಫೇ ಪ್ರಾಕೃತೇ ವೈಕೃತೇ ಚ ಯಥೋಕ್ತೇಷ್ವೃತುಷು ದ್ವಿಧೈವ ಸ್ನೇಹಯೋಜನಮ್| ಅನಿಲೇ ಕೇವಲೇ ಪಿತ್ತೇ ಚ ಕೇವಲೇ ತಥಾ ಪಿತ್ತವತಿ ಸಂಸರ್ಗೇ ಪಿತ್ತಾನಿಲೇ ಪಿತ್ತಕಫೇ ನ ಚ ನಿಶಿ ಸ್ನೇಹೋ ಯೋಜ್ಯಃ|| ೧೪||
Adhikarana ಆತ್ಯಯಿಕೇ ವಿಧಿಃ (೧೫) · Śloka ೧೫
ತ್ವರಮಾಣೇ ತು ಶೀತೇಽಪಿ ದಿವಾ ತೈಲಂ ಚ ಯೋಜಯೇತ್| ಉಷ್ಣೇಽಪಿ ರಾತ್ರೌ ಸರ್ಪಿಶ್ಚ ದೋಷಾದೀನ್ ವೀಕ್ಷ್ಯ ಚಾನ್ಯಥಾ| ನಿಶ್ಯಶ್ನುತೇ ವಾತಕಫಾದ್ರೋಗಾನಹನಿ ಪಿತ್ತತಃ||೧೫||
त्वरमाणे तु शीतेऽपि दिवा तैलं च योजयेत्| उष्णेऽपि रात्रौ सर्पिश्च दोषादीन् वीक्ष्य चान्यथा| निश्यश्नुते वातकफाद्रोगानहनि पित्ततः||१५||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಶೀತೋಷ್ಣಯೋಃ ಸ್ನೇಹಪ್ರತಿಷೇಧಾದಿದಮುಚ್ಯತೇ-ತ್ವರಮಾಣ ಇತ್ಯಾದಿ| ಸ್ನೇಹವಿಷಯವ್ಯಾಧ್ಯುಪಶಮಾಯ ತ್ವರಮಾಣ ಶೀತೇಽಪ್ಯೃತೌ ಸ್ನೇಹಂ ಯೋಜಯೇತ್| ನ ತು ಸಾಮಾನ್ಯೇನಾಪಿ ತು ದಿವಾ ತೈಲಮೇವ ನ ಚ ರಾತ್ರೌ ನಾಽಪ್ಯನ್ಯಸ್ನೇಹಃ| ತಥಾ ಕಾರಣವಶಾತ್ ತ್ವರಮಾಣ ಉಷ್ಣೇಽಪ್ಯೃತೌ ಸ್ನೇಹಂ ಯೋಜಯೇತ್| ಅತ್ರ ತು ರಾತ್ರಾವೇವ ಸರ್ಪಿರೇವ ಚ| ಅಥವಾ ದೋಷದೂಷ್ಯಬಲಾದೀನ್ ವೀಕ್ಷ್ಯ ತದಾನುಗುಣ್ಯೇನಾನ್ಯಥಾಪಿ ಯೋಜಯೇತ್| ಯತ್ರ ದಿವಾ ಉಕ್ತಂ ತತ್ರ ರಾತ್ರಾವಪಿ ಯೋಜಯೇತ್| ಯತ್ರ ಚ ತೈಲಮುಕ್ತಂ ತತ್ರಾನ್ಯೋಽಪಿ ಸ್ನೇಹೋ ಯೋಜ್ಯಃ| ತಥಾ ಯತ್ರ ರಾತ್ರೌ ಸರ್ಪಿರುಕ್ತಂ ತತ್ರ ದಿವಾನ್ಯದಪಿ| ಅನ್ಯಥಾ ಯಥೋಕ್ತಕಾರಣವೈಪರೀತ್ಯೇ ಇತಿ ಪ್ರಾಪ್ತಮ್| ನಿಶಿ ಸ್ನೇಹಮುಪಯುಞ್ಜಾನೋ ವಾತಕಫಾದ್ಧೇತೋ ರೋಗಾನಶ್ನುತೇ| ಏವಮಹನಿ ಪಿತ್ತತೋ ರೋಗಾನಶ್ನುತೇ ಇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ||೧೫||
Adhikarana ಅಚ್ಛಪೇಯಸ್ಯ ಶ್ರೇಷ್ಠತಾ (೧೬) · Śloka ೧೬
ಯುಕ್ತ್ಯಾವಚಾರಯೇತ್ಸ್ನೇಹಂ ಭಕ್ಷ್ಯಾದ್ಯನ್ನೇನ ಬಸ್ತಿಭಿಃ| ನಸ್ಯಾಭ್ಯಞ್ಜನಗಣ್ಡೂಷಮೂರ್ಧಕರ್ಣಾಕ್ಷಿತರ್ಪಣೈಃ| ರಸಭೇದೈಕಕತ್ವಾಭ್ಯಾಂ ಚತುಷ್ಷಷ್ಟಿರ್ವಿಚಾರಣಾಃ| ಸ್ನೇಹಸ್ಯಾನ್ಯಾಭಿಭೂತತ್ವಾದಲ್ಪತ್ವಾಚ್ಚ ಕ್ರಮಾತ್ಸ್ಮೃತಾಃ| ಯಥೋಕ್ತಹೇತ್ವಭಾವಾಚ್ಚ ನಾಚ್ಛಪೇಯೋ ವಿಚಾರಣಾ| ಸ್ನೇಹಸ್ಯ ಕಲ್ಪಃ ಸ ಶ್ರೇಷ್ಠಃ ಸ್ನೇಹಕರ್ಮಾಶುಸಾಧನಾತ್||೧೬||
युक्त्यावचारयेत्स्नेहं भक्ष्याद्यन्नेन बस्तिभिः| नस्याभ्यञ्जनगण्डूषमूर्धकर्णाक्षितर्पणैः| रसभेदैककत्वाभ्यां चतुष्षष्टिर्विचारणाः| स्नेहस्यान्याभिभूतत्वादल्पत्वाच्च क्रमात्स्मृताः| यथोक्तहेत्वभावाच्च नाच्छपेयो विचारणा| स्नेहस्य कल्पः स श्रेष्ठः स्नेहकर्माशुसाधनात्||१६||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಇತಿ ಸ್ನೇಹಸ್ಯ ಕಾಲನಿಯಮಮುಕ್ತ್ವಾ ಯೋಜನಾಂ ದರ್ಶಯತಿ-ಯುಕ್ತ್ಯೇತ್ಯಾದಿ| ಸರ್ವಂ ಯುಕ್ತ್ಯಾ ಮಾತ್ರಾದಿಕಯಾ ಸ್ನೇಹಮವಚಾರಯೇತ್| ಕೇನೇತ್ಯಾಹ-ಭಕ್ಷ್ಯಾದಿನಾ ಆದಿಗ್ರಹಣೇನ ಭೋಜ್ಯಲೇಹ್ಯಪೇಯಸ್ಯ ವಿವಿಧಸ್ಯಾಪ್ಯನ್ನಸ್ಯ ಗ್ರಹಣಮ್| ತಥಾ ಬಸ್ತಿಭಿರ್ನಸ್ಯಾದಿಭಿಶ್ಚ| ಏವಂ ಭಕ್ಷ್ಯಾದಿನಾನ್ನೇನ ಪ್ರಯುಜ್ಯಮಾನಸ್ಯ ಸ್ನೇಹಸ್ಯ ಚತುಷ್ಷಷ್ಟಿಸಙ್ಖ್ಯಾ ವಿಚಾರಣಾ ಭವನ್ತಿ-ಕಥಮಿತ್ಯಾಹ| ರಸಭೇದೈಕಕತ್ವಾಭ್ಯಾಮ್| ತತ್ರ ರಸಭೇದಾಃ ಪೂರ್ವಂ ತ್ರಿಷಷ್ಟಿರ್ವ್ಯಾಖ್ಯಾತಾಃ| ಏಕಸ್ನೇಹೇನ ಚತುಷ್ಷಷ್ಟಿಃ| ಏಕಕೋ ಯಃ ಸ್ನೇಹಃ ಕೇವಲಮುಪಯುಜ್ಯತೇ ನ ಚ ಪೀಯತೇ ತಸ್ಮಾತ್| ಭಕ್ಷ್ಯಾದ್ಯನ್ನೇ ರಸಭೇದಸಮ್ಭವಃ| ಏಕಕಶಬ್ದೇನ ಬಸ್ತಿನಸ್ಯಾಭ್ಯಞ್ಜನಾದಿಕಂ ಗೃಹ್ಯತೇ| ಕಥಮೇತಾ ಏವ ವಿಚಾರಣಾ ಉಚ್ಯನ್ತೇ-ನಾಚ್ಛಪೇಯ ಇತ್ಯಾಹ| ಸ್ನೇಹಸ್ಯೇತ್ಯಾದಿ| ಕ್ರಮಾದ್ಯಥಾಸಙ್ಖ್ಯೇನ ರಸಭೇದೇಷ್ವನ್ಯಾಭಿಭೂತತ್ವಾತ್ ಸ್ನೇಹಸ್ಯ| ನಸ್ಯಾದಿಷು ಶರೀರೇ ಸ್ನೇಹಸ್ಯಾಲ್ಪತ್ವಾಚ್ಚ ಚತುಷ್ಷಷ್ಟಿರ್ವಿಚಾರಣಾ ಉಚ್ಯನ್ತೇ| ಯಥೋಕ್ತಸ್ಯ ಚ ಹೇತೋರನ್ಯಾಭಿಭವಲಕ್ಷಣಸ್ಯಾಲ್ಪತ್ವಲಕ್ಷಣಸ್ಯ ಚಾಭಾವಾದಚ್ಛಾಪೇಯಸ್ನೇಹೋ ವಿಚಾರಣಾಶಬ್ದೇನ ನೋಚ್ಯತೇ| ಸ್ನೇಹಸ್ಯ ಚೋಪಯೋಗೇ ಸ ಏವಾಚ್ಛಪೇಯಾಖ್ಯಃ ಕಲ್ಪಃ ಶ್ರೇಷ್ಠಃ| ಕುತಃ? ಸ್ನೇಹಕರ್ಮಣಾಂ ತರ್ಪಣಮಾಱ್ದವಾದೀನಾಮಾಶು ಸಮ್ಪಾದನಾತ್|| ೧೬||
Adhikarana ಸ್ನೇಹಮಾತ್ರಾ (೧೭) · Śloka ೧೭
ದ್ವಾಭ್ಯಾಂ ಚತುರ್ಭಿರಷ್ಟಾಭಿರ್ಯಾಮೈರ್ಜೀರ್ಯನ್ತಿ ಯಾಃ ಕ್ರಮಾತ್| ಹ್ರಸ್ವಮಧ್ಯೋತ್ತಮಾ ಮಾತ್ರಾಸ್ತಾಸ್ತಾಭ್ಯಶ್ಚ ಹ್ರಸೀಯಸೀಮ್| ಕಲ್ಪಯೇದ್ವೀಕ್ಷ್ಯ ದೋಷಾದೀನ್ ಪ್ರಾಗೇವ ತು ಹ್ರಸೀಯಸೀಮ್| ಅಜ್ಞಾತಕೋಷ್ಠೇ ಹಿ ಬಹುಃ ಕುರ್ಯಾಜ್ಜೀವಿತಸಂಶಯಮ್||೧೭||
द्वाभ्यां चतुर्भिरष्टाभिर्यामैर्जीर्यन्ति याः क्रमात्| ह्रस्वमध्योत्तमा मात्रास्तास्ताभ्यश्च ह्रसीयसीम्| कल्पयेद्वीक्ष्य दोषादीन् प्रागेव तु ह्रसीयसीम्| अज्ञातकोष्ठे हि बहुः कुर्याज्जीवितसंशयम्||१७||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತಸ್ಯ ಚ ಸ್ನೇಹಸ್ಯ ಹ್ರಸ್ವಮಧ್ಯಮೋತ್ತಮಾ ಮಾತ್ರಾ ಭವನ್ತಿ| ಕಾಸ್ತಾ ಇತ್ಯಾಹ-ದ್ವಾಭ್ಯಾಮಿತ್ಯಾದಿ| ಏವಂ ಕ್ರಮಾದೇವ ತಲ್ಲಭ್ಯತೇ| ಯಾ ದ್ವಾಭ್ಯಾಂ ಯಾಮಾಭ್ಯಾಂ ಸ್ನೇಹಮಾತ್ರಾ ಜೀರ್ಯತಿ ಸಾ ಹ್ರಸ್ವಾ ಯಾ ವಾ ಚತುರ್ಭಿರ್ಯಾಮೈರ್ಜೀರ್ಯತಿ ಸಾ ಮಧ್ಯಮಾ| ಯಾ ತ್ವಷ್ಟಾಭಿರ್ಜೀರ್ಯತಿ ಸಾ ಉತ್ತಮಾ| ತಾಭ್ಯಶ್ಚ ತಿಸೃಭ್ಯೋ ಮಾತ್ರಾಭ್ಯಃ ಹ್ರಸೀಯಸೀಂ ಕಲ್ಪಯೇದಿತಿ| ಇಯಂ ಹ್ರಸ್ವಾ ಇಯಂ ಚ ಹ್ರಸ್ವಾ| ಇಯಮನಯೋರತಿಶಯೇನ ಹ್ರಸ್ವಾ ಹ್ರಸೀಯಸೀ| ನನು ಸರ್ವತ್ರ ಹ್ರಸೀಯಸೀಂ ಕಲ್ಪಯೇತ್ ? ನ ಅಪಿ ತು ದೋಷಾದೀನ್ ವೀಕ್ಷ್ಯ| ತೇನೈತದುಕ್ತಂ ಭವತಿ-ದೋಷದೂಷ್ಯಾದ್ಯಾನುಗುಣ್ಯೇನ ಹ್ರಸೀಯಸೀಮಪಿ ಚತುರ್ಥೀ ಮಾತ್ರಾಂ ಕಲ್ಪಯೇತ್| ಜರಣಕಾಲಾನುಕ್ತೇರ್ದೋಷಾದಿಪಾರತನ್ತ್ರ್ಯೋಕ್ತೇಶ್ಚ ಹ್ರಸೀಯಸ್ಯಾ ಬಹುವಿಧಮಾತ್ರತ್ವಂ ದರ್ಶಿತಮ್| ತಥಾ ಯತ್ರಾಪ್ಯನ್ಯತಮಾ ಮಾತ್ರಾ ಯೋಜ್ಯಾ ತತ್ರಾಪ್ಯಜ್ಞಾತಕೋಷ್ಠತ್ವಾತ್ ಪ್ರಾಗೇವ ಪ್ರಥಮಮೇವ ಹ್ರಸೀಯಸೀಂ ಕಲ್ಪಯೇತ್| ತುಶಬ್ದೋಽವಧಾರಣೇ| ಕುತ ಇತ್ಯಾಹ-ಅಜ್ಞಾತಕೋಷ್ಠೇ ಪುರುಷೇ ಬಹುಸ್ನೇಹೋಽಶಕ್ತಸ್ಯ ಕದಾಚಿಜ್ಜೀವಸಂಶಯಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಹಿಶಬ್ದೋ ಯಸ್ಮಾದರ್ಥೇ| ಯಸ್ಮಾದೇವಂ ತಸ್ಮಾತ್ ಪ್ರಾಗೇವ ಹ್ರಸೀಯಸೀಂ ಕಲ್ಪಯೇದಿತ್ಯರ್ಥಃ|| ೧೭||
