Adhikarana அத தோஷாதிவிஜ்ஞாநீயோ நாமைகோநவிஂஶோऽத்யாயஃ ப்ரதிஜ்ஞா (௧) · Śloka ௧
அதாதோ தோஷாதிவிஜ்ஞாநீயமத்யாயஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ||௧||
अथातो दोषादिविज्ञानीयमध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
த்ரவ்யஂ தேஹே தோஷாதிவத்திக்ஷயத்வாரணைவோபயுஜ்யதே| தே ச தோஷாதயஃ ப்ராகதேந வைகதேந ச ஸ்வரூபேண ந ஜ்ஞாதாஃ| அதஸ்தத்விஜ்ஞாநார்தமத்யாயாரம்பஃ||௧||
Adhikarana வாதாதிதோஷாணாஂ லக்ஷணஂ கர்மாணி ச (௨) · Śloka ௨
தோஷதாதுமலமூலோ ஹி தேஹஃ| தஸ்மாத்தேஷாஂ லக்ஷணமுபதேக்ஷ்யாமஃ| தமுச்ச்வாஸநிஶ்வாஸோத்ஸாஹப்ரஸ்பந்தநேந்த்ரி-யபாடவவேகப்ரவர்தநாதிபிர்வாயுரநுகஹ்ணாதி| பக்த்யூஷ்மாபிலாஷக்ஷுத்பிபாஸாப்ரபாப்ரஸாததர்ஶநமேதாஶௌர்ய-மார்தவாதிபிஃ பித்தஂ ஸ்தைர்யஸ்நேஹஸந்திபந்தவஷதாக்ஷமாதீ ததிபலாலௌல்யாதிபிஃ ஶ்லேஷ்மா||௨||
दोषधातुमलमूलो हि देहः| तस्मात्तेषां लक्षणमुपदेक्ष्यामः| तमुच्छ्वासनिश्वासोत्साहप्रस्पन्दनेन्द्रि-यपाटववेगप्रवर्तनादिभिर्वायुरनुगृह्णाति| पक्त्यूष्माभिलाषक्षुत्पिपासाप्रभाप्रसाददर्शनमेधाशौर्य-मार्दवादिभिः पित्तं स्थैर्यस्नेहसन्धिबन्धवृषताक्षमाधी धृतिबलालौल्यादिभिः श्लेष्मा||२||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
தோஷேத்யாதி| தோஷாதயோ மூலஂ காரணஂ யஸ்ய ஸ ததா| தோஷாதீந் வர்ஜயித்வா நாந்யச்சரீரஸம்பத்தஂ ஶரீரே தஶ்யதே| த ஏவ ஸஂயுக்தா தேஹ இதி யாவத்| தத்ர தோஷா வாதாதயஃ| தாதவோ ரஸாதயஃ| மலாமூத்ரஶகத்ஸ்வேதாதயஃ| ஏஷாஂ ப்ராகதாநாஂ யதாஸ்வஂ நாநாவிதைஃ கர்மபிஃ க்ரமேண தமுச்ச்வாஸேத்யாதிநா தேஹோபகாரித்வமுச்யதே, ந ஹ்யநுபகாரகஃ காரணதாஂ யாதி| தஂ தேஹமுச்ச்வாஸாதிபிர்வாயுரநுகஹ்ணாதி| உச்ச்வாஸஃ ஶ்வாஸஸ்யோத்கமநம்| நிஃ ஶ்வாஸோऽந்தஃப்ரவேஶநம்| உத்ஸாஹஃ கார்யோத்தாநஶக்திஃ| ப்ரஸ்பந்தோऽங்கசேஷ்டா| இந்த்ரியபாடவஂ சக்ஷுராதீநாஂ ஸ்வவிஷயக்ரஹணேஷு ஸ்புடத்வம்| வேகாநாஂ பூர்வோக்தாநாஂ மூத்ரபுரீஷாதீநாஂ ப்ரவர்தநம்| ஆதிக்ரஹணேநாந்யத் ஸர்வஂ தேஹஸ்திதிஂ க்ரியாஸ்வரூபஂ பாவஂ கஹ்யதே| ததா தஂ தேஹஂ பக்த்யூஷ்மாதிபிஃ பித்தமநுகஹ்ணாதி| பக்திஃ பாகஃ பசநக்ரியா| தத்பலஂ சோஷ்மா தேஜஃ| அபிலாஷஃ ப்ரியோபபோகேச்சா| ப்ரபாப்ரஸாதஃ காந்திவைஶத்யம்| தர்ஶநஂ ஸ்வரூபக்ரஹணஶக்திஃ| மேதா ப்ரஜ்ஞா| ஆதிக்ரஹணாதந்யாநி தேஜஸ்கராணி தேஹே கஹ்யந்தே| தஂ தேஹஂ ஸ்தைர்யாதிபிஃ ஶ்லேஷ்மாநுகஹ்ணாதி| ஸந்திபந்தஃ பர்வஶ்லேஷஃ| வஷதா ஸ்த்ரீகமநஶக்ததா| ஆதிக்ரஹணாத் ஸௌம்யபாவபரிக்ரஹஃ||௨||
Adhikarana ரஸாதிதாதூநாஂ கர்மாணி (௩) · Śloka ௩
துஷ்டிப்ரீணநரக்தபுஷ்டிபிஸ்து ரஸஃ| ஜீவநவர்ணப்ரஸாதநமாஂஸபோஷணைரஸக்| தேஹலேபமலமேதஃ புஷ்டிபிர்மாஂஸம்| நேத்ரகாத்ரஸ்நிக்ததாஸ்நேஹதார்ட்யாஸ்திபுஷ்டிபிர்பேதஃ| தேஹோ- ர்த்வதாதாரணமஜ்ஜபோஷணாப்யாமஸ்தி| ஸ்நேஹபலாஸ்திபூரண ஶுக்ரபுஷ்டிபிர்மஜ்ஜா| ஹர்ஷபலகர்போத்பாதநைஃ ஶுக்ரம்||௩||
तुष्टिप्रीणनरक्तपुष्टिभिस्तु रसः| जीवनवर्णप्रसादनमांसपोषणैरसृक्| देहलेपमलमेदः पुष्टिभिर्मांसम्| नेत्रगात्रस्निग्धतास्नेहदार्ढ्यास्थिपुष्टिभिर्भेदः| देहो- र्ध्वताधारणमज्जपोषणाभ्यामस्थि| स्नेहबलास्थिपूरण शुक्रपुष्टिभिर्मज्जा| हर्षबलगर्भोत्पादनैः शुक्रम्||३||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
தேஹஂ துஷ்ட்யாதிபிஃ ரஸோநுகஹ்ணாதி| துஷ்டிஃ மநஃப்ரீதி| ப்ரீணநஂ ஹதயாஶ்வாஸநம்| ரக்தஸ்ய புஷ்டிர்த்தாத்வாஹாரஶ்சேதி ஸ்மரணீயஂ ஸர்வதாதுஷு| அஸக்ஜீவநத்வாதிபிஃ| ஜீவநத்வஂ ப்ராணஸந்தாரகத்வம்| லேபாதிபிஃ மாஂஸஂ தேஹமநுகஹ்ணாதி| நேத்ராஸ்நிக்ததாதிபிர்மேதஃ| தேஹோர்த்வதாதாரணேநாஸ்தி| தேஹஸ்யோர்த்வதயா தாரணஂ தேஹோர்த்வதாதாரணம்| உத்திதாஸநமிதி யாவத்| அந்யதா அஸ்த்யபாவாத்தேஹே மாஂஸஂ பிண்டீபூதஂஸ்யாத்| ஸ்நேஹாதிபிர்மஜ்ஜா| ஹர்ஷாதிபிஃ ஶுக்ரம்||௩||
Adhikarana புரிஷாதிமலாநாஂ கர்மாணி (௪) · Śloka ௪
அவஷ்டம்பாநிலாநலதாரணைஃ ஶகத்| அந்நக்லேதநிர்வாஹ ணேந மூத்ரம்| க்லேதத்வக்ஸ்நேஹரோமதாரணைஃ ஸ்வேத இதி||௪||
अवष्टम्भानिलानलधारणैः शकृत्| अन्नक्लेदनिर्वाह णेन मूत्रम्| क्लेदत्वक्स्नेहरोमधारणैः स्वेद इति||४||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
அவஷ்டம்பாதிபிஃ ஶகத்| அவஷ்டம்பஃ ஶரீரதாரணஶக்திஃ| அந்நக்லேதவாஹநேந மூத்ரம்| க்லேதாதிதாரணேந ஸ்வேதஃ| அந்யதா ஶேஷ ஏவ ஸ்யாத்| இதி தோஷாதீநாஂ ப்ராகதஂ ஸ்வரூபம்||௪||
Adhikarana வத்தைர்வாதாதிதோஷைஃ ஶரீரபீடநம் (௫) · Śloka ௫
கார்ஶ்யகார்ஷ்ண்ய்கத்ரகம்பஸ்புரணோஷ்ணகாமிதாஸஂஜ்ஞாநித்ராநா ஶபலேந்த்ரியோபகாதாஸ்திஶூலமஜ்ஜாஶோஷமலஸங்காத்மாநா டோபமோஹதைந்யபயஶோகப்ரலாபாதிபிர்வத்தோ வாயுஃ பீடயதி| பீதத்வக்லாந்த்ரியதௌர்பல்யௌஜோவிஸ்ரஂஸஶீதாபி லாஶதாஹ திக்தாஸ்யதாதண்மூர்ச்சால்பநித்ரதாக்ரோதாதிபிஃ பித்தம்| ஶ்வைத்யஶைத்யஸ்தௌல்யாலஸ்யகௌரவாங்கஸாதஸ்ரோதஃபிதாந மூர்ச்சாதந்த்ராநித்ராஶாஸகாஸப்ரஸேகஹல்லாஸாக்நிஸாதஸந்தி விஶ்லேஷாதிபிஃ ஶ்லேஷ்மா||௫||
कार्श्यकार्ष्ण्य्गत्रकम्पस्फुरणोष्णकामितासंज्ञानिद्राना शबलेन्द्रियोपघातास्थिशूलमज्जाशोषमलसङ्गाध्माना टोपमोहदैन्यभयशोकप्रलापादिभिर्वृद्धो वायुः पीडयति| पीतत्वग्लान्द्रियदौर्बल्यौजोविस्रंसशीताभि लाशदाह तिक्तास्यतातृण्मूर्च्छाल्पनिद्रताक्रोधादिभिः पित्तम्| श्वैत्यशैत्यस्थौल्यालस्यगौरवाङ्गसादस्रोतःपिधान मूर्च्छातन्द्रानिद्राशासकासप्रसेकहृल्लासाग्निसादसन्धि विश्लेषादिभिः श्लेष्मा||५||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
