Adhikarana ಅಥಾನ್ನಸ್ವರುಪವಿಜ್ಞಾನೀಯೋ ನಾಮ ಸಪ್ತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ ಪ್ರತಿಜ್ಞಾ (೧) · Śloka ೧
ಅಥಾತೋಽನ್ನ್ಸ್ವರುಪವಿಜ್ಞಾನೀಯಂ ನಾಮಾಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಽಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ||೧||
अथातोऽन्न्स्वरुपविज्ञानीयं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माऽहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ದ್ರವಸ್ಯ ಪಾನಾನ್ನಸಂಸ್ಕಾರಾದ್ಯುಪಯೋಗ್ಯತ್ವಾದನ್ನಮುಚ್ಯತೇ-ಅಥೇತಿ|
Adhikarana (೧) ಶೂಕಧಾನ್ಯವರ್ಗಃ,ಶಾಲಿಭೇದಾಃ ತೇಷಾಂ ಸಾಮಾನ್ಯಗುಣಾಶ್ಚ (೨) · Śloka ೨
ರಕ್ತೋ ಮಹಾನೂ ಸಕಲಮಸ್ತೂರ್ಣಕಃ ಶಕುನಾಹೃತಃ| ಶಾರಾಮುಖೋ ದೀರ್ಘಶೂಕೋ ಲೋಘ್ರಶೂಕಃ ಸುಗನ್ಧಿಕಃ| ಪುಣ್ಡ್ರಃ ಪಾಣ್ಡುಃ ಪುಣ್ಡರೀಕಃ ಪ್ರಮೋದೋ ಗೌರಶಾರಿವೌ| ಕಞ್ಚನೋ ಮಹಿಷಃ ಶೂಕೋ ದೂಷಕಃ ಕುಸುಮಾಣ್ಡಕಃ| ಲಾಙ್ಗಲಾ ಲೋಹವಾಲಾಖ್ಯಾಃ ಕರ್ದಮಾಃ ಶೀತಭೀರುಕಾಃ| ಪತಙ್ಗಾಸ್ತಪನೀಯಾಶ್ಚ ಯೇ ಚಾನ್ಯೇ ಶಾಲಯಃ ಶುಭಾಃ| ಸ್ವಾದುಪಾಕರಸಾಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಾ ವೃಷ್ಯಾ ಬದ್ಧಾಲ್ಪವರ್ಚಸಃ| ಕಷಾಯಾನುರಸಾಃ ಪಥ್ಯಾ ಲಘವೋ ಮೂತ್ರಲಾ ಹಿಮಾಃ||೨||
रक्तो महानू सकलमस्तूर्णकः शकुनाहृतः| शारामुख़ो दीर्घशूको लोघ्रशूकः सुगन्धिकः| पुण्ड्रः पाण्डुः पुण्डरीकः प्रमोदो गौरशारिवौ| कञ्चनो महिषः शूको दूषकः कुसुमाण्डकः| लाङ्गला लोहवालाख़्याः कर्दमाः शीतभीरुकाः| पतङ्गास्तपनीयाश्च ये चान्ये शालयः शुभाः| स्वादुपाकरसाः स्निग्धा वृष्या बद्धाल्पवर्चसः| कषायानुरसाः पथ्या लग़वो मूत्रला हिमाः||२||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಶೂಕಧಾನ್ಯಾನಾಞ್ಚ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯಾದಗ್ರೇ ಪಾಠಃ| ರಕ್ತಾದ್ಯಾಸ್ತಪನೀಯಾನ್ತಾ ಅನ್ಯೇ ಚ ದೇಶಕಾಲರಸಾದಿನಾ ರಕ್ತಾದಿಸದೃಶಾಃ ಶಾಲಯಸ್ತೇ ಸರ್ವೇ ಮಧುರವಿಪಾಕರಸತ್ವಾದಿಯುಕ್ತಾಃ| ಏತೇ ಚ ಸರ್ವೇ ನಾನಾದೇಶಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಮಾನಃ| ಬದ್ಧಂ ಗ್ರಥಿತಂ ಅಲ್ಪಂ ಚ ವರ್ಚಃ ಪುರೀಷಂ ಕುರ್ವನ್ತೀತಿ ಬದ್ಧಾಲ್ಪವರ್ಚಸಃ| ಸ್ವಭಾವೇನೈವ ಶರೀರೇ ಹಿತಾಃ|| ೨||
Adhikarana ಶೂಕಜೇಶು ರಕ್ತಶಾಲ್ಯಾದೀನಾಂ ಯಥೋತ್ತರಮವರತ್ವಮ್ (೩) · Śloka ೩
ಶೂಕಜೇಷು ವರಸ್ತತ್ರ ರಕ್ತಸ್ತೃಷ್ಣಾತ್ರಿದೋಷಹಾ| ಮಹಾಂಸ್ತಂ ಚಾನು ಕಲಮಸ್ತಂ ಚಾಪ್ಯನು ತತಃ ಪರೇ||೩||
शूकजेषु वरस्तत्र रक्तस्तृष्णात्रिदोषहा| महांस्तं चानु कलमस्तं चाप्यनु ततः परे||३||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತತ್ರ ಶೂಕಜೇಷು ಮಧ್ಯೇ ರಕ್ತಶಾಲಿಃ ಶ್ರೇಷ್ಠಃ| ತೃಷ್ಣಾನಾಶನಸ್ತ್ರಿದೋಷನಾಶನಶ್ಚ| ತತೋ ರಕ್ತಾದೂನೋ ಮಹಾನ್| ತತೋಽಪ್ಯೂನಃ ಕಲಮಃ| ಅನೇನೈವ ಕ್ರಮೇಣ ಪರೇ ತೂರ್ಣಕಾದಯಃ ಪೂರ್ವಸ್ಮಾದುತ್ತರೋ ಗುಣೈರೂನ ಇತ್ಯರ್ಥಃ|| ೩||
Adhikarana ಯವಕಾದೀನಾಂ ಯಥಾಪೂರ್ವಮವರತ್ವಮ್ (೪) · Śloka ೪
ಯವಕಾ ಹಾಯನಃ ಪಾಂಸುವಾಪ್ಯನೈಷಧಕಾದಯಃ| ಸ್ವಾದೂಷ್ಣಾ ಗುರವಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಾಃ ಪಾಕೇಽಮ್ಲಾಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಪಿತ್ತಲಾಃ| ಸೃಷ್ಟಮೂತ್ರಪುರಿಷಾಶ್ಚ ಪೂರ್ವಂ ಪೂರ್ವಂ ಚ ನಿನ್ದಿತಾಃ||೪||
यवका हायनः पांसुवाप्यनैषधकादयः| स्वादूष्णा गुरवः स्निग्धाः पाकेऽम्लाः श्लेष्मपित्तलाः| सृष्टमूत्रपुरिषाश्च पूर्वं पूर्वं च निन्दिताः||४||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಯವಕಾದಯೋ ಮಧುರತ್ವಾದಿಯುಕ್ತಾ ಯಶ್ಚ ಯಸ್ಮಾತ್ ಪೂರ್ವಃ ಸ ತಸ್ಮಾನ್ನಿನ್ದ್ಯಃ (ಚ೦ಸೂ೦-೨೮-೧೨,ಸು೦ಸೂ೦-೨೧-೨೩)|| ೪||
Adhikarana ವ್ರೀಹಿಷು ಷಷ್ಟಿಕಸ್ಯ ಶ್ರೈಷ್ಠ್ಯಮ್ (೫) · Śloka ೫
ಸ್ನಿಗ್ಧೋ ಗ್ರಾಹಿ ಲಘುಃ ಸ್ವಾದುಸ್ತ್ರಿದೋಷಘ್ನಃ ಸ್ಥಿರೋ ಹಿಮಃ| ಷಷ್ಟಿಕೋ ವ್ರೀಹಿಷು ಶ್ರೇಷ್ಠೋ ಗೌರಶ್ಚಾಸಿತಗೌರತಃ||೫||
स्निग्धो ग्राहि लघुः स्वादुस्त्रिदोषघ्नः स्थिरो हिमः| षष्टिको व्रीहिषु श्रेष्ठो गौरश्चासितगौरतः||५||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಷಷ್ಟಿಕೋ ನಾಮ ವ್ರೀಹಿಃ ಸ್ನಿಗ್ಧತ್ವಾದಿಯುಕ್ತಾಃ| ಸ್ಥಿರಃ ಶರೀರೇ ಅವ್ಯಾಪನಶೀಲಃ| ಸ ಚ ಸರ್ವವ್ರೀಹಿಷು ಶ್ರೇಷ್ಠಃ| ತಸ್ಯ ಷಷ್ಟಿಕಸ್ಯ ದ್ವೈವಿಧ್ಯಂಗೌರಃ ಕೃಷ್ಣಗೌರಶ್ಚ, ಅಸಿತಗೌರತಃ ಕೃಷ್ಣಗೌರಾತ್ ಗೌರಃ ಶ್ರೇಷ್ಠಃ|| ೫||
Adhikarana ಮಹಾವ್ರೀಹ್ಯಾದೀನಾಂ ಷಷ್ಟಿಕಾತ್ ಹೀನಗುಣತ್ವಮ್ (೬) · Śloka ೬
ತತಃ ಕ್ರಮಾನ್ಮಹಾವ್ರೀಹಿಕೃಷ್ಣವ್ರೀಹಿಜತೂಮುಖಾಃ| ಕುಕ್ಕಟಾಣ್ಡಕಲಾಬಾಕ್ಷಪಾರಾವತಕಸೂಕರಾಃ| ವರಕೋದ್ದಾಲಕೋಜ್ಜಾಲಚೀನಶಾರದದರ್ದುರಾಃ| ಗನ್ಧನಾಃ ಕುರುವಿನ್ದಾಶ್ಚ ಗುಣೈರಲ್ಪಾನ್ತರಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ||೬||
ततः क्रमान्महाव्रीहिकृष्णव्रीहिजतूमुखाः| कुक्कटाण्डकलाबाक्षपारावतकसूकराः| वरकोद्दालकोज्जालचीनशारददर्दुराः| गन्धनाः कुरुविन्दाश्च गुणैरल्पान्तराः स्मृताः||६||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತತಃ ಷಷ್ಟಿಕಾತ್ ಗುಣೈರ್ಮಹಾವ್ರೀಹ್ಯಾದಯಃ ಕ್ರಮೇಣೋನಾಃ|| ೬||
Adhikarana ಇತರವ್ರೀಹಿಗುಣಾಃ (೭) · Śloka ೭
ಸ್ವಾದುರಮ್ಲವಿಪಾಕೋಽನ್ಯೋ ವ್ರೀಹಿಃ ಪಿತ್ತಕರೋ ಗುರುಃ||೭||
स्वादुरम्लविपाकोऽन्यो व्रीहिः पित्तकरो गुरुः||७||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಏತೇಭ್ಯಃ ಷಷ್ಟಿಕಯವಾದಿಭ್ಯೋಽನ್ಯೋನುಕ್ತೋ ವ್ರೀಹಿರ್ಮಧುರಃ ಅಮ್ಲವಿಪಾಕ ಪಿತ್ತಕರೋ ಗುರುಶ್ಚ|| ೭||
Adhikarana ಪಾಟಲವ್ರೀಹಿಗುಣಾಃ (೮) · Śloka ೮
ಬಹುಮೂತ್ರಪುರೀಷೋಷ್ಮಾ ತ್ರಿದೋಷಸ್ತ್ವೇವ ಪಾಟಲಃ||೮||
बहुमूत्रपुरीषोष्मा त्रिदोषस्त्वेव पाटलः||८||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಪಾಟಲೋ ನಾಮ ವ್ರೀಹಿಃ ತ್ರಿದೋಷಕರ ಏವ|| ೮||
Adhikarana ಕಙ್ಗ್ವಾದಿತೃಣಧಾನ್ಯಾನಾಂ ಸಾಮಾನ್ಯಗುಣಾಃ ಕಙ್ಗ್ವಾದೀನಾಂ ವಿಶೇಷಗುಣಾಃ (೯) · Śloka ೯
ಕಙ್ಗುಕೋದ್ರವಜೂರ್ಣಾಹ್ವಗದೀವರುಣಪಾದಿಕಾಃ| ಶ್ಯಾಮಾಕತೋಯಶ್ಯಾಮಾಕಹಸ್ತಿಶ್ಯಾಮಾಕಶಿಲ್ಬಿಕಾಃ| ಶಿಶಿರೋದ್ದಾಲನೀವಾರವರೂಕಬರಕೋತ್ಕಟಾಃ| ಮಧೂಲಿಕಾನ್ತನಿರ್ಗಣ್ಡೀವೇಣುಪರ್ಣೀಪ್ರಶಾನ್ತಿಕಾಃ| ಗವೇಧುಕಾಣ್ಡಲೌಹಿತ್ಯತೋಯಪರ್ಣೀಮುಕುನ್ದರಾಃ| ಕಫಪಿತ್ತಹರಾ ರೂಕ್ಷಃ ಕಷಾಯಮಧುರಾ ಹಿಮಾಃ| ವಾತಲಾ ಬದ್ಧವಿಣ್ಮೂತ್ರಾ ಲಘವೋ ಲೇಖನಾತ್ಮಕಾಃ| ಭಗ್ನಸನ್ಧಾನಕೃತ್ತತ್ರ ಪ್ರಿಯಙ್ಗುರ್ಬೃಂಹಣೀ ಗುರುಃ| ಕೋರದೂಷಃ ಪರಂ ಗ್ರಾಹಿ ಸ್ಪರ್ಶೇ ಶೀತೋ ವಿಷಾಪಹಃ| ಉದ್ದಾಲಕಸ್ತು ವೀರ್ಯೋಷ್ಣೋ ನೀವಾರಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮವರ್ಧನಃ| ಶೀತವೀರ್ಯಾ ವಿಶೇಷೇಣ ಸ್ನಿಗ್ಧಾ ವೃಷ್ಯಾ ಮಧೂಲಿಕಾ||೯||
कङ्गुकोद्रवजूर्णाह्वगदीवरुणपादिकाः| श्यामाकतोयश्यामाकहस्तिश्यामाकशिल्बिकाः| शिशिरोद्दालनीवारवरूकबरकोत्कटाः| मधूलिकान्तनिर्गण्डीवेणुपर्णीप्रशान्तिकाः| गवेधुकाण्डलौहित्यतोयपर्णीमुकुन्दराः| कफपित्तहरा रूक्षः कषायमधुरा हिमाः| वातला बद्धविण्मूत्रा लघवो लेखनात्मकाः| भग्नसन्धानकृत्तत्र प्रियङ्गुर्बृंहणी गुरुः| कोरदूषः परं ग्राहि स्पर्शे शीतो विषापहः| उद्दालकस्तु वीर्योष्णो नीवारः श्लेष्मवर्धनः| शीतवीर्या विशेषेण स्निग्धा वृष्या मधूलिका||९||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಕಙ್ಗ್ವಾದಯಃ ಕಫಪಿತ್ತಹರತ್ವಾದಿಯುಕ್ತಾಃ| ಅತಏವ ನಿರ್ಧಾಯತೇ| ವ್ರೀಹಯೋ ವಿಶಿಷ್ಟಾಃ ಶೂಕಧಾನ್ಯಾಃ| ಪ್ರಿಯಙ್ಗುಃ, ಭಗ್ನಸ್ಯಾಙ್ಗಸ್ಯ ಸನ್ಧಾನಂ ಕರೋತಿ| ಬೃಂಹಣೀ ಗುರ್ವೀ ಚ| ಕೋರದೂಷಃ ಕೋದ್ರವಃ ಅತ್ಯರ್ಥಸಂಗ್ರಹಣಃ, ಸ್ಪರ್ಶೇ ಶೀತೋ ವಿಷಹರಶ್ಚ| ಉದ್ದಾಲಕಸ್ತು ಉಷ್ಣವೀರ್ಯಃ| ನೀವಾರಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮವರ್ಧನಃ| ಮಧೂಲಿಕಾ ಅತ್ಯರ್ಥಂ ಶೀತವೀರ್ಯಾ ಸ್ನಿಗ್ಧಾ ವೃಷ್ಯಾ ಚ| ಸರ್ವತ್ರ ಚೋತ್ಸರ್ಗಾಪವಾದೋಪಬೃಂಹಕವಚನಕಲ್ಪನಾ ಚ ಸ್ವಯಂ ಕಲ್ಪನೀಯಾ|| ೯||