Adhikarana ಹ್ರಸ್ವಮಾತ್ರಾಯಾಃ ಅಧಿಕಾರೀಹ್ರಸ್ವಮಾತ್ರಾಯಾಃ ಅಧಿಕಾರೀ ತಸ್ಯಾಃ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯಞ್ಚ (೧೮) · Śloka ೧೮
ತತ್ರ ದುರ್ಬಲಮನ್ದಾಗ್ನಿಬಾಲವೃದ್ಧಸುಖಾತ್ಮಕಃ| ಅಪಥ್ಯರಿಕ್ತಕೋಷ್ಠಶ್ಚ ಜ್ವರಾತೀಸಾರಕಾಸಿಭಿಃ| ಹ್ರಸ್ವಾ ಪೇಯಾ ಸುಖಾ ಸಾ ಹಿ ಪರಿಹಾರೇಽನುವರ್ತತೇ| ಚಿರಾಚ್ಚ ಬಲ್ಯಾ ನ ರುಜೇ ವ್ಯಾಪನ್ನಾಪಿ ಪ್ರಕಲ್ಪತೇ||೧೮||
तत्र दुर्बलमन्दाग्निबालवृद्धसुख़ात्मकः| अपथ्यरिक्तकोष्ठश्च ज्वरातीसारकासिभिः| ह्रस्वा पेया सुख़ा सा हि परिहारेऽनुवर्तते| चिराच्च बल्या न रुजे व्यापन्नापि प्रकल्पते||१८||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅನನ್ತರಂ ಹ್ರಸ್ವಾದೀನಾಂ ಮಾತ್ರಾಣಾಂ ವಿಷಯಭೇದಂ ದರ್ಶಯತಿ-ತತ್ರೇತ್ಯಾದಿ| ತತ್ರ ಮಾತ್ರಾತ್ರಯೇ ಹ್ರಸ್ವಾ ಮಾತ್ರಾ ದುರ್ಬಲಾದಿಭಿಃ ಪೇಯಾ| ಅಪಥ್ಯಮಹಿತಂ ರಿಕ್ತಕೋಷ್ಠತ್ವಂ ಯೇಷಾಂ ತೈರಪಥ್ಯರಿಕ್ತಕೋಷ್ಠತ್ವೈರ್ಹ್ರಸ್ವಾ ಪೇಯಾ| ಸಾ ಹಿ ಹ್ರಸ್ವಾ ಪರಿಹಾರೇ ಯನ್ತ್ರಣಾಯಾಂ ಸುಖಾ ನ ದುಃಖಪರಿಹಾರಾ| ಚಿರಂ ಬಹುಕಾಲಂ ಚ ಶರೀರೇಽನುವರ್ತತೇ| ಅಬಲಾನಾಂ ಬಲ್ಯಾ ಭವತಿ| ದೇಶಕಾಲಾಪಚಾರಾದಿನಾ ವ್ಯಾಪನ್ನಾ ವಿರಮಿತಾಪಿ ರುಜೇ ರೋಗಾಯ ನ ಪ್ರವರ್ತತೇ|| ೧೮||
Adhikarana ಮಧ್ಯಯಮಾತ್ರಾಯಾ ಅಧಿಕಾರೀ ಗುಣಾಶ್ಚ (೧೯) · Śloka ೧೯
ಮೇಹೋರುಃ ಪಿಟಕಾಕುಷ್ಠವಾತಶೋಣಿತಪೀಡಿತೈಃ| ಮಧ್ಯಮಾ ಮೃದುಕೋಷ್ಠೈಶ್ಚ ಸ್ನೇಹನೀ ಸ್ಯಾತ್ಸುಖೇನ ಸಾ| ನ ಬಲಕ್ಷಪಣೀ ಮನ್ದವಿಭ್ರಂಶಾ ಶುದ್ಧಯೇಽಪ್ಯಲಮ್||೧೯||
मेहोरुः पिटकाकुष्ठवातशोणितपीडितैः| मध्यमा मृदुकोष्ठैश्च स्नेहनी स्यात्सुख़ेन सा| न बलक्षपणी मन्दविभ्रंशा शुद्धयेऽप्यलम्||१९||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಮೇಹಾದಿಪೀಡಿತೈರ್ಮೃದುಕೋಷ್ಠೈಶ್ಚ ಮಧ್ಯಮಾ ಪೇಯೇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ಸಾ ಹಿ ಮಧ್ಯಮಾ ಸುಖೇನಾನಾಯಾಸೇನ ಸ್ನೇಹನೀ ಸ್ಯಾತ್| ತಥಾ ನ ಚ ಬಲಕ್ಷಪಣೀ ಮನ್ದವಿಭ್ರಂಶಾ ವ್ಯಾಪನ್ನಾಪಿ ಸತೀ ಸ್ವಲ್ಪಾಪಾಯೇತ್ಯರ್ಥಃ| ತಥಾ ಶುದ್ಧಯೇ ದೋಷಾಣಾಂ ಶೋಧನಾಯಾಲಂ ಪರ್ಯಾಪ್ತಾ|| ೧೯||
Adhikarana ಮಹತೀ ಮಾತ್ರಾಯಾಃ ಅಧಿಕಾರಿಣಃ ಗುಣಾಶ್ಚ (೨೦) · Śloka ೨೦
ಮಹಾದೇಹಾನಲಬಲಕ್ಷುತ್ತೃಟ್ಕ್ಲೇಶಸಹಿಷ್ಣುಭಿಃ| ಗುಲ್ಮೋದಾವರ್ತವೀಸರ್ಪಸರ್ಪದಂಶಾಭಿಪೀಡಿತೈಃ| ಉನ್ಮತ್ತೈಃ ಕೃಚ್ಛ್ರಮೂತ್ರೈಶ್ಚ ಮಹತೀ ಶೀಘ್ರಮೇವ ಸಾ| ಸರ್ವಮಾರ್ಗಾನುಸಾರೇಣ ಜಯೇದ್ವ್ಯಾಧೀನ್ ಸುಯೋಜಿತಾ||೨೦||
महादेहानलबलक्षुत्तृट्क्लेशसहिष्णुभिः| गुल्मोदावर्तवीसर्पसर्पदंशाभिपीडितैः| उन्मत्तैः कृच्छ्रमूत्रैश्च महती शीघ्रमेव सा| सर्वमार्गानुसारेण जयेद्व्याधीन् सुयोजिता||२०||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಮಹಾದೇಹಾದಿಭಿಸ್ತಥಾ ಗುಲ್ಮಾದ್ಯಭಿಪೀಡಿತೈಸ್ತಥೋನ್ಮತ್ತೈಃ ಕೃಚ್ಛ್ರಮೂತ್ರೈಶ್ಚ ಮಹತೀ ಪೇಯೇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ಮಹಚ್ಛಬ್ದಸ್ಯ ದೇಹಾದಿತ್ರಯೇಣ ಸಮಾಸಃ| ಸಾ ಹಿ ಮಹತೀ ಮಾತ್ರಾ ಸರ್ವಮಾರ್ಗಾನುಸಾರೇಣ ಸಕಲಸ್ರೋತೋಽನುಗಮನೇನ ಕರಣಭೂತೇನ ಸುಯೋಜಿತಾ ಸತೀ ಶೀಘ್ರಮೇವ ವ್ಯಾಧೀನ್ ಜಯೇತ್| ದುರ್ಯೋಜಿತಾ ತ್ವಜೀರ್ಣಾದೀನ್ ವ್ಯಾಧೀನಾವಹತೀತಿ ತಾತ್ಪರ್ಯಾರ್ಥಃ|| ೨೦||
Adhikarana ಶೋಧನಾರ್ಥಂ ಸ್ನೇಹಪಾನವಿಧಿಃ (೨೧) · Śloka ೨೧
ಹ್ಯಸ್ತನೇ ಜೀರ್ಣ ಏವಾನ್ನೇ ಸ್ನೇಹೋಽಚ್ಛಃ ಶುದ್ಧಯೇ ಬಹುಃ||೨೧||
ह्यस्तने जीर्ण एवान्ने स्नेहोऽच्छः शुद्धये बहुः||२१||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತತ್ರ ಯಃ ಸ್ನೇಹಃ ಶುದ್ಧಯೇ ಶೋಧನಾರ್ಥಂ ಯುಜ್ಯತೇ ಸ ಹ್ಯಸ್ತನೇಽನ್ನೇ ಜೀರ್ಣಮಾತ್ರ ಏವ ಯುಜ್ಯತೇ| ತಥಾ ಯಃ ಶುದ್ಧಯೇ ಸ್ನೇಹೋಽಚ್ಛೋ ಬಹುಶ್ಚ ಯೋಜ್ಯಃ| ಏವಕಾರಕರಣಂ ಕಾಲಾತಿಕ್ರಮಪರಿಹಾರಾರ್ಥಮ್| ಬಹುರುತ್ತಮಯಾ ಮಾತ್ರಯೇತ್ಯರ್ಥಃ|| ೨೧||
Adhikarana ಶಮನಾರ್ಥಂ ಸ್ನೇಹಪಾನವಿಧಿಃ (೨೨) · Śloka ೨೨
ಶಮನಃ ಕ್ಷುದ್ವತೋಽನನ್ನೋ ಮಧ್ಯಮಾತ್ರಶ್ಚ ಶಸ್ಯತೇ||೨೨||
शमनः क्षुद्वतोऽनन्नो मध्यमात्रश्च शस्यते||२२||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತಥಾ ಯಃ ಶಮನಸ್ನೇಹಃ ಸ ಕ್ಷುದ್ವತಃ ಪುರುಷಸ್ಯಾಽನನ್ನೋ ಮಧ್ಯಮಯಾ ಮಾತ್ರಯಾ ಶಸ್ಯತೇ| ಅನನ್ನ ಇತಿ ಹ್ಯಸ್ತನೇಽನ್ನೇ ಜೀರ್ಣೇ ತತಶ್ಚ ಕ್ಷುದ್ವತ ಉಪಯುಜ್ಯತೇ| ತಥಾ ತಸ್ಮಿನ್ ಜೀರ್ಣೇಽನ್ನಮಿತಿ|| ೨೨||
Adhikarana ಬೃಂಹಣಾರ್ಥಂ ಸ್ನೇಹಪಾನವಿಧಿಃ (೨೩) · Śloka ೨೩