வைகதமுச்யதே| விகதிர்த்விவிதா வத்த்யாஹீநதயா ச| தத்ர ப்ரதமஂ வத்திருச்யதே| தஂ தேஹஂ வத்தோ வாயுஃ கார்ஶ்யாதிபிஃ பீடயதி| காத்ராணாஂ கம்பஃ ஸர்வாங்கசலநம்| ஸ்புரணஂ காத்ரௌகதேஶே ஸ்வல்பஂ சலநம்| அத்ராப்யாதிக்ரஹணாத் தோஷஸ்வரூபரோகக்ரஹணார்த்ய்ஹாநி வ்யாக்யேயாநி| பித்தம் வத்தஂ பீதத்வக்த்வாதிபிர்தேஹஂ பீடயதி| ஶ்லேஷ்மா வத்தஂ ஶ்வைத்யாதிபிஃ| ஶ்வைத்யஂ காத்ரஶ்வேததா||௫||
Adhikarana வத்தைஃ ரஸாதிதாதுபிஃ ஶரீரபீடநம் (௬) · Śloka ௬
ப்ரஸேகாரோசகஸ்யவைரஸ்யஹல்லாஸஸ்ரோதோரோதஸ்வாதுத்வேஷாங்க மர்தாதிபிரந்யைஶ்ச ஶ்லேஷ்மவிகாரப்ராயைஃ ரஸஃ| குஷ்ட- விஸர்பபிடகாஸக்தராக்ஷிமுகமேட்ரகுததாஹகுல்மவித்ரதி-ப்லீஹவ்யங்ககாமலாக்நிநாஶதமஃப்ரவேஶரக்தாங்கநேத்ரதாவாதரக்தபித்தாதிபிரந்யைஶ்ச பித்தவிகாரப்ராயைரஸக்| கலகண்டகண்டமாலார்புதக்ரந்திதாலுஜிஹ்வாகண்டரோகஸ்பிக்கலௌ- ஷ்டபாஹூதரோருஜங்காகௌரவவத்திபிஃ ஶ்லேஷ்மரக்தவிகாரப்ராயைஶ்ச மாஂஸம்| ப்ரமேஹபூர்வரூபைஃ ஸ்தௌல்யோபத்ரவைஶ்சாந்யைரபி ஶ்லேஷ்மரக்தமாஂஸவிகாரப்ராயை| ர்மேதஃ| அத்யஸ்திபிரதிதந்தைஶ்சாஸ்தி| நேத்ராங்கரக்தகௌரவைஃ பர்வஸு ச ஸ்தூலமூலாருபிர்மஜ்ஜா| அதிஸ்த்ரீகாமதாஶுக்ராஶ்மரீஸம்பவாப்யாஂ ஶுக்ராதிக்யகம்||௬||
प्रसेकारोचकस्यवैरस्यहृल्लासस्रोतोरोधस्वादुद्वेषाङ्ग मर्दादिभिरन्यैश्च श्लेष्मविकारप्रायैः रसः| कुष्ठ- विसर्पपिटकासृग्दराक्षिमुखमेढ्रगुददाहगुल्मविद्रधि-प्लीहव्यङ्गकामलाग्निनाशतमःप्रवेशरक्ताङ्गनेत्रतावातरक्तपित्तादिभिरन्यैश्च पित्तविकारप्रायैरसृक्| गलगण्डगण्डमालार्बुदग्रन्थितालुजिह्वाकण्ठरोगस्फिग्गलौ- ष्ठबाहूदरोरुजङ्घागौरववृद्धिभिः श्लेष्मरक्तविकारप्रायैश्च मांसम्| प्रमेहपूर्वरूपैः स्थौल्योपद्रवैश्चान्यैरपि श्लेष्मरक्तमांसविकारप्रायै| र्मेदः| अध्यस्थिभिरधिदन्तैश्चास्थि| नेत्राङ्गरक्तगौरवैः पर्वसु च स्थूलमूलारुभिर्मज्जा| अतिस्त्रीकामताशुक्राश्मरीसम्भवाभ्यां शुक्राधिक्यकम्||६||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
ப்ரஸேகாதிபீ ரஸஃ| அத்ராப்யாதிக்ரஹணாநி பூர்வவத்| ப்ரஸேகோ முகஸ்ராவஃ ஹல்லாஸஃ ஸப்ரஸேகோ ஹதயோத்க்லேஶஃ| ரக்தஂ குஷ்டாதிபிஃ| தாஹஶப்தஸ்யாக்ஷ்யாதிபிஃ ஸம்பந்தஃ| தமஃப்ரவேஶோऽதமஸி தமஸீவ ப்ரவேஶஃ| கலகண்டாதிபிர்மாஂஸம்| ப்ரமேஹபூர்வரூபாதிபிர்மேதோ வத்தஂ பீடயதி| ப்ரமேஹபூர்வரூபாணி `ஸ்வேதோऽங்ககந்த' இத்யாதிநா ப்ரமேஹநிதாநே வக்ஷ்யந்தே| ஸ்தௌல்யோபத்ரவாண்யதிஸ்தௌல்யாததி- க்ஷுத்தடித்யாதிநா த்விவிதோபக்ரமணீயே வக்ஷ்யமாணாநி| அத்யஸ்த்யாதிபிரஸ்தி| அஸ்த்நி யததிகமஸ்தி தத்த்யஸ்தி| நேத்ரகௌரவாதிபிர்மஜ்ஜா| அரூஂஷி பிடகாவிஶேஷாஃ||௬||
Adhikarana வத்தைஃ ஶகதாதிமலைஃ தேஹபீடநம் (௭) · Śloka ௭
குக்ஷிஶூலாடோபகௌரவைஃ ஶகதாதிக்யம்| பஸ்திதோதாத்மாநைர்மூத்ராதிக்யம்| கண்டூதௌர்கந்த்யைஃ ஸ்வேதஃ| அந்யேऽபி ச தூஷிகாதிமலா பாஹுல்யத்ரவதாகண்டூகௌரவைஃ||௭||
कुक्षिशूलाटोपगौरवैः शकृदाधिक्यम्| बस्तितोदाध्मानैर्मूत्राधिक्यम्| कण्डूदौर्गन्ध्यैः स्वेदः| अन्येऽपि च दूषिकादिमला बाहुल्यद्रवताकण्डूगौरवैः||७||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
ஸுபோதம்||௭||
Adhikarana க்ஷீணைர்வாதாதிபிர்தோஷைஃ தேஹபீடநம் (௮) · Śloka ௮
ப்ரஸேகாருசிஹல்லாஸஸஂஜ்ஞாமோஹால்பவாக்சேஷ்டதாப்ரஹர்ஷா-ங்கஸாதாக்நிவைஷம்யாதிபிஃ க்ஷீணோ வாயுஃ பீடயதி| ஸ்தம்ப ஶைத்யாநியததோதாரோசகாவிபாகாங்கபாருஷ்யகம்பகௌரவநக-நயநஶௌக்ல்யாதிபிஃ பித்தம்| ப்ரமோத்வேஷ்டநாநித்ராங்கமர்த- பரிப்லோஷதோததவதாஹஸ்போடநவேபநதூமாயநஸந்திஶைதில்ய- ஹதயத்ரவஶ்லேஷ்மாஶயஶூந்யதாதிபிஃ ஶ்லேஷ்மா||௮||
प्रसेकारुचिहृल्लाससंज्ञामोहाल्पवाक्चेष्टताप्रहर्षा-ङ्गसादाग्निवैषम्यादिभिः क्षीणो वायुः पीडयति| स्तम्भ शैत्यानियततोदारोचकाविपाकाङ्गपारुष्यकम्पगौरवनख-नयनशौक्ल्यादिभिः पित्तम्| भ्रमोद्वेष्टनानिद्राङ्गमर्द- परिप्लोषतोददवदाहस्फोटनवेपनधूमायनसन्धिशैथिल्य- हृदयद्रवश्लेष्माशयशून्यतादिभिः श्लेष्मा||८||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
க்ஷீணோ வாயுஃ ப்ரஸேகாதிபிர்தேஹஂ பீடயதி| க்ஷீணஂ பித்தஂ ஸ்தம்பநாதிபிர்தேஹஂ பீடயதி| அங்கே தோத இவ தோதஃ| அநியதே தேஶே வா காலே வா தோதோऽநியததோதஃ| ஶ்லேஷ்மா க்ஷீணோ ப்ரமாதிபிஃ பீடயதி| ரஜ்வாதிநாங்க உத்வேஷ்டநமிவோத்வேஷ்டநம்| பரிப்லோஷஃ ஸந்தாபாத் ஸ்வல்பஸ்த்வக்தாஹஃ| அந்யே ரோகா வக்ஷ்யமாணலக்ஷணாஃ| தூமாயநஂ கண்டே தூம இவ| ஶ்லேஷ்மாஶயா உரஃ கண்டாதயஃ||௮||
Adhikarana க்ஷீணைஃ ரஸாதிபிர்தாதுபிர்தேஹபீடநம் (௯) · Śloka ௯
ஶப்தாஸஹத்வஹதயத்ரவகம்பஶோஷஶூலஶூந்யதாஸ்பந்தந கட்டநைரல்பயாபி ச சேஷ்டயா ஶ்ரமதர்ஷாப்யாஂ ரஸஃ| த்வக்ரௌக்ஷ்யாம்லஶீதாபிலாஷஸிராஶைதில்யைரஸக்| ஸ்பிக்கண்டாதிஶுஷ்கதாதோதரௌக்ஷ்யாக்ஷக்லாநிஸந்திஸ்போடந-தமநீஶைதில்யைர்மாஂஸம்| ப்லீஹவத்திகடீஸ்வாபஸந்தி- ஶூந்யதாங்கரௌக்ஷ்யகார்ஶ்யஶ்ரமஶோஷமேதுரமாஂஸாபிலாஷை- ர்மாஂஸக்ஷயோக்தைஶ்ச மேதஃ| தந்தநகரோமகேஶஶாதநரௌக்ஷ்யபாருஷ்யஸந்திஶைதில்யாஸ்திதோ- தாஸ்திபத்தமாஂஸாபிலாஷைரஸ்தி| அஸ்திஸௌஷிர்யநிஸ்தோத- தௌர்பல்யப்ரமதமோதர்ஶநைர்மஜ்ஜா| ஶ்ரமதௌர்பல்யாஸ்ய ஶோஷதிமிரதர்ஶநாங்கமர்தபாண்டுதாஸதநக்லைப்யமுஷ்கதோத மேட்ரதூமாயநைஶ்சிராச்ச நிஷேகேண ஸரக்தநிஷேகேண வா ஶுக்ரம்||௯||
शब्दासहत्वहृदयद्रवकम्पशोषशूलशून्यतास्पन्दन घट्टनैरल्पयापि च चेष्टया श्रमतर्षाभ्यां रसः| त्वग्रौक्ष्याम्लशीताभिलाषसिराशैथिल्यैरसृक्| स्फिग्गण्डादिशुष्कतातोदरौक्ष्याक्षग्लानिसन्धिस्फोटन-धमनीशैथिल्यैर्मांसम्| प्लीहवृद्धिकटीस्वापसन्धि- शून्यताङ्गरौक्ष्यकार्श्यश्रमशोषमेदुरमांसाभिलाषै- र्मांसक्षयोक्तैश्च मेदः| दन्तनखरोमकेशशातनरौक्ष्यपारुष्यसन्धिशैथिल्यास्थितो- दास्थिबद्धमांसाभिलाषैरस्थि| अस्थिसौषिर्यनिस्तोद- दौर्बल्यभ्रमतमोदर्शनैर्मज्जा| श्रमदौर्बल्यास्य शोषतिमिरदर्शनाङ्गमर्दपाण्डुतासदनक्लैब्यमुष्कतोद मेढ्रधूमायनैश्चिराच्च निषेकेण सरक्तनिषेकेण वा शुक्रम्||९||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