Adhikarana ಯವಾದೀನಾಂ ಗುಣಾಃ (೧೦) · Śloka ೧೦
ರೂಕ್ಷಃ ಶೀತೋ ಗುರುಃಸ್ವಾದುಃ ಸರೋ ವಿಡ್ವಾತಕೃದ್ಯವಃ| ವೃಷ್ಯಃ ಸ್ಥೈರ್ಯಕರೋ ಮೂತ್ರಮೇದಃಪಿತ್ತಕಫಾಞ್ಜಯೇತ್| ಪೀನಸಶ್ವಾಸಕಾಸೋರುಸ್ತಮ್ಭಕಣ್ಠತ್ವಗಾಮಯಾನ್| ಗುಣೈರ್ನ್ಯೂನತರಾ ಜ್ಞೇಯಾ ಯವಾದನು ಯವಾಹ್ವಯಾಃ| ಉಷ್ಣಾಃ ಸರಾ ವೇಣುಯವಾಃ ಕಷಾಯಾ ವಾತಪಿತ್ತಲಾಃ||೧೦||
रूक्षः शीतो गुरुःस्वादुः सरो विड्वातकृद्यवः| वृष्यः स्थैर्यकरो मूत्रमेदःपित्तकफाञ्जयेत्| पीनसश्वासकासोरुस्तम्भकण्ठत्वगामयान्| गुणैर्न्यूनतरा ज्ञेया यवादनु यवाह्वयाः| उष्णाः सरा वेणुयवाः कषाया वातपित्तलाः||१०||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಯವೋ ರೂಕ್ಷತ್ವಾದಿಗುಣಯುಕ್ತಃ|ಏತೈಶ್ಚ ತ್ವಗಾಮಯನಾಶನಾನ್ತೈರ್ಗುಣೈಃ ಸ್ವಲ್ಪೈರ್ಯುಕ್ತಾ, ಅನುಯವಾಃ ಅನುಯವಾಃ ಅನುಯವನಾಮಾನೋ ಯವಾಃ| ತೇ ಚ ಯವಾಕೃತಯೋ ಲೋಕೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಾಃ| ವೇಣುಪ್ರಾನ್ತಭವಾ ಯವಾ ಉಷ್ನವೀರ್ಯಾಃ ಸರಾಃ ಕಷಾಯರಸಾಃ ವಾತಪಿತ್ತಲಾಶ್ಚ||೧೦||
Adhikarana ಗೋಧೂಮಗುಣಾಃ (೧೧) · Śloka ೧೧
ವೃಷ್ಯಃ ಶೀತೋ ಗುರೂಃ ಸ್ನಿಗ್ಧೋ ಜೀವನೋ ವಾತಪಿತ್ತಹಾ| ಸನ್ಧಾನಕಾರಿ ಮಧುರೋ ಗೋಧೂಮಃ ಸ್ಥೈರ್ಯಕೃತ್ಸರಃ| ಪಥ್ಯಾ ನನ್ದೀಸುಖೀ ಶೀತಾ ಕಷಾಯಾ ಮಧುರಾ ಲಘುಃ||೧೧||
वृष्यः शीतो गुरूः स्निग्धो जीवनो वातपित्तहा| सन्धानकारि मधुरो गोधूमः स्थैर्यकृत्सरः| पथ्या नन्दीसुखी शीता कषाया मधुरा लघुः||११||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಗೋಧೂಮೋ ವೃಷ್ಯತ್ವಾದಿಯುಕ್ತಃ| ಜೀವನಃ ಸೌಭ್ಯಧಾತುವೃದ್ವೀಕರಃ ಸನ್ಧಾನಕಾರಿ ಭಗ್ನಸ್ಯೋರೂಪ್ರಭೃತೇಃ ಸನ್ಧಾನಂ ಕರೋತಿ| ನನ್ದಿಮುಖೀ ಶರೀರಹಿತಾ ರಸೇ ಕಷಾಯಮಧುರಾ ಲಘ್ವೀ ಚ| ಇತಿ ಶೂಕಧಾನ್ಯವರ್ಗಃ|| ೧೧||
Adhikarana (೨) ಶಿಮ್ಬಿಧಾನ್ಯವರ್ಗಃ ಶಿಮ್ಬೀಪರಿಚಯಸ್ತೇಷಾಂ ಸಾಮಾನ್ಯಗುಣಾಶ್ಚ (೧೨) · Śloka ೧೨
ಶಿಮ್ಬಿಜಾ ಮುದ್ಗಮಙ್ಗಲ್ಯವನಮುದ್ಗಮಕುಷ್ಠಕಾಃ| ಮಸೂರಕಫಲಾಢಕ್ಯಶ್ಚಣಕಾಶ್ಚ ಪೃಥಗ್ವಿಧಾಃ| ಕಷಾಯಸ್ವಾದುಲಘವೋ ವಿಬನ್ಧಾಧ್ಮಾನಕಾರಿಣಃ| ರೂಕ್ಷಾ ಬದ್ಧಮಲಾಃ ಶೀತಾ ವಿಪಾಕೇ ಕಟುಕಾ ಹಿತಾಃ| ಪಿತ್ತಾಸೃಕ್ಕಫಮೇದಸ್ಸು ಸೂಪಾಲೇಪಾದಿಯೋಜನಾತ್||೧೨||
शिम्बिजा मुद्गमङ्गल्यवनमुद्गमकुष्ठकाः| मसूरकफलाढक्यश्चणकाश्च पृथग्विधाः| कषायस्वादुलघवो विबन्धाध्मानकारिणः| रूक्षा बद्धमलाः शीता विपाके कटुका हिताः| पित्तासृक्कफमेदस्सु सूपालेपादियोजनात्||१२||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಶಿಮ್ಬಿಧಾನ್ಯಮುಚ್ಯತೇ-ಮುದ್ಗಾದ್ಯಾಃ ಪೃಥಗ್ವಿಧಾಃ ನಾನಾವಿಧಾಃ| ರಸೇನ ಕಷಾಯಮಧುರಾಃ ಲಘವಃ| ದೋಷವಿಬನ್ಧಮಾಧ್ಮಾನಂ ಚ ಕುರ್ವನ್ತಿ| ಬದ್ಧಪುರೀಷಾ| ಶೀತವೀರ್ಯಾ ವಿಪಾಕೇ ಕಟುಕಾಃ| ಭೋಜನಾಲೇಪಪರಿಷೇಕಾದಿಯೋಜನಾ ಚ ರಕ್ತಪಿತ್ತಶ್ಲೇಷ್ಮಮೇದಃಸು ಹಿತಾಃ ಪಥ್ಯಾಃ|| ೧೨||
Adhikarana ಮುದ್ಗಗುಣಾಃ (೧೩) · Śloka ೧೩
ಸೂಪ್ಯಾನಾಮುತ್ತಮಾ ಮುದ್ಗಾ ಲಘೀಯಾಂಸೋಽಲ್ಪಮಾರುತಾಃ| ಹರಿತಾಸ್ತೇಷ್ವಪಿವರಾ||೧೩||
सूप्यानामुत्तमा मुद्गा लघीयांसोऽल्पमारुताः| हरितास्तेष्वपिवरा||१३||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸೂಪೇ ಸಾಧುಃ ಸೂಪ್ಯಃ| ತೇಷಾಂ ಸೂಪ್ಯಾನಾಂ ಮುದ್ಗಾ ಉತ್ತಮಾಃ ಪ್ರವರಾಃ| ಅತಿಲಘವಃ ಸ್ವಲ್ಪವಾತಲಾಶ್ಚ| ತೇಷು ಮುದ್ಗೇಷು ಮಧ್ಯೇ ಹರಿತಾಃ ಶಾತವಲವರ್ಣಾಃ ವರಾಃ ಶ್ರೇಷ್ಠಾಃ ಕೃಷ್ಣಾಸ್ತ್ವವರಾಃ|| ೧೩||
Adhikarana ಮಕುಷ್ಠಮಸುರಗುಣಾಃ (೧೪) · Śloka ೧೪
ಂಅಕುಷ್ಠಾಃ ಕ್ರಿಮಿಕಾರಿಣಃ| ವರ್ಣ್ಯಾಃ ಪರಂ ಪ್ರಲೇಪಾದ್ಯೈರ್ಮಸೂರಾ ಗ್ರಾಹಿಣೋ ಭೃಶಮ್||೧೪||
ंअकुष्ठाः क्रिमिकारिणः| वर्ण्याः परं प्रलेपाद्यैर्मसूरा ग्राहिणो भृशम्||१४||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಮಕುಷ್ಠಾಸ್ತು ಕೃಮಿಕರಾಃ| ಮಸೂರಾಃ ಪ್ರಲೇಪಾದಿಭಿರ್ಯುಕ್ತಾಃ ಪರಮತ್ಯರ್ಥೇನ ವರ್ಣಕರಾಃ| ಸಂಗ್ರಹಣಾಶ್ಚ|| ೧೪||
Adhikarana ರಾಜಮಾಷಗುಣಾಃ (೧೫) · Śloka ೧೫
ರಾಜಮಾಷೋ ಗುರುರ್ಭೂರಿಶಕೃದ್ರೂಕ್ಷೋಽತಿವಾತಃ||೧೫||
राजमाषो गुरुर्भूरिशकृद्रूक्षोऽतिवातः||१५||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ರಾಜಮಾಷೋ ಗುರುಃ ಪ್ರಭೂತಪುರೀಷಃ ರೂಕ್ಷೋಽತಿವಾತಲಶ್ಚ|| ೧೫||
Adhikarana ಕುಲತ್ಥಗುಣಾಃ (೧೬) · Śloka ೧೬
ಕಷಾಯಸ್ವಾದುರೂಕ್ಷೋಷ್ಣಾ ಕುಲತ್ಥಾ ರಕ್ತಪಿತ್ತಲಾಃ| ಪೀನಸಾಶ್ವಾಸಕಾಸಾರ್ಶೋಹಿಧ್ಮಾನಾಹಕಫಾನಿಲಾನ್| ಘ್ನನ್ತಿ ಶುಕ್ರಾಶ್ಮರೀಂ ಶುಕ್ರಂ ದೃಷ್ಟಿಂ ಶೋಫಂ ತಥೋದರಮ್| ಗ್ರಾಹಿಣೋ ಲಘವಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣಾ ವಿಪಾಕೇಽಮ್ಲಾ ವಿದಾಹಿನಃ||೧೬||
कषायस्वादुरूक्षोष्णा कुलत्था रक्तपित्तलाः| पीनसाश्वासकासार्शोहिध्मानाहकफानिलान्| घ्नन्ति शुक्राश्मरीं शुक्रं दृष्टिं शोफं तथोदरम्| ग्राहिणो लघवस्तीक्ष्णा विपाकेऽम्ला विदाहिनः||१६||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಕುಲತ್ಥಾಃ ಕಷಾಯಮಧುರಾ ರೂಕ್ಷಾ ಉಷ್ಣವೀರ್ಯಾಃ ರಕ್ತಪಿತ್ತಕರಾ ಪೀನಸಾದಿನಾಶನಾಶ್ಚ| ಶುಕ್ರಾಶ್ಮರೀಂ ಘ್ನನ್ತಿ| ಶುಕ್ರಂ ರೇತಃ ತೇನಾಶ್ಮರೀ ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣಾ (ನಿ೦ಅ೦-೯)| ದೃಷ್ಟಿಂ ದರ್ಶನಶಕ್ತಿಂ ಚ ನಾಶಯನ್ತಿ| ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಲಘವಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣಾ ಅಮ್ಲವಿಪಾಕಾ ವಿದಾಹಿನಃ|| ೧೬||
Adhikarana ನಿಷ್ಪಾವಗುಣಾಃ (೧೭) · Śloka ೧೭
ನಿಷ್ಪಾವಸ್ತು ಸರೋ ರೂಕ್ಷಃ ಕಷಾಯಮಧುರೋ ಗುರುಃ| ಪಾಕೇಽಮ್ಲೋ ವಾತವಿಷ್ಟಮ್ಭೀ ಸ್ತನ್ಯಮೂತ್ರಾಸ್ರಪಿತ್ತಕೃತ್| ಉಷ್ಣೋ ವಿದಾಹೀ ದೃಕ್ಶುಕ್ರಕಫಶೋಫವಿಷಾಪಹಃ||೧೭||
निष्पावस्तु सरो रूक्षः कषायमधुरो गुरुः| पाकेऽम्लो वातविष्टम्भी स्तन्यमूत्रास्रपित्तकृत्| उष्णो विदाही दृक्शुक्रकफशोफविषापहः||१७||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ನಿಷ್ಪಾವಸ್ತು ಸರತ್ವಾದಿಯುಕ್ತಃ, ವಾತಕರಃ, ಉಷ್ಣವೀರ್ಯಃ, ವಿದಾಹೀ ದೃಶಂ-ರೇತಃ-ಕಫಃ-ಶೋಫಂ-ವಿಷಞ್ಚ ನಾಶಯತಿ| ನಿಷ್ಪಾವೋ ರಾಜಶಿಮ್ಬಿಃ|
Adhikarana ಮಾಷಗುಣಾಃ (೧೮) · Śloka ೧೮
ಮಾಷಃ ಸ್ನಿಗ್ಧೋ ಬಲಶ್ಲೇಷ್ಮಮಲಪಿತ್ತಕರಃ ಸರಃ| ಗುರುಷ್ಣೋಽನಿಲಹಾ ಸ್ವಾದುಃ ಶುಕ್ರವೃದ್ಧಿರ್ವಿರೇಕಕೃತ್||೧೮||
माषः स्निग्धो बलश्लेष्ममलपित्तकरः सरः| गुरुष्णोऽनिलहा स्वादुः शुक्रवृद्धिर्विरेककृत्||१८||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಮಾಷಃ ಸ್ನಿಗ್ಧತ್ವಾದಿಯುಕ್ತಃ| ಮಲಂ ಪುರೀಷಮ್| ಶುಕ್ರಸ್ಯ ರೇತಸೋ ವೃದ್ಧಿಂ ಬಹುತ್ವಂ ವಿರೇಕಂ ಬಹಿಃಪ್ರೇರಣಂ ಚ ಕರೋತಿ|| ೧೮||
Adhikarana ಕಾಕಾಣ್ಡೋಲಾತ್ಮಗುಪ್ತಯೋರ್ಗುಣಾಃ (೧೯) · Śloka ೧೯
ಫಲಾನಿ ಗುಣವದ್ವಿದ್ಯಾತ್ ಕಾಕಾಣ್ಡೋಲಾತ್ಮಗುಪ್ತಯೋಃ||೧೯||
फलानि गुणवद्विद्यात् काकाण्डोलात्मगुप्तयोः||१९||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಕಾಕಾಣ್ಡೋಲಾತ್ಮಗುಪ್ತಯೋಶ್ಚ ಫಲಾನಿ ಮಾಷವತ್ ಗುಣೈರ್ವಿದ್ಯಾತ್| ಕಾಕಾಣ್ಡೋಲಾ ಕಟಭಿಃ|| ೧೯||
Adhikarana ಕುಶಾಮ್ರಶಿಮ್ಬಿಗುಣಾಃ (೨೦) · Śloka ೨೦
ಕುಶಾಮ್ರಶಿಮ್ಬೀ ಮಧುರಾ ವಾತಾಪಿತ್ತಹರಾ ಹಿಮಾ||೨೦||
कुशाम्रशिम्बी मधुरा वातापित्तहरा हिमा||२०||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಕುಶಾಮ್ರಶಿಮ್ಬೀ ನಾಮ ಶಿಮ್ಬಿಧಾನ್ಯಮ್| ಸಾ ಮಧುರಾ ವಾತಪಿತ್ತಹರಾ ಶೀತವೀರ್ಯಾ ಚ|| ೨೦||
Adhikarana ಅನುಕ್ತಶಿಮ್ಬಿಧಾನ್ಯಾನಾಂ ಸಾಮಾನ್ಯಗುಣಾಃ (೨೧) · Śloka ೨೧
ಮಧುರಾಃ ಶೀತಲಾ ಗುರ್ವ್ಯೋ ಬಲಘ್ನ್ಯೋ ರೂಕ್ಷಣಾತ್ಮಿಕಾಃ| ಸ್ನೇಹಾಢ್ಯಾ ಬಲಿಭಿರ್ಭೋಜ್ಯಾ ವಿವಿಧಾಃ ಶಿಮ್ಬಿಜಾತಯಃ||೨೧||