ಬೃಂಹಣೋ ರಸಮದ್ಯಾದ್ಯೈಃ ಸಭಕ್ತೋಽಲ್ಪೋ ಹಿತಃ ಸ ಚ| ಬಾಲವೃದ್ಧಪಿಪಾಸಾರ್ತಸ್ನೇಹದ್ವಿಣ್ಮದ್ಯಶೀಲಿಷು| ಸ್ತ್ರೀಸ್ನೇಹನಿತ್ಯಮನ್ದಾಗ್ನಿಸುಖಿತಕ್ಲೇಶಭೀರುಷು| ಮೃದುಕೋಷ್ಠಾಲ್ಪದೋಷೇಷು ಕಾಲೇ ಚೋಷ್ಣೇ ಕೃಶೇಷು ಚ||೨೩||
बृंहणो रसमद्याद्यैः सभक्तोऽल्पो हितः स च| बालवृद्धपिपासार्तस्नेहद्विण्मद्यशीलिषु| स्त्रीस्नेहनित्यमन्दाग्निसुख़ितक्लेशभीरुषु| मृदुकोष्ठाल्पदोषेषु काले चोष्णे कृशेषु च||२३||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಯಸ್ತು ಬೃಂಹಣಃ ಸ ರಸಮದ್ಯಾದ್ಯೈಃ ಸಭಕ್ತಃ ಸಭೋಜನೋಽಲ್ಪೋಽಲ್ಪಯಾ ಮಾತ್ರಯಾ ಯೋಜ್ಯಃ| ಸ ಚ ಬೃಂಹಣೋ ಬಾಲವೃದ್ಧಾದಿಭ್ಯೋ ಹಿತಃ| ಪಿಪಾಸಾರ್ತಃ ಪ್ರಸಕ್ತತೃಡಾರ್ತಃ| ಸ್ನೇಹದ್ವಿಷೋ ಯೇ ಸ್ವಭಾವೇನ ಸ್ನೇಹಂ ದ್ವಿಷನ್ತಿ| ತಥಾ ಸ್ತ್ರೀನಿತ್ಯಾನಾಂ ಸ್ನೇಹನಿತ್ಯಾನಾಂ ಚ|| ೨೩||
Adhikarana ಭೋಜನಸ್ಯ ಪ್ರಾಙ್ಮಧ್ಯೋತ್ತರಂ ಸ್ನೇಹಪಾನಫಲಮ್ (೨೪) · Śloka ೨೪
ಸ್ನೇಹಃ ಪ್ರಾಗ್ಭೋಜನಾತ್ ಕುರ್ಯಾದೂರುಜಙ್ಘಾಕಟೀಬಲಮ್| ವೇಗಾನುಲೋಮ್ಯಮಾರೋಗ್ಯಮಧಃ ಕಾಯಗದಕ್ಷಯಮ್| ಮಧ್ಯೇ ಬೃಹತ್ತ್ವಾಗ್ನಿಬಲಸ್ಥಿರತಾಕುಕ್ಷಿರುಕ್ಶಮಾನ್| ಇನ್ದ್ರಿಯಸ್ಥಿರತಾಮೂರ್ಧ್ವಮೂರ್ಧ್ವಜತ್ರುಗದಕ್ಷಯಮ್||೨೪||
स्नेहः प्राग्भोजनात् कुर्यादूरुजङ्ग़ाकटीबलम्| वेगानुलोम्यमारोग्यमधः कायगदक्षयम्| मध्ये बृहत्त्वाग्निबलस्थिरताकुक्षिरुक्शमान्| इन्द्रियस्थिरतामूर्ध्वमूर्ध्वजत्रुगदक्षयम्||२४||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸ ಚ ಪ್ರಯುಕ್ತೋ ಬೃಂಹಣಸ್ನೇಹೋ ಭೋಜನಾತ್ ಪ್ರಾಕ್ ಪ್ರಥಮಂ ಭೋಜನಸ್ಯ ಪ್ರಯುಕ್ತ ಊರುಬಲಾದೀನ್ ಕುರ್ಯಾತ್| ತಥಾ ಸ ಏವ ಭೋಜನಮಧ್ಯೇ ಪೀತೋ ಬೃಹತ್ವಾದೀನ್ ಕುಕ್ಷಿರುಕ್ಶಮನಾನ್ತಾನ್ ಕುರ್ಯಾತ್| ಸ ಏವ ಭೋಜನಾದೂರ್ಧ್ವಮನನ್ತರಂ ಪ್ರಯುಕ್ತ ಇನ್ದ್ರಿಯಸ್ಥಿರತಾಮೂರ್ಧ್ವಜತ್ರುಗದಕ್ಷಯಂ ಚ ಕುರ್ಯಾತ್|| ೨೪||
Adhikarana ದೋಷಾನುಸಾರಂ ಸ್ನೇಹಸಾಹಾಯ್ಯದ್ರವ್ಯಾಣಿ (೨೫) · Śloka ೨೫
ವಾತೇ ಸಲವಣಂ ಸರ್ಪಿಃ ಪಿತ್ತೇ ಕೇವಲಮಿಷ್ಯತೇ| ವೈದ್ಯೋ ದದ್ಯಾದ್ಬಹುಕಫೇ ಕ್ಷಾರತ್ರಿಕಟುಕಾನ್ವಿತಮ್||೨೫||
वाते सलवणं सर्पिः पित्ते केवलमिष्यते| वैद्यो दद्याद्बहुकफे क्षारत्रिकटुकान्वितम्||२५||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸರ್ವಶಶ್ಚ ಘೃತಂ ಮಾರುತೇಽಧಿಕೇ ಸಲವಣಂ ಹಿತಮ್| ಪಿತ್ತೇಽಧಿಕೇ ಕೇವಲಮಿಷ್ಯತೇ| ಬಹುಕಫೇ ತು ಪುರುಷೇ ಕ್ಷಾರತ್ರಿಕಟುಕಾನ್ವಿತಂ ಘೃತಂ ವೈದ್ಯೋ ದದ್ಯಾತ್|| ೨೫||
Adhikarana ಅಚ್ಛಪಾನೋತ್ತರವಿಧಿಃ (೨೬) · Śloka ೨೬
ವಾಯುರ್ಷ್ಣಮಚ್ಛೇಽನುಪಿಬೇತ್ಸ್ನೇಹೇ ತತ್ಸುಖಪಕ್ತಯೇ| ಆಸ್ಯೋಪಲೇಪಶುದ್ಧ್ಯೈ ಚ ತೌವರಾರುಷ್ಕರೇ ನ ತು| ಉಷ್ಣೋಪಚಾರಃ ಸ್ನೇಹೇ ಸ್ಯಾದುಷ್ಣೋ ಹ್ಯುಷ್ಣೈರ್ವಿರುಧ್ಯತೇ| ತತೋ ಗುರುಪ್ರಾವರಣೋ ನಿವಾತಶಯನಸ್ಥಿತಃ| ಜರಣಾನ್ತಂ ಪ್ರತೀಕ್ಷೇತ ತೃಷ್ಯನ್ನುಷ್ಣಾಲ್ಪವಾರಿಪಃ||೨೬||
वायुर्ष्णमच्छेऽनुपिबेत्स्नेहे तत्सुख़पक्तये| आस्योपलेपशुद्ध्यै च तौवरारुष्करे न तु| उष्णोपचारः स्नेहे स्यादुष्णो ह्युष्णैर्विरुध्यते| ततो गुरुप्रावरणो निवातशयनस्थितः| जरणान्तं प्रतीक्षेत तृष्यन्नुष्णाल्पवारिपः||२६||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅಚ್ಛಸ್ನೇಹೇಽನು ಪಶ್ಚಾದುಷ್ಣಂ ವಾರಿ ಪಿಬೇತ್| ಕಿಂ ಪ್ರಯೋಜನಮಾಹ-ತಸ್ಯ ಸ್ನೇಹಸ್ಯ ಸುಖಪಕ್ತ್ಯರ್ಥಮಾಸ್ಯೋಪಲೇಪಶುದ್ಧ್ಯರ್ಥಞ್ಚ| ಕಿಂ ಸರ್ವತ್ರ ಆಹ-ನ ತು ತೌವರೇ ಆರುಷ್ಕರೇ ಚ ಸ್ನೇಹೇ ವಾರ್ಯುಷ್ಣಂ ಪಿಬೇದಿತಿ ಸಮ್ಬನ್ದಃ| ಕಸ್ಮಾದಿತ್ಯಾಹ-ಉಷ್ಣೇತ್ಯಾದಿ| ಸರ್ವಸ್ನೇಹೇಷೂಷ್ಣೋಪಚಾರೇಣ ಭವಿತವ್ಯಮ್| ಉಷ್ಣೋಪಚಾರ ಉಷ್ಣೈಸ್ತೌರವಾದಿಭಿರ್ಯತೋ ವಿರುಧ್ಯತೇ| ತತಸ್ತತ್ರ ತ್ಯಜೇತ್| ತತಶ್ಚ ಪ್ರಕೃತಾದುಷ್ಣೋದಕಪಾನಾದನನ್ತರಂ ಗುರುಪ್ರಾವರಣಾದ್ಯುಕ್ತಗುಣಃ ಸನ್ ಜರಣಾನ್ತಂ ಪ್ರತೀಕ್ಷೇತ| ಜೀರ್ಯಮಾಣೇ ತಸ್ಮಿನ್ ತೃಷ್ಯನ್ ಸನ್ನುಷ್ಣಾಲ್ಪವಾರಿಪೋ ಭವೇತ್|| ೨೬||
Adhikarana ಜೀರ್ಯಮಾಣಸ್ನೇಹಲಕ್ಷಣಮ್ (೨೭) · Śloka ೨೭
ಶಿರೋರುಗ್ಭ್ರಮನಿಷ್ಠೀವಮೂರ್ಚ್ಛಾಸಾದಾರತಿಕ್ಲಮೈಃ| ಜಾನೀಯಾದ್ ಭೇಷಜಂ ಜೀರ್ಯತ್||೨೭||
शिरोरुग्भ्रमनिष्ठीवमूर्च्छासादारतिक्लमैः| जानीयाद् भेषजं जीर्यत्||२७||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತಚ್ಚ ಭೇಷಜಂ ಸ್ನೇಹಾಖ್ಯಂ ಶಿರೋರುಗಾದಿಭಿರ್ಲಕ್ಷಣೈರ್ಜೀರ್ಯಜ್ಜಾನೀಯಾತ್|
Adhikarana ಜೀರ್ಣಸ್ನೇಹಲಕ್ಷಣಮ್ (೨೮) · Śloka ೨೮
ಜೀರ್ಣಂ ತಚ್ಛಾನ್ತಿಲಾಘವಾತ್| ಅನುಲೋಮಾನಿಲಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯಕ್ಷುತ್ತೃಷ್ಣೋದ್ಗಾರಶುದ್ಧಿಭಿಃ||೨೮||
जीर्णं तच्छान्तिलाघवात्| अनुलोमानिलस्वास्थ्यक्षुत्तृष्णोद्गारशुद्धिभिः||२८||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತದೇವ ಭೇಷಜಂ ತಚ್ಛಾನ್ತ್ಯಾ ಶಿರೋರುಗಾದಿಶಾನ್ತ್ಯಾ ಅಙ್ಗಾನಾಂ ಲಾಘವೇನ ಚ ಜೀರ್ಣಂ ಜಾನೀಯಾತ್| ತಥಾ ಅನುಲೋಮಾನಿಲಾದಿಭಿಶ್ಚ ಜೀರ್ಣಂ ಜಾನೀಯಾತ್|| ೨೮||
Adhikarana ಜೀರ್ಣಾಜೀರ್ಣವಿಶಙ್ಕಾಯಾಂ ಕೃತ್ಯಮ್ (೨೯) · Śloka ೨೯
ಜೀರ್ಣಾಜೀರ್ಣವಿಶಙ್ಕಾಯಾಂ ಪುನರುಷ್ಣೋದಕಂ ಪಿಬೇತ್| ತೇನೋದ್ಗಾರವಿಶುದ್ಧಿಃ ಸ್ಯಾತ್ತತಶ್ಚ ರುಚಿಲಾಘವಮ್||೨೯||