ரஸஃ க்ஷீணஃ ஶப்தாஸஹத்வாதிபிஃ பீடயதி| ஸ்வல்பேநாபி கர்மணா ஶ்ரமஸ்தர்ஷஶ்ச பவதி| அஸக் க்ஷீணஂ த்வக்ரௌக்ஷ்யாதிபிஃ பீடயதி| மாஂஸஂ க்ஷீணஂ ஸ்பிக்ஶுஷ்கதாதிபிஃ பீடயதி| தமந்யோऽங்கவிபாகே வக்ஷ்யந்தே| தாஸாஂ ஶைதில்யஂ நிபிடத்வநாஶஃ| ப்லீஹாவத்த்யாதிபிஃ ஸ்பிக்ஶுஷ்கதாதிபிர்மாஂஸக்ஷயோக்தைர்மேதஃ க்ஷீணஂ பீடயதி| மேதுரஸ்ய மாஂஸே போஜநாபிலாஷஃ| தந்தஶாதநாதிபிரஸ்திக்ஷீணஂ பீடயதி| அஸ்திபத்தே மாஂஸே மகபரஶுகாதௌ ருசிஸ்ததபிலாஷஃ| மஜ்ஜாஸ்திஸௌஷிர்யாதிபிஃ பீடயதி| நிஸ்தோதோ வத்தஸ்தோதஃ| தமோதர்ஶநமதமஸ ஏவ தமஸோऽநுபவஃ| ஶுக்ரஂ க்ஷீணஂ ஶ்ரமாதிபிஃ பீடயதி| ஸதநமக்நிஸாதஃ| க்லைப்யஂ ரத்யநபிமுகதா| மேட்ரஸ்ய ஶேபஸோ தூமாயநமந்தஃ ஸதூமதேவ||௯||
Adhikarana க்ஷீணைஃ ஶகதாதிமலைஃ தேஹபீடநம் (௧௦) · Śloka ௧௦
ஸஶப்தஸ்ய வாயோஃ குக்ஷௌ திர்யகூர்த்வஂ ச ப்ரமணேநாந்த்ர வேஷ்டநேந பார்ஶ்வஹதயபீடநேநால்பதயா ச ஶகத்| பஸ்திநிஸ்தோதமுகஶோஷகச்ச்ரால்பவிவர்ணமூத்ரதாதிபிஃ ஸருதிரமூத்ரதயா வா மூத்ரம்| ஸ்தப்தரோமகூபதாரோமச்யவநத்வக்பரிபாடநஸ்வாபபாருஷ்ய ஸ்வேதநாஶைஃ ஸ்வேதஃ| அந்யேऽபி ச மலா யதாயதஂ மலாயநஂ ஶோஷஶூந்யத்வலாகவைஃ||௧௦||
सशब्दस्य वायोः कुक्षौ तिर्यगूर्ध्वं च भ्रमणेनान्त्र वेष्टनेन पार्श्वहृदयपीडनेनाल्पतया च शकृत्| बस्तिनिस्तोदमुखशोषकृच्छ्राल्पविवर्णमूत्रतादिभिः सरुधिरमूत्रतया वा मूत्रम्| स्तब्धरोमकूपतारोमच्यवनत्वक्परिपाटनस्वापपारुष्य स्वेदनाशैः स्वेदः| अन्येऽपि च मला यथायथं मलायनं शोषशून्यत्वलाघवैः||१०||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
ஶகத் க்ஷீணஂ குக்ஷௌ திர்யகூர்த்வஂ ஸஶப்தஸ்யாபாநவாயோர்ப்ர மணேநாந்த்ரவேஷ்டநேந ஹத்பார்ஶ்வபீடநாதிநா ச பீடயதி| வேஷ்டநமிவ ரஜ்வாதிநா வேஷ்டநம்| மூத்ரஂ க்ஷீணஂ பஸ்திநிஸ்தோதாதிநா பீடயதி| பஸ்தேர்மூத்ராதாரஸ்ய ஶலாகாதிபிர்நிஸ்தோத இவ நிஸ்தோதஃ| அதவா கேவலயைவ ஸருதிரமூத்ரதயா மூத்ரஂ க்ஷீணஂ பீடயதி| மூத்ரக்ஷயா த்ஸருதிரமூத்ரதா பவதீதி யாவத்| ஸ்வேதஃ க்ஷீணோ ரோமகூபஸ்தம்பநாதிநா தேஹஂ பீடயதி| த்வசஃ ஸ்வாப உபகாதாதசைதந்யம்| அந்யேऽபி ச மலா தூஷிகாதயோ யதாயதஂ யதாஸ்வஂ மலாதாரஂ ஶோஷாதிநா க்ஷீணாஃ பீடயந்தி| ஶோஷாதீநாஂ த்ரயாணாஂ மலாயநஶப்தேந ஸம்பந்தஃ||௧௦||
Adhikarana தோஷதாதுமலாநாஂ வத்திக்ஷயஸாமாந்யலக்ஷணம் (௧௧) · Śloka ௧௧
விபரீதகுணக்ஷயவத்திப்யாஂ ச வத்திக்ஷயாவுபலக்ஷயேத்| மலாநாஂ த்வதிஸங்கோத்ஸர்காப்யாஂ ச தத்வத்திக்ஷயௌ||௧௧||
विपरीतगुणक्षयवृद्धिभ्यां च वृद्धिक्षयावुपलक्षयेत्| मलानां त्वतिसङ्गोत्सर्गाभ्यां च तद्वृद्धिक्षयौ||११||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
நநு கிமேதாவதேவ தோஷாதீநாஂ வத்திக்ஷயலக்ஷணமுதாந்யதபீத்யாஹ-விபரீதேத்யாதி| தோஷாதீநாஂ ஸர்வேஷாஂ யே விபரீதா குணாஸ்தேஷாஂ தேஹே யதா க்ஷயோ தஶ்யதே ததா தேஷாஂ தோஷாதீநாஂ வத்திமுபலக்ஷயேத்| யதா து தோஷாதிவிபரீதாநாஂ குணாநாஂ வத்திர்தஶ்யதே தேஹே ததா தோஷாதீநாஂ க்ஷயமுபலக்ஷயேத்| உதாஹரணஂ யதா வாதஸ்ய குணா ரூக்ஷலகுஶீதாதயஸ்தேஷாஂ விபரீதா ஸ்நிக்தகுரூஷ்ணாதயஃ தேஷாஂ ஸ்நிக்தத்வாதீநாஂ தேஹே க்ஷயோ யதா தஶ்யதே ததா வாயோர்வத்திமுபலக்ஷயேத்| யதா து தேஷாமேவ ஸ்நிக்தாதீநாஂ தேஹே வத்திர்தஶ்யதே ததா வாதஸ்ய க்ஷயமுபலக்ஷயேத்| இத்யேவஂ ஸ்வபுத்த்யா விகல்ப்ய தாதூநாஂ மலாநாஂ ச வாச்யம்| மலாநாந்து விஶேஷதஃ அதிஸங்கோத்ஸர்கௌ யதாஸங்க்யேந வத்திக்ஷயோபலக்ஷணௌ| மலாநாஂ ஶகதாதீநாஂ ஸங்கேந பஹிரப்ரவத்த்யா தேஷாமேவ வத்திமுபலக்ஷயேத்||௧௧||
Adhikarana மலக்ஷயஃ வத்தேரபேக்ஷயா பீடாகரஃ (௨) · Śloka ௨
வத்தேஸ்து மலாநாஂ க்ஷயஃ பீடயதி| ஸுதராமநௌசித்யாத்||௨||
वृद्धेस्तु मलानां क्षयः पीडयति| सुतरामनौचित्यात्||२||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
ததோத்ஸர்கேண பஹிஃ ப்ரவத்த்யா தேஷாஂ க்ஷயமுபலக்ஷயேத்| மலாநாஂ ச வத்திர்ந ததா பீடாகரீ யதா க்ஷயஃ | குதஃ? அநௌசித்யாத்| தேஹிநோ ஹி ப்ராயேண மலக்ஷயோऽநுசிதோऽ நப்யஸ்தஃ| வத்திஸ்தூசிதைவ|
Adhikarana தோஷதாதூநாமேகவத்திக்ஷயகாரணஂ தத்ராபவாதஶ்ச (௧௩) · Śloka ௧௩
தத்ராஸ்திநி ஸ்திதோ வாயுஃ அஸக்ஸ்வேதயோஃ பித்தம்| ஶேஷேஷு ஶ்லேஷ்மா தஸ்மாதேகவத்திக்ஷயகாரணத்வமேஷாம்| நத்வேவ மஸ்திவாய்வோஃ| ஸர்வைவ ஹி வத்திஃ ப்ராயோऽதிஸந்தர்பணநிமித்தத்வாச்ச்லேஷ்மணாநுகதா தத்விபர்யயா ச்ச க்ஷயோ வாயுநா தஸ்மால்லங்கநபஂஹணாப்யாஂ வத்திக்ஷயஜாந் விகாராநுபசரேத்| பவநே து பஂஹணலங்கநாப்யாம்| ஸர்வத்ர ச த்ரவ்யகுணகர்மவிபர்யய துல்யபாவேநாவிருத்தேந||௧௩||
तत्रास्थिनि स्थितो वायुः असृक्स्वेदयोः पित्तम्| शेषेषु श्लेष्मा तस्मादेकवृद्धिक्षयकारणत्वमेषाम्| नत्वेव मस्थिवाय्वोः| सर्वैव हि वृद्धिः प्रायोऽतिसन्तर्पणनिमित्तत्वाच्छ्लेष्मणानुगता तद्विपर्यया च्च क्षयो वायुना तस्माल्लङ्घनबृंहणाभ्यां वृद्धिक्षयजान् विकारानुपचरेत्| पवने तु बृंहणलङ्घनाभ्याम्| सर्वत्र च द्रव्यगुणकर्मविपर्यय तुल्यभावेनाविरुद्धेन||१३||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