मधुराः शीतला गुर्व्यो बलघ्न्यो रूक्षणात्मिकाः| स्नेहाढ्या बलिभिर्भोज्या विविधाः शिम्बिजातयः||२१||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅನುಕ್ತಾನಾಂ ಸಾಮಾನ್ಯಗುಣಮುಚ್ಯತೇ| ವಿವಿಧಾಃ ಶಿಮ್ಬಿಜಾತಯೋ ಮಧುರಾಃ ಶೀತವೀರ್ಯಾ ಗುರ್ವ್ಯೋ ಬಲಘ್ನ್ಯೋ ರೌಕ್ಷ್ಯಾಪಾದನಸ್ವಭಾವಾಃ| ತಾಶ್ಚ ಸ್ನೇಹಾಢ್ಯಾ ಘೃತಾದಿಬಹಲಾಃ ಸತ್ಯೋ ಬಲವದ್ಭಿಃ ಪುರುಷೈರ್ಭೋಜ್ಯಾಃ|| ೨೧||
Adhikarana ತಿಲಗುಣಾಃ (೨೨) · Śloka ೨೨
ಸ್ನಿಗ್ಧೋಷ್ಣತಿಕ್ತಕಟುಕಃ ಕಷಾಯಮಧುರಸ್ತಿಲಃ| ಮೇಧ್ಯಃ ಕೇಶ್ಯೋ ಗುರುರ್ವರ್ಣ್ಯಃ ಸ್ಪರ್ಶಶೀತೋಽನಿಲಾಪಹಃ| ಅಲ್ಪಮೂತ್ರಃ ಕಟುಃ ಪಾಕೇ ಮೇಧಾಗ್ನಿಕಫಪಿತ್ತಕೃತ್| ಕೃಷ್ಣಃ ಪ್ರಶಸ್ತಸ್ತಮನು ಶುಕ್ಲಸ್ತಮನು ಚಾರುಣಃ||೨೨||
स्निग्धोष्णतिक्तकटुकः कषायमधुरस्तिलः| मेध्यः केश्यो गुरुर्वर्ण्यः स्पर्शशीतोऽनिलापहः| अल्पमूत्रः कटुः पाके मेधाग्निकफपित्तकृत्| कृष्णः प्रशस्तस्तमनु शुक्लस्तमनु चारुणः||२२||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತಿಲಃ ಸ್ನಿಗ್ಧತ್ವಾದಿಯುಕ್ತಃ| ರಸೇ ತಿಕ್ತಾದಿಯುಕ್ತಃ| ವಿಪಾಕೇ ಕಟುಕಃ| ಮೂತ್ರಸ್ಯಾಲ್ಪತ್ವಕರೋಽಲ್ಪಮೂತ್ರಃ| ಮೇಧಾಗ್ನಿಕಫಪಿತ್ತಕರಶ್ಚ| ಮೇಧಾ ಪ್ರಜ್ಞಾ| ತೇಷು ಚ ತಿಲೇಷು ಮಧ್ಯೇ ಕೃಷ್ಣತಿಲಃ ಶ್ರೇಷ್ಠಃ| ತತಃ ಶುಕ್ಲಃ ಊನಃ| ಶುಕ್ಲಾದಪ್ಯರುಣ ಊನತರಃ|| ೨೨||
Adhikarana ಅತಸೀಗುಣಾಃ (೨೩) · Śloka ೨೩
ಸ್ನಿಗ್ಧೋಮಾ ಸ್ವಾದುತಿಕ್ತೋಷ್ಣಾ ಕಫಪಿತ್ತಕರೀ ಗುರುಃ| ದೃಕ್ಛುಕ್ರಹೃತ್ಕಟುಃ ಪಾಕೇ||೨೩||
स्निग्धोमा स्वादुतिक्तोष्णा कफपित्तकरी गुरुः| दृक्छुक्रहृत्कटुः पाके||२३||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಉಮಾ ಅತಸೀ ಸ್ನಿಗ್ಧಾ ರಸೇನ ಮಧುರತಿಕ್ತಾ, ಉಷ್ಣವೀರ್ಯಾ ಕಫಪಿತ್ತಕರೀ ಗುರ್ವೀ ಚ ದೃಶಂ ಶುಕ್ರಂ ಚ ನಾಶಯತಿ, ಕಟುವಿಪಾಕಾ ಚ|| ೨೩||
Adhikarana ಕುಸುಮ್ಭಬೀಜಗುಣಾಃ (೨೪) · Śloka ೨೪
ತದ್ವದ್ಬೀಜಂ ಕುಸುಮ್ಭಜಮ್||೨೪||
तद्वद्बीजं कुसुम्भजम्||२४||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತದ್ವದುಮಾವತ್ಕುಸುಮ್ಭಬೀಜಮ್|| ೨೪||
Adhikarana ಮಾಷಯವಕಯೋರವರತ್ವಂ ಶಿಮ್ಬಿಶೂಕ- ಧಾನ್ಯೋರ್ವರಾವರತ್ವಮ್ (೨೫) · Śloka ೨೫
ಮಾಷೋಽತ್ರ ಸರ್ವೇಷ್ವವರೋ ಯವಕಃ ಶೂಕಜೇಷು ಚ||೨೫||
माषोऽत्र सर्वेष्ववरो यवकः शूकजेषु च||२५||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅತ್ರ ಶಿಮ್ಬಿಧಾನ್ಯವರ್ಗೇ ಮಾಷಃ ಅಶ್ರೇಷ್ಠಃ| ಶೂಕಧಾನ್ಯಮಧ್ಯೇ ಯವಕಃ ಅಶ್ರೇಷ್ಠಃ|| ೨೫||
Adhikarana ನವಪುರಾಣಾದಿಧಾನ್ಯಗುಣಾಃಸೂಪ್ಯಸ್ಯ ಲಘುತ್ವಾವ (೨೬) · Śloka ೨೬
ನವಂ ಧಾನ್ಯಮಭಿಷ್ಯನ್ದಿ ಸೇಕ್ಯಂ ಕೇದಾರಜಂ ಚ ಯತ್| ಲಘು ವರ್ಷೋಷಿತಂ ದಗ್ಧಭೂಮಿಜಂ ಸ್ಥಲಸಮ್ಭಮ್| ಶೀಘ್ರಜನ್ಮ ತಥಾ ಸೂಪ್ಯಂ ನಿಸ್ತುಷಂ ಯುಕ್ತಿಭರ್ಜಿತಮ್||೨೬||
नवं धान्यमभिष्यन्दि सेक्यं केदारजं च यत्| लघु वर्षोषितं दग्धभूमिजं स्थलसम्भम्| शीघ्रजन्म तथा सूप्यं निस्तुषं युक्तिभर्जितम्||२६||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ನವಮಗತಸಂವತ್ಸರಂ ಧಾನ್ಯಮಭಿಷ್ಯನ್ದಿ ಮಾಲಿನ್ಯೇನ ಸ್ರೋತಸಾಂ ಸ್ರಾವಕಮ್| ತಥಾ ಸೇಕ್ಯೇ ಬಹೂದಕೇ ಕೇದಾರೇ ಜಾತಮಭಿಷ್ಯನ್ದಿ| ಲಘು ವರ್ಷೋಷಿತಮ್| ತಥಾ ದಗ್ಧಭೂಮಿಜಮ್| ತಥಾ ಸ್ಥಲಸಮ್ಭವಂ ನಿರುದಕಕೇದಾರಜಮ್| ಶೀಘ್ರ- ಜನ್ಮ| ಅಚಿರಕಾಲಪಾಕಮ್| ತಥಾ ಸೂಪ್ಯಂ ಮುದ್ಗಾದಿ ತುಷರಹಿತಂ ಯುಕ್ತ್ಯಾ ಚ ಭರ್ಜಿತಂ ಸತ್ ನಿಸ್ತುಷಮ್| ಇತಿ ಶಿಮ್ಬಿಧಾನ್ಯವರ್ಗಃ|| ೨೬||
Adhikarana (೩) ಕೃತಾನ್ನವರ್ಗಃ ಮಣ್ಡಪೇಯಾದೀನಾಂ ಯಥಾಪೂರ್ವ ಲಾಘವಮ್| (೨೭) · Śloka ೨೭
ಮಣ್ಡಪೇಯಾವಿಲೇಪೀನಾಮೋದನಸ್ಯ ಚ ಲಾಘವಮ್| ಯಥಾಪೂರ್ವ||೨೭||
मण्डपेयाविलेपीनामोदनस्य च लाघवम्| यथापूर्व||२७||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಧಾನ್ಯಾನಾಂ ಸ್ವರೂಪಮುಕ್ತಮ್| ಅನನ್ತರೋಕ್ತಾನಿ ರಕ್ತಾದೀನಿ ಸತ್ಸ್ವಪಿ ಸ್ವರೂಪಗುಣೇಷು ಸಂಯೋಗಸಂಸ್ಕಾರಪ್ರಮಾಣಾದಿವಿಶೇಷೇಣ ಗುಣಾನ್ತರಯೋಗಮಪಿ ಯಾನ್ತಿ, ತದ್ವಿಜ್ಞ್ಹಾನಾರ್ಥಂ ಕೃತಾನ್ನವರ್ಗಾರಮ್ಭಃ| ಮಣ್ಡಾದೀನಾಂ ಯಥಾಪೂರ್ವಂ ಲಘುತ್ವಮ್| ತೇನೈತದುಕ್ತಂ ಭವತಿ-ಓದವಮಪೇಕ್ಷ್ಯ ಲಘ್ವೀ ವಿಲೇಪಿಕಾ| ತತೋಽಪಿ ಪೇಯಾ ದ್ರವಾ ಲಘುತರಾ| ತತೋಽಪಿ ಮಣ್ಡೋಽತ್ಯರ್ಥದ್ರವೋ ಲಘುಃ| ಓದನಸ್ಯ ಪೂರ್ವಕತ್ವಾಭಾವಾನ್ನ ಲಘುತ್ವಂ ನ ಗುರುತ್ವಮುಕ್ತಮ್|| ೨೭||
Adhikarana ಮಣ್ಡಗುಣಾಃ (೨೮) · Śloka ೨೮
ಶಿವಸ್ತತ್ರ ಮಣ್ಡೋ ವಾತಾನುಲೋಮನಃ| ತೃಙ್ಗಾನಿದೋಷಶೇಷಘ್ನಃ ಪಾಚನೋ ಧಾತುಸಾಮ್ಯಕೃತ್| ಸ್ರೋತೋಮಾರ್ದವಕೃತ್ಸ್ವೇದೀ ಸನ್ಧುಕ್ಷಯತಿ ಚಾನಲಮ್||೨೮||
शिवस्तत्र मण्डो वातानुलोमनः| तृङ्गानिदोषशेषघ्नः पाचनो धातुसाम्यकृत्| स्रोतोमार्दवकृत्स्वेदी सन्धुक्षयति चानलम्||२८||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಏತದೇವ ನಿರ್ಧಾರಯತಿ| ಮಣ್ಡೋ ವಾತಾಸ್ಯಾನುಲೋಮನಃ| ತೃಡಾದಿಘ್ನಶ್ಚ| ದೋಷಸ್ಯ ವಮನವಿರೇಚನಾದಿನಾ ನಿರ್ಹೃತಸ್ಯ ಶೇಷೋ ದೋಷಶೇಷಃ| ಪಾಚನೋ ಧಾತುಸಾಮ್ಯಕರಶ್ಚ| ಸ್ರೋತೋಮಾರ್ದವಂ ಕರೋತಿ| ಸ್ವೇದಯತ್ಯಾಗ್ನಿಂ ಚೋದ್ದೀಪಯತಿ|| ೨೮||
Adhikarana ಪೇಯಾಗುಣಾಃ (೨೯) · Śloka ೨೯
ಕ್ಷುತ್ತೃಷ್ಣಾಗ್ಲಾನಿದೌರ್ಬಲ್ಯಕುಕ್ಷಿರೋಗಜ್ವರಾಪಹಾ| ಮಲಾನುಲೋಮಿನೀ ಪಥ್ಯಾ ಪೇಯಾ ದೀಪನಪಾಚನೀ||೨೯||
क्षुत्तृष्णाग्लानिदौर्बल्यकुक्षिरोगज्वरापहा| मलानुलोमिनी पथ्या पेया दीपनपाचनी||२९||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಪೇಯಾ ಕ್ಷುದಾದಿಹರಾ|| ೨೯||
Adhikarana ವಿಲೇಪೀಗುಣಾಃ (೩೦) · Śloka ೩೦
ವಿಲೇಪೀ ಗ್ರಾಹಿಣೀ ಹೃದ್ಯಾ ತೃಷ್ಣಾಘ್ನೀ ದೀಪನೀ ಹಿತಾ| ವ್ರಣಾಕ್ಷಿರೋಗಸಂಶುದ್ಧದುರ್ಬಲಸ್ನೇಹಪಾಯಿನಾಮ್||೩೦||
विलेपी ग्राहिणी हृद्या तृष्णाघ्नी दीपनी हिता| व्रणाक्षिरोगसंशुद्धदुर्बलस्नेहपायिनाम्||३०||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ವಿಲೇಪಿಕಾ ಸಂಗ್ರಾಹಿಣೀ, ಹೃದ್ಯಾ, ತೃಷ್ಣಾಘ್ನೀ, ದೀಪನೀ ಚ ವ್ರಣಾದೀನಾಂ ಚ ಹಿತಾ| ಸಂಶುದ್ಧಃ ಕೃತವಮನವಿರೇಚನಃ|| ೩೦||
Adhikarana ಓದನಸ್ಯ ಗುರುಲಾಘವಮ್ (೩೧) · Śloka ೩೧
ಸುಧೌತಃ ಪ್ರಸ್ರುತಃ ಸ್ವಿನ್ನಸ್ತ್ಯಕ್ತೋಷ್ಮಾ ಚೌದನೋ ಲಘುಃ| ಯಶ್ಚಾಗ್ನೇಯೌಷಧಕ್ವಾಥಸಾಧಿತೋ ಭೃಷ್ಟತಣ್ಡುಲಃ| ವಿಪರೀತೋ ಗುರುಃ ಕ್ಷೀರಮಾಂಸಾದ್ಯೈರ್ಯಶ್ಚ ಸಾಧಿತಃ||೩೧||
सुधौतः प्रस्रुतः स्विन्नस्त्यक्तोष्मा चौदनो लघुः| यश्चाग्नेयौषधक्वाथसाधितो भृष्टतण्डुलः| विपरीतो गुरुः क्षीरमांसाद्यैर्यश्च साधितः||३१||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತ್ಯಕ್ತಬಾಷ್ಪಶ್ಚ ಲಘುಃ| ಊಷ್ಮಾ ಬಾಷ್ಪೋ ಜಲಭಾಗೋ ಗುರುತ್ವಹೇತುಃ| ಅತ್ಯುಷ್ಣಾತಿಶೀತಯೋಃ ಪ್ರಮಾಣಾನ್ತರಾನ್ನಿಷೇಧಃ| ಕೇಚಿತ್ಸಿದ್ಧ್ಯುಷ್ಣಸ್ಯ ಲಘವಮಭ್ಯುಪಗಚ್ಛನ್ತಃ ಸ್ವಿನ್ನಃ| ಓದನಃ ಸುಷ್ಠು ಧೌತಃ ಪ್ರಸ್ರತುಃ| ಸ್ವಿನ್ನಃ ಅತ್ಯಕ್ತೋಷ್ಮಾ ಚೇತಿ ಪಠನ್ತಿ| ಯತ್ರ ಚೈಷಾಂ ಪುನರುಷ್ಣಪ್ರತಿಷೇಧಃ, ಸ ಸಿದ್ಧಿಶಬ್ದಾಶಯಃ| ಯಶ್ಚೋದನ ಆಗ್ನೇಯಾನಾಂ ಮರಿಚಾದೀನಾಂ ಕ್ವಾಥೇನ ಸಂಸಿದ್ಧಃ, ಸೋಽಪಿ ಲಘುಃ| ತಥಾ ಭೃಷ್ಟೈಸ್ತಣ್ಡುಲೈಃ ಸಿದ್ಧ ಓದನೋ ಲಘುಃ| ಯಥೋಕ್ತಲಕ್ಷಣಾದೋದನಾದ್ವಿಪರೀತೋ ಗುರುಃ| ಕ್ಷೀರಮಾಂಸಾದಿಭಿರ್ಮಧುರೈರ್ಯಶ್ಚ ಸಾಧಿತಃ, ಸೋಽಪಿ ಗುರುಃ|| ೩೧||
Adhikarana ದ್ರವ್ಯಕ್ರಿಯಾದಿಭಿಃ ಕೃತಾನ್ನಸ್ಯ ಗುರುಲಾಘವಂ ಪೇಯಾದೀನಾಂ ಗುಣಾಃ (೩೨) · Śloka ೩೨
ಇತಿ ದ್ರವ್ಯಕ್ರಿಯಾಯೋಗಮಾನಾದ್ಯೈಃ ಸರ್ವಮಾದಿಶೇತ್||೩೨||
इति द्रव्यक्रियायोगमानाद्यैः सर्वमादिशेत्||३२||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಇತ್ಯನಯಾ ದಿಶಾ ಸರ್ವಂ ಕೃತಾನ್ನಂ ದ್ರವಸ್ಯ ಸ್ವರೂಪೇಣ ಕ್ರಿಯಯಾ ಸಂಯೋಗೇನ ಪ್ರಮಾಣೇನ ಚ ಬೋದ್ಧವ್ಯಮ್| ಕಿಂ ಸ್ವರೂಪೇಣ ಗುಣಾನಾಂ ಸ್ವನಿಬನ್ಧಕೇನ ಉಪಬೃಂಹಕೇನ ಸಂಯೋಗಿನಾ ದ್ರವ್ಯೇಣ ಸಂಯುಕ್ತಮಿತಿ ನಾನಾವಿಧವಿಕಲ್ಪನೇನ ಕೃತಾನ್ನಸ್ವರೂಪಂ ಜಾನೀಯಾತ್|| ೩೨||
Adhikarana ಮಾಂಸರಗುಣಾಃ (೩೩) · Śloka ೩೩