जीर्णाजीर्णविशङ्कायां पुनरुष्णोदकं पिबेत्| तेनोद्गारविशुद्धिः स्यात्ततश्च रुचिलाग़वम्||२९||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತಥಾ ಸ್ನೇಹಸ್ಯ ಜೀರ್ಣಾಜೀರ್ಣಶಙ್ಕಾಯಾಂ ಪುನರುಷ್ಣೋದಕಂ ಪಿಬೇತ್| ಉಷ್ಣೋದಕೇನ ಪೀತೇನೋದ್ಗಾರವಿಶುದ್ಧಿಃ ಸ್ಯಾತ್| ತತಶ್ಚ ಜೀರ್ಣಾಜೀರ್ಣಶಙ್ಕಾತೋಽಧಿಕಮಙ್ಗಲಾಘವಂ ರುಚಿಶ್ಚ ಭವತಿ|| ೨೯||
Adhikarana ಸ್ನೇಹಂ ಪಾಸ್ಯತಃ ಪಿಬತಃ ಪೀತವತಶ್ಚ ಭೋಜನವಿಧಿಃ (೩೦) · Śloka ೩೦
ಭೋಜ್ಯೋಽನ್ನಂ ಮಾತ್ರಯಾ ಪಾಸ್ಯನ್ ಶ್ವಃ ಪಿಬನ್ ಪೀತವಾನಪಿ| ದ್ರವೋಷ್ನಮನಭಿಷ್ಯನ್ದಿ ನಾತಿಸ್ನಿಗ್ಧಮಸಙ್ಕರಮ್||೩೦||
भोज्योऽन्नं मात्रया पास्यन् श्वः पिबन् पीतवानपि| द्रवोष्नमनभिष्यन्दि नातिस्निग्धमसङ्करम्||३०||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತಂ ಚ ಸ್ನೇಹಂ ಶ್ವಃ ಪಾಸ್ಯನ್ ಪುರುಷೋಽದ್ಯ ವಾ ಪಿಬನ್ ಹ್ಯಃ ಪೀತವಾಂಶ್ಚ ಮಾತ್ರಯಾ ಸ್ವಲ್ಪತ್ವೇನಾನ್ನಂ ಭೋಜ್ಯಃ| ಕಿಮ್ಭೂತಮನ್ನಮಾಹ-ದ್ರವೋಷ್ಣೇತ್ಯಾದಿ| ಅಸಙ್ಕರಮ್ ಅನಾನಾಜಾತೀಯಮ್|| ೩೦||
Adhikarana ಸ್ನೇಹಪೀತೇ ನಿಯಮಾಃ (೩೧) · Śloka ೩೧
ಉಷ್ಣೋದಕೋಪಚಾರೀ ಸ್ಯಾದ್ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಕ್ಷಪಾಶಯಃ| ವ್ಯಾಯಾಮವೇಗಸಂರೋಧಶೋಕವರ್ಷಹಿಮಾತಪಾನ್| ಪ್ರವಾತಯಾನಯಾನಾಧ್ವಭಾಷ್ಯಾತ್ಯಾಸನಸಂಸ್ಥಿತೀಃ| ನೀಚಾತ್ಯುಚ್ಚೋಪಧಾನಾಹಸ್ಸ್ವಪ್ನಧೂಮರಜಾಂಸಿ ಚ| ಯಾನ್ಯಹಾನಿ ಪಿಬೇತ್ತಾನಿ ತಾವನ್ತ್ಯನ್ಯಾನ್ಯಪಿ ತ್ಯಜೇತ್| ಸರ್ವಕರ್ಮಸ್ವಯಂ ಪ್ರಾಯೋ ವ್ಯಾಧಿಕ್ಷೀಣೇಷು ಚ ಕ್ರಮಃ| ಉಪಚಾರಸ್ತು ಶಮನೇ ಕಾರ್ಯಃ ಸ್ನೇಹೇ ವಿರಿಕ್ತವತ್||೩೧||
उष्णोदकोपचारी स्याद् ब्रह्मचारी क्षपाशयः| व्यायामवेगसंरोधशोकवर्षहिमातपान्| प्रवातयानयानाध्वभाष्यात्यासनसंस्थितीः| नीचात्युच्चोपधानाहस्स्वप्नधूमरजांसि च| यान्यहानि पिबेत्तानि तावन्त्यन्यान्यपि त्यजेत्| सर्वकर्मस्वयं प्रायो व्याधिक्षीणेषु च क्रमः| उपचारस्तु शमने कार्यः स्नेहे विरिक्तवत्||३१||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತಥಾ ಸ್ನೇಹಪ್ರಸಙ್ಗೇಷು ಪುರುಷ ಉಷ್ಣೋದಕೋಪಚಾರೀ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಕ್ಷಪಾಶಯಶ್ಚ ಸ್ಯಾತ್| ಕ್ಷಪಾಶಯಶಬ್ದೇನ ದಿವಾಸ್ವಪ್ನಸ್ಯ ರಾತ್ರಿಜಾಗರಣಸ್ಯ ಚ ಪ್ರತಿಷೇಧ ಉಕ್ತಃ| ತಥಾ ಪುರುಷೋ ಯಾನ್ಯಹಾನಿ ಸ್ನೇಹಂ ಪಿಬೇತ್ತಾನಿ ವ್ಯಾಯಾಮಾದೀಂಸ್ತ್ಯಜೇತ್| ಅನನ್ತರಮನ್ಯಾನಿ ಸ್ನೇಹರಹಿತಾನ್ಯಪಿ ತಾವನ್ತ್ಯೇವ ವ್ಯಾಯಾಮಾದೀಂಸ್ತ್ಯಜೇತ್| ಯಾವನ್ತಿ ಸ್ನೇಹಸ್ಯೋಪಯೋಗಃ| ನ ಕೇವಲಮಯಮುಷ್ಣೋದಕೋಪಚಾರಾದಿಕಃ ಕ್ರಮಃ ಸ್ನೇಹ ಏವ ಯೋಜ್ಯಃ| ಯಾವತ್ಸರ್ವಕರ್ಮಸು ಸ್ವೇದವಮನಾದಿಷು ವ್ಯಾಧಿಕ್ಷೀಣೇಷು ಚಾಯಮೇವ ಕ್ರಮಃ| ಶಮನೇ ಸ್ನೇಹೇ ವಿರಿಕ್ತವದುಪಚಾರಃ ಕಾರ್ಯಃ| ತತ್ರ ವಿರಿಕ್ತಸ್ಯ ಶಮನಸ್ನೇಹಸ್ಯ ಚ ಸದೃಶ ಉಪಚಾರಃ| ವಿರಿಕ್ತಸ್ಯ ಚ ಯದಧಿಕಂ ಕರ್ಮ ಪೇಯಾದಿ ತತ್ಸರ್ವಮಸ್ಮಿನ್ನಪಿ ಕಾರ್ಯಮ್|| ೩೧||
Adhikarana ಸ್ನೇಹಪಾನಾತ್ಪೂರ್ವಂ ದೀಪನೌಷಧಂ ದೇಯಮ್ (೩೨) · Śloka ೩೨
ಸ್ನೇಹಸ್ಯ ಪಾನಾತ್ ಪೂರ್ವಞ್ಚ ದಾತವ್ಯಂ ಮೃದು ಭೇಷಜಮ್| ಉತ್ತೇಜನಂ ಹುತಾಶಸ್ಯ ಕೋಷ್ಠಲಾಘವಕಾರಿ ಚ||೩೨||
स्नेहस्य पानात् पूर्वञ्च दातव्यं मृदु भेषजम्| उत्तेजनं हुताशस्य कोष्ठलाग़वकारि च||३२||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸರ್ವಸ್ಯ ಚ ಸ್ನೇಹಸ್ಯ ಪಾನಾತ್ಪೂರ್ವಂ ಹುತಾಶಸ್ಯಾಗ್ನೇರುತ್ತೇಜನಂ ಕೋಷ್ಠಲಾಘವಕಾರಿ ಚ ಮೃದು ಭೇಷಜಂ ದಾತವ್ಯಮ್|| ೩೨||
Adhikarana ಸ್ನೇಹಪಾನೇ ಕಾಲಮರ್ಯಾದಾ (೩೩) · Śloka ೩೩
ತ್ರ್ಯಹಮಚ್ಛಂ ಮೃದೌ ಕೋಷ್ಠೇ ಕ್ರೂರೇ ಸಪ್ತದಿನಂ ಪಿಬೇತ್| ಸಮ್ಯಕ್ಸ್ನಿಗ್ಧೋಽಥವಾ ಯಾವದತಃ ಸಾತ್ಮೀಭವೇತ್ಪರಮ್||೩೩||
त्र्यहमच्छं मृदौ कोष्ठे क्रूरे सप्तदिनं पिबेत्| सम्यक्स्निग्धोऽथवा यावदतः सात्मीभवेत्परम्||३३||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತತ್ರ ತ್ವಚ್ಛಂ ಸ್ನೇಹಂ ಮೃದೌ ಕೋಷ್ಠೇ ತ್ರ್ಯಹಂ ಪಿಬೇತ್| ತಮೇವಾಚ್ಛಂ ಕ್ರೂರೇ ಕೋಷ್ಠೇ ಸಪ್ತದಿನಂ ಪಿಬೇತ್| ಅಥವಾ ನೈಷ ನಿಯಮಃ| ಸಮ್ಯಕ್ ಸ್ನಿಗ್ಧಲಕ್ಷಣೋತ್ಪತ್ತಿರೇವ ನಿಯಮಃ| ಅತೋ ಯಥೋಕ್ತಾನ್ನಿಯಮಾತ್ ಪರಂ ಊರ್ಧ್ವಮಚ್ಛಃ ಸ್ನೇಹಃ ಪ್ರಯುಕ್ತಃ ಸಾತ್ಮೀಭವೇತ್| ನ ಶೋಧನಕಾರ್ಯಂ ಕರೋತೀತ್ಯರ್ಥಃ|| ೩೩||
Adhikarana ಸಾತ್ಮೀಭೂತಸ್ನೇಹಪ್ರಭಾವಃ (೩೪) · Śloka ೩೪
ಸಾತ್ಮೀಭೂತೋ ಹಿ ಕುರುತೇ ನ ಮಲಾನಾಮುದೀರಣಮ್||೩೪||
सात्मीभूतो हि कुरुते न मलानामुदीरणम्||३४||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಏತದೇವಾಚಷ್ಟೇ-ಸಾತ್ಮೀಭೂತ ಇತ್ಯಾದಿ|| ೩೪||
Adhikarana ಸ್ನೇಹಾತಿಯೋಗೇ ದೋಷಃ (೩೫) · Śloka ೩೫
ಅತಿಯೋಗೇನ ವಾ ವ್ಯಾಧೀನ್ ಯಥಾಮ್ಬ್ವೋಘೋಽತಿಯೋಜನಾತ್| ವಿಹತ್ಯ ಸೇತುಂ ಮೃತ್ಕೋಷ್ಠಾತ್ ಸ್ರವತಿ ಕ್ಷಪಯನ್ ಮೃದಮ್| ಸ್ನೇಹೋಽಪ್ಯಗ್ನಿಂ ತಥಾ ಹತ್ವಾ ಸ್ರವತಿ ಕ್ಷಪಯಂಸ್ತನುಮ್||೩೫||