தத்ர தோஷாதிஷ்வாஶ்ரயாஶ்ரயிபாவேந வத்திக்ஷயகாரணஂ தர்ஶயிதுகாம ஆஹ-தத்ரேத்யாதி| தத்ர தேஷு வாதாதிஷு மத்யே வாயுரஸ்த்நி ஸ்திதஃ ஸ்வேதே ரக்தே ச பித்தஂ ஸ்திதம்| அஸ்தி ஸ்வேதஂ ரக்தஂ ச வர்ஜயித்வா ஶேஷேஷு ரஸாதிஷு ஶ்லேஷ்மா ஸ்திதஃ| ஏதே ரஸாதயோ தோஷாணாமவிகதாநாமாஶ்ரயாஃ| தஸ்மாதேஷாமாஶ்ரயாணாமாஶ்ரயிணாஂ சைகமேவ வத்திக்ஶயகாரணம்| ஏகஸஂ ஸாதாரணமித்யர்தஃ| யதேவாஶ்ரயஸ்ய வத்திக்ஷயகாரணஂ ததேவாஶ்ரயிணஸ்ததா யதேவாஶ்ரயிணஸ்ததேவாஶ்ரயஸ்யாபீதி| ஏவஂ க்ஷயேऽப்யுச்யதே| தத்ரோதாஹரணஂ யதா யதேவோஷ்ணஂ ஸுராதிகஂ பித்தஸ்ய வத்திகாரணஂ ததேவ ஸ்வேதரக்தயோஸ்ததா ஶீதஸ்திராதிகஂ பித்தஸ்ய க்ஷயகாரணஂ ததேவ ரக்தஸ்வேதயோஶ்ச| ஏவஂ ஶ்லேஷ்மணோऽபி வாச்யம்| வாயோஸ்து ஸ்வயஂ தந்த்ரகந்நிவாரணஂ கரோதி| நத்வேவமஸ்திவாய்வோரிதி| தத்ராநந்தரோக்தயோர்வத்திக்ஷயயோஃ ஸர்வேத்யாதிநா சிகித்ஸார்தமாஹ| ஹி ஶப்தோ யஸ்மாதர்தே| யேயஂ ஶாரீரணாஂ பாவாநாஂ வத்திஃ ஸா ப்ராயேண ஶ்லேஷ்மணாநுகதா அதிஸந்தர்ப ணநிமித்தத்வாத்| ஸந்தர்பணேந ஹ்யத்யுபயுஜ்யமாநேந ஸர்வே ஶாரீரா பாவா வத்திஂ யாந்தி| அதோऽஸ்யா வத்தேரேககாரணத்வாத் ஶ்லேஷ்மாநுகதிஂ கரோதி| ய்ஶ்ச ஶாரீராணாஂ பாவாநாஂ க்ஷயஃ ஸ வாயுநாநுகதஃ| குதஃ? விபர்யயாத்| போஓர்வோக்தஹேதுதஃ அத்யபதர்பணநிமித்த த்வாச்சாரீரபாவக்ஷயஸ்யேத்யர்தஃ| தஸ்மாத் ஸர்வாந் தோஷாதி வத்திஜாந் ரோகாந் வக்ஷ்யமாணேந லங்கநேநோபசரேத்| ஸர்வாஂஶ்ச ஶாரீரபாவக்ஷயஜாந் ரோகாந் பஂஹணேநோபசரேத்| இத்யத்ர ஹேதுர்வத்திக்ஷயயோர்யதாஸங்க்யேந ஶ்லேஷ்மவாய்வநுகதத்வம்| வாதே து வைபரீத்யம்| வாதஸ்ய வத்திஂ பஂஹணோபசரேத்| க்ஷயஂ லங்கநேதி| ததா ஸர்வத்ர தோஷாதிவர்கே வத்திக்ஷயௌ யதாஸஂக்யேந த்ரவ்யாதீநாமவிருத்தேந விபர்யயபாவேந துல்யபாவேந சோபசரேத்| தேநைததுக்தஂ பவதி ஸர்வஸ்ய தோஷாதேர்வத்தித்ரவ்யாதிவிபர்யயபாவேநோபசரேதீ த்ரவ்ய விபர்யயபாவோ யத்குணவிஶேஷாநபேக்ஷயைவ த்ரவ்யஸ்ய ஶாரீரஸ்ய பாஹ்யத்ரவ்யாத்வைபரீத்யம்| யதா மாஂஸஸ்ய கவேதுகாந்நாத்| குணவிபர்யயபாவோ விபரீத குணத்வம்| யதா மாஂஸஸ்ய மதுநஃ| ஶ்லேஷ்மணஃ ஶீத்வாரநாலாப்யாம்| கர்மணோ வாக்யஸ்ய ஶாரீராத் த்ரவ்யதஃ பலே வைபரீத்யம்| யதா மாஂஸஸ்ய ஶோகாத்வாயோஶ்ச ஸ்வப்நாதித்யேவஂ ஸர்வத்ர வாச்யம்| துல்ய பாவஃ ஶாரீராணாஂ பாவாநாஂ பாஹ்யைர்த்ரவ்யாதிபிஃ ஸாதஶ்யஂ யதா மாஂஸஸ்ய மாஂஸேந ரக்தஸ்ய ரக்தேநேதி| குணாநாஂ துல்யபாவோ யத் த்ரவ்யஜாத்யஸாதஶ்யேऽபி குணஸாதஶ்யஂ யதா ஶுக்ரஸ்ய க்ஷீரஸர்பிர்ப்யாம்| கர்ம க்ரியா தஸ்யாஶ்ச ஶரீரேணத்ரவ்யேண துல்யபாவஃ க்ரியாபலத்வாரேண| யதா வாதஸ்ய தாவநப்லவநாதிநா கர்மணா| ஶ்லேஶ்மணஶ்ச ஹர்ஶஸ்வநாப்யாம்| அவிருத்தேநேதி விபர்யயேண துல்யபாவேந ச ஸம்பத்யதே| தேந யத்ர வத்திவிபர்யயபாவேநோபசர்யா தத்ர ததா வித விபர்யயோ க்ராஹ்யஃ| யஸ்தத்விஜாதீயவத்திஸஂபாதநயா ந விருத்த்யதே| ததா க்ஷயே துல்யபாவோ யோக்யேந வத்தேந ஸமேந வா ந விருத்த்யதே||௧௩||
Adhikarana தோஷாதீநாஂ வத்திக்ஷயயோஃ காரணம் (௧௪) · Śloka ௧௪
தாதவஃ கலு ஶாரீராஃ ஸமாநைஃ ஸமாநகுணபூயிஷ்டைர்வாऽऽஹாரவிஹாரைரப்யஸ்யமாநைர்வத்திமாப்நுவந்தி| ஹ்ராஸஂ து விபரீதைர்விபரீதகுணபூயிஷ்டைர்வா| ததாஹி தேஹதாதவோ யே குரவஸ்தே குருபிரைக்யகாரிதயோபசீயந்தே| லகவஸ்து லகுபிஃ| தத்விபரீதைஸ்து பதஹ்க்த்வாகாரிபிரபசீயந்தே| தஸ்மாதந்யேப்யோ த்ரவ்யேப்யோऽபி ஸுதராஂ ரக்தமாப்யாய்யதே| ரக்தேந மாஂஸஂ, மாஂஸேந மேதோ, மேதஸாऽஸ்தி, தருணாஸ்த்நா மஜ்ஜா, மஜ்ஜா ஶுக்ரஂ, ஶுக்ரேணாமகர்பேண கர்பஃ| யத்ர த்வேவஂலக்ஷணேநஸாமாந்யேந ஸாமாந்யவதாமாஹாரவிஹாராணாமஸாந்நித்யஂ ஸ்யாத், ஸந்நிஹிதாநாஞ்சாப்யவஹரணமஶக்யஂ விருத்தத்வாத் கணித்வாதருசேரந்யஸ்மாத்வா காரணந்தராத்| தத்ர ஸமாநகுணபூயிஷ்டாநாமயப்ரகதீநாமாஹாரவிஹாராநாமப்யவஹாரஃ ஶ்ரேயாந்| தத்யதா ஶுக்ரக்ஷயே க்ஷீரஸர்பிஷோருபயோகோ மதுரஸ்நிக்தஶீதாநாமபரேஷாஂ ச த்ரவ்யாணாம்||௧௪||
धातवः खलु शारीराः समानैः समानगुणभूयिष्ठैर्वाऽऽहारविहारैरभ्यस्यमानैर्वृद्धिमाप्नुवन्ति| ह्रासं तु विपरीतैर्विपरीतगुणभूयिष्ठैर्वा| तथाहि देहधातवो ये गुरवस्ते गुरुभिरैक्यकारितयोपचीयन्ते| लघवस्तु लघुभिः| तद्विपरीतैस्तु पृतह्क्त्वाकारिभिरपचीयन्ते| तस्मादन्येभ्यो द्रव्येभ्योऽपि सुतरां रक्तमाप्याय्यते| रक्तेन मांसं, मांसेन मेदो, मेदसाऽस्थि, तरुणास्थ्ना मज्जा, मज्जा शुक्रं, शुक्रेणामगर्भेण गर्भः| यत्र त्वेवंलक्षणेनसामान्येन सामान्यवतामाहारविहाराणामसान्निध्यं स्यात्, सन्निहितानाञ्चाभ्यवहरणमशक्यं विरुद्धत्वाद् घृणित्वादरुचेरन्यस्माद्वा कारणन्तरात्| तत्र समानगुणभूयिष्ठानामयप्रकृतीनामाहारविहारानामभ्यवहारः श्रेयान्| तद्यथा शुक्रक्षये क्षीरसर्पिषोरुपयोगो मधुरस्निग्धशीतानामपरेषां च द्रव्याणाम्||१४||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
நநு தோஷாதீநாஂ வத்திக்ஷயயோர்லக்ஷணஂ சிகித்ஸா சோக்தா காரணஂ நோக்தமதஸ்தத்ப்ரதிபாதநார்தமாஹ- தாதவ இத்யாதி| தாதுஶப்தேந தேஹதாரணஸாமாந்யாத் ஸர்வே தோஷாதய உச்யந்தே| தேந தாதவஃ ஶாரீராஃ ஶரீரஸ்தாஃ ஸமாநைர்ஜாத்யா ஸதஶைராஹாரைர்விஹாரைஶ்ச வத்திமாப்நுவந்தி| அதவா ஸமாநகுணபூயிஷ்டைர்விஹாரைஶ்ச வத்திமாப்நுவந்தி| அதவா ஸமாநகுணபூயிஷ்டைர்ஜாதிவிஸதஶைரபி பாஹுல்யேந ஸதஶகுணைரித்யர்தஃ| ஏவஂ தாதவோ ஜாதிவிபரீதைர்விபரீதகுணபூயிஷ்டைர்வா ஹ்ராஸஂ ப்ராப்நுவந்தி| ததா ஹீத்யாதிநா தந்த்ரகார ஏவோதாஹரணபூர்வகஂ தர்ஶயதி| தேஹே ஶரீரே யே மாஂஸகபாத்யா குரவோ தாதவஃ தே ததாவிதைர்குருபிரேவ| பாஹ்யைருபசீயந்தே| விபரீதைஸ்து லகுபிஃ பதக்த்வகாரிபிர்விஜாதீயைரபசீயந்தே| பதக்த்வஂ தஜ்ஜாத்யபரிபோஷஃ| ஏவஂ லகுதாதூநாமபி வாதாதீநாஂ வாச்யம்| தஸ்மாத்யத ஏவமத ஏவ ந ததாந்யே பாவா மாஂஸஸ்ய வத்திகாரணஂ யதா மாஂஸஂ யதஃ ஸர்வேண ப்ரகாரேண தயோரேவ ஸாதஶ்யம்| ஏவஂ ஸர்வதாதூநாஂ வாச்யம்| யத்ர த்வநந்தரோக்தஂ ஸமாநஂ தாதோர்ந ஸந்நிஹிதம், ஸந்நிஹிதமபி கேநசித்தேதுநா வாப்யவஹர்துஂ ந பார்யதே, தத்ராந்யப்ரகதீநாஂ ஜாத்யா ஸமாநாநாஂ ஸமாநகுணபூயிஷ்டாநாமாஹாரவிஹாராணாஂ நாநாவிதாநாமப்யவஹாரோ விதேயஃ| நநு கதஂ ஸந்நிஹிதாநாமப்யவஹரணமஶக்யத ஆஹ-விருத்தத்வாத், கணித்வாதருசேஶ்ச| விருத்தத்வஂ விவிக்ஷிதாதுவிஜாதீயதாதுவத்தித்வாரேண தேஹேऽபத்யத்வஂ தாதுஸாமாந்யேऽபி| கணித்வமாஹாரவிஷேஷஜுகுப்ஸாவத்வம்| அருசிர்யத்ர ந கிஞ்சித்ரோசதே| ந ச ஜுகுப்ஸா வித்யதே| ஏவஂ தத்ர தாதுவிஜாதீயஸ்ய ஸதஶகுணஸ்ய த்வப்யவஹாரஃ ஶ்ரேயாந்| தத்யதேத்யுதாஹரணேநைததேவ ஸ்புடயதி|