ಶುಷ್ಯತಾಂ ವ್ಯಾಧಿಮುಕ್ತಾನಾಂ ಶುದ್ಧಾನಾಂ ಶುದ್ಧಿಕಾಂಕ್ಷಿಣಾಮ್| ಕೃಶಕ್ಷಾಮತೋರಸ್ಕಕ್ಷೀಣಧಾತ್ವಿನ್ದ್ರಿಯೌಜಸಾಮ್| ದೃಷ್ಟಿಶ್ರವಣವಹನ್ಯಾಯುರ್ಬಲವರ್ಣಸ್ವರಾರ್ಥಿನಾಮ್| ಭಗ್ನವಿಶ್ಲಿಷ್ಟಸಂಧೀನಾ ವ್ರಣಿನಾಂ ವಾತರೋಗಿಣಾಮ್| ಹೃದ್ಯಃ ಪಥ್ಯಂಃ ಪರಂ ವೃಷ್ಯೋ ಬೃಂಹಣಃ ಪ್ರೀಣನೋ ರಸಃ||೩೩||
शुष्यतां व्याधिमुक्तानां शुद्धानां शुद्धिकांक्षिणाम्| कृशक्षामतोरस्कक्षीणधात्विन्द्रियौजसाम्| दृष्टिश्रवणवहन्यायुर्बलवर्णस्वरार्थिनाम्| भग्नविश्लिष्टसंधीना व्रणिनां वातरोगिणाम्| हृद्यः पथ्यंः परं वृष्यो बृंहणः प्रीणनो रसः||३३||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ರಸೋ ಮಾಂಸರಸಃ ಶುಷ್ಯದಾದೀನಾಂ ಪಥ್ಯಃ| ವ್ಯಾಧಿಮುಕ್ತಾನಾಂ ಬಲಾಧಾನಾರ್ಥಮ್| ಶುದ್ಧಾನಾಂ ಕೃತವಮನವಿರೇಚನಾನಾಂ ಪೇಯಾದ್ಯನ್ತೇ| ಶುದ್ಧಿಕಾಙ್ಕ್ಷಿಣಾಂ ಚಾಽಽಚರಣೀಯಃ ಸಂಶೋಧನಾನಾಂ ದೇಹದೋಷಮಾರ್ದವಾಯ|| ೩೩||
Adhikarana ಮೌದ್ಗರಸಗುಣಾಃ (೩೪) · Śloka ೩೪
ಮೌದ್ಗಸ್ತು ಪಥ್ಯಃ ಸಂಶುದ್ಧವ್ರಣಕಣ್ಠಾಕ್ಷಿರೋಗಿಣಾಮ್||೩೪||
मौद्गस्तु पथ्यः संशुद्धव्रणकण्ठाक्षिरोगिणाम्||३४||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಮೌದ್ಗಸ್ತು ರಸೋ ನಿರ್ಮಾಂಸಯೂಷಃ ಸಂಶುದ್ಧಾದೀನಾಂ ಪಥ್ಯಃ|| ೩೪||
Adhikarana ಕೌಲತ್ಥರಸಗುಣಾಃ (೩೫) · Śloka ೩೫
ವಾತಾನುಲೋಮೀ ಕೌಲತ್ಥೋ ಗುಲ್ಮತೂನಿಪ್ರತೂನಿಜಿತ್||೩೫||
वातानुलोमी कौलत्थो गुल्मतूनिप्रतूनिजित्||३५||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಕೌಲತ್ಥೋ ರಸೋ ವಾತಮನುಲೋಮಯತಿ ಗುಲ್ಮಾದಿನಾಶನಂ ಚ| ತೂನಿಪ್ರತೂನೀ ರೋಗೌ ಗುಲ್ಮನಿದಾನೇ ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣಲಕ್ಷಣೌ (ನಿ೦ಅ೦-೧೧)|| ೩೫||
Adhikarana ಮಾಷಸೂಪಗುಣಾಃ (೩೬) · Śloka ೩೬
ಪ್ರಭೂತಾಭ್ಯನ್ತರಮಲೋ ಮಾಷಸೂಪಃ ಪರಂ ಸ್ಮೃತಃ||೩೬||
प्रभूताभ्यन्तरमलो माषसूपः परं स्मृतः||३६||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಮಾಷಸೂಪಃ ಪರಮತ್ಯರ್ಥಮಾನ್ತರಂ ಮಲಂ ಪುರೀಷಂ ಪ್ರಭೂತಂ ಕರೋತಿ| ಮಾಷಾಣಾಂ ಬಹುಮಲತ್ವೇ ಉಕ್ತೋಽಪಿ ಅನ್ಯೇಭ್ಯಸ್ತದ್ವಿಕೃತಿಭ್ಯಃ ಸೂಪಸ್ಯಾತಿಶಯಖ್ಯಾಪನಾರ್ಥಂ ವಚನಮ್|| ೩೬||
Adhikarana ಖಲಕಾಮ್ಬಲಿಕಗುಣಾಃ (೩೭) · Śloka ೩೭
ಖಲಕಾಮ್ಬಲಿಕೌ ಹೃದ್ಯೌ ಚ್ಛೇದಿನೌ ಸ್ವೌಷಧಾನುಗೌ||೩೭||
खलकाम्बलिकौ हृद्यौ च्छेदिनौ स्वौषधानुगौ||३७||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಖಲಕಾಮ್ಬಲಿಕೌ ಹೃದ್ಯೌ ಚ್ಛೇದಿನೌ ಸ್ವಸಂಸ್ಕಾರಕೌಷಧಗುಣಯುಕ್ತೌ ಚ|| ೩೭||
Adhikarana ರಸಯೂಷಖಲಾನಾಂ ಲಕ್ಷಣಾನಿ (೩೮) · Śloka ೩೮
ಪಿಶಿತೇನ ರಸಸ್ತತ್ರ ಯೂಷೋ ಧಾನ್ಯೈಃ ಖಲಃ ಫಲೈಃ||೩೮||
पिशितेन रसस्तत्र यूषो धान्यैः खलः फलैः||३८||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ರಸಾದೀನಾಂ ವ್ಯವಹಾರಾರ್ಥಂ ಲಕ್ಷಣಮುಚ್ಯತೇ| ಪಿಶಿತೇನ ಮಾಂಸೇನ ಯಃ ಕ್ರಿಯತೇ ಸ ರಸಃ| ಧಾನ್ಯೈರ್ಮುದ್ಗಾದಿಭಿಃ ಕ್ರಿಯತೇ ಸ ಯೂಷಃ| ಫಲೈರ್ಬದರಾದಿಭಿರ್ಯಃ ಕ್ರಿಯತೇ ಸ ಖಲಃ|| ೩೮||
Adhikarana ಕಾಮ್ಬಲಿಕಲಕ್ಷಣಮ್ (೩೯) · Śloka ೩೯
ಮೂಲೈಶ್ಚ ತಿಲಕಲ್ಕಾಮ್ಲಪ್ರಾಯಃ ಕಾಮ್ಬಲಿಕಃ ಸ್ಮೃತಃ||೩೯||
मूलैश्च तिलकल्काम्लप्रायः काम्बलिकः स्मृतः||३९||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಮೂಲೈಸ್ತಿಲೈಸ್ತಿಲಕಲ್ಕಾದ್ಯೈಶ್ಚ ಕೃತೋ ದಾಡಿಮಾದ್ಯಮ್ಲಪ್ರಾಯಃ ಕಾಮ್ಬಲಿಕಃ|| ೩೯||
Adhikarana ಮಾಂಸರಸಾದೀನಾಂ ಕೃತಾಕೃತಲಕ್ಷಣಮ್ (೪೦) · Śloka ೪೦
ಜ್ಞೇಯಾಃ ಕೃತಾಕೃತಾಸ್ತೇ ತು ಸ್ನೇಹಾದಿಯುತವರ್ಜಿತಾಃ||೪೦||
ज्ञेयाः कृताकृतास्ते तु स्नेहादियुतवर्जिताः||४०||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತೇ ತು ರಸಾದಯೋ ಯಥಾಸಙ್ಖ್ಯೇನ ಸ್ನೇಹಾದಿಯುತವರ್ಜಿತಾಃ ಕೃತಾಕೃತಾ ಜ್ಞೇಯಾಃ| ತೇನೈತದುಕ್ತಂ ಭವತಿ- ಸ್ನೇಹಾದಿಭಿರ್ಭರ್ಜನೇನ ಶುಣ್ಠ್ಯಾದಿನಾ ಚ ಸಂಸ್ಕೃತಾಃ ಕೃತಶಬ್ದವಾಚ್ಯಾಃ| ವಿಪರೀತಾಃ ಅಕೃತಾಃ|| ೪೦||
Adhikarana ದಕಲಾವಣಿಕಲಕ್ಷಣಮ್ (೪೧) · Śloka ೪೧
ಅಲ್ಪಮಾಂಸಾದಯಃ ಸ್ವಚ್ಛಾ ದಕಲಾವಣಿಕಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ||೪೧||
अल्पमांसादयः स्वच्छा दकलावणिकाः स्मृताः||४१||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಯೇ ಸ್ವಲ್ಪೇನ ಮಾಂಸೇನ ಸ್ವಲ್ಪೈಶ್ಚ ಶುಣ್ಠ್ಯಾದಿಭಿಃ ಕ್ರಿಯನ್ತೇ ಸ್ವಚ್ಛಾಶ್ಚ ತೇ ರಸಾದಯೋ ದಕಲಾವಣಿಕಾಃ|| ೪೧||
Adhikarana ಯೂಷಾದೀನಾಮುತ್ತರೋತ್ತರಂ ಗುರುತ್ವಮ್ (೪೨) · Śloka ೪೨
ವಿದ್ಯಾದ್ಯೂಷೇ ರಸೇ ಸೂಪೇ ಶಾಕೇ ಚೈವೋತ್ತರೋತ್ತರಮ್| ಗೌರವಂ ತನುಸಾನ್ದ್ರಾಮ್ಲಸ್ವಾದುಷ್ವೇಷು ಪೃಥಕ್ ತಥಾ||೪೨||
विद्याद्यूषे रसे सूपे शाके चैवोत्तरोत्तरम्| गौरवं तनुसान्द्राम्लस्वादुष्वेषु पृथक् तथा||४२||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಯೂಷರಸಸೂಪಶಾಕಾನಾಂ ಯಥೋತ್ತರಮೇವ ಗೌರವಂ ವಿಜ್ಞೇಯಂ ದ್ರವ್ಯಗುಣಸಾಮ್ಯೇಽಪಿ| ತಥಾ ತನುಸಾನ್ದ್ರಾಮ್ಲಸ್ವಾದುಷು ಚ ಪೃಥಕ್ ಯಥೋತ್ತರಮೇವ ಗೌರವಂ ವಿಜ್ಞೇಯಮಿತಿ| ತೇನೈತದುಕ್ತಂ ಭವತಿ- ತನುಭ್ಯೋ ರಸಾದಿಭ್ಯಃ ಸಾನ್ದ್ರಾ ಘನಾ ಗುರವಃ| ಅಮ್ಲೇಭ್ಯಶ್ಚ ಮಧುರಾ ಇತಿ|| ೪೨||
Adhikarana ತಿಲಪಿಣ್ಯಾಕವಿಕೃತ್ಯಾದೀನಾಂ ಗುಣಾಃ (೪೩) · Śloka ೪೩
ತಿಲಪಿಣ್ಯಾಕವಿಕೃತಿಃ ಶುಷ್ಕಶಾಕಂ ವಿರೂಢಕಮ್| ಚಾಣ್ಡಾಕೀವಟಕಂ ದೃಗ್ಘ್ನಂ ದೋಷಲಂ ಗ್ಲಪನಂ ಗುರು||೪೩||
तिलपिण्याकविकृतिः शुष्कशाकं विरूढकम्| चाण्डाकीवटकं दृग्घ्नं दोषलं ग्लपनं गुरु||४३||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತಿಲಪಿಣ್ಯಾಕಸ್ಯ ವಿಕೃತಿಃ ಶುಷ್ಕಶಾಕಂ ವಿರೂಢಕಂ ಚಾಣ್ಡಾಕೀವಟಕಂ ಚ ದೃಷ್ಟಿನಾಶನಂ ದೋಷಲಂ ತ್ರಿದೋಷಕೋಪನಂ ಗ್ಲಾನಿಕರಂ ಗುರು ಚ| ವಿರೂಢಕಂ ಅಙ್ಕುರಿತಾನಿ ಭೃಷ್ಟಾನಿ ಸಸ್ಯಾನಿ| ಚಾಣ್ಡಾಕ್ಯಾ ಸಹಸಾಸುತಂ ಮುದ್ಗಾದಿವಿಟಕಂ ಚಾಣ್ಡಾಕೀವಟಕಮ್|| ೪೩||
Adhikarana ಪರ್ಪಟಕ್ಷಾರಪರ್ಪಟಯೋರ್ಗುಣಾಃ (೪೪) · Śloka ೪೪
ಪರ್ಪಟಾ ಲಘವೋ ರೂಚ್ಯಾ ಲಘೀಯಾನ್ ಕ್ಷಾರಪರ್ಪಟಃ||೪೪||
पर्पटा लघवो रूच्या लघीयान् क्षारपर्पटः||४४||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಪರ್ಪಟಾಭಿಧಾನಾ ಭಕ್ಷ್ಯಾ ಲಘವೋ ರುಚಿಕರಾಶ್ಚ| ತೇಭ್ಯಶ್ಚ ಕ್ಷಾರಪರ್ಪಟೋಽತಿಲಘುಃ| ಯಃ ಸ್ವರ್ಚಿಕಾದಿಜಲೇನ ಸಂಸ್ಕ್ರಿಯತೇ|| ೪೪||
Adhikarana ರಾಗಷಾಡವಯೋಗುಣಾಃ (೪೫) · Śloka ೪೫
ಹೃದ್ಯಾ ವೃಷ್ಯಾ ರುಚಿಕರಾ ಗುರವೋ ರಾಗಷಾಡವಾಃ| ಪ್ರೀಣನಾ ಭ್ರಮತೃಟ್ಚ್ಛರ್ದಿಮದಮೂರ್ಚ್ಛಾಶ್ರಮಚ್ಛಿದಃ||೪೫||
हृद्या वृष्या रुचिकरा गुरवो रागषाडवाः| प्रीणना भ्रमतृट्च्छर्दिमदमूर्च्छाश्रमच्छिदः||४५||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ರಾಗಾಃ ಸಿತಾಮಧ್ವಾದಿಕೃತಾಃ| ಷಾಡವಾಃ ಅಮ್ಲಸಿದ್ಧಶಾಕ್ಶರ್ಕರಾದಿಕೃತಾಃ| ಹೃದ್ಯಾ ವೃಷ್ಯಾ ರುಚಿಕರಾ ಗುರವಶ್ಚ| ತಥಾ ಪ್ರೀಣನಾ ಮನಃಪ್ರೀತಿಕರಾಃ, ಭ್ರಮಾದಿನಾಶನಾಶ್ಚ|| ೪೫||
Adhikarana ಮನ್ಥಗುಣಾಃ ರಸಾಲಾಗುಣಾಃ (೪೭) · Śloka ೪೭
ತೃಟ್ಚ್ಛರ್ದಿಶ್ರಮನುನ್ಮನ್ಥಃ ಶೀತಃ ಸದ್ಯೋಬಲಪ್ರದಃ| ಪ್ರಮೇಹಕ್ಷಯಕುಷ್ಠಾನಿ ನ ಚ ಸ್ಯುರ್ಮನ್ಥಪಾಯಿನಃ||೪೬|| ರಸಾಲಾ ಬೃಂಹಣೀ ವೃಷ್ಯಾ ಸ್ನಿಗ್ಧಾ ಬಲ್ಯಾ ರುಚಿಪ್ರದಾ||೪೭||
तृट्च्छर्दिश्रमनुन्मन्थः शीतः सद्योबलप्रदः| प्रमेहक्षयकुष्ठानि न च स्युर्मन्थपायिनः||४६|| रसाला बृंहणी वृष्या स्निग्धा बल्या रुचिप्रदा||४७||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ರಸಾಲಾ ಕಾರಮಥಿತೇನ ಮರಿಚಶರ್ಕರಾದಿಸಂಯುಕ್ತೇನ ಚ ದಧ್ನಾ ಕೃತಾಃ ಬೃಹಣೀ ದೇಹಸ್ಯ ಬೃಹತ್ವಕರೀ ವೃಷ್ಯತ್ವಾದಿಗುಣಯುಕ್ತಾ ಚ|| ೪೭||
Adhikarana ಪಾನಕಗುಣಾಃ (೪೮) · Śloka ೪೮
ಶ್ರಮಕ್ಷುತ್ತೃಟ್ಕ್ಲಮಹರಂ ಪಾನಕಂ ಪ್ರೀಣನಂ ಗುರು| ವಿಷ್ಟಮ್ಭಿ ಮೂತ್ರಲಂ ಹೃದ್ಯಂ ಯಥಾದ್ರವ್ಯಗುಣಂ ಚ ತತ್||೪೮||