अतियोगेन वा व्याधीन् यथाम्ब्वोग़ोऽतियोजनात्| विहत्य सेतुं मृत्कोष्ठात् स्रवति क्षपयन् मृदम्| स्नेहोऽप्यग्निं तथा हत्वा स्रवति क्षपयंस्तनुम्||३५||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅಥವಾ ಶೋಧನಕಾರ್ಯಂ ಕುರ್ವನ್ನಪ್ಯತಿಯೋಗೇನ ದೇಹನಾಶರೂಪಾನ್ ವ್ಯಾಧೀನ್ ಕುರುತೇ| ತತ್ರ ದೃಷ್ಟಾನ್ತೋ ಯಥಾ ಅಮ್ಬ್ವೋಘೋ ವಾರಿವೇಗೋಽತಿಯೋಜನಾತ್ ಸೇತುಂ ನಿಹತ್ಯ ಮೃತ್ಕೋಷ್ಠೈಕದೇಶಾತ್ ಸ್ರವತಿ| ಸ್ರವಂಶ್ಚ ಮೃದಂ ಕ್ಷಪಯೇತ್| ತದ್ವತ್ ಸ್ನೇಹೋಽಪಿ ಸೇತುಸಂಸ್ಥಾನಮಗ್ನಿಂ ಹತ್ವಾ ದೇಹಕೋಷ್ಠಾತ್ ಸ್ರವನ್ಮೃತ್ಸಂಸ್ಥಾನಾಂ ತನುಂ ಕ್ಷಪಯೇತ್|| ೩೫||
Adhikarana ಸಮ್ಯಕ್ಸ್ನಿಗ್ಧಾಸ್ನಿಗ್ಧಲಕ್ಷಣಮ್ (೩೬) · Śloka ೩೬
ವಾತಾನುಲೋಮ್ಯಂ ದೀಪ್ತೋಽಗ್ನಿರ್ವರ್ಚಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಮಸಂಹತಮ್| ಮೃದುಸ್ನಿಗ್ಧಾಙ್ಗತಾಗ್ಲಾನಿ ಸ್ನೇಹೋದ್ವೇಗೋಽಥ ಲಾಘವಮ್| ವಿಮಲೇನ್ದ್ರಿಯತಾ ಸಮ್ಯಕ್ ಸ್ನಿಗ್ಧೇ ರೂಕ್ಷೇ ವಿಪರ್ಯಯಃ||೩೬||
वातानुलोम्यं दीप्तोऽग्निर्वर्चः स्निग्धमसंहतम्| मृदुस्निग्धाङ्गताग्लानि स्नेहोद्वेगोऽथ लाग़वम्| विमलेन्द्रियता सम्यक् स्निग्धे रूक्षे विपर्ययः||३६||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸಮ್ಯಕ್ ಸ್ನಿಗ್ಧೇ ಪುರುಷೇ ವಾತಾನುಲೋಮ್ಯಾದಿಲಕ್ಷಣಂ ಭವತಿ| ವರ್ಚಃ ಪುರೀಷಮ್| ಸ್ನಿಗ್ಧಮಸಂಹತಂ ಶಿಥಿಲಂ ಚ| ವಿಮಲೇನ್ದ್ರಿಯತಾನ್ತಂ ಸಮ್ಯಕ್ ಸ್ನಿಗ್ಧಲಕ್ಷಣಮ್| ರೂಕ್ಷೇ ಪುನರಸ್ನಿಗ್ಧೇ ಯಥೋಕ್ತೇಭ್ಯೋ ಲಕ್ಷಣೇಭ್ಯೋ ಯಥಾಸ್ವಂ ವೈಪರೀತ್ಯಮಿತಿ ಸ್ನೇಹಾಯೋಗಲಕ್ಷಣಮ್|| ೩೬||
Adhikarana ಅತಿಸ್ನಿಗ್ಧಲಕ್ಷಣಾನಿ (೩೭) · Śloka ೩೭
ಪಾಣ್ಡ್ವಾಮಯಾಙ್ಗಸದನಘ್ರಾಣವಕ್ತ್ರಗುದಸ್ರವಾಃ| ಗುದದಾಹಾರುಚಿಶ್ಛರ್ದಿಮೂರ್ಚ್ಛಾತೃಷ್ಣಾಪ್ರವಾಹಿಕಾಃ| ಶುಕ್ತೋದ್ಗಾರಭ್ರಮಶ್ವಾಸಕಾಸಾಃ ಸ್ನೇಹಾತಿಸೇವನಾತ್||೩೭||
पाण्ड्वामयाङ्गसदनग़्राणवक्त्रगुदस्रवाः| गुददाहारुचिश्छर्दिमूर्च्छातृष्णाप्रवाहिकाः| शुक्तोद्गारभ्रमश्वासकासाः स्नेहातिसेवनात्||३७||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸ್ನೇಹಸ್ಯಾತಿಸೇವನಾತ್ ಪಾಣ್ಡ್ವಾಮಯಾದ್ಯುದ್ಭವಃ| ಸ್ರವಶಬ್ದಸ್ಯ ಘ್ರಾಣಾದಿನಾ ಸಮಾಸಃ| ಪ್ರವಾಹಿಕಾ ನಿಸ್ತಾನಿಕಾ| ಶುಕ್ತೋದ್ಗಾರೋ ವಿದಗ್ಧಾಮ್ಲೋದ್ಗಾರಃ| ಇತಿ ಸ್ನೇಹಾತಿಯೋಗಲಕ್ಷಣಮ್|| ೩೭||
Adhikarana ಮಿಥ್ಯಾಸ್ನಿಗ್ಧಲಕ್ಷಣಮ್ (೩೮) · Śloka ೩೮
ಅಮಾತ್ರಯಾಽಹಿತೋಽಕಾಲೇ ಮಿಥ್ಯಾಹಾರವಿಹಾರತಃ| ಸ್ನೇಹಃ ಕರೋತಿ ಶೋಫಾರ್ಶಸ್ತನ್ದ್ರಾನಿದ್ರಾವಿಸಂಜ್ಞತಾಃ| ಕಣ್ಡೂಕುಷ್ಠಜ್ವರೋತ್ಕ್ಲೇಶಶೂಲಾನಾಹಬಲಕ್ಷಯಾನ್| ಜಠರೇನ್ದ್ರಿಯದೌರ್ಬಲ್ಯಜಾಡ್ಯಾಮಸ್ತಮ್ಭವಾಗ್ಗ್ರಹಾನ್| ತಾಂಸ್ತಾನ್ಸ್ವದೋಷಹೇತೂತ್ಥಾನ್ಪಾಣ್ಡ್ವಾದೀಂಶ್ಚಾತಿಯೋಜನಾತ್||೩೮||
अमात्रयाऽहितोऽकाले मिथ्याहारविहारतः| स्नेहः करोति शोफार्शस्तन्द्रानिद्राविसंज्ञताः| कण्डूकुष्ठज्वरोत्क्लेशशूलानाहबलक्षयान्| जठरेन्द्रियदौर्बल्यजाड्यामस्तम्भवाग्ग्रहान्| तांस्तान्स्वदोषहेतूत्थान्पाण्ड्वादींश्चातियोजनात्||३८||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸರ್ವಸ್ಯ ಸ್ನೇಹೋ ದೋಷಾನಪೇಕ್ಷಯಾ ಮಾತ್ರಯಾ ಅಪ್ಥ್ಯಶ್ಚಾಕಾಲೇ ಚ ಯುಕ್ತಸ್ತಥಾ ಮಿಥ್ಯಾಹಾರವಿಹಾರತಶ್ಚ ಹೇತೋಃ ಸ್ನೇಹಃ ಶೋಫಾದೀನ್ ಕರೋತಿ| ತಾಂಸ್ತಾಂಶ್ಚ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಾನಪಚಾರಾನುಗುಣ್ಯೇನ ವಾತಾದಿದೋಷಕಾರಣಜಾನ್ ವ್ಯಾಧೀನ್ ಕರೋತಿ| ಉತ್ಕ್ಲೇಶೋ ದೋಷಾದೀನಾಂ ವಿಕಾರಃ|| ೩೮||
Adhikarana ಸ್ನೇಹವ್ಯಾಪದಿ ಸಾಧನಮ್ (೩೯) · Śloka ೩೯
ಕ್ಷುತ್ತೃಷ್ಣೋಲ್ಲೇಖನಸ್ವೇದರೂಕ್ಷಪಾನ್ನಭೇಷಜಮ್| ತಕ್ರಾರಿಷ್ಟಖಲೋದ್ದಾಲಯವಶ್ಯಾಮಾಕಕೋದ್ರವಾಃ| ಪಿಪ್ಪಲೀತ್ರಿಫಲಾಕ್ಷೌದ್ರಪಥ್ಯಾಗೋಮೂತ್ರಗುಗ್ಗುಲು| ಯಥಾಸ್ವಂ ಪ್ರತಿರೋಗಂ ಚ ಸ್ನೇಹವ್ಯಾಪದಿ ಸಾಧನಮ್||೩೯||
क्षुत्तृष्णोल्लेख़नस्वेदरूक्षपान्नभेषजम्| तक्रारिष्टख़लोद्दालयवश्यामाककोद्रवाः| पिप्पलीत्रिफलाक्षौद्रपथ्यागोमूत्रगुग्गुलु| यथास्वं प्रतिरोगं च स्नेहव्यापदि साधनम्||३९||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅಸ್ಯಾಂ ಚ ಶೋಫಾದಿಕಾಯಾಂ ಸ್ನೇಹವ್ಯಾಪದಿ ಕ್ಷುತ್ತೃಡಾದಿಸಾಧನಂ ಚಿಕಿತ್ಸಾ| ಉಲ್ಲೇಖನಂ ವಮನಮ್| ರೂಕ್ಷಶಬ್ದಸ್ಯ ಪಾನಾದಿತ್ರಯೇಣ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ಉದ್ದಾಲಃ ಶಾಲಿವಿಶೇಷಃ| ತಥಾ ಯದ್ದೋಷಾನುಗುಣ್ಯೇನ ಪ್ರತಿರೋಗಂ ಯದ್ಯಸ್ಮಿನ್ ರೋಗೇ ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯೋಕ್ತಂ ತದಪಿ ಸಾಧನಮ್|| ೩೯||
Adhikarana ವಿರೂಕ್ಷಣಸ್ಯ ಸಮ್ಯಕ್ಕೃತಾತಿಕೃತಲಕ್ಷಣಮ್ (೪೦) · Śloka ೪೦
ವಿರೂಕ್ಷಣೇ ಲಙ್ಘನವತ್ ಕೃತಾತಿಕೃತಲಕ್ಷಣಮ್||೪೦||
विरूक्षणे लङ्ग़नवत् कृतातिकृतलक्षणम्||४०||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸ್ನೇಹವ್ಯಾಪತ್ಸಾಧನಸ್ಯ ವಿರೂಕ್ಷಣಸ್ವಭಾವತ್ವಾತ್ ಪ್ರಸಙ್ಗೇನ ವಿರೂಕ್ಷಣಸ್ಯ ಸಮ್ಯಕ್ಕೃತಾತಿಕೃತಲಕ್ಷಣಮುಚ್ಯತೇ| ಯತ್ ಲಙ್ಘನಸ್ಯ ಸಮ್ಯಕ್ಕೃತಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಂ ತದ್ವಿರೂಕ್ಷಣಸ್ಯಾಪಿ| ಏವಮತಿಕೃತಲಕ್ಷಣಂ ಲಙ್ಘನವದ್ ಜ್ಞೇಯಮ್| ವಿರೂಕ್ಷಣಾಯೋಗಲಕ್ಷಣಂ ತು ಸ್ನೇಹಾಯೋಗಲಕ್ಷಣೈರೇವೋಕ್ತಮ್|