Adhikarana கர்மணாபி வத்திக்ஷயௌ பவதஃ (௧௫) · Śloka ௧௫
கர்மாபி யத்யஸ்ய தாதோஃ ஸமாநக்ரியதயா வத்திகரஂ தஸ்ய தஸ்ய வத்திமபிலஷதா தத்ததாஸேவ்யம்| ததைவ சாதுல்யக்ரியதயா ஹ்ராஸகரஂ ததர்திநேதி| அபி ச - விஶேஷதோ ரக்தவத்திஜாந் ரக்தநிர்ஹரணப்ரஸாதநகாயவிரேசநேந| மாஂஸவத்திஜாந் ஸஂஶோதநஶஸ்த்ரக்ஷாராக்நிகர்மபிஃ| மேதோஜாந் ஸ்தௌல்யகார்ஶ்யக்ரியாக்ரமேண| ரக்தக்ஷயஜாந் மாஂஸரஸமத்யக்ஷீரைஃ| அஸ்திக்ஷயஜாந் பஸ்திபிஸ்திக்தோபஹிதைஃ க்ஷீரஸ்திபிஶ்ச| ஶகத்வத்திஜாநதீஸாரவிதாநேந| ஶகத்க்ஷயஜாந் மேஹகச்ச்ரசிகித்ஸயா| ஸ்வேதக்ஷ்யஜாநப்யங்கவ்யாயாமமத்யஸ்வப்நநிவாதஶரணாஸ்வேதைரிதி||௧௫||
कर्मापि यद्यस्य धातोः समानक्रियतया वृद्धिकरं तस्य तस्य वृद्धिमभिलषता तत्तदासेव्यम्| तथैव चातुल्यक्रियतया ह्रासकरं तदर्थिनेति| अपि च - विशेषतो रक्तवृद्धिजान् रक्तनिर्हरणप्रसादनकायविरेचनेन| मांसवृद्धिजान् संशोधनशस्त्रक्षाराग्निकर्मभिः| मेदोजान् स्थौल्यकार्श्यक्रियाक्रमेण| रक्तक्षयजान् मांसरसमद्यक्षीरैः| अस्थिक्षयजान् बस्तिभिस्तिक्तोपहितैः क्षीरस्तिभिश्च| शकृद्वृद्धिजानतीसारविधानेन| शकृत्क्षयजान् मेहकृच्छ्रचिकित्सया| स्वेदक्ष्यजानभ्यङ्गव्यायाममद्यस्वप्ननिवातशरणास्वेदैरिति||१५||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
கர்மாபீத்யாத்யுக்தார்தப்ராயமிதி| ஸாமாந்யேந தாதுவத்திஹாந்யோஃ காரண்முக்த்வா தஜ்ஜாதாநாஂ ரோகாநாமபி சேத்யாதிநா சிகித்ஸாஸமுச்சயஂ கரோதி| விஶேஷக்ரஹணஂ யத்யபி வத்ததாதுஜாநாஂ க்ஷீணதாதுஜாநாஂ ச ரோகாணாஂ தாதோர்விஸதஶைஃ ஸதஶைஶ்ச த்ரவ்யாதிபிருபஶமோ பவதி| ததாऽப்யஸாரண்யேந தேஷாஂ ரக்தாதிஜாநாஂ ரோகாணாஂ விஶேஷேணேதஂ கார்யமிதி ப்ரதர்ஶநார்தம்| அத ஏவ விஶேஷக்ரஹணாதநுக்தஶேஷதாதுவத்திக்ஷயரோகசிகித்ஸாऽநாரம்போ ந தோஷாய தந்த்ரகதஃ| ரக்தஸ்ய நிர்ஹரணஂ ஸிராவ்யதாதிநா| ப்ரஸாதநஂ ஸாமர்த்யாத்ரக்தஸ்யைவ ஸ்வல்பதுஷ்டௌ| மேதோஜாநாஂ த்வைவித்யஂ வத்திக்ஷயகதம்| தத்ர மேதோவத்திஜாந் ஸ்தௌல்யக்ரியாக்ரமேண ஸ்தௌல்யசிகித்ஸயோபசரேத்| மேதஃக்ஷயஜாந் கார்ஶ்யசிகித்ஸயா| ஏஷா ச த்விவிதாபி சிகித்ஸா த்விவிதோபக்ரமணீயே வக்ஷ்யதே| அஸ்திக்ஷயஜாந் ரோகாந் பஸ்திபிஸ்ததா திக்தோபஹிதைர்யதாயோக்யதிக்தத்ரவ்யஸஹிதைஃ கல்பே வக்ஷ்யமாணைஃ க்ஷீரபஸ்திபிஶ்சேதி ப்ராதாந்யக்யாபநம்| குல்மாஷஃ ஸஸ்யாந்நம்| அஜமேஷயோர்மத்யமந்தர்ஜடரமாஂஸம்| ஆதிக்ரஹணாதந்யாநி புரீஷஜநநாநி கஹ்யந்தே| மூத்ரவத்திஜாந் ப்ரமேஹசிகித்ஸயா மூத்ரக்ஷயஜாந் மூத்ரகச்ச்ரசிகித்ஸயேதி| ஸ்வேதக்ஷயஜாநப்யங்காதிபிஃ ஸ்வேதாந்தைஶ்சிகித்ஸேத்||௧௫||
Adhikarana தாத்வக்நிமாந்த்யதைக்ஷ்ணாப்யாஂ தாதுவத்திக்ஷயௌ, ஸமாநவிஶேஷத்ரவ்யே வத்திக்ஷயகாரணே (௧௬) · Śloka ௧௬
பவதி சாத்ர யே பாசகாஂஶா தாதுஸ்தாஸ்தேஷாஂ மாந்த்யாதிதைக்ஷ்ண்யதஃ வத்திஃ க்ஷயஶ்ச தாதூநாஂ ஜாயதே ஶணு சாபரம்| பாரம்பர்யேऽபி தாவாக்நேஸ்தத் ப்ராப்யேந்தநஂ ஶிகா| வத்திக்ஷயௌ யதா யாதி தத்வத்தாது பரம்பரா| த்ரவ்யஂ துல்யஂ விஶிஷ்டஂ ஹி ஸ்வஂ ஸ்வஂ வத்த்யை க்ஷயாய ச| ப்ரத்யாத்மபீஜநியதஂ பஶமாஶு ப்ரஜாயதே||௧௬||
भवति चात्र ये पाचकांशा धातुस्थास्तेषां मान्द्यातितैक्ष्ण्यतः वृद्धिः क्षयश्च धातूनां जायते शृणु चापरम्| पारम्पर्येऽपि दावाग्नेस्तत् प्राप्येन्धनं शिखा| वृद्धिक्षयौ यथा याति तद्वद्धातु परम्परा| द्रव्यं तुल्यं विशिष्टं हि स्वं स्वं वृद्ध्यै क्षयाय च| प्रत्यात्मबीजनियतं भृशमाशु प्रजायते||१६||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
பவதி சாத்ரேத்யநேகஶ உக்தம்| பாசகநாம்நோऽக்நிஸ்வரூபஸ்ய பித்தஸ்ய யேஂऽஶா பாகாஃ ஸப்தஸு தாதுஷு ஸ்திதாஸ்தேஷாஂதாதுஸ்தாநாமநலாநாஂ மாந்த்யதோ தாதுவத்திஃ| பாகேநோத்தரதாத்வாபாதநாயாஸ்ய பூர்வதாதோஃ க்ஷபணகாரணஸ்யாக்நேரல்பத்வாத்ததா தேஷாமேவ தைக்ஷ்ண்யாத் தாதூநாஂ க்ஷயோ ஜாயதே| தேநைததுக்தஂ பவதி யத்யப்யந்நபாசகாக்நிபராயத்தவத்திக்ஷயா தாத்வக்நயஃ, ததாப்யாஹாரத்ரவ்யஶக்திவஶாத்ய ஏவாந்யதமோ தாத்வக்நிர்மந்தீ பவதி ஸ ஏவ ஸ்வஸ்ய தாதோஃ க்ஷபணாஶக்தத்வாத் வத்திமேவ ஜநயதி| ஏவஂ தீக்ஷ்ணோऽக்நிஃ ஸ்வஸ்ய தாதோஃ க்ஷயம்| ஶணு சாபரமித்யநேந தஷ்டாந்தஂ வக்துமஸ்யார்தஸ்யோபக்ரமதே| கிஂ ஶணோமீதி ஶிஷ்யேண பஷ்ட ஆஹ - பாரஂபர்யேத்யாதி| தாவாக்நேஃ ஸம்பந்திநீ ஶிகா பாரஂபர்யேऽப்யவ்யுச்சிந்நவநதாஹப்ரவத்தேऽபி யதா தத்தத்விஶிஷ்டமிந்தநஂ ப்ராப்ய வத்திஂ க்ஷயஂ ச யாதி| ததைவ தாதுபரம்பரா தாதுஸமூஹஃ| கோऽஸ்ய பாஷிதஸ்யார்தஃ? உச்யதே| தாவாக்நிர்யத்யபி ஸகலஂ வநஂ தஹதி ததாபி தத்ஸம்பந்திநீ ஶிகா ஜ்வாலா யதா மஹத் வக்ஷாதீந்தநமாஶ்லிஷ்யதி| ததா ஸா ஜ்வாலா வத்திஂ யாதி| யதா து ஸ்வல்பமிந்தநஂ ப்ராப்நோதி ததா ஸா ஜ்வாலா க்ஷயஂ யாதி| ஏவஂ தாது பரம்பராபி| தஸ்ய இந்தநமாஹாரஸாரஃ| யத்ர து தாத்வக்நிமாந்த்யாதக்ஷபநாத்ஸ ஆஹாரஸாரஃ ஸந்ததஂ ஸ்ரோதஃப்ரவாஹாநநுப்ரவேஶேந வத்தோ பவதி தத்ர ஸ தாதுர்வத்திஂ யாதி ஏவஂ க்ஷயேऽபி விகல்ப்ய வாச்யம் தாதுவத்திக்ஷயகாரணேநேதமுச்யதே - த்ரவ்யமித்யாதி ஸர்வஂ த்ரவ்யஂ பாஹ்யமாப்யந்தரேண துல்யஂ ஸத் பஶமாஶு ச வத்த்யை ஜாயதே ப்ருஶமத்யர்தமாஶு ஶீக்ரமேவ விஶிஷ்டஂ விஸதஶஂ க்ஷயாய ஜாயதே குத ஆஹ-ப்ரத்யாத்மபீஜநியதத்வாத் ப்ரதிஸ்வரூபஂ நியதகாரணத்வாதித்யர்தஃ ததா ஹி மாஂஸமேவ யதா மாஂஸகாரணஂ ந ததாந்யத் இதமபி தாதுவத்திக்ஷயகாரணமுச்யதே||௧௬||