श्रमक्षुत्तृट्क्लमहरं पानकं प्रीणनं गुरु| विष्टम्भि मूत्रलं हृद्यं यथाद्रव्यगुणं च तत्||४८||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸರ್ವಞ್ಚ ಪಾನಕಂ ಶ್ರಮಾದಿಹರಂ ಗುರು ವಿಷ್ಟಮ್ಭಿ ಮುತ್ರಲಂ ಹೃದ್ಯಞ್ಚ| ತಚ್ಚ ಪಾನಕಂ ಯಥಾದ್ರವ್ಯಗುಣಂ ಸ್ವಸಂಸ್ಕಾರದ್ರವ್ಯಗುಣಸಂಯುಕ್ತಞ್ಚ||೪೮||
Adhikarana ಲಾಜಾಗುಣಾಃ (೪೯) · Śloka ೪೯
ಲಾಜಾಸ್ತೃಟೂಚ್ಛರ್ದ್ಯತೀಸಾರಮೇಹಮೇದಃಕಫಚ್ಛಿದಃ| ಕಾಸಪಿತ್ತೋಪಶಮನಾ ದೀಪನಾ ಲಘವೋ ಹಿಮಾಃ||೪೯||
लाजास्तृटूच्छर्द्यतीसारमेहमेदःकफच्छिदः| कासपित्तोपशमना दीपना लघवो हिमाः||४९||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಲಾಜಾಸ್ತೃಡಾದೀನ್ ಚ್ಛಿನ್ದನ್ತಿ ನಾಶಯನ್ತಿ| ಕಾಸಂ ಪಿತ್ತಂ ಚೋಪಶಮಯನ್ತಿ| ಆಗ್ನಿದೀಪ್ತಿಕರಾಃ ಲಘವಃ ಶೀತವೀರ್ಯಾಶ್ಚ||೪೯||
Adhikarana ಪೃಥುಕಗುಣಾಃ (೫೦) · Śloka ೫೦
ಪೃಥುಕಾ ಗುರವೋ ಬಲ್ಯಾಃ ಕಫವಿಷ್ಟಮ್ಭಕಾರಿಣಃ||೫೦||
पृथुका गुरवो बल्याः कफविष्टम्भकारिणः||५०||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಪೃಥುಕಾ ಗುರೂತ್ವಾದಿಯುಕ್ತಾಃ| ಹರಿತಧಾನ್ಯಾನಿ ಸತುಷಭೃಷ್ಟಮುಸಲಾಹಿತಾನಿ ಪೃಥುಕಶಬ್ದವಾಚ್ಯಾನಿ|| ೫೦||
Adhikarana ಧಾನಾಗುಣಾಃ (೫೧) · Śloka ೫೧
ಧಾನಾವಿಷ್ಟಮ್ಭಿನೀ ರುಕ್ಷಾ ತರ್ಪಣೀ ಲೇಖನೀ ಗುರುಃ||೫೧||
धानाविष्टम्भिनी रुक्षा तर्पणी लेखनी गुरुः||५१||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಧಾನಾ ಭೃಷ್ಟಧಾನ್ಯಾನಿ ವಿಷ್ಟಮ್ಭಿನೀ ರೂಕ್ಷಾದಿಗುಣಯುಕ್ತಾ ಚ|| ೫೧||
Adhikarana ಸಕ್ತುಪ್ರಭೃತೀನಾಂ ಗುಣಾಃ (೫೨) · Śloka ೫೨
ಕಣ್ಠನೇತ್ರಾಮಯಕ್ಷುತ್ತೃಟ್ಶ್ರಮಛರ್ದಿವ್ರಣಾಪಹಾಃ| ಸಕ್ತವೋ ಲಘವಃ ಪಾನಾತ್ ಸದ್ಯ ಏವ ಬಲಪ್ರದಾಃ| ನಿಚಯಾತ್ ಕಠಿನಾ ಗುರ್ವೀ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ಪಿಣ್ಡೀ ಮೃದುರ್ಲಘುಃ| ಸಕ್ತೂನಾಮ್ ದ್ರವತಾಯೋಗಾಲ್ಲಘೀಯಸ್ಯವಲೇಹಿಕಾ| ಶಷ್ಕುಲೀಮೋದಕಾದೀನಾಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾತೈವಂ ಚ ಕಲ್ಪನಾ||೫೨||
कण्ठनेत्रामयक्षुत्तृट्श्रमछर्दिव्रणापहाः| सक्तवो लघवः पानात् सद्य एव बलप्रदाः| निचयात् कठिना गुर्वी प्रोक्ता पिण्डी मृदुर्लघुः| सक्तूनाम् द्रवतायोगाल्लघीयस्यवलेहिका| शष्कुलीमोदकादीनां व्याख्यातैवं च कल्पना||५२||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸಕ್ತವಃ ಕಣ್ಠಾಮಯನೇತ್ರಾಮಯಾದಿನಾಶನಾ ಲಘವಃ| ಉದಕೇನ ಪೀತಾಶ್ಚ ಸದ್ಯ ಏವ ಬಲಂ ಕುರ್ವನ್ತಿ| ತೇಷಾಮ್ ಸಕ್ತೂನಾಂ ಪಿಣ್ಡೀ ನಿಚಯಾತ್ ಸಂಹತತ್ವಾತ್ ಯಾ ಕಠಿನಾ ಸಾ ಗುರ್ವೀ| ಯಾ ತು ಮೃದುಃ ಸಾ ತು ಲಘುಃ| ಯೇ ತು ಸಕ್ತವಃ ಉದಕಮಿಶ್ರಾಃ ಅವಲಿಹ್ಯ ಭುಜ್ಯನ್ತೇ ಸಾ ಅವಲೇಹಿಕಾ ದ್ರವತ್ವಯೋಗಾತ್ ಲಘೀಯಸೀ| ಶುಷ್ಕಲೀಮೋದಕಾದೀನಾಂ ಭಕ್ಷ್ಯಾಣಾಂ ಚೈವಾನಯೈವ ಸಂಯೋಗಸಂಸ್ಕಾರಕಾಠಿನ್ಯಾದಿವಿಶೇಷದಿಶಾ ಗುಣಕಲ್ಪನಾ ವ್ಯಾಖ್ಯಾತಾ|| ೫೨||
Adhikarana ಸಕ್ತುಭಕ್ಷಣೇ ನಿಯಮಾಃ (೫೩) · Śloka ೫೩
ನೋದಕಾನ್ತರಿತಾನ್ನ ದ್ವಿರ್ನ ನಿಶಾಯಾಂ ನ ಕೇವಲಾನ್| ನ ಭುಕ್ತ್ವಾ ನ ದ್ವಿಜೈಶ್ಛಿತ್ವಾ ಸಕ್ತೂನಧ್ಯನ್ನ ವಾ ಬಹುನ್||೫೩||
नोदकान्तरितान्न द्विर्न निशायां न केवलान्| न भुक्त्वा न द्विजैश्छित्वा सक्तूनध्यन्न वा बहुन्||५३||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸಕ್ತೂಂಶ್ಚೈವಂವಿಧಾನ್ನಾಧ್ಯಾತ್ ಉದಕಾನ್ತರಿತಾನುದಕೇನ ಜಲೇನಾನ್ತರಿತಾನ್ ವ್ಯವಹಿತಾನ್| ಆದೌ ಪಿಣ್ಡೀ ಮಧ್ಯೇ ಜಲಮನ್ತೇ ಚ ಪಿಣ್ಡೀತ್ಯುದಕಾನ್ತರಿತಾನ್| ದ್ವೌ ವಾರೌದ್ವಿಃ|ನಿಶಾಯಾಂ ರತ್ತ್ರ್ಯಾಮ್| ಕೇವಲನುದಕಾದಿರಹಿತಾನ್| ಭುಕ್ತ್ವಾಚಾನ್ಯದೋದನಾದಿ| ದ್ವಿಜೈಶಿಛತ್ವಾ ದನ್ತೈಃ ಕರಸ್ಥಾಂ ಪಿಣ್ಡೀಂ ಚಿತ್ವೇತ್ಯರ್ಥಃ| ಬಹೂಂಶ್ಚ ಸಕ್ತೂನ್ನಾಧ್ಯಾತ್|| ೫೩||
Adhikarana ಕರ್ಕನ್ಧುಬದರಾದಿ ಸಕ್ತುಗುಣಾಃ (೫೪) · Śloka ೫೪
ಕರ್ಕನ್ಧುಬದರಾದೀನಾಂ ಶ್ರಮತೃಷ್ಣಾಕ್ಲಮಚ್ಛಿದಃ| ಸಕ್ತಬೋಽಮ್ಲರಸಾ ಹೃಘಾ ಯಥಾದ್ರವ್ಯಗುಣಾಶ್ಚ ತೇ||೫೪||
कर्कन्धुबदरादीनां श्रमतृष्णाक्लमच्छिदः| सक्तबोऽम्लरसा हृघा यथाद्रव्यगुणाश्च ते||५४||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಕರ್ಕನ್ಧುಬದರಾದೀನಾಂ ಚ ಫಲಾದೀನಾಂ ಸಕ್ತವಃ ಕ್ಲಮಾದಿಚ್ಛಿದಃ ಅಮ್ಲರಸಾ ಹೃಘಾಶ್ಚ| ತೇ ಸರ್ವೇ ಸಕ್ತವಃ ಪ್ರಕೃತಿದ್ರವ್ಯಗುಣಯುಕ್ತಾಃ|| ೫೪||
Adhikarana ಪಿಣ್ಯಾಕಗುಣಾಃ (೫೫) · Śloka ೫೫
ಪಿಣ್ಯಾಕೋ ಗ್ಲಪನೋ ರೂಕ್ಷೋ ವಿಷ್ಟಮ್ಭೀ ದೃಷ್ಟಿದೂಷಣಃ||೫೫||
पिण्याको ग्लपनो रूक्षो विष्टम्भी दृष्टिदूषणः||५५||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಪಿಣ್ಯಾಕೋಽಕ್ಷೋಟತಿಲಾದೀನಾಂ ನಿಷ್ಪೀಡಿತತೈಲಕಲ್ಕಃ ಗ್ಲಾನಿಕರೋ ವಿಷ್ಟಮ್ಭೀ ದೃಷ್ಟಿವಿಕಾರಕರಶ್ಚ|| ೫೫||
Adhikarana ವೇಶವಾರಗುಣಾಃ (೫೬) · Śloka ೫೬
ವೇಶವಾರೋ ಗುರುಃ ಸ್ನಿಗ್ಧೋ ಬಲೋಪಚಯವರ್ಧನಃ||೫೬||
वेशवारो गुरुः स्निग्धो बलोपचयवर्धनः||५६||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ವೇಶವಾರಃ ನಾಗರಧನಿಕಾಜಾಜ್ಯಾದಿಸಂಸ್ಕೃತಂ ಸೂಕ್ಷ್ಮಚ್ಛಿನ್ನಂ ಮಾಂಸಮ್| ಸ ಗುರುಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಃ ಬಲವರ್ಧನೋಽಙ್ಗೋಪಚಯವರ್ಧನಶ್ಚ|| ೫೬||
Adhikarana ಮುದ್ಗಾದಿಜಾನಾಂ ವೇಶವಾರಾಣಾಂ ಗುಣಾಃ (೫೭) · Śloka ೫೭
ಮುದ್ಗಾಜಿಜಾಸ್ತು ಗುರವೋ ಯಥಾದ್ರವ್ಯಗುಣಾನುಗಾಃ||೫೭||
मुद्गाजिजास्तु गुरवो यथाद्रव्यगुणानुगाः||५७||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಮುದ್ಗಾದಿಜಾಸ್ತು ವೇಶವಾರಾಃ ಯೇ ಸೂಕ್ಷ್ಮಚ್ಛಿನ್ನೈರ್ಮುದ್ಗಯವಧಾನ್ಯಾದಿಭಿಃ ಕ್ರಿಯನ್ತೇ| ಲೋಕೇ ಚ ಪೂರಣಮಿತಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಾಃ, ತೇ ಗುರುವಃ ಪ್ರಕೃತಿದ್ರವ್ಯಗುಣಾಶ್ಚ| ಆದಿಗ್ರಹಣೇನ ಶಿಮ್ಬಿಧಾನ್ಯಾನಾಞ್ಚ ವರಕಸೂಕರಾಣಾಮುಲುಕಾದೀನಾಞ್ಚ ಗ್ರಹಣಮ್|| ೫೭||
Adhikarana ಕುಕೂಲಾದಿಪಕ್ವಾನಾಮಪೂಪಾನಾಂ ಯಥೋತ್ತರಂ ಲಘುತ್ವಮ್ಘಾರ್ಯಾದೀನಾಂ ಯಥೋತ್ತರಂ ಗುರುತ್ವಮ್ (೫೮) · Śloka ೫೮
ಕುಕೂಲಕರ್ಪರಭ್ರಾಷ್ಟಕನ್ದ್ವಙ್ಗಾರವಿಪಾಚಿತಾನ್| ಏಕಯೋನೀನ್ ಸಘೂನ್ವಿದ್ಯಾದಪೂಪಾನುತ್ತರೋತ್ತರಮ್| ಘಾರೀ ಕೇಡರಿಕಾದ್ಯಾಶ್ಚ ಗುರವಶ್ಚ ಯಥೋತ್ತರಮ್||೫೮||
कुकूलकर्परभ्राष्टकन्द्वङ्गारविपाचितान्| एकयोनीन् सघून्विद्यादपूपानुत्तरोत्तरम्| घारी केडरिकाद्याश्च गुरवश्च यथोत्तरम्||५८||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಕುಕೂಲಾದಿಸಿದ್ಧಾನಪೂಪಾನ್ ಏಕಯೋನೀನೇಕಶಾಲಿಕಾರಣಾನ್ ಸತೋ ಯಥೋತ್ತರಂ ಲಘೂನಿತಿ ಜಾನೀಯಾತ್| ತೇನೈತದುಕ್ತಂ ಭವತಿ-ಸಜಾತೀಯಾತ್ ಕುಕೂಲಪಕ್ವಾತ್ ಕರ್ಪರಪಕ್ವೋ ಲಘುರಗ್ನಿಸಂಯೋಗನೈಕಟ್ಯಾತ್| ಕರ್ಪರಪಕ್ವಾಚ್ಚ ಭ್ರಾಷ್ಟ್ರಪಕ್ವಃ| ಭ್ರಾಷ್ಟ್ರಪಕ್ವಾಚ್ಚ ಕನ್ದುಪಕ್ವಃ| ಕನ್ದುಪಕ್ವಾಚ್ಚ ಅಙ್ಗಾರಪಕ್ವಃ| ಏಕಯೋನಿಗ್ರಹಣಂ ಭಿನ್ನಯೋನೇಃ ಸಮಲಾಘವಶಙ್ಕಾನಿರಾಸಾರ್ಥಮ್| ಏಕೋ ಹ್ಯಪೂಪೋ ಗುರುಶಾಲಿಯೋನಿಃ ಕುಕೂಲಪಕ್ವೋಽನ್ಯೇನ ಲಘುಶಾಲಿಯೋನಿನಾ ಕುಕೂಲಪಕ್ವೇನೈವ ನ ಲಾಘವೇ ಸಮಃ| ತಥಾ ಏಕೋ ಲಘುಶಾಲಿಯೋನಿಃ ಕುಕೂಲಪಕ್ವೋಽನ್ಯೋ ಗುರುಶಾಲಿಯೋನಿಃ ಕರ್ಪರಪಕ್ವಶ್ಚ ಸಮಾವಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಅನಯಾ ಚ ಕಲ್ಪನಯಾ ಸರ್ವಮೂಹ್ಯಮ್| ಕುಕೂಲೋ ಬಾಷ್ಪಸ್ವೇದಃ| ಕ್ಷಾರಪಾಕ ಇತ್ಯನ್ಯೇ| ಕರ್ಪರೋ ಜ್ವಾಲಾಸನ್ತಪ್ತಃ ಕಪಾಲಃ| ಭ್ರಾಷ್ಟಂ ಪ್ರಸಿದ್ಧಮ್| ಕನ್ದುಃ ಅಙ್ಗಾರತಪ್ತಾ ಭಿತ್ತಿಃ| ಅಙ್ಗಾರಃ ಸ್ವರೂಪೇಣೈವ| ಇತಿ ಕೃತಾನ್ನವರ್ಗಃ|| ೫೮||
Adhikarana (೪) ಮಾಂಸವರ್ಗಃ ಮೃಗವರ್ಗಃ (೫೯) · Śloka ೫೯
ಹರಿಣೈಣಕುರಙ್ಗರ್ಶ್ಯಗೋಕರ್ಣಮೃಗಮಾತೃಕಾಃ| ಕಾಲಪುಚ್ಛಕಚಾರುಷ್ಕವರಪೋತಶಶೋರಣಾಃ| ಶ್ವದಂಷ್ಟ್ರಾಮಶರಭಕೋಹಕಾರಕಶಮ್ಭರಾಃ| ಕರಾಲಕೃತಮಾಲೌ ಚ ಪೃಷತಶ್ಚ ಮೃಗಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ||೫೯||
हरिणैणकुरङ्गर्श्यगोकर्णमृगमातृकाः| कालपुच्छकचारुष्कवरपोतशशोरणाः| श्वदंष्ट्रामशरभकोहकारकशम्भराः| करालकृतमालौ च पृषतश्च मृगाः स्मृताः||५९||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅನನ್ತರಂ ಮಾಂಸಮುಚ್ಯತೇ-ಹರಿಣಾದಯಃ ಪೃಷತಾನ್ತಾಃ ಏಕೋನವಿಂಶತಿರ್ಮೃಗವಿಜ್ಞೇಯಾಃ|| ೫೯||