Adhikarana ಪಿತ್ತಪ್ರಕೃತೇಃ ಸ್ನೇಹೇನಾತಿತೀಕ್ಷ್ಣೀಭೂತಾ- ನಿಲತೃಷ್ಣಾಯಾಮುಪಚಾರಃ (೪೧) · Śloka ೪೧
ಸ್ನೇಹೇನ ಪೈತ್ತಿಕಸ್ಯಾಗ್ನಿರ್ಯದಾ ತೀವ್ರತರೀಕೃತಃ| ಸ್ನೇಹಮಾಶು ಜರಾಂ ನೀತ್ವಾ ಪುನರೋಜೋಽಭಿತಶ್ಚರನ್| ಉದೀರಯೇತ್ ಸೋಪಸರ್ಗಾಂ ಪಿಪಾಸಾಮಸ್ಯ ಬಾಧಿಕಾಮ್| ಸೋಽಸೂಂಸ್ತ್ಯಜೇದ್ಯದ್ಯುದಕಂ ನ ಪಿಬೇದಾಶು ಶೀತಲಮ್| ಶೀತಸೇಕಾವಗಾಹಾನ್ ವಾ ತತ್ತೃಷ್ಣಾಪೀಡಿತೋ ಭಜೇತ್| ಸ್ನೇಹಾಗ್ನಿನಾ ದಹ್ಯಮಾನಃ ಸ್ವವಿಷೇಣೈವ ಪನ್ನಗಃ||೪೧||
स्नेहेन पैत्तिकस्याग्निर्यदा तीव्रतरीकृतः| स्नेहमाशु जरां नीत्वा पुनरोजोऽभितश्चरन्| उदीरयेत् सोपसर्गां पिपासामस्य बाधिकाम्| सोऽसूंस्त्यजेद्यद्युदकं न पिबेदाशु शीतलम्| शीतसेकावगाहान् वा तत्तृष्णापीडितो भजेत्| स्नेहाग्निना दह्यमानः स्वविषेणैव पन्नगः||४१||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಪೈತ್ತಿಕಸ್ಯ ಪಿತ್ತಪ್ರಕೃತೇಃ ಪುರುಷಸ್ಯ ಯದಾ ಸ್ನೇಹೇನಾಗ್ನಿಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣತರೀಕೃತೋ ಭವತಿ ತದಾ ಸೋಽಗ್ನಿರಾಶು ಸ್ನೇಹಂ ಜರಾಂ ನೀತ್ವಾ ಪುನರೋಜಸಶ್ಚಾಭಿಮುಖ್ಯೇನ ಚರನ್ ತೀಕ್ಷ್ಣತ್ವಾದಸ್ಯ ಹಿ ಪೈತ್ತಿಕಸ್ಯ ಸೋಪಸರ್ಗಾಂ ಸಜ್ವರಾದಿಮಹಾರೋಗಾಂ ಬಾಧಿಕಾಂ ಪ್ರಾಣನಾಶಿನೀಂ ಪಿಪಾಸಾಂ ತೃಷಮುದೀರಯೇತ್| ಸ ಚ ತಥಾವಿಧಃ ಪುರುಷಸ್ತಥಾವಿಧಯಾ ಪಿಪಾಸಯಾಸೂನ್ ಪ್ರಾಣಾಂಸ್ತ್ಯಜೇತ್ ಯದ್ಯುದಕಂ ಶೀತಲಂ ನ ಪಿಬೇತ್| ತಥಾವಿಧಸ್ತೃಷ್ಣಾಪೀಡಿತಃ ಶೀತಸೇಕಾದೀನ್ನಭಜೇದ್ಯದಿ ತದಾಸೂಂಸ್ತ್ಯಜೇತ್| ಕಿಮ್ಭೂತಸ್ತೃಷ್ಣಾಪೀಡಿತ ಆಹ-ಸ್ನೇಹಾಗ್ನಿನಾ ದಹ್ಯಮಾನಃ| ಅತ್ರ ದೃಷ್ಟಾನ್ತೋ ಯಥಾ ಸ್ವವಿಶೇಷಾಭಿವೃದ್ಧೇನ ಪನ್ನಗೋ ಭಸ್ಮಸಾತ್ ಕ್ರಿಯತೇ, ತದ್ವತ್ ಸ್ನೇಹಾಗ್ನಿನಾ ಪುರುಷಃ|| ೪೧||
Adhikarana ಪಿತ್ತಪ್ರಕೃತೇಃ ಸ್ನೇಹೇಽಜೀರ್ಣೇ ತೀವ್ರತೃಷ್ಣಾಯಾಂ ಚೋಪಚಾರಃಕಫಾನಿಲಪ್ರಕೃತೇಃ ಸಮಪ್ರಕೃತೇಶ್ಚ ತೃಷ್ಣಾಯಾಮುಪಚಾರಃ (೪೨) · Śloka ೪೨
ಅಜೀರ್ಣೇ ಬಲವತ್ಯಾ ತು ಶೀತೈರ್ದಿಹ್ಯಾಚ್ಛಿರೋಮುಖಮ್| ಛರ್ದಯೇತ್ತದಶಾನ್ತೌ ಚ ಪೀತ್ವಾ ಶೀತೋದಕಂ ಪುನಃ| ರೂಕ್ಷಾನ್ನಮುಲ್ಲಿಖೇದ್ ಭುಕ್ತ್ವಾ ತಾದೃಶ್ಯಾಂ ತು ಕಫಾನಿಲೇ| ಸಮದೋಷಶ್ಚ ನಿಃಶೇಷಂ ಸ್ನೇಹಮುಷ್ಣಾಮ್ಬುನೋದ್ಧರೇತ್| ತತೋ ದೋಷಾದಿಬಲತಃ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಞ್ಚ ವಿಧಿಂ ಶ್ರಯೇತ್||೪೨||
अजीर्णे बलवत्या तु शीतैर्दिह्याच्छिरोमुख़म्| छर्दयेत्तदशान्तौ च पीत्वा शीतोदकं पुनः| रूक्षान्नमुल्लिख़ेद् भुक्त्वा तादृश्यां तु कफानिले| समदोषश्च निःशेषं स्नेहमुष्णाम्बुनोद्धरेत्| ततो दोषादिबलतः पूर्वोक्तञ्च विधिं श्रयेत्||४२||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸ್ನೇಹೇ ತ್ವಜೀರ್ಣೇ ಬಲವತ್ಯಾಂ ತೃಷಿ ಪೈತ್ತಿಕಸ್ಯ ಶೀತೈರೌಷಧೈಃ ಶಿರೋಮುಖಂ ದಿಹ್ಯಾತ್| ತಂ ಚಾಜೀರ್ಣಂ ಸ್ನೇಹಂ ಛರ್ದಯೇತ್| ಏವಮಪಿ ತಸ್ಯಾಸ್ತೃಷೋಽಶಾನ್ತೌ ಸ್ನೇಹೇ ಛರ್ದಿತೇಽಪಿ ಶೀತೋದಕಂ ಪೀತ್ವಾ ರೂಕ್ಷಾನ್ನಂ ಚ ಭುಕ್ತ್ವಾ ಪುನರುಲ್ಲಿಖೇತ್| ಛರ್ದಯೇದಿತಿ ಪೈತ್ತಿಕಸ್ಯ ತೃಟ್ಸಾಧನಮ್| ಕಫಾನಿಲೇ ಪುನಸ್ತಾದೃಶ್ಯಾಮತಿಮಾತ್ರಾಯಾಂ ತೃಷ್ಯುಷ್ಣಾಮ್ಬುನಾ ನಿಃಶೇಷಂ ಸ್ನೇಹಮುದ್ಧರೇತ್ ವಮೇದಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಸಮದೋಷಶ್ಚ ತಥೈವ ವಮೇತ್ ತತಃ ಸ್ನೇಹೇ ವಾನ್ತೇ ದೋಷದೂಷ್ಯಾದಿಬಲಾಪೇಕ್ಷಯಾ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಂ ಲಾಘವೇ ಜಾತೇ ಸತ್ಯನ್ನಾದಿಂ ವಿಧಿಂ ಚರೇತ್|| ೪೨||
Adhikarana ಪಿತ್ತೇ ಸರ್ಪಿಃಪಾನನಿರ್ಣಯಃ (೪೩) · Śloka ೪೩
ನ ಸರ್ಪಿಃ ಕೇವಲಂ ಪಿತ್ತೇ ಪೇಯಂ ಸಾಮೇ ವಿಶೇಷತಃ| ಸರ್ವಂ ಹ್ಯನುರುಜಂ ದೇಹಂ ಹತ್ವಾ ಸಂಜ್ಞಾ ಚ ಮಾರಯೇತ್||೪೩||
न सर्पिः केवलं पित्ते पेयं सामे विशेषतः| सर्वं ह्यनुरुजं देहं हत्वा संज्ञा च मारयेत्||४३||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸ್ನೇಹನಿರ್ಣಯಪ್ರಸಙ್ಗೇನಾಹ-ಸರ್ಪಿರಿತ್ಯಾದಿ| ಪಿತ್ತೇ ತು ಕೇವಲೇ ಕೇವಲಮಚ್ಛಂ ಸರ್ಪಿರ್ನ ಪೇಯಮ್| ಸಾಮೇ ತು ಪಿತ್ತೇ ವಿಶೇಷತಃ ಕೇವಲಃ ನ ಪೇಯಮ್| ಕುತಃ ? ಯಥಾಸಙ್ಖ್ಯೇನ ಹೇತುದ್ವಯಮುಚ್ಯತೇ| ಕೇವಲಂ ಪಿತ್ತೇ ಸರ್ಪಿಷಿ ಪೀತೇ ಪಿತ್ತಂ ಸ್ನೇಹಸಹಾಯಂ ಸತ್ ಸರ್ವಂ ದೇಹಮನುವ್ರಜೇತ್ ತತಶ್ಚಾಧಿಕಂ ರೋಗಸ-ಮೀರಣಾ| ಸಾಮೇ ಪಿತ್ತೇ ಪೀತಂ ಸಾಮಂ ಸ್ನೇಹಸಹಾಯಂ ಪಿತ್ತಂ ಸ್ರೋತಃ-ಪಿಧಾನೇನ ಸಂಜ್ಞಾಂ ಹತ್ವಾ ಮಾರಯೇತ್| ಇದಂ ಚ ಶೋಧ್ಯಪಿತ್ತಾಶಯಂ ಪಿತ್ತಘ್ನಾಸ್ತ ಇತಿ ಶಮನೀಯಮ್| ತೇನ ಗ್ರನ್ಥವಿರೋಧೋ ನ ಭವತಿ| ಪಿತ್ತೇ ಕೇವಲಮಿಷ್ಯತ ಇತ್ಯೇತಚ್ಚೋಪಪನ್ನಂ ಭವತಿ| ಚಶಬ್ದೋ ಹೇತುಸಮುಚ್ಚಯೇ|| ೪೩||
Adhikarana ಸ್ನೇಹನಾನನ್ತರಂ ವಿರೇಕವಮನಸೇವನವಿಧಿಃ (೪೪) · Śloka ೪೪
ಸ್ನಿಗ್ಧದ್ರವೋಷ್ಣಧನ್ವೋತ್ಥರಸಭುಕ್ಸ್ವೇದಮಾಚರೇತ್| ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ತ್ರ್ಯಹಂ ಸ್ಥಿತಃ ಕುರ್ಯಾದ್ವಿರೇಕಂ ವಮನಂ ಪುನಃ| ಏಕಾಹಂ ದಿನಮನ್ಯಚ್ಚ ಕಫಮುತ್ಕ್ಲೇಶ್ಯ ತತ್ಕರೈಃ| ತಿಲಮಾಷದಧಿಕ್ಷೀರಗುಡಮತ್ಸ್ಯರಸಾದಿಭಿಃ||೪೪||