Adhikarana பூர்வதாதுவத்திக்ஷயாவுத்தரதாதுவத்திக்ஷயகாரணே (௧௭) · Śloka ௧௭
பூர்வோ தாதுஃ பரஂ குர்யாத்வத்தஃ க்ஷீணஶ்ச தத்விதமீ||௧௭||
पूर्वो धातुः परं कुर्याद्वृद्धः क्षीणश्च तद्विधमी||१७||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
பூர்வமித்யாதி யோ தாதுர்யஸ்மாத் பூர்வஃ ஸ வத்தஃ ஸந் பரமநந்தரஂ ததாவிதமாத்மஸதஶஂ வத்தமேவ குர்யாதித்யர்தஃ ஏவஂ பூர்வஂ காரணாந்தரேண க்ஷீயஂ உத்தரஂ ததாவிதஂ க்ஷீணமேவ கரோதி யதோ தாத்வாஹாரா ஹி தாதவ இத்யுக்தம் இதி தோஷாதீநாஂ வத்திக்ஷயகாரணமுக்தம்|
Adhikarana மலாயநேஷு ரோகஸஂபவக்ரமஃ (௧௮) · Śloka ௧௮
தோஷா துஷ்டா ரஸைர்தாதூந் தூஷயந்த்யுபயே மலாநீ அதோ த்வே ஸப்த ஶிரஸி காநி ஸ்வேதவஹாநி ச மலா மலாயநாநி ஸ்யர்யதாஸ்வஂ தேஷ்வதோ கதாஃ||௧௮||
दोषा दुष्टा रसैर्धातून् दूषयन्त्युभये मलानी अधो द्वे सप्त शिरसि खानि स्वेदवहानि च मला मलायनानि स्यर्यथास्वं तेष्वतो गदाः||१८||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
தே ச தோஶாதயோ துஷ்டாரோககரணதமேவ யாந்தீத்யுச்யதே- தோஷா துஷ்டா இத்யாதி| தோஷா வாதாதயோ துஷ்டா தாதூந் ரஸாதீந் தூஷயந்தி| தே து தோஷாஃ கதஂ துஷ்யந்தீத்யாஹ-ரஸைர்மதுராதிபிர்யுக்தைரித்யர்தஃ|உபயே தோஷாஶ்ச தாதவஶ்ச துஷ்டா மலாந் தூஷயந்தி| தே ச மலா துஷ்டா மலாயநாநி மலமார்காந் தூஷயந்தி| காநி தாநீத்யாஹ-அதோ த்வே இத்யாதி| அதோ த்வே குதமேட்ரே| ஶிரஸி ஸப்த| த்வௌ கர்ணௌஈ த்வௌ நாஸாபுடௌ| த்வே அக்ஷிணீ| ஆஸ்யஂ சேதி| யதா ஸ்வேதவஹாநி ஸகலரோமகூபாநி இதி மலாநாஂ ஶகதாதீநாமயநாநி மர்காஃ| அதஃ காரணாத்யாதோ துஷ்டதோஷதூஷிதமலாநாமாஶ்ரயபூதாநி மலாயநாந்யதஸ்தேஷு யதாஸ்வஂ கதாஃ ஸ்யுஃ| ய ஏவ மலோ துஷ்டஸ்ததயநஸ்யைவ ரோகோத்பத்திரித்யர்தஃ||௧௮||
Adhikarana வாதஜரோகாஃ (௧௯) · Śloka ௧௯
வக்ஷ்யந்தே வாதஜாஸ்தத்ர நிதாநே வாதரௌகிகே||௧௯||
वक्ष्यन्ते वातजास्तत्र निदाने वातरौगिके||१९||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
ஏதே தோஷாதயோ துஷ்டா யதோ ரோகாந் குர்வந்தி அதஸ்தேஶாஂ தோஷாணாஂ விஶிஷ்தஸ்தாநாஶ்ரயேண ரோகா உச்யந்தே தத்ர வாதஜா ரோகா வாதவ்யாதிநிதாநே வக்ஷ்யந்தே|| ௧௯||
Adhikarana பித்தஜரோகாஃ (௨௦) · Śloka ௨௦
பித்தஂ த்வசி ஸ்திதஂ குர்யாத்விஸ்போடகமஸூரிகாஃ| ரக்தோ விஸர்பஂ தாஹஂ ச மாஂஸே மாஂஸ்பாககோதநம்| ஸதாஹாந்மேதஸி க்ரந்தீந் ஸ்வேதாத்யுத்வமநஂ தஷம்| அஸ்த்நி தாஹஂ பஶஂ மஜ்ஜி ஹாரித்ரநகநேத்ரதாம்| பூதபீதாவபாஸஂ ச ஶுக்ரஂ ஶுக்ரஸமாஶ்ரிதம்| ஶிராகதஂ க்ரோதநதாஂ ப்ரலாபஂ ஸ்நாவகஂ தஷம்| கோஷ்டகஂ மததடாதாஹாந் வ்யாபிநோऽந்யாஂஶ்ச யக்ஷ்மணஃ||௨௦||
पित्तं त्वचि स्थितं कुर्याद्विस्फोटकमसूरिकाः| रक्तो विसर्पं दाहं च मांसे मांस्पाककोथनम्| सदाहान्मेदसि ग्रन्थीन् स्वेदात्युद्वमनं तृषम्| अस्थ्नि दाहं भृशं मज्जि हारिद्रनखनेत्रताम्| पूतपीतावभासं च शुक्रं शुक्रसमाश्रितम्| शिरागतं क्रोधनतां प्रलापं स्नावगं तृषम्| कोष्ठगं मदतृडादाहान् व्यापिनोऽन्यांश्च यक्ष्मणः||२०||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
பித்தமித்யாதி ஸுபோதஂ மஸூரிகா மஸூரவர்ணப்ரமாணாஃ பிடகாஃ கோதநஂ க்லேதஃ ஸ்வேதஸ்யாத்யுத்வமநஂ பஹிர்நிர்கமநமீ அஸ்திஸ்திதஂ பித்தஂ பஶஂ தேஹே தாஹஂ கரோதி வ்யாபிநோऽபி யக்ஷ்மாணஃ ஸர்வஶரீரசரா வ்யாதயோ ரக்தபித்தாதயஃ||௨௦||
Adhikarana ஶ்லேஷ்மஜ ரோகாஃ (௨௧) · Śloka ௨௧
ஶ்லேஷ்மா த்வசி ஸ்திதஃ குர்யாத்ஸ்தம்பஂ ஶ்வேதாவபாஸதாம்| பண்ட்வாமயஂ ஶோணிதகோ மாஂஸஸஂஸ்தோऽர்புதாபசீஃ| ஆர்த்ரசர்மாவநத்தாபகாத்ரதாஂ சாதிகௌரவம்| மேதோகஃ ஸ்தூலதாஂ மேஹமஸ்த்நாஂ ஸ்தப்தத்வமஸ்திகஃ| மஜ்ஜகஃ ஶுக்லநேத்ரத்வஂ ஶுக்ரஸ்தஃ ஶுக்ரஸஞ்சயம்| விபந்தஂ கௌரவஂ சாதி ஸிராஸ்தஃ ஸ்தப்தகாத்ரதாம்| ஸ்நாயுகஃ ஸந்தி ஶூலத்வஂ கோஷ்டகோ ஜடரோந்நதிம்| அரோசகாவிபாகௌ ச தாஂஸ்தாஂஶ்ச கபஸஂபவாந்||௨௧||
श्लेष्मा त्वचि स्थितः कुर्यात्स्तम्भं श्वेतावभासताम्| पण्ड्वामयं शोणितगो मांससंस्थोऽर्बुदापचीः| आर्द्रचर्मावनद्धाभगात्रतां चातिगौरवम्| मेदोगः स्थूलतां मेहमस्थ्नां स्तब्धत्वमस्थिगः| मज्जगः शुक्लनेत्रत्वं शुक्रस्थः शुक्रसञ्चयम्| विबन्धं गौरवं चाति सिरास्थः स्तब्धगात्रताम्| स्नायुगः सन्धि शूलत्वं कोष्ठगो जठरोन्नतिम्| अरोचकाविपाकौ च तांस्तांश्च कफसंभवान्||२१||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
அநந்தரஂ ஶ்லேஷ்மணோ ரோககர்தத்வமாஶ்ரயவிஶேஷேணாஹ- ஶ்லேஷ்மா த்வசித்யாதி| ஶ்வேதாவபாஸதா ஶ்வேதவர்ண தர்ஶித்வம்| மேதஸி ஸ்திதஃ ஸ்தௌல்யஂ ப்ரமேஹஂ ச கரோதி| அஸ்திகதஃ ஸ்வாஶ்ரயாணாமஸ்த்நாஂ ஸ்தப்தத்வஂ கரோதி| ஶுக்ரஸ்திதஃ ஶுக்ரஸ்ய ஸஞ்சயஂ தாரணேந பஹுத்வஂ கரோதி| விபந்தோ பஹிஷ்ப்ரவத்திஃ| நிரோதஃ ஶுக்ரஸ்ய| தஸ்யைவாதிகுருத்வஂ ச கரோதி| கோஷ்டகோ ஜடரோந்நத்யாதீந் கரோதிஈ தாஂஸ்தாந் கபஜாந் ஶ்லேஶ்மஜ்வரஶ்லேஷ்மகுல்ம காமலாதீந் ஸர்வாந் ஶ்லேஷ்மோத்பவாந் கதாந் கரோதி||௨௧||
Adhikarana மலமூத்ரகததோஷவிகாராஃ (௨௨) · Śloka ௨௨
விண்மூத்ரயோஃ ஸாஶ்ரயயோஸ்தத்ர தத்ரோபதேக்ஷ்யதே உபதாபோபகாதௌ து ஸ்வாஶ்ரயேந்த்ரியகாமலாஃ||௨௨||
विण्मूत्रयोः साश्रययोस्तत्र तत्रोपदेक्ष्यते उपतापोपघातौ तु स्वाश्रयेन्द्रियगामलाः||२२||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
விஶி புரீஷே மூத்ரே ச தயோஶ்சாஶ்ரயே ஸ்திதா தோஷா யத் குர்வந்தி தத்தஸ்ய தத்ர மூத்ராகாதாதிஸாராதாவுபதேக்ஷ்யதே ஏதே ச மலா வாததயோ யதா இந்த்ரியஂ ப்ராப்நுவந்தி ததா தஸ்ய மலோபதப்தஸ்யேந்த்ரியஸ்ய சக்ஷுராதேர்ய ஆஶ்ரயஃ அக்ஷ்யாதிஸ்தத்ர ஸ்வாஶ்ரயே உபதாபஂ வோபகாதஂ வா குர்வந்தி ஸ்வல்பத்வாதுபதாபமாதிக்யாதுபகாதமிதி மலாநாமாஶ்ரயபேதேநே ரோக-கர்தத்வம்||௨௨||
Adhikarana தோஷாணாஂ கோஷ்டாச்சாகாதிகமநஹேதுஸ்ததா ஶாகாதிப்யஃ கோஷ்டகமநஹேதுஶ்ச (௨௩) · Śloka ௨௩
வ்யாயாமாதூஷ்மணஸ்தைக்ஷ்ண்யாதஹிதாசரணாதபி கோஷ்டாச்சாகாஸ்திமர்மாணி த்ருதத்வாந்மாருதஸ்ய ச தோஷா யாந்தி ததா தேப்யஃ ஸ்ரோதோமுகவிஶோதநாதீ வத்த்யாபிஷ்யந்தநாத்பாகாத்கோஷ்டஂ வாயோஶ்ச நிக்ரஹாத்||௨௩||
व्यायामादूष्मणस्तैक्ष्ण्यादहिताचरणादपि कोष्ठाच्छाखास्थिमर्माणि द्रुतत्वान्मारुतस्य च दोषा यान्ति तथा तेभ्यः स्रोतोमुखविशोधनाती वृद्ध्याभिष्यन्दनात्पाकात्कोष्ठं वायोश्च निग्रहात्||२३||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
நநு தோஷாணாஂ ஸகலஶரீரவ்யாபித்வேऽபி கோஷ்டாக்யஃ ப்ரதாந ஆஶ்ரயோ யதஸ்தத்ர பாஹுல்யேந திஷ்டந்தி ஏவஂ ச ஸதி கதஂ தேஷாஂ ரக்தாத்யாஶ்ரயேணேந ரோககர்தத்வமித்யாஹ-வ்யாயாமேத்யாதி வ்யாயாமாதிபிஃ காரணைர்தோஷாஃ கோஷ்டஂ முக்த்வா ஶாகாதீநி யாந்தி ஶாகா பிஷக்ஶாஸ்த்ரப்ரஸித்தா ரக்தாதயோ தாதவஸ்த்வக்ச அஸ்த்நாஂ மர்மாண்யஸ்திமர்மாஂணி தத்ர வ்யாயாமேந ஶிதிலீபூதேஷுஸ்ரோதஸ்ஸு வாயௌ ப்ரேரக உதீர்ணே தத்ப்ரேரிதா தோஷாஃ கோஷ்டஂ முக்த்வா ஶாகாதீநி யாந்திஈ ததா ஊஷ்மணோऽக்நேஸ்தைக்ஷ்ண்யாத் பரித்யக்தநிபிடபாவா விலிநா இவ ஸர்வதோऽபிஸரந்தி ஏவமஹிதஸ்யாஹாராதேராசரணாதபி ஶாகாதீநி யாந்தி தோஷஸ்ய கோஷ்டாக்யஸ்தாநப்ரஂஶகரணஸ்வரூபாபத்யஸேவநாதிதிஈ மாருதஸ்ய வாயோஶ்ச காரணாந்தரேண ஸ்வபாவேநைவ வா த்ருதத்வாதீ வாயோஶ்ச வாய்வந்தரப்ரேரணஂ தஷ்டத்வாந்நாஸம்பத்தமீ நநு தத்ர ஶாகாதௌ ஸ்திதாநாஂ யதா கோஷ்டாநயநப்ரயோஜநஂ ததா கதமாகச்சந்தீத்யாஹ-ததா தேப்யஃ இத்யாதி தேப்யஃ ஶாகாதிப்யஃ கோஷ்டஂ தோஷா யாந்தீ ஸம்பந்தஃ ஸ்ரோதோமுகாநாஂ ஶுத்த்யா தோஷா கோஷ்டஂ யாந்தி ததா வத்த்யா வர்த்தநேந யோऽபிஷ்யந்தஃ ஸ்ராவஃ ஶாகாதிப்யஃ கோஷ்டோ ஶாகாதிஸ்தா தோஷாஃ பாகாத்பரித்யக்தஸந்தாநாஃ கோஷ்டஂ யாந்தி ப்ரேரகஸ்ய வாயோர்நிக்ராஹாதாதிக்யநாஶாத்|| ௨௩||
Adhikarana பூயோஃ ஹேதுப்ரதீக்ஷிணஃ தோஷாஃ (௨௪) · Śloka ௨௪
தத்ரஸ்தாஶ்ச விலம்பேரந் பூயோ ஹேதுப்ரதீக்ஷிணஃ||௨௪||
तत्रस्थाश्च विलम्बेरन् भूयो हेतुप्रतीक्षिणः||२४||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
தே ச தோஷாஸ்தத்ரஸ்தாஃ கோஷ்டஸ்தா ஹேதுப்ரதீக்ஷிணஃ ஸ்வயஂ விலம்பேரந் ரோகாந்ந குர்வந்தீத்யர்தஃஈ தேநைததுக்தஂ பவதி-யே பஹவஃ ஸ்வரூபேணைவ தே ந ஸதஶஂ தேஶகாலாதிஹேதுமபேக்ஷந்தேஈ அபி து ஸ்வயமேவ ரோகஂ குர்வந்த்யேவ|| ௨௪||
Adhikarana அந்யாஶ்ரயேஷ்வபி தோஷாணாஂ காலாதிபலாத்ப்ரகோபஃ (௨௫) · Śloka ௨௫
தே காலாதிபலஂ லப்த்வா குப்யந்த்யந்யாஶ்ரயேஷ்வபி||௨௫||
ते कालादिबलं लब्ध्वा कुप्यन्त्यन्याश्रयेष्वपि||२५||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
யே ச ஹேதுப்ரதீக்ஷிணஃ ஸந்தோ விலம்பிதாஸ்தே பூயஃ ஸமாநாத்காலாதிதோ பலஂ லப்த்வா குப்யந்த்யாஶ்ரயேஶ்வபீத்யபிஶப்தாத் ஸ்வாஶ்ரயேऽபி| தத்ர வாயுஹ் கதாசித் ஸ்வே யதோக்தே ஸ்தாநே குப்யதி| கதாசிச்ச்லேஷ்மணஃ பித்தஸ்ய ஸ்தாநே வா ஏவஂ பித்தஶ்லேஷநோரபி வாச்யம்||௨௫||
Adhikarana பரஸ்தாநகததோஷாணாஂ சிகித்ஸாஸூத்ரஂ (௨௬) · Śloka ௨௬
தத்ராந்யஸ்தாநஸஂஸ்தேஷு ததீயாமபலேஷு து| குர்யாச்சிகித்ஸாஂ ஸ்வாமேவ பலேநாந்யாபிபாவிஷு| ஆகந்துஂ ஶமயேத்தோஷஂ ஸ்தாநிநஂ ப்ரதிகத்ய வா||௨௬||
तत्रान्यस्थानसंस्थेषु तदीयामबलेषु तु| कुर्याच्चिकित्सां स्वामेव बलेनान्याभिभाविषु| आगन्तुं शमयेद्दोषं स्थानिनं प्रतिकृत्य वा||२६||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
தத்ர து யா சிகித்ஸா தாமாஹ- தத்ராந்யஸ்தாநஸஂஸ்தேஷ்வித்யாதி| ஸ்வஸ்தாநஸ்தாநாஞ்சிகித்ஸா ஸ்பஷ்டைவ| பரஸ்தாந கதாநாஂ த்வைவித்யஂ| ஸ்தாநிநமபேக்ஷ்யாऽऽகந்தோர்பலவத்வமபலவத்வஞ்ச| தத்ராகந்துஷ்வபலேஷு ததீயா சிகித்ஸா| ததீயேத்யநேநாந்யஶப்தோபலக்ஷிதஃ ஸ்தாந்| பராமஷதே| யதா த்வாகந்தவோ பலேநாந்யஂ ஸ்தாநிநமபிபவந்தி,ததா தேஷ்வாகந்துஷு ஸ்வாமேவ சிகித்ஸாஂ குர்யாத்| யதா து த்வயோஃ ஸ்தாநிந ஆகந்தோஶ்ச ஸமத்வஂ ததா ப்ரதமஂ ஸ்தாநிநிஂ ப்ரதிகத்ய பஞ்சாதாகந்துஂ ஶமயேத்| பலாபலாநபேக்ஷயா வா இதி|| ௨௬||
Adhikarana ஓஜோநிரூபணம் (௨௭) · Śloka ௨௭
தேஜோ யத்ஸர்வதாதூநாமோஜஸ்தத் பரமுச்யதே| மது ஸோமாத்மகஂ ஶுத்தஂ ரக்தமீஷத்ஸபீதகம்| யத்ஸாரமாதௌ கர்பஸ்ய யச்ச கர்பரஸாத்ரஸஃ| ஸஂவர்தமாநஂ ஹதயஂ ஸமாஶ்ரயதி யத்புரா| யச்சரீரரஸஸ்நேஹஃ ப்ராணோ யத்ர ப்ரதிஷ்டிதஃ| யஸ்யா நாஶாந்நநாஶோऽஸ்தி ப்ரீணிதா யேந தேஹிநஃ| ஹதயஸ்தமபி வ்யாபி தத் பரஂ ஜீவதாஸ்பதம்||௨௭||
तेजो यत्सर्वधातूनामोजस्तत् परमुच्यते| मृदु सोमात्मकं शुद्धं रक्तमीषत्सपीतकम्| यत्सारमादौ गर्भस्य यच्च गर्भरसाद्रसः| संवर्तमानं हृदयं समाश्रयति यत्पुरा| यच्छरीररसस्नेहः प्राणो यत्र प्रतिष्ठितः| यस्या नाशान्ननाशोऽस्ति प्रीणिता येन देहिनः| हृदयस्थमपि व्यापि तत् परं जीवतास्पदम्||२७||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