Adhikarana ವಿಷ್ಕಿರವರ್ಗಃ (೬೦) · Śloka ೬೦
ಲಾವವಾತೀಕವರ್ತೀರರಕ್ತವರ್ತ್ಮಕಕಕ್ಕುಭಾಃ| ಕಪಿಞ್ಜಲೋಪಚಕ್ರಾಖ್ಯಾಚಕೋರರುರುಬಾಹವಃ| ವರ್ತಕೋ ವರ್ತಿಕಾ ಚೇತಿ ತಿತ್ತಿರಿಃ ಕ್ರಕರಃ ಶಿಖೀ| ತಾಮ್ರಚೂಡಾಖ್ಯವರಕಗೋನರ್ದಗಿರಿವರ್ತಿಕಾಃ| ತಥಾ ಶಾರಪದೇನ್ದ್ರಾಹ್ವವಾರಟಾಶ್ಚೇತಿ ವಿಷ್ಕಿರಾಃ||೬೦||
लाववातीकवर्तीररक्तवर्त्मककक्कुभाः| कपिञ्जलोपचक्राख्याचकोररुरुबाहवः| वर्तको वर्तिका चेति तित्तिरिः क्रकरः शिखी| ताम्रचूडाख्यवरकगोनर्दगिरिवर्तिकाः| तथा शारपदेन्द्राह्ववारटाश्चेति विष्किराः||६०||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಲಾವಾದಯೋ ವಾರಟಾನ್ತಾ ಏಕವಿಂಶತಿರಾಹಾರಸ್ಯ ವಿಕೀರ್ಯ ವಿಕ್ಷಿಪ್ಯ ಭಕ್ಷಣಾತ್ ವಿಷ್ಕಿರಾಃ| ವರ್ತಿಕಾ ವರ್ತಕ್ಷಾಞ್ಜಾತ್ಯನ್ತರೇ ನ ತು ನಾಮ ತಸ್ಯ ಸ್ತ್ರೀ|| ೬೦||
Adhikarana ಪ್ರತುದವರ್ಗಃ (೬೧) · Śloka ೬೧
ಶತಪತ್ರೋ ಭೃಙ್ಗರಾಜಃ ಕೋಯಷ್ಟೀ ಜೀವಜೀವಕಃ| ಖಞ್ಜರೀಟಕಹಾರೀತದುರ್ನಾಮಾರಿಕೃಶಾಗ್ರಹಾಃ| ಲಟ್ವಾ ಲಡೂಷೋ ವಟಹಾ ಗೋಕ್ಷ್ವೇಲೋ ಡಿಣ್ಡಿಮಾಣವಃ| ಜಟೀ ದುನ್ದುಭಿಪಾರ್ಕಾರಲೋಹಪೃಷ್ಠಕುಲಿಙ್ಗಕಾಃ| ಶಾರಿಕಾಶುಕಶಾರ್ಙ್ಗಾಚಿರೀಟೀಕಕುಯಷ್ಟಿಕಾಃ| ಮಞ್ಜರೀಯಕದಾತ್ಯೂಹಗೋಧಾಪುತ್ರಪ್ರಿಯಾತ್ಮಜಾಃ| ಕಲವಿಙ್ಕಃ ಪರಭೃತಃ ಕಪೋತೋಽಙ್ಗಾರಚೂಡಕಃ| ಪಾರಾವತಃ ಪಾಣವಿಕ ಇತ್ಯುಕ್ತಾಃ ಪ್ರತುದಾ ದ್ವಿಜಾಃ||೬೧||
शतपत्रो भृङ्गराजः कोयष्टी जीवजीवकः| खञ्जरीटकहारीतदुर्नामारिकृशाग्रहाः| लट्वा लडूषो वटहा गोक्ष्वेलो डिण्डिमाणवः| जटी दुन्दुभिपार्कारलोहपृष्ठकुलिङ्गकाः| शारिकाशुकशार्ङ्गाचिरीटीककुयष्टिकाः| मञ्जरीयकदात्यूहगोधापुत्रप्रियात्मजाः| कलविङ्कः परभृतः कपोतोऽङ्गारचूडकः| पारावतः पाणविक इत्युक्ताः प्रतुदा द्विजाः||६१||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಶತಪತ್ರಾದಯಃ ಪಾಣವಿಕಾನ್ತಾಶ್ಚತುಸ್ತ್ರಿಂಶದಾಹಾರಶ್ಚ ಶಾಲ್ಯಾದೇಃ ಪ್ರತುದ್ಯ ತುಣ್ಡೈರಾಹತ್ಯ ಭಕ್ಷಣಾತ್ ದ್ವಿಜಾಃ ಪ್ರತುದಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ|| ೬೧||
Adhikarana ಬಿಲೇಶಯವರ್ಗಃ (೬೨) · Śloka ೬೨
ಶ್ವೇತಃ ಶ್ಯಾಮಶ್ಚಿತ್ರಪೃಷ್ಠಃ ಕಾಲಕಃ ಕಾಕುಲೀ ಮೃಗಃ| ಭೇಕಚಿಲ್ಲಟಕೂಚೀಕಾ ಗೋಧಾಶಲ್ಯಕಶಾಣ್ಡಕಾಃ| ವೃಷಾಹಿಕದಲೀಶ್ವಾವಿನ್ನಕುಲಾದ್ಯಾ ಬಿಲೇಶಯಾಃ||೬೨||
श्वेतः श्यामश्चित्रपृष्ठः कालकः काकुली मृगः| भेकचिल्लटकूचीका गोधाशल्यकशाण्डकाः| वृषाहिकदलीश्वाविन्नकुलाद्या बिलेशयाः||६२||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಶ್ವೇತಾದ್ಯಾ ನಕುಲಾದ್ಯಾನ್ತಾ ಬಿಲೇ ಭೂಗರ್ಭೇ ನಿಷದನಾತ್ ಬಿಲೇಶಯಾಃ|| ೬೨||
Adhikarana ಪ್ರಸಹವರ್ಗಃ (೬೩) · Śloka ೬೩
ಗೋಖರಾಶ್ವತರೋಷ್ಟ್ರಾಶ್ವದ್ವೀಪಿಸಿಂಹರ್ಕ್ಷವಾನರಾಃ| ಮಾರ್ಜಾರಮೂಷಿಕವ್ಯಾಘ್ರವೃಕಬಭ್ರುತರಕ್ಷವಃ| ಲೋಪಾಕಜಮ್ಬುಕಶ್ಯೇನಚಾಷೋಲೂಕಶ್ವವಾಯಸಾಃ| ಶಶಘ್ನೀಭಾಸಕುರರಗೃಧ್ರವೇಶ್ಯಕುಲಿಙ್ಗಕಾಃ| ಧೂಮಿಕಾ ಮಧುಹಾ ಚೇತಿ ಪ್ರಸಹಾಮೃಗಪಕ್ಷಿಣಃ||೬೩||
गोखराश्वतरोष्ट्राश्वद्वीपिसिंहर्क्षवानराः| मार्जारमूषिकव्याघ्रवृकबभ्रुतरक्षवः| लोपाकजम्बुकश्येनचाषोलूकश्ववायसाः| शशघ्नीभासकुररगृध्रवेश्यकुलिङ्गकाः| धूमिका मधुहा चेति प्रसहामृगपक्षिणः||६३||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಗವಾದಯಾಃ ಮಧುಹಾನ್ತಾಃ ಕೇಚಿತ್ಪಕ್ಷಿಣಃ ಕೇಚಿನ್ಮೃಗಾಃ| ಜಾತ್ಯಾ ಪ್ರಸಹ್ಯಾಹೃತ್ಯ ಭಕ್ಷಣಾಚ್ಚ ಪ್ರಸಹಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ|| ೬೩||
Adhikarana ಮಹಾಮೃಗಾಃ (೬೪) · Śloka ೬೪
ಮಹಿಷನ್ಯಙ್ಕುರೋಹೀತವರಾಹರುರುವಾರಣಾಃ| ಸುಮರಶ್ಚಮರಃ ಖಡ್ಗೋ ಗವಯಶ್ಚ ಮಹಾಮೃಗಾಃ||೬೪||
महिषन्यङ्कुरोहीतवराहरुरुवारणाः| सुमरश्चमरः खड्गो गवयश्च महामृगाः||६४||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಮಹಿಷಾದಯೋ ಗವಯಾನ್ತಾ ದಶ ಮಹಾಮೃಗಶಬ್ದವಾಚ್ಯಾಃ|| ೬೪||
Adhikarana ಜಲಚಾರಿವರ್ಗಃ (೬೫) · Śloka ೬೫
ಹಂಸಸಾರಸಕಾದಮ್ಬಬಕಕಾರಣ್ಡವಪ್ಲವಾಃ| ಮೃಣಾಲಕಣ್ಠಚಕ್ರಾಹ್ವಬಲಾಕಾ ರಕ್ತಶೀರ್ಷಕಾಃ| ಉತ್ಕ್ರೋಶಪುಣ್ಡರೀಕಾಕ್ಷಶರಾರೀಮಣಿತುಣ್ಡಕಾಃ| ಕಾಕತುಣ್ಡಘನಾರಾವಮದ್ಗುಕ್ರೌಞ್ಚಾಮ್ಬುಕುಕ್ಕುಟಾಃ| ನಂದ್ಯಾಸ್ಯಮಲ್ಲಿಕಾದ್ಯಾಶ್ಚ ಪಕ್ಷಿಣೋ ಜಲಚಾರಿಣಃ||೬೫||
हंससारसकादम्बबककारण्डवप्लवाः| मृणालकण्ठचक्राह्वबलाका रक्तशीर्षकाः| उत्क्रोशपुण्डरीकाक्षशरारीमणितुण्डकाः| काकतुण्डघनारावमद्गुक्रौञ्चाम्बुकुक्कुटाः| नंद्यास्यमल्लिकाद्याश्च पक्षिणो जलचारिणः||६५||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಹಂಸಾದಯೋ ಮಲ್ಲಿಕಾದ್ಯನ್ತಾಶ್ಚ ಜಲ ಏವ ಚರಣಾತ್ ಜಲಚಾರಿಣಃ|| ೬೫||
Adhikarana ಮತ್ಸ್ಯವರ್ಗಃ (೬೬) · Śloka ೬೬
ಮತ್ಸ್ಯಾರೋಹಿತಪಾಠೀನಕೂರ್ಮಕುಮ್ಭೀರಕರ್ಕಟಾಃ| ಶುಕ್ತಿಶಙ್ಹ್ಖೋದ್ರುಶಮ್ಬೂಕಶಫರೀವರ್ತ್ಮಿಚನ್ದ್ರಿಕಾಃ| ಬೋಲೂಕೀನಕ್ರಮಕರಶಿಶುಮಾರತಿಮಿಙ್ಗಲಾಃ| ರಾಜೀ ಚಿಲಿಚಿಮಾದ್ಯಾಶ್ಚ ಮಾಂಸಮಿತ್ಯಾಹುರಷ್ಟಧಾ||೬೬||
मत्स्यारोहितपाठीनकूर्मकुम्भीरकर्कटाः| शुक्तिशङ्ह्खोद्रुशम्बूकशफरीवर्त्मिचन्द्रिकाः| बोलूकीनक्रमकरशिशुमारतिमिङ्गलाः| राजी चिलिचिमाद्याश्च मांसमित्याहुरष्टधा||६६||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ರೋಹಿತಾದಯಶ್ಚಿಲಿಚಿಮಾದ್ಯಾನ್ತಾಃ ಜಲೋದ್ಭವಾ ಮತ್ಸ್ಯಾಃ| ಇತ್ಯಷ್ಟಿಭಿಃ ಪ್ರಕಾರೈರಾಚಾರ್ಯಾ ಮಾಂಸಮಾಹುಃ|| ೬೬||
Adhikarana ಅಜಾವ್ಯೋಃ ಯೋಜ್ಯನಿಶ್ಚಯಃ (೬೭) · Śloka ೬೭
ಯೋನಿಷ್ವಜಾವೀ ವ್ಯಾಮಿಶ್ರಗೋಚರತ್ವಾದನಿಶ್ಚಿತೇ||೬೭||
योनिष्वजावी व्यामिश्रगोचरत्वादनिश्चिते||६७||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಏತಾಸು ಚಾಷ್ಟಾಸು ಮಾಂಸಯೋನಿಷು ಮಧ್ಯೇ ಮಿಶ್ರಯೋನಿತ್ವಾನ್ಮಿಶ್ರವಿಷಯತ್ವಾದಜಾವೀ ಅನಿಶ್ಚಿತೇ| ತೇ ಹಿ ಜಾಙ್ಗಲೇಽಪಿ ದೇಶೇ ಸಮ್ಯಗ್ವರ್ತೇತೇ ಆನೂಪೇಽಪಿ| ಯದ್ಯಪಿ ತಿತ್ತಿರಿರುಭಯಚರಸ್ತಥಾಪಿ ಸದೈವ ತತ್ಸ್ವಭಾವತ್ವಾದ್ವರ್ಗೇಭ್ಯಃ ಪೃಥಙ್ನೋಕ್ತಃ| ಅಜಾ ಅವಯಶ್ಚ ಕೇಚಿದ್ಧನ್ವನಿ ಕೇಚದಾನೂಪ ಇತಿ ಪೃಥಗುಕ್ತೇ| ಯೇಷಾಂ ಚ ನಾಮಪರ್ಯಾಯಾಃ ನಾನಾದೇಶಪ್ರಸಿದ್ಧಾಃ ಕಿರಾತಕೈವರ್ತಾದಿಭ್ಯಃ ಅಪಭ್ರಂಶಸಂಸ್ಕಾರಣಾಚ್ಚ ಜ್ಞಾತವ್ಯಾಃ| ವರ್ತಿಕಾ ವರ್ತಕಾಜ್ಜಾತ್ಯನ್ತರಂ, ನ ತು ತಸ್ಯ ಸ್ತ್ರೀ|| ೬೭||
Adhikarana ಮಾಂಸಸ್ಯ ತ್ರೈವಿಧ್ಯಾದಿ (೬೮) · Śloka ೬೮
ಅದ್ಯಾನ್ತ್ಯಾ ಜಾಙ್ಹ್ಗಲಾನೂಪಾ ಮಧ್ಯೌ ಸಾಧಾರಣೌ ಸ್ಮೃತೌ| ವಿಕೀರ್ಯಾದಿಕ್ರಿಯಾಯೋಗೈರ್ಭಕ್ಷಣಾದ್ವಿಷ್ಕಿರಾದಯಃ||೬೮||
अद्यान्त्या जाङ्ह्गलानूपा मध्यौ साधारणौ स्मृतौ| विकीर्यादिक्रियायोगैर्भक्षणाद्विष्किरादयः||६८||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಏಷಾಂ ಚ ವರ್ಗಾಣಾಂ ಮಧ್ಯೇ ಆದ್ಯಾಸ್ತ್ರಯೋ ಮೃಗವಿಷ್ಕಿರಪ್ರತುದಾಃ ಜಾಙ್ಗಲಾಃ ಜಾಙ್ಗಲಶಬ್ದವಾಚ್ಯಾಃ| ಅನ್ತ್ಯಾಸ್ತ್ರಯಃ ಮಹಾಮೃಗಜಲಚರಮತ್ಸ್ಯಾ ಆನೂಪಾಃ| ಮಧ್ಯೌ ದ್ವೌ ಬಿಲೇಶಯಪ್ರಸಹೌ ಸಧಾರಣೌ| ವಿಕೀರ್ಯ ಭಕ್ಷಣಕ್ರಿಯಾಯೋಗಾದ್ವಿಷ್ಕಿರಾದೀನಿ ನಾಮಾನೀತ್ಯುಕ್ತಮ್|| ೬೮||
Adhikarana ಜಾಙ್ಗಲಮಾಂಸಗುಣಾಃ (೬೯) · Śloka ೬೯
ತತ್ರ ಬದ್ಧಮಲಾ ರುಚ್ಯಾ ಮಾಂಸಾನಾಮುತ್ತಮಾ ಹಿಮಾಃ| ಕಷಾಯಸ್ವಾದುವಿಶದಾ ಲಘವೋ ಜಾಙ್ಗಲಾ ಹಿತಾಃ| ಪಿತ್ತೋತ್ತರೇ ವಾತಮಧ್ಯೇ ಸನ್ನಿಪಾತೇ ಕಫಾನುಗೇ||೬೯||
तत्र बद्धमला रुच्या मांसानामुत्तमा हिमाः| कषायस्वादुविशदा लघवो जाङ्गला हिताः| पित्तोत्तरे वातमध्ये सन्निपाते कफानुगे||६९||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತತ್ರ ಜಾಙ್ಗಲಾ ಮಲಂ ಪುರೀಷಂ ಬದ್ಧಂ ಕುರ್ವನ್ತಿ| ರುಚಿಕರಾಃ ಮಾಂಸಾನಾಂ ಚೋತ್ತಮಾಃ| ಶೀತವೀರ್ಯಾ ರಸೇ ಕಷಾಯಮಧುರಾಃ ವಿಷದಾ ಲಘವಃ| ಸನ್ನಿಪಾತೇ ಚ ಹಿತಾಃ ಕಿಮ್ಭೂತ ಇತ್ಯಾಹ-ಪಿತ್ತೋತ್ತರ ಇತ್ಯಾದಿ| ಯಸ್ಮಿನ್ ಸನ್ನಿಪಾತೇ ಪಿತ್ತಮುತ್ತರಮಧಿಕಂ ವಾತೋ ಮಧ್ಯಃ ಕಫಶ್ಚ ಸ್ವಲ್ಪಃ|| ೬೯||