स्निग्धद्रवोष्णधन्वोत्थरसभुक्स्वेदमाचरेत्| स्निग्धस्त्र्यहं स्थितः कुर्याद्विरेकं वमनं पुनः| एकाहं दिनमन्यच्च कफमुत्क्लेश्य तत्करैः| तिलमाषदधिक्षीरगुडमत्स्यरसादिभिः||४४||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಏವಮನನ್ತರೇಣ ಪ್ರಕಾರೇಣ ಸ್ನಿಗ್ಧಃ ಸನ್ ಯದಾ ವಮನೇನ ವಿನಾ ವಿರೇಕಮೇವ ಕಾರಣವಶೇನ ಕರೋತಿ ತದಾಽಭ್ಯಕ್ತಸ್ನೇಹಃ ಸನ್ ತ್ರ್ಯಹಂ ಸ್ಥಿತೋ ವಿರೇಕಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಕಿಮ್ಭೂತಃ ಕಿಂ ಕುರ್ವನ್ ತ್ರ್ಯಹಂ ಸ್ಥಿತಃ| ಸ್ನಿಗ್ಧಾದಿಗುಣಯುಕ್ತಮಾಂಸರಸಭುಕ್ ತಥಾ ಸ್ವೇದಮಾಚರನ್ ಯದಾ ತು ಸ್ನೇಹಾದನನ್ತರಂ ವಮನಮೇವೋಪಯುಙ್ಕ್ತೇ| ತದಾ ಸ್ನಿಗ್ಧಃ ಸನ್ ದ್ವ್ಯಹಂ ಸ್ಥಿತೋ ವಮನಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಕಥಂ ದ್ವ್ಯಹಂ ಸ್ಥಿತಃ| ಏಕಾಹಮನೇನೈವ ಪ್ರಕಾರೇಣ ಸ್ನಿಗ್ಧದ್ರವೋಷ್ಣಧನ್ವೋತ್ಥರಸಭುಕ್ ಸ್ವೇದಮಾಚರನ್ ಸ್ಥಿತಃ| ಅನ್ಯಚ್ಚ ದ್ವಿತೀಯಂ ದಿನಂ ಕಫಮುತ್ಕ್ಲೇಶ್ಯ ಸ್ಥಿತಃ ಕೇನೋತ್ಕ್ಲೇಶ್ಯ ತತ್ಕರೈಃ ಕಫಕರೈಃ| ಕೈರಿತ್ಯಾಹ-ತಿಲೇತ್ಯಾದಿಭಿಃ|| ೪೪||
Adhikarana ಮಾಂಸಲಾದಿಷು ಸ್ನೇಹನಾತ್ಪೂರ್ವಂ ರೂಕ್ಷಣಮ್ (೪೫) · Śloka ೪೫
ಮಾಂಸಲಾ ಮೇದುರಾ ಭೂರಿಶ್ಲೇಷ್ಮಾಣೋ ವಿಷಮಾಗ್ನಯಃ| ಸ್ನೇಹೋಚಿತಾಶ್ಚ ಯೇ ಸ್ನೇಹ್ಯಾಸ್ತಾನ್ ಪೂರ್ವಂ ರೂಕ್ಷಯೇತ್ತತಃ| ಸಂಸ್ನೇಹ್ಯ ಶೋಧಯೇದೇವಂ ಸ್ನೇಹವ್ಯಾಪನ್ನ ಜಾಯತೇ| ಅಲಂ ಮಲಾನೀರಯಿತುಂ ಸ್ನೇಹಶ್ಚಾಸಾತ್ಮ್ಯತಾಂ ಗತಃ||೪೫||
मांसला मेदुरा भूरिश्लेष्माणो विषमाग्नयः| स्नेहोचिताश्च ये स्नेह्यास्तान् पूर्वं रूक्षयेत्ततः| संस्नेह्य शोधयेदेवं स्नेहव्यापन्न जायते| अलं मलानीरयितुं स्नेहश्चासात्म्यतां गतः||४५||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಮಾಂಸಲತ್ವಾದಿಯುಕ್ತಾಃ ಪುರುಷಾ ಯೇ ಶೋಧ್ಯತ್ವೇನ ಸ್ನೇಹ್ಯಾಃ ತಾನ್ ಸ್ನೇಹಾತ್ ಪೂರ್ವಂ ರೂಕ್ಷಯೇತ್| ತತೋ ರೂಕ್ಷಯಿತ್ವಾಽನನ್ತರಂ ಚ ಸಂಸ್ನೇಹ್ಯ ಶೋಧಯೇತ್| ಕಿಮೇವಂ ಸತಿ ಭವತಿ| ಇದಂ ಭವತಿ-ಮಾಂಸಲಾದೀನಾಂ ಸ್ನೇಹಸ್ಯ ಸದೃಶತ್ವಾದ್ಯಾ ಸ್ನೇಹವ್ಯಾಪದಾಶಙ್ಕ್ಯತೇ ಸಾ ನ ಜಾಯತೇ| ತಥಾ ರೂಕ್ಷಸ್ಯ ಸ್ನೇಹಃ ಪ್ರಯುಕ್ತಃ ಅಸಾತ್ಮ್ಯತ್ವಾನ್ಮಲಾನೀರಯಿತುಂ ಶೋಧಯಿತುಮಲಂ ಪರ್ಯಾಪ್ತೋ ಭವತೀತಿ ಫಲದ್ವಯಮ್|| ೪೫||
Adhikarana ಸದ್ಯಃ ಸ್ನೇಹನಯೋಗಾಸ್ತದರ್ಹಾಶ್ಚ (೪೬) · Śloka ೪೬
ಬಾಲವೃದ್ಧಾದಿಷು ಸ್ನೇಹಪರಿಹಾರಾಸಹಿಷ್ಣುಷು| ಯೋಗಾನಿಮಾನನುದ್ವೇಗಾನ್ ಸದ್ಯಃ ಸ್ನೇಹಾನ್ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್| ಪ್ರಭೂತಮಾಂಸನಿಷ್ಕ್ವಾಥಾನ್ ಜಾಙ್ಗಲಾನೂಪಜಾನ್ ರಸಾನ್| ಸ್ನೇಹಭೃಷ್ಟೇಷು ವಾ ತೇಷು ಯವಾಗೂಂ ವಾಽತಿಸಂಹತಾಮ್| ತಿಲಚೂರ್ಣಂ ಚ ಸಸ್ನೇಹಂ ಫಾಣಿತಂ ಕೃಸರಂ ತಥಾ| ತಿಲಕಾಮ್ಬಲಿಕಂ ಭೂರಿಸ್ನೇಹಂ ಸರ್ಪಿಷ್ಮತೀಮಪಿ| ಪೇಯಾಂ ಸುಖೋಷ್ಣಾಂ ಕ್ಷೈರೇಯೀಂ ಪಾತ್ರೇ ವಾ ಸಸಿತಾಘೃತೇ| ಸರ್ಪಿರ್ಲವಣಯುಕ್ತಂ ವಾ ಸದ್ಯಃ ದುಗ್ಧಂ ತಥಾ ಪಯಃ| ಪೇಯಾಂ ಚ ಪಞ್ಚಪ್ರಸೃತಾಂ ಸ್ನೇಹೈಸ್ತಣ್ಡುಲಪಞ್ಚಮೈಃ| ಪಾಯಸಂ ಮಾಷಮಿಶ್ರಂ ಚ ಬಹುಸ್ನೇಹಸಮಾಯುತಮ್| ತೈಲಶುಣ್ಠೀಗುಡರಸಂ ಜೀರ್ಣೇ ಮಾಂಸರಸಾಶಿನಃ| ಸ್ನೇಹಂ ವೈಕಂ ಸುರಾಽಚ್ಛೇನ ದಧ್ನೋ ವಾ ಸಗುಡಂ ಸರಮ್| ವಸಾಂ ವರಾಹಜಾಂ ಸರ್ಪಿಃ ಪಿಪ್ಪಲೀಂ ಲವಣಂ ತಿಲಾನ್| ಪಿಪ್ಪಲೀಂ ಲವಣಂ ಸ್ನೇಹಾಂಶ್ಚತುರೋ ದಧಿಮಸ್ತುಕಮ್| ದಧ್ನಾ ಸಿದ್ಧಂ ವ್ಯೋಷಗರ್ಭಂ ಧಾತ್ರೀದ್ರಾಕ್ಷಾರಸೇ ಘೃತಮ್| ಯವಕೋಲಕುಲತ್ಥಾಮ್ಬುಕ್ಷಾರಕ್ಷೀರಸುರಾದಧಿ| ಘೃತಂ ಚ ಸಿದ್ಧಂ ತುಲ್ಯಾಂಶಂ ಸದ್ಯಃ ಸ್ನೇಹನಮುತ್ತಮಮ್| ಸಿದ್ಧಾಂಶ್ಚ ಚತುರಃ ಸ್ನೇಹಾನ್ ಬದರತ್ರಿಫಲಾರಸೈಃ| ಯೋನಿಶುಕ್ರಾಮಯಹರಾನ್ ಸದ್ಯಃ ಸ್ನೇಹಾನ್ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್| ಲವಣೋಪಹಿತಾಃ ಸ್ನೇಹಾಃ ಸ್ನೇಹಯನ್ತ್ಯಚಿರಾನ್ನರಮ್| ತದ್ಧಿ ವಿಷ್ಯನ್ದ್ಯರೂಕ್ಷಂ ಚ ಸೂಕ್ಷ್ಮಮುಷ್ಣಂ ವ್ಯವಾಯಿ ಚ||೪೬||
बालवृद्धादिषु स्नेहपरिहारासहिष्णुषु| योगानिमाननुद्वेगान् सद्यः स्नेहान् प्रयोजयेत्| प्रभूतमांसनिष्क्वाथान् जाङ्गलानूपजान् रसान्| स्नेहभृष्टेषु वा तेषु यवागूं वाऽतिसंहताम्| तिलचूर्णं च सस्नेहं फाणितं कृसरं तथा| तिलकाम्बलिकं भूरिस्नेहं सर्पिष्मतीमपि| पेयां सुख़ोष्णां क्षैरेयीं पात्रे वा ससिताघृते| सर्पिर्लवणयुक्तं वा सद्यः दुग्धं तथा पयः| पेयां च पञ्चप्रसृतां स्नेहैस्तण्डुलपञ्चमैः| पायसं माषमिश्रं च बहुस्नेहसमायुतम्| तैलशुण्ठीगुडरसं जीर्णे मांसरसाशिनः| स्नेहं वैकं सुराऽच्छेन दध्नो वा सगुडं सरम्| वसां वराहजां सर्पिः पिप्पलीं लवणं तिलान्| पिप्पलीं लवणं स्नेहांश्चतुरो दधिमस्तुकम्| दध्ना सिद्धं व्योषगर्भं धात्रीद्राक्षारसे घृतम्| यवकोलकुलत्थाम्बुक्षारक्षीरसुरादधि| घृतं च सिद्धं तुल्यांशं सद्यः स्नेहनमुत्तमम्| सिद्धांश्च चतुरः स्नेहान् बदरत्रिफलारसैः| योनिशुक्रामयहरान् सद्यः स्नेहान् प्रयोजयेत्| लवणोपहिताः स्नेहाः स्नेहयन्त्यचिरान्नरम्| तद्धि विष्यन्द्यरूक्षं च सूक्ष्ममुष्णं व्यवायि च||४६||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತತ್ರ ಬಾಲವೃದ್ಧಾದಿಷು ಪೂರ್ವಂ ಬೃಂಹಣಸ್ನೇಹವಿಷಯಪಠಿತೇಶು ತಥಾ ಯೇ ಸ್ನೇಹೇ ಪ್ರಯುಜ್ಯಮಾನೇ ವರ್ಜ್ಯಪರಿಹಾರಂ ಕರ್ತುಂ ನ ಶಕ್ನುವನ್ತಿ ತೇಷು ಚ ಸದ್ಯಃ ಸ್ನೇಹಾಖ್ಯಾನ್ ಯೋಗಾನ್ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್| ಕೇ ತ ಇತ್ಯಾಹ-ಪ್ರಭುತೇತ್ಯಾದಿ| ಜಾಙ್ಗಲಸತ್ತ್ವಜಾನಾನೂಪಸತ್ತ್ವಜಾಂಶ್ಚ ಮಾಂಸರಸಾನ್ಯಥಾಯೋಗ್ಯಮ್| ಕಿಮ್ಭೂತಾನ್ ಪ್ರಭೂತಮಾಂಸನಿಷ್ಕ್ವಾಥಾನ್| ಅಥವಾ ತೇಷ್ವನನ್ತರೋಕ್ತೇಷು ರಸೇಷು ಸ್ನೇಹೇನ ಘೃತಾದಿನಾ ಭೃಷ್ಟೇಷು ಸತ್ಸ್ವಧಿಕರಣಭೂತೇಷು ತೇಷು ಯವಾಗೂಂ ಸಿದ್ಧಾಮ್| ಕಿಮ್ಭೂತಾಂ ನಾತಿಸಂಹತಾಂ ನಾತಿಘನಾಮ್| ತಥಾ ಸಸ್ನೇಹಫಾಣಿತಸ್ತಿಲಚೂರ್ಣಃ| ಫಾಣಿತಃ ಕ್ಷುದ್ರಗುಡಃ| ತಥಾ ಕೃಸರಃ ತಿಲಮಿಶ್ರಾ ವಿಲೇಪೀ| ತಥೇತಿ ಸಸ್ನೇಹಫಾಣಿತೇತ್ಯರ್ಥಃ| ತಥೋಕ್ತಲಕ್ಷಣಮ್| ಕಾಮ್ಬಲಿಕಂ ತಿಲಕೃತಂ ಯದ್ ಭೂರಿಸ್ನೇಹಮ್| ಕ್ಷೈರೇಯೀಂ ವಾ ಪೇಯಾಂ ಸರ್ಪಿಷ್ಮತೀಂ ಸಘೃತಾಂ ಸುಖೋಷ್ಣಾಂ ಚ| ಅಪೀತಿ ಸಮುಚ್ಚಯೇ| ತಥಾ ಶರ್ಕರಾಘೃತಸಹಿತೇ ಪಾತ್ರೇ ಸದ್ಯೋದುಗ್ಧಂ ಪಯಃ ಸಸರ್ಪಿರ್ಲವಣಮ್| ಏತೈರ್ಯುಕ್ತೇ ವಾ ಪಾತ್ರೇ ಸದ್ಯೋದುಗ್ಧಂ ಪಯಃ| ತಥಾ ಪಞ್ಚಪ್ರಸೃತಾಖ್ಯಾ ಪೇಯಾ ಸ್ನೇಹೈಶ್ಚತುರ್ಭಿಃ ಪ್ರಸೃತಸಮ್ಮಿತೈಃ ಪಞ್ಚಮೇನ ಚ ತಾವತಾ ತಣ್ಡುಲೇನ ಕೃತಾ| ಅಥವಾ ಪಯಸಾ ಸಿದ್ಧಂ ಬಹುಸ್ನೇಹಸಮಾಯುತಂ ಮಾಷಮಿಶ್ರಮೋದನಮ್| ತಥಾ ಸರ್ಪಿರಾದಿಭ್ಯ ಏಕಮನ್ಯತಮಂ ತೈಲಶುಣ್ಠೀಗುಡಯುತಂ ಸುರಾಚ್ಛೇನ ಪೀತಂ ಸದ್ಯಃಸ್ನೇಹನಮ್| ಕಿಮ್ಭೂತಸ್ಯ ಪುರುಷಸ್ಯ ಸ್ನೇಹನಮಾಹ| ತಸ್ಮಿನ್ಯೋಗೇ ಜೀರ್ಣೇ ಮಾಂಸರಸಾಶಿನಃ| ಅಥವಾ ದಧ್ನಃ ಸರಃ ಸಗುಡಃ| ತಥಾ ವರಾಹವಸಾ ಸರ್ಪಿರಾದಿಚತುಷ್ಟಯಯುಕ್ತಾ ಯೋಗಃ| ತಥಾ ಚತ್ವಾರಃ ಸ್ನೇಹಾಃ ಪಿಪ್ಪಲೀಲವಣದಧಿಮಸ್ತುಯುಕ್ತಾ ಯೋಗಃ| ತಥಾ ಧಾತ್ರ್ಯಾ ದ್ರಾಕ್ಷಾಯಾಶ್ಚ ಮಿಶ್ರಿತೇ ರಸೇ ದಧ್ನಾ ವ್ಯೋಷಗರ್ಭಂ ಘೃತಂ ಸಿದ್ಧಂ ಯೋಗಃ| ಅತ್ರ ದಧ್ನಃ ಸಹಾರ್ಥೇ ತೃತೀಯಾವಿಧಾನಾತ್ ಸ್ನೇಹಸಮತ್ವಾತ್ ಧಾತ್ರೀದ್ರಾಕ್ಷಾರಸಯೋಃ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ಸ್ನೇಹಸಮತ್ವಂ ಯೋಗಃ| ತಥಾ ಯವಾದಿಕ್ವಥಿತಾಮ್ಲಾದಿಸಮಾಂಶಸಿದ್ಧಂ ಯೋಗಃ| ಏತದ್ ಘೃತಮುತ್ತಮಂ ಸದ್ಯಃಸ್ನೇಹನಮ್| ತಥಾ ಚತುರಃ ಸ್ನೇಹಾನ್| ಅಭಿಷ್ಯನ್ದಿ ಸ್ರೋತಸಾಂ ಸ್ರಾವಕಮ್| ಅರೂಕ್ಷತ್ವಾದಿಗುಣಯುಕ್ತಂ ಚ| ಸೂಕ್ಷ್ಮಂ ಸೂಕ್ಷ್ಮಸ್ರೋತಃಪ್ರವೇಶಿತ್ವಾತ್| ವ್ಯವಾಯಿ ದೇಹಮಖಿಲಂ ವ್ಯಾಪ್ಯ ಪಾಕಾಯ ಕಲ್ಪತೇ|| ೪೬||
Adhikarana ಕುಷ್ಠಾದಿಷು ಸ್ನೇಹನಾರ್ಥಂ ಗುಡಾದೀನಾಂ ನಿಷೇಧಃ ತ್ರಿಫಲಾದೀನಾಂ ವಿಧಿಶ್ಚ (೪೭) · Śloka ೪೭
ಗುಡಾನೂಪಾಮಿಷಕ್ಷೀರತಿಲಮಾಷಸುರಾದಧಿ| ಕುಷ್ಠಶೋಫಪ್ರಮೇಹೇಷು ಸ್ನೇಹಾರ್ಥಂ ನ ಪ್ರಕಲ್ಪಯೇತ್| ತ್ರಿಫಲಾಪಿಪ್ಪಲೀಪಥ್ಯಾಗುಗ್ಗುಲ್ವಾದಿವಿಪಾಚಿತಾನ್| ಸ್ನೇಹಾನ್ ಯಥಾಸ್ವಮೇತೇಷಾಂ ಯೋಜಯೇದವಿಕಾರಿಣಃ| ಕ್ಷೀಣಾನಾಂ ತ್ವಾಮಯೈರಗ್ನಿದೇಹಸನ್ಧುಕ್ಷಣಕ್ಷಮಾನ್||೪೭||
गुडानूपामिषक्षीरतिलमाषसुरादधि| कुष्ठशोफप्रमेहेषु स्नेहार्थं न प्रकल्पयेत्| त्रिफलापिप्पलीपथ्यागुग्गुल्वादिविपाचितान्| स्नेहान् यथास्वमेतेषां योजयेदविकारिणः| क्षीणानां त्वामयैरग्निदेहसन्धुक्षणक्षमान्||४७||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಕುಷ್ಠಾದಿಷು ಸ್ನೇಹಪ್ರಸಙ್ಗೇ ಗುಡಾದಿ ಸ್ನೇಹನಾಱ್ರ್ಥಂ ನ ಪ್ರಕಲ್ಪಯೇತ್| ಕೇನತರ್ಹಿ ತಾನ್ ಸ್ನೇಹಯೇದಿತ್ಯಾಹ-ತ್ರಿಫಲೇತ್ಯಾದಿ| ಏತೇಷಾಂ ಕುಷ್ಠಾದೀನಾಂ ಯಥಾಸ್ವಮಧ್ಯಾಯೇಷು ಪಥ್ಯತ್ವೇನೋಕ್ತೌಸ್ತ್ರಿಫಲಾದಿಭಿರವಿಕಾರಿಣಃ ಸ್ನೇಹಾನ್ ಸಿದ್ಧಾನ್ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್| ತಥಾ ಆಮಯೈರ್ವ್ಯಾಧಿಭಿಃ ಕ್ಷೀಣಾನಾಂ ನರಾಣಾಂ ಸ್ನೇಹನಾರ್ಥಮಗ್ನಿದೇಹಸನ್ಧುಕ್ಷಣಕ್ಷಮಾನ್ ವರ್ಧನಕ್ಷಮಾನ್ ಸ್ನೇಹಾನ್ ಯೋಜಯೇದಿತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ|| ೪೭||
Adhikarana ಸ್ನೇಹಾಭ್ಯಾಸಸ್ಯ ಫಲಮ್ (೩) · Śloka ೩
ದೀಪ್ತಾನ್ತರಾಗ್ನಿಃ ಪರಿಶುದ್ಧಕೋಷ್ಠಃ ಪ್ರತ್ಯಗ್ರಧಾತುಃ ಬಲವರ್ಣಯುಕ್ತಃ| ದೃಢೇನ್ದಿರ್ಯೋ ಮನ್ದಜರಃ ಶತಾಯುಃ ಸ್ನೇಹೋಪಸೇವೀ ಪುರುಷಃ ಪ್ರದಿಷ್ಟಃ| ಇತಿ ಶ್ರೀವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸ್ಯ ಸೂನೋರ್ವಾಗ್ಭಟಸ್ಯ ಕೃತೌ ಅಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಸೂತ್ರಸ್ಥಾನೇ ಸ್ನೇಹವಿಧಿರ್ನಾಮ ಪಞ್ಚವಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೩||
दीप्तान्तराग्निः परिशुद्धकोष्ठः प्रत्यग्रधातुः बलवर्णयुक्तः| दृढेन्दिर्यो मन्दजरः शतायुः स्नेहोपसेवी पुरुषः प्रदिष्टः| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतौ अष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां सूत्रस्थाने स्नेहविधिर्नाम पञ्चविंशोऽध्यायः||३||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಉಪಸಂಹರತಿ-ಯೋಽಭ್ಯಾಸೇನ ಸ್ನೇಹಮುಪಸೇವತೇ ಸ ದೀಪ್ತಾನ್ತರಾಗ್ನಿತ್ವಾದಿಗುಣಯುಕ್ತೋ ಭವತೀತಿ ಪ್ರದಿಷ್ಟ ಆಗಮವಿದ್ಭಿರಿತಿ|| ೪೮|| ಇತಿ ಶ್ರೀಮನ್ಮಹಾಮಹೋಪಾಧ್ಯಾಯೇನ್ದುವಿರಚಿತಾಯಾಮ್ ಅಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹವ್ಯಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಶಶಿಲೇಖಾಯಾಂ ಸೂತ್ರಸ್ಥಾನೇ ಪಞ್ಚವಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