தோஷாணாஂ ப்ராகதஂ வைகதஂ ச ஸ்வரூபமுக்தமீ தே ச தோஷாஃ ஸமா அப்யோஜஸா விஹிநஂ தேஹஂ ஸஂவாஹயிதுமஶக்தாஃ;அத ஓஜஸஃ ஸ்வரூபஂ பாலநஂ சோச்யதே-தேஜ இத்யாதிஈ ஸர்வதாதூநாஂ யத்தேஜஸ்தத் ப்ரதாநஂ பரமோஜஃ ஶப்தேநோச்யதேஈ அஷ்டபிந்துகமித்யர்தஃஈ தச்ச மத்வதீக்ஷ்ணகுணமீ ஸோமாத்மகஂ ஸௌம்யஸ்வரூபமீ ஶுத்தமநுபஹதமீஷத்ரக்தஂ ஸ்தோகலோஹிதஂ ஸபீதகஂ சஈ யத் கர்பஸ்யாதௌ ஸாரஂ ஸாரமிவ ஸாரஂ ந ஹி தேந விநா ஶுக்ரஶோணிதே ஜீவாநுப்ரவேஶஃஈ யச்ச கர்பரஸாத்ரஸஃ கர்பஸ்ய யோऽஸௌ ரஸஃ ப்ரதமோ தாதுஃ தஸ்மாதபி ஸாரஃ ப்ரஸாதபூதமீ ஸஂவர்தமாநஂ யச்ச புரா தாதோர்தேஹே ப்ரவர்தமாநஂ ப்ரதமஂ ஹதயமாஶ்ரயதி, பஶ்சாத் க்ரமாத் தேஹவ்யாப்திஂ ச கரோதிஈ யச்ச ஶரீரஸஸ்தஸ்ய ஸஸ்நேஹோ யத்ர ப்ராணோ வ்யாபகோऽபி ப்ரதிஷ்டிதோ பத்தஃஈ யஸ்ய த்வஷ்டபிந்த்வாக்யஸ்யாநாஶாத்தேஹஸ்ய நாஶோ நாஸ்திஈ யேந ச ஹதயஸ்தேந தேஹிநோ விவிதாஃ ப்ராணிநஃ ப்ரீணிதாஸ்தர்பிதாஃ யச்ச ஹதயஸ்தமபி வ்யாபி ததோஜோऽந்யேப்யோ ஜீவிதாஸ்பதேப்யஃ ஶிரஃப்ரபதிப்யஃ பரஂ ப்ரதாநஂ ஜீவிதாஸ்பதம்|| ௨௭||
Adhikarana ஓஜஃக்ஷயகாரணாநி (௨௮) · Śloka ௨௮
ஓஜஃ க்ஷீயதே கோபக்ஷுத்த்யாநஶோகஶ்ரமாதிபிஃ||௨௮||
ओजः क्षीयते कोपक्षुद्ध्यानशोकश्रमादिभिः||२८||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
தச்சோஜஃ கோபக்ஷுதாதிபிரஸௌம்யைஃ க்ஷீயதே|| ௨௮||
Adhikarana ஓஜஃக்ஷயலக்ஷணஂ தத்ர பேஷஜஞ்ச, ஓஜோவத்திலக்ஷணம் (௨௯-௩௦) · Śloka ௩௦
பிபேதி துர்பலோऽபீக்ஷ்ணஂ த்யாயாதி வ்யதிதேந்த்ரியஃ| துஶ்ச்சாயோ துர்மநோ ருக்ஷோ பவேத் க்ஷாமஶ்ச தத்க்ஷதே \\\\\\\\ ஜீவநேயௌஷதக்ஷீரரஸாத்யாஸ்தத்ர பேஷஜம்||௨௯|| ஓஜோவத்தௌ ஹி தேஹஸ்ய துஷ்டிபுஷ்டிபலோதயஃ||௩௦||
बिभेति दुर्बलोऽभीक्ष्णं ध्यायाति व्यथितेन्द्रियः| दुश्च्छायो दुर्मनो रुक्षो भवेत् क्षामश्च तत्क्षते \\\\\\\\ जीवनेयौषधक्षीररसाद्यास्तत्र भेषजम्||२९|| ओजोवृद्धौ हि देहस्य तुष्टिपुष्टिबलोदयः||३०||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
தத்க்ஷயே ச தேஹீ பிபேதி| அகாரணாத் தௌர்பல்யாதியுக்திஶ்ச பவேத்| அபீக்ஷ்ணமத்யர்தஂ த்யாயாதி த்யாநபரோ பவதீத்யர்தஃ| வ்யதிதேந்த்ரியோऽஶக்தேந்த்ரியஹ்| துஷ்ச்சாயோ துஷ்டகாந்திஃ| தத்ரௌஜஃக்ஷயே பைஷஜ்யமௌஷதஂ ஜீவநியௌஷதஸித்தக்ஷீரமாஂஸரஸாத்யாஃ|ஆதிகஹணேந நாநாவிதாப்யவஹார்யபரிக்ரஹஃ ||௨௯|| ஏவஂவிதேந ச பேஷஜேந ஓஜோவத்தௌ ஸத்யாஂ ச தேஹஸ்ய ஶரீரஸ்ய துஷ்ட்யாத்யுத்பவஃ| துஷ்டிர்மநஃபரிதோஷஃ| புஷ்டிரங்காநாஂ பரிபோஷ இதி|
Adhikarana தோஷாணாஂ வத்திக்ஷயஜயோபாயஸ்தத்ரோபபத்திஶ்ச (௩௧) · Śloka ௩௧
யதந்நஂ த்வேஷ்டி யதாபி ப்ரார்தயேதாவிரோதி து| தத்தத்த்யஜந் ஸமஶ்நஂஶ்ச தௌ தௌ வத்திக்ஷயௌ ஜயேத்| குர்வதேऽபிருசிஂ தோஷா விபரீதஸமாநயோஃ| வத்தாஃ க்ஷீணாஶ்ச பூயிஷ்டஂ லக்ஷயந்த்யபுதா ந தத்||௩௧||
यदन्नं द्वेष्टि यदापि प्रार्थयेताविरोधि तु| तत्तत्त्यजन् समश्नंश्च तौ तौ वृद्धिक्षयौ जयेत्| कुर्वतेऽभिरुचिं दोषा विपरीतसमानयोः| वृद्धाः क्षीणाश्च भूयिष्ठं लक्षयन्त्यबुधा न तत्||३१||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
ஓஜோஸஶ்சிகித்ஸாப்ரஸங்கேந ஸர்வேஷாஂ தோஷாதீநாஂ ஸாமாந்யரூபேண வைகாரிகரூபவிநாஶார்தமாஹ-யதந்நமித்யாதிஈ யதந்நமப்யவஹார்யஂ த்வேஷ்டி நாபிலஷதி ததந்நஂ த்யஜந் தோஷாதேர்வத்திஂ ஜயேதீ யச்ச ப்ரார்தயேதாபிலஷேத, ததஶ்நந் புஞ்ஜாநஃ க்ஷயஂ தோஷாதேர்ஜயேதீ குதஃ யதோ தோஷா வாதாதயோ தேஹே வத்தாஃ ஸந்தஃ ஸ்வகுணைர்விபரீத ஆஹாரஜாதே பூயிஷ்டஂ ப்ராயோ ருசிமபிலாஷஂ குர்வதே, த ஏவ க்ஷீணஃ ஸமாநகுணேऽபிலாஷமாஹாரே குர்வதேஈ பூயிஷ்டஂ ப்ராயோக ஏதச்ச தோஷஸ்வரூபமபுதாஃ ஸ்வல்பப்ரஜ்ஞா பிஷஜோ ந லக்ஷயந்திஈ யதயஂ தோஷஸ்வரூபாநுகதோऽபிலாஷோ யந்நேதி|| ௩௧||
Adhikarana ஹீநாதிகஸமாநஂ தோஷாணாஂ கார்யாணி (௩௨) · Śloka ௩௨
யதாபலஂ யதாஸ்வஂ ச தோஷா வத்தா விதந்வதே| ரூபாணி ஜஹதி க்ஷீணாஃ ஸமாஃ ஸ்வஂ கர்ம குர்வதே||௩௨||
यथाबलं यथास्वं च दोषा वृद्धा वितन्वते| रूपाणि जहति क्षीणाः समाः स्वं कर्म कुर्वते||३२||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
ந கேவலமந்நருசிரேவ தோஷாணாஂ வத்திக்ஷயபரிஜ்ஞாநகாரணஂ யாவத்ஸ்வரூபமபி ஏதத்ப்ரதர்ஶநார்தமாஹ-யதாபலமித்யாதி| வத்தா தோஷா பலாநதிக்ரமேண ஆத்மாநதிக்ரமேண ச ஸ்வரூபாணி விதந்வதே விஸ்தாரயந்தி| ய ஏவ தோஷோ வத்தஃ ஸ ஏவ ஸ்வரூபாணி ஸ்வஸ்ய ஸமாநாநி ரூபாணி தர்ஶயதீதி யதாஸ்வஶப்தஸ்யார்தஃ யதாபலமிதி வத்தேரவஸ்தாவிஶேஷாத்ரூபாணாமபி விஶேஷஃ த ஏவ தோஷாஃ க்ஷீணாஃ ஸந்தஸ்தாந்யேவ யதோக்தாநி ரூபாணி ஜஹதி த்யஜந்தி| அத்ராபி யதாபலஂ யதாஸ்வமிதி சாநுவர்ததே ஸமாஸ்து யதோக்தஂ ஸ்வமேவ கர்ம குர்வதே|| ௩௨||
Adhikarana தோஷாணாஂ க்ஷயதபி ரக்ஷணீயத்வம் (௩௩-௩௪) · Śloka ௩௪
ய ஏவ தேஹஸ்ய ஸமா விவத்த்யை த ஏவ தோஷா விஷமா வதாய| யஸ்மாததஸ்தே ஹிதாசர்யயைவ க்ஷயாத்விவத்தேரிவ ரக்ஷணீயாஃ||௩௩|| இதி ஶ்ரீவைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸ்ய ஸூநோர்வாக்படஸ்ய கதௌ அஷ்டாங்கஸஂக்ரஹஸஂஹிதாயாஂ ஸூத்ரஸ்தாநே தோஷாதிவிஜ்ஞாநியோ நாமைகோநவிஂஶோऽத்யாயஃ||௩௪||
य एव देहस्य समा विवृद्ध्यै त एव दोषा विषमा वधाय| यस्मादतस्ते हिताचर्ययैव क्षयाद्विवृद्धेरिव रक्षणीयाः||३३|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतौ अष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां सूत्रस्थाने दोषादिविज्ञानियो नामैकोनविंशोऽध्यायः||३४||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
தே ச தோஷாதயஃ க்ஷயாத்ததா ரக்ஷணீயாஃ, யதைவ வத்தே ரக்ஷ்யந்தேஈ யஸ்மாத்ய ஏவ தோஷா வாதாதயஃ ஸமாஃ ஸந்தோ தேஹஸ்ய வத்த்யை பவந்தி, த ஏவ விஷமா வதாய பவந்திஈ வைஷம்யஂ ஸ்வரூபாத் வத்திஃ க்ஷயோ வாஈ அதோ வத்திஹாந்யோஃ ஸமாநத்வாத் க்ஷயாத் வத்தேரிவ ரக்ஷணீயாஃ| இதி ஶ்ரீமந்மஹாமஹோபாத்யாயேந்துவிரசிதாயாம் அஷ்டாங்கஸஂக்ரஹவ்யாக்யாயாஂ ஶஶிலேகாயாஂ ஸூத்ரஸ்தாந ஏகோநவிஂஶோऽத்யாயஃ