Adhikarana ಹರಿಣೈಣಯೋರ್ವರ್ಣಾಃ ಗುಣಾಶ್ಚ (೭೦) · Śloka ೭೦
ತಾಮ್ರೋಽತ್ರ ಹರಿಣಃ ಕೃಷ್ಣಸ್ತ್ವೇಣೋ ಹೃದ್ಯಸ್ತ್ರಿದೋಷಜಿತ್| ಲಘೀಯಾನ್ ಷಡ್ರಸಶ್ಚಾಸೌ||೭೦||
ताम्रोऽत्र हरिणः कृष्णस्त्वेणो हृद्यस्त्रिदोषजित्| लघीयान् षड्रसश्चासौ||७०||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅತ್ರ ಚೈಣಹರಿಣಾವಾಕೃತ್ಯಾ ಸದೃಶೌ| ಕೇವಲಂ ತಾಮ್ರವರ್ಣೋ ಹರಿಣಃ| ಕೃಷ್ಣವರ್ಣಸ್ತ್ವೇಣಃ| ಅಸಾವೇಣೋ ಹೃದ್ಯಸ್ತ್ರಿದೋಷಹರಃ, ಅತಿಲಘುಃ, ಷಡ್ರಸಶ್ಚ|| ೭೦||
Adhikarana ಶಶಗುಣಾಃ (೭೧) · Śloka ೭೧
ಗ್ರಾಹಿ ರೂಕ್ಷೋ ಹಿಮಃ ಶಶಃ| ಕಟುಪಾಕೋಽಗ್ನಿಕೃತ್ ಪಥ್ಯಃ ಸನ್ನಿಪಾತೇಽನಿಲಾವರೇ||೭೧||
ग्राहि रूक्षो हिमः शशः| कटुपाकोऽग्निकृत् पथ्यः सन्निपातेऽनिलावरे||७१||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಶಶಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಣೋ ರೂಕ್ಷಃ ಶೀತವೀರ್ಯಃ ಕಟುವಿಪಾಕೋಽಗ್ನಿವೃದ್ಧಿಕೃತ್, ಊನವಾಯೌ ಸನ್ನಿಪಾತೇ ಚ ಪಥ್ಯಃ|| ೭೧||
Adhikarana ಲಾವಕಪಿಞ್ಜಲಯೋರ್ಗುಣಾಃ (೭೨) · Śloka ೭೨
ತದ್ವಲ್ಲವೋಽಪ್ಯರೂಕ್ಷಸ್ತು ಕಿಞ್ಚಿದ್ರೂಕ್ಷಃ ಕಪಿಞ್ಜಲಃ||೭೨||
तद्वल्लवोऽप्यरूक्षस्तु किञ्चिद्रूक्षः कपिञ्जलः||७२||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಲಾವೋಽಪಿ ತದ್ವತ್ ಶಶವತ್| ಕೇವಲಮಸಾವರೂಕ್ಷಃ| ಕಪಿಞ್ಜಲಃ ಕಿಞ್ಚಿದ್ರೂಕ್ಷಃ|| ೭೨||
Adhikarana ವನ್ಯಪಾರಾವತಕಪೋತಯೋರ್ಗುಣಾಃ (೭೩) · Śloka ೭೩
ಪಾರಾವತಾಃ ಕಪೋತಾಶ್ಚ ತದ್ವದ್ವನ್ಯಾಃ ಸುಪೂಜಿತಾಃ||೭೩||
पारावताः कपोताश्च तद्वद्वन्याः सुपूजिताः||७३||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಪಾರಾವತಕಪೋತೌ ವನಜಾತೌ ಪಥ್ಯೌ| ಗೃಹಭೃತಾವಪಥ್ಯೌ|| ೭೩||
Adhikarana ವರ್ತಕಾದೀನಾಂ ಸಾಮಾನ್ಯಗುಣಾಃ (೭೪) · Śloka ೭೪
ಈಷದುಷ್ಣಗುರುಸ್ನಿಗ್ಧಾ ಬೃಂಹಣಾ ವರ್ತಕಾದಯಃ||೭೪||
ईषदुष्णगुरुस्निग्धा बृंहणा वर्तकादयः||७४||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ವರ್ತಕಾತ್ಪ್ರಭೃತಿ ಯಾವಜ್ಜಾಙ್ಗಲಪರಿಸಮಾಪ್ತಿ ತಾವತ್ಸರ್ವೇ ಔಷ್ಣ್ಯೇನ ಗುರುತ್ವೇನ ಸ್ನಿಗ್ಧತ್ವೇನ ಚ ಈಷತ್ ಸ್ವಲ್ಪಂ ಯುಕ್ತಾಃ|| ೭೪||
Adhikarana ತಿತ್ತಿರಿಗುಣಾಃ (೭೫) · Śloka ೭೫
ತಿತ್ತಿರಿಸ್ತೇಷ್ವಪಿ ವರೋ ಮೇಧಾಗ್ನಿಬಲಶುಕ್ರಕೃ ಗ್ರಾಹೀ ವರ್ಣ್ಯೋಽನಿಲೋಕ್ತಸನ್ನಿಪಾತಹರಃ ಪರಮ್| ಧನ್ವಾನೂಪವಿಚಾರಿತ್ವಾತ್ ಸ್ನಿಗ್ಧೋಷ್ಣಾಗುರೂಬೃಂಹಣಃ||೭೫||
तित्तिरिस्तेष्वपि वरो मेधाग्निबलशुक्रकृ ग्राही वर्ण्योऽनिलोक्तसन्निपातहरः परम्| धन्वानूपविचारित्वात् स्निग्धोष्णागुरूबृंहणः||७५||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತೇಷ್ವಪಿ ಮಧ್ಯೇ ತಿತ್ತಿರಿಃ ಶ್ರೇಷ್ಠಃ ಮೇಧಾದಿಕರಃ| ಸಂಗ್ರಹಣೋ ವರ್ಣ್ಯೋ ವಾತಾಧಿಕಸನ್ನಿಪಾತಹರಶ್ಚ| ಸ ತು ತಿತ್ತಿರಿರ್ಧನ್ವನಿ ದೇಶೇ ವಿಚರತ್ಯಾನೂಪೇ ಚ| ಅತಃ ಸ್ನಿಗ್ಧ ಉಷ್ಣೋ ಗುರುರ್ಬೃಂಹಣಶ್ಚ|| ೭೫||
Adhikarana ಮಯೂರಗುಣಾಃ (೭೬) · Śloka ೭೬
ನಾತಿಪಥ್ಯಃ ಶಿಖೀ ಪಥ್ಯಃ ಶ್ರೋತ್ರಸ್ವರವಯೋದೃಶಾಮ್||೭೬||
नातिपथ्यः शिखी पथ्यः श्रोत्रस्वरवयोदृशाम्||७६||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಶಿಖೀ ಮಯೂರೋ ನಾತಿಪಥ್ಯಃ| ಶ್ರೋತ್ರಾದೀನಾಂ ಪಥ್ಯಃ| ವಯಸಶ್ಚ ಪಥ್ಯಃ| ಶೀಘ್ರಪರಿಣಾಮರಕ್ಷಣಃ|| ೭೬||
Adhikarana ಕುಕ್ಕುಟಗುಣಾಃ (೭೭) · Śloka ೭೭
ತದ್ವಚ್ಚ ಕುಕ್ಕುಟೋ ವೃಷ್ಯೋ ಗ್ರಾಮ್ಯಸ್ತು ಶ್ಲೇಷ್ಮಲೋ ಗುರುಃ||೭೭||
तद्वच्च कुक्कुटो वृष्यो ग्राम्यस्तु श्लेष्मलो गुरुः||७७||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಕುಕ್ಕುಟಸ್ತದ್ವನ್ಮಯರವತ್| ಅಯಂ ತು ವೃಷ್ಯಃ| ಗ್ರಾಮ್ಯಸ್ತು ಜನಪದಪರಿವೇಶಚರಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಲೋ ಗುರುಶ್ಚ|| ೭೭||
Adhikarana ಕ್ರಕರೋಪಚಕ್ರಕಗುಣಾಃ (೭೮) · Śloka ೭೮
ಮೇಧಾನಲಕರಾ ಹೃದ್ಯಾಃ ಕ್ರಕರಾಃ ಸೋಪಚಕ್ರಕಾಃ||೭೮||
मेधानलकरा हृद्याः क्रकराः सोपचक्रकाः||७८||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಕ್ರಕರಾಃ ಮೇಧಾಮಾಗ್ನಿಞ್ಚ ಕುರ್ವನ್ತಿ ಹೃದ್ಯಾಶ್ಚ| ತದ್ವದುಪಚಕ್ರಕಾಃ|
Adhikarana ಕಾಣಕಪೋತಗುಣಾಃ (೭೯) · Śloka ೭೯
ಗುರುಃ ಸಲವಣಃ ಕಾಣಕಪೋತಃ ಸರ್ವದೋಷಕೃತ್||೭೯||
गुरुः सलवणः काणकपोतः सर्वदोषकृत्||७९||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಕಾಣಕಪೋತೋ ಗುರುಃ ಕಿಞ್ಚಿಲ್ಲವರ್ಣಾಸ್ತ್ರಿದೋಷಕರಶ್ಚ|| ೭೯||
Adhikarana ಬಿಲೇಶಯಾದಿವರ್ಗಾಣಾಂ ಯಥೋತ್ತರಂ ಗುರುತ್ವಾದಿಸಾಮಾನ್ಯಗುಣಾಶ್ಚ (೮೦) · Śloka ೮೦
ಗುರೂಷ್ಣಸ್ನಿಗ್ಧಮಧುರಾ ವರ್ಗಾಶ್ಚಾತೋ ಯಥೋತ್ತರಮ್| ಮೂತ್ರಶುಕ್ರಕೃತೋ ಬಲ್ಯಾ ವಾತಘ್ನಾಃ ಕಫಪಿತ್ತಲಾಃ||೮೦||
गुरूष्णस्निग्धमधुरा वर्गाश्चातो यथोत्तरम्| मूत्रशुक्रकृतो बल्या वातघ्नाः कफपित्तलाः||८०||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅಥೋಽನನ್ತರಾ ಬಿಲೇಶಯಾದ್ಯಾ ವರ್ಗಾ ಯಥೋತ್ತರಂ ಗುರುತ್ವೇನೋಷ್ಣತ್ವೇನ ಚಾಧಿಕಾಃ ಸ್ನಿಗ್ಧತ್ವೇನ ಮಧುರಾತ್ವೇನ ಚಾಧಿಕಾಃ| ಯೋ ಯಸ್ತಮಾದ್ವರ್ಗಾದುತ್ತರೋ ವರ್ಗಃ ಸ ತಸ್ಮಾದ್ಗುರುತ್ವಾದಿಭಿರಧಿಕ ಇತ್ಯರ್ಥಃ| ತಥಾ ಸರ್ವೇ ಮೂತ್ರಂ ಶುಕ್ರಂ ಚ ಕುರ್ವನ್ತಿ| ಬಲ್ಯಾಃ ವಾತಘ್ನಾಃ ಪಿತ್ತಶ್ಲೇಷ್ಮಲಾಶ್ಚ|| ೮೦||
Adhikarana ಮಹಾಮೃಗಗುಣಾಃ (೮೧) · Śloka ೮೧
ಶೀತಾಮಹಾಮೃಗಾಸ್ತೇಷು||೮೧||
शीतामहामृगास्तेषु||८१||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತೇಷು ವರ್ಗೇಷು ಮಧ್ಯೇ ಮಹಾಮೃಗಾಃ ಶೀತವೀರ್ಯಾಃ|| ೮೧||
Adhikarana ಪ್ರಸಹಗುಣಾಃ (೮೨) · Śloka ೮೨
ಕ್ರವ್ಯಾದಾಃ ಪ್ರಸಹಾಃ ಪುನಃ| ಚಕ್ಷುಷ್ಯಾಃ ಸೃಷ್ಟವಿಣ್ಮೂತ್ರಮಾಂಸಲಾಃ ಕಟುಪಾಕಿನಃ| ಜೀರ್ಣಾರ್ಶೋಗ್ರಹಣೀದೋಷಶೋಷಾರ್ತಾನಾಂ ಪರಂ ಹಿತಾಃ||೮೨||
क्रव्यादाः प्रसहाः पुनः| चक्षुष्याः सृष्टविण्मूत्रमांसलाः कटुपाकिनः| जीर्णार्शोग्रहणीदोषशोषार्तानां परं हिताः||८२||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಪ್ರಸಹಾಃ ಕ್ರವ್ಯಾದಾಃ ಕ್ರವ್ಯಂ ಮಾಂಸಂ ಭುಞ್ಜತೇ ಯೇ ಪ್ರಸಹಾಸ್ತೇ ಚಕ್ಷುಷ್ಯಾಃ ಮೂತ್ರಂ ವಿಶಂ ಚ ಕುರ್ವನ್ತಿ| ಮಾಂಸವೃದ್ವಿಕರಾಃ, ಕಟುವಿಪಾಕಾಃ, ಜೀರ್ಣೋರ್ಶೋಪ್ರಭೃತ್ಯಾರ್ತಾನಾಂ ಚ ಪಥ್ಯಾಃ|| ೮೨||
Adhikarana ಗೋಧಾಮೂಷಕಗುಣಾಃ (೮೩) · Śloka ೮೩
ಗೋಧಾ ನಿಯಚ್ಛತಿ ವಿಷಂ ಮೂಷಿಕಃ ಶುಕ್ರಕರಃ||೮೩||
गोधा नियच्छति विषं मूषिकः शुक्रकरः||८३||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಗೋಧಾ ವಿಷಘ್ನೀ| ಮೂಷಿಕಃ ಶುಕ್ರವರ್ಧನಃ ಶುಕ್ರಕರಃ|| ೮೩||
Adhikarana ಗೋಮಾಂಸಗುಣಾಃ (೮೪) · Śloka ೮೪
ಶುಷ್ಕಕಾಸಶ್ರಮಾತ್ಯಾಗ್ನಿವಿಷಮಜ್ವರಪೀನಸಾನ್| ಕಾರ್ಶ್ಯಕೇವಲವಾತಂಶ್ಚ ಗೋಮಾಂಸಂ ಸನ್ನಿಯಶ್ಚತಿ||೮೪||
शुष्ककासश्रमात्याग्निविषमज्वरपीनसान्| कार्श्यकेवलवातंश्च गोमांसं सन्नियश्चति||८४||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಗೋಮಾಂಸಂ ಶುಷ್ಕಕಾಸಾದೀನ್ನಾಶಯತಿ| ವಿಷಮಜ್ವರಃ ಸತತಕಾದಿಃ| ಕೇವಲವಾತಾ ನಾನ್ಯದೋಷಸಂಯುಕ್ತಾಃ|| ೮೪||
Adhikarana ಚಟಕಗುಣಾಃ (೮೫) · Śloka ೮೫
ಚಟಕಾಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಲಾಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಾ ವಾತಘ್ನಾಃ ಶುಕ್ರಲಾಃ ಪರಮ್||೮೫||
चटकाः श्लेष्मलाः स्निग्धा वातघ्नाः शुक्रलाः परम्||८५||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಚಟಕಾಃ ಕಫಹರಾಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಾಃ ವಾತಘ್ನಾಶ್ಚ ಪರಮತ್ಯರ್ಥಂ ಶುಕ್ರಕರಾಃ|
Adhikarana ಮಹಿಷಗುಣಾಃ (೮೬) · Śloka ೮೬
ಗುರುಷ್ಣೋ ಮಹಿಷಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಃ ಸ್ವಪ್ನದಾರ್ಢ್ಯಬೃಹತ್ವಕೃತ್||೮೬||
गुरुष्णो महिषः स्निग्धः स्वप्नदार्ढ्यबृहत्वकृत्||८६||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಮಹಿಷೋ ಗುರುರುಷ್ಣವೀರ್ಯಃ ಸ್ನಿಗ್ಧೋ ನಿದ್ರಾದಿಂಶ್ಚ ಕರೋತಿ|| ೮೬||
Adhikarana ವರಾಹಗುಣಾಃ (೮೭) · Śloka ೮೭
ತದ್ವದ್ವರಾಹಃ ಶ್ರಮಾಹ ರುಚಿಶುಕ್ರಬಲಪ್ರದಃ||೮೭||
तद्वद्वराहः श्रमाह रुचिशुक्रबलप्रदः||८७||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ವರಾಹಃ ಸೂಕರಃ ತದ್ವನ್ಮಾಹಿಷವದ್ಗುಣೈರ್ಜ್ಞೇಯ ಇತ್ಯರ್ಥಃ| ಅಸೌ ತು ಶ್ರಮಘ್ನಃ, ರುಚ್ಯಾದಿಪ್ರದಶ್ಚ|| ೮೭||
Adhikarana ಹಂಸಗುಣಾಃ (೮೮) · Śloka ೮೮
ಹಂಸಃ ಸ್ವರಕರಃ ಪಿತ್ತರಕ್ತಜಿನ್ಮೇದುರೋ ಹಿಮಃ||೮೮||
हंसः स्वरकरः पित्तरक्तजिन्मेदुरो हिमः||८८||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಹಂಸಃ ಸ್ವರಕರಃ, ರಕ್ತಪಿತ್ತವಿನಾಶನಶ್ಚ| ಯಸ್ತು ಮೇದುರೋಽತಿಮೇದಾಃ ಸ ಹಿಮಃ ಶೀತಃ| ಕೇಚಿತ್ತು ಚರಕಾನುರೋಧಾನ್ಮಧುರಃ, ಮಹಿಮಾಶ್ಚೇತಿ ಪಠನ್ತಿ|| ೮೮||
Adhikarana ಮತ್ಸ್ಯಸಾಮಾನ್ಯಗುಣಾಃ (೮೯) · Śloka ೮೯
ಕಫಪಿತ್ತಕರಾ ಮತ್ಸ್ಯಾಃ ಪರಂ ಪವನನಾಶನಾಃ||೮೯||
कफपित्तकरा मत्स्याः परं पवननाशनाः||८९||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಮತ್ಸ್ಯಾಃ ಪಿತ್ತಶ್ಲೇಷ್ಮಕರಾ ವಾತನಾಶನಾಶ್ಚ ಪರಮತ್ಯರ್ಥಮ್|| ೮೯||
Adhikarana ರೋಹಿತಮತ್ಸ್ಯಚಿಲಿಚಿಮಯೋರ್ಗುಣಾಃ (೯೦) · Śloka ೯೦
ಪ್ರತಿಸ್ರೋತೋವಿಚಾರಿತ್ವಾದಾಕಾಶಪ್ಲವನೇನ ಚ| ನಿತ್ಯಂ ಶೈವಾಲಭಕ್ಷತ್ವಾದ್ದಿವಾಸ್ವಪ್ನವಿವರ್ಜನಾತ್| ರೋಹಿತಃ ಪ್ರವರಸ್ತೇಷಾಂ ಪರಂ ಚಿಲಿಚಿಮೋಽವರಃ| ಅಗೋಚರವಿಚಾರಿತ್ವಾತ್ ಸರ್ವದೋಷಕರೋ ಹಿ ಸಃ||೯೦||
प्रतिस्रोतोविचारित्वादाकाशप्लवनेन च| नित्यं शैवालभक्षत्वाद्दिवास्वप्नविवर्जनात्| रोहितः प्रवरस्तेषां परं चिलिचिमोऽवरः| अगोचरविचारित्वात् सर्वदोषकरो हि सः||९०||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತೇಷಾಂ ಮತ್ಸ್ಯಾನಾಂ ಮಧ್ಯೇ ರೋಹಿತಃ ಪ್ರವರಃ ಪ್ರತಿಸ್ರೋತೋವಿಚಾರತ್ವಾತ್| ತಸ್ಯ ಹ್ಯೇವಂ ಸ್ವಭಾವಃ, ಯತ್ ಪ್ರತಿಸ್ರೋತಃ ಸ್ರೋತಸ ಅಭಿಮುಖ್ಯೇನ ವಿಚಾರತಿ| ಯಯಾ ದಿಶಾ ಜಲಮೇತಿ ತಾಂ ದಿಶಾಂ ಯಾತೀತ್ಯರ್ಥಃ| ತಥಾ ಪಾನೀಯಮಧ್ಯಾತ್ ಸ್ವಭಾವೇನೈವಾಕಾಶಂ ಪ್ಲವತೇ| ಅತ ಉಭಯಥಾಪಿ ಕ್ರಿಯಾಯೋಗಾತ್ ಪರಮತ್ಯರ್ಥಂ ರೋಹಿತಃ ಪ್ರವರಃ| ಚಿಲಿಚಿಮಃ ಪರಮತ್ಯರ್ಥಮವರಃ ಅಶ್ರೇಷ್ಠಃ| ಸ ಚಾಗೋಚರೇ ದುರ್ವಿಷಯೇ ಕರ್ದ್ದಮಶೈವಲಾದೌ ಯತೋ ವಿಚರತ್ಯತಸ್ತ್ರಿದೋಷಕರಃ|| ೯೦||
Adhikarana ಕುಲೀರಗುಣಾಃ (೯೧) · Śloka ೯೧
ಕುಲೀರಃ ಪರಮಂ ವೃಷ್ಯೋ ಬೃಂಹಣಃ ಪ್ರೀಣನೋ ಗುರುಃ||೯೧||
कुलीरः परमं वृष्यो बृंहणः प्रीणनो गुरुः||९१||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಕುಲೀರಃ ಪರಮಂ ವೃಷ್ಯಃ ಬೃಂಹಣಃ ಪ್ರೀತಿಕರಃ ಗುರುಶ್ಚ| ಕುಲೀರಃ ಕರ್ಕಟಕಃ|| ೯೧||
Adhikarana ಆಜಮಾಂಸಗುಣಾಃ (೯೨) · Śloka ೯೨
ನಾತಿಶೀತಗುರುಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಮಾಸಂಮಾಜಮದೋಷಲಮ್| ಶರೀರಧಾತುಸಾಮಾನ್ಯಾದನಭಿಷ್ಯನ್ದಿ ಬೃಹಣಮ್||೯೨||
नातिशीतगुरुस्निग्धं मासंमाजमदोषलम्| शरीरधातुसामान्यादनभिष्यन्दि बृहणम्||९२||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಆಜಂ ಮಾಂಸಂ ನಾತಿಶೀತವೀರ್ಯಂ ನಾತಿಸಿನಗ್ಧಮ್ ಅದೋಷಲಂ ದೋಷಾಣಾಂ ಸಾಮ್ಯಂ ನ ನಾಶಯತಿ, ಪಥ್ಯಾಮಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಸಾಮರ್ಥ್ಯಾಲ್ಲಬ್ಧಪುರುಶರೀರಸಕಲಶರೀರಧಾತುಸಾದೃಶಯಾದನಭಿಷ್ಯನ್ದಿ ಮಾಲಿನ್ಯೇನಸ್ರೋತಸಾಮಸ್ರಾವಕಮ್| ಏತದುಕ್ತಂ ದೋಷಗುಣವಿಪರೀತಗುಣತ್ವೇನಾದೋಷಲತ್ವಾಚ್ಚ ಶರೀರಧಾತುಗುಣತ್ವೇನ ಸ್ರೋತಸಾಮಪ್ರದೂಷಕತ್ವಾಚ್ಚಾನಭಿಷ್ಯನ್ದಿ| ಸ್ರೋತಃಪ್ರದೂಷಕರೂಪಂ ಶಾರೀರೇ ವಕ್ಷ್ಯತಿ (ಅ೦-೬); ಯಥಾ- ಆಹಾರಶ್ಚ ವಿಹಾರಶ್ಚ ಯಃ ಸ್ಯಾದ್ದೋಷಗುಣೈಃ ಸಮಃ| ಧಾತುಭಿರ್ವಿಗುಣೋ ಯಶ್ಚ ಸ್ರೋತಸಾಂ ಸ ಪ್ರದೂಷಕಃ|| ಇತಿ|| ೯೨||
Adhikarana ಆವಿಕಮಾಂಸಗುಣಾಃ (೯೩) · Śloka ೯೩
ವಿಪರೀತಮತೋ ಜ್ಞೇಯಮಾವಿಕಂ ಬೃಂಹಣಂ ತು ತತ್||೯೩||
विपरीतमतो ज्ञेयमाविकं बृंहणं तु तत्||९३||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅತ ಆಜಮಾಂಸಾದ್ವಿಪರೀತಮಾವಿಕಂ ಮಾಂಸಮ್| ವೈಪರೀತ್ಯೇನ ಬೃಂಹಣತ್ವಂ ತತ್ತು ಬೃಹಣಮಿತಿ ವಿಶೇಷಃ|| ೯೩||
Adhikarana ತ್ಯಾಜ್ಯಂ ಮಾಂಸಮ್ (೯೪) · Śloka ೯೪
ಅತಿಮೇದ್ಯಂ ತ್ಯಜೇನ್ಮಾಂಸಂ ಹತಂ ವ್ಯಾಧಿವಿಷೋಧಕೈಃ| ಸ್ವಯಂ ಮೃತಂ ಧೂಮಪೂರ್ಣಮಗೋಚರಭೃತಂ ಕೃಶಮ್||೯೪||
अतिमेद्यं त्यजेन्मांसं हतं व्याधिविषोधकैः| स्वयं मृतं धूमपूर्णमगोचरभृतं कृशम्||९४||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸರ್ವಞ್ಚ ಮಾಂಸಮತಿಮೇದ್ಯಂ ಮೇದುರಂ ತ್ಯಜೇತ್| ವ್ಯಾಧ್ಯಾದಿಭಿಶ್ಚ ನಷ್ಟಸ್ಯ ಮಾಂಸಂ ತ್ಯಜೇತ್| ತಥಾ ಸ್ವಯಮಾತ್ಮನೈವ ಮೃತಂ ಧೂಮಪೂರ್ಣಂ ಧೂಮೇನ ಮೃತಮ್| ತಥಾ ಅಗೋಚರಮೃತಂ, ಅಗೋಚರೇ ಅನ್ಯಸ್ಮಿನ್ವಿಷಯೇ ಮೃತಮ್| ಯಥಾ ಜಾಙ್ಗಲಮಾನೂಪೇ ಮೃತಮನೂಪಂ ಚ ಜಾಙ್ಗಲೇ| ಕೃಶಂ ಚ ತ್ಯಜೇತ್|| ೯೪||
Adhikarana ಪ್ರಶಸ್ತಂ ಮಾಂಸಮ್ (೯೫) · Śloka ೯೫
ಸದ್ಯೋಹತಂ ವಯಸ್ಥಂ ಚ ಶುದ್ಧಂ ಸುರಭಿ ಶಸ್ಯತೇ||೯೫||
सद्योहतं वयस्थं च शुद्धं सुरभि शस्यते||९५||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸದ್ಯೋಹತಂ ವಯಸ್ಥಂ ಚ ಶುದ್ಧಂ ತೃಣಾದಿಭಿರನುಪಹತಂ ಅದುರ್ಗನ್ಧಿ ಚ ಶಸ್ಯತೇ|| ೯೫||
Adhikarana ಸ್ವಸ್ವವರ್ಗೇಷ್ವೇಣಾದೀನಾಂ ವರತ್ವಮ್ (೯೬) · Śloka ೯೬
ಏಣಃ ಕುರಙ್ಗೋ ಹರಿಣಃ ಶಶೋ ಲಾವಃ ಕಪಿಞ್ಜಲಃ| ತಿತ್ತಿರಿಃ ಕ್ರಕರೋ ಗೋಧಾ ಶ್ವಾವಿಡ್ಗೃಧ್ರೋ ಮೃಗಾಧಿಪಃ| ತಥೈವ ಶಾರಿಕಾ ನ್ಯಙ್ಕುರ್ಹಂಸೌ ರೋಹಿತಕಚ್ಛಪೌ| ವರ್ತ್ಮೀ ಚಾಗ್ರ್ಯಾಃ ಸ್ವವರ್ಗೇಷು||೯೬||
एणः कुरङ्गो हरिणः शशो लावः कपिञ्जलः| तित्तिरिः क्रकरो गोधा श्वाविड्गृध्रो मृगाधिपः| तथैव शारिका न्यङ्कुर्हंसौ रोहितकच्छपौ| वर्त्मी चाग्र्याः स्ववर्गेषु||९६||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಏಣಾದಯಶ್ಚ ಸ್ವವರ್ಗೇಷು ಪ್ರಧಾನಾಃ ಏಣಕುರಙ್ಗಹರಿಣಶಶಾಃ ಮೃಗೇಷು ಮಧ್ಯೇ ಅಗ್ರ್ಯಾಃ ವರಾಃ| ಲಾವಕಪಿಞ್ಜಲತಿತ್ತಿರಿಕ್ರಕರಾ ವಿಷ್ಕಿರೇಷು| ಶ್ವಾವಿಡ್ಗೋಧೇ ಬಿಲೇಶಯೇಷು| ಗೃಧ್ರಮೃಗಾಧಿಪೌ ಪ್ರಸಹೇಷು| ಶಾರಿಕಾ ಪ್ರತುದೇಷು| ನ್ಯಙ್ಕುರ್ಮಹಾಮೃಗೇಷು| ಹಂಸೋ ಜನಚಾರಿಷು| ರೋಹಿತಕಚ್ಛಪೌ ವರ್ತ್ಮೀ ಚ ಜಲಜೇಷು|| ೯೬||
Adhikarana ವರೇಷು ಪ್ರವರಾಃ (೯೭) · Śloka ೯೭
ಪ್ರವರಾಸ್ತೇಷ್ವಪಿ ಸ್ಮೃತಾಃ| ಲಾವೈಣಗೋಧಾಃ ಸಿಂಹಶ್ಚ||೯೭||
प्रवरास्तेष्वपि स्मृताः| लावैणगोधाः सिंहश्च||९७||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತೇಷ್ವಪಿ ಪ್ರಧಾನೇಷು ಮಧ್ಯೇ ಪ್ರವರಾಃ| ಏಣಾದಿಷ್ವೇಣಃ| ಲವಾದಿಷು ಲವಾಃ| ಶ್ವಾವಿದ್ಗೋಧಯೋರ್ಗೋಧಾ| ಗೃಧ್ರಮೃಗಾಧಿಪಯೋಃ ಸಿಂಹ ಇತಿ|| ೯೭||
Adhikarana ಸ್ವಸ್ವವರ್ಗೇಷು ನಿನ್ದಿತಾಃ (೯೮) · Śloka ೯೮
ನಿನ್ದಿತೌ ಗೌಃ ಸದರ್ದುರಃ| ಋಶ್ಯಃ ಕಾಣಕಪೋತಶ್ಚ ಶೋಷಮುಕ್ತಂ ಯಥಾಯಥಮ್||೯೮||
निन्दितौ गौः सदर्दुरः| ऋश्यः काणकपोतश्च शोषमुक्तं यथायथम्||९८||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಗೌಃ, ದುರ್ದರಃ, ಋಶ್ಯಃ, ಕಾಣಕಪೋತಶ್ಚ ಚತ್ವಾರಃ ಸ್ವವರ್ಗೇಷು ನಿನ್ದ್ಯಾಗರ್ಹಣೀಯಾಃ| ಶೋಷಞ್ಚ ಯಥಾಯಥಂ ಗುಣೈರ್ಯುಕ್ತಮ್|| ೯೮||
Adhikarana ಅಣ್ಡಾನಾಂ ಗುರುತ್ವಂ, ಬಾಲವೃದ್ಧಯೋರ್ಮಾಂಸಗುಣಾಃಮಾಂಸಾನಾಂ ಗುರುಲಾಘವಮ್ (೯೯) · Śloka ೯೯
ಗುರುಣ್ಯಣ್ಡಾನಿ ಬಾಲಾನಾಂ ಕಷಾಯಮಧುರಂ ಪಲಮ್| ವೃದ್ಧಾನಾಮ್ ಸ್ನಾಯುಭೂಯಿಷ್ಠಮಬಲ್ಯಂ ಗುರುದೋಷಲಮ್| ಪುಂಸ್ತ್ರಿಯೋಃ ಪೂರ್ವಪಶ್ಚಾರ್ಧೇ ಗುರುಣೀ ಗರ್ಭಿಣೀ ಗುರುಹ್| ಲಘುರ್ಯೋಷಿಚ್ಚತುಷ್ಪಾಸ್ತು ವಿಹಙ್ಗೇಷು ಪುನಃ ಪುಮಾನ್| ಶಿರಃಸ್ಕನ್ಧಾದೀನಾಂ ಯಥಾಪೂರ್ವಂ ಗೌರವಮ್ ಶಿರಸ್ಕನ್ಧೋರುಪೃಷ್ಠಸ್ಯ ಕಟ್ಯಾಃ ಸಕ್ಥ್ನೋಶ್ಚ ಗೌರವಮ್| ತಥಾಽಽಮಪಕ್ವಾಶಯಯೋರ್ಯಥಾಪೂರ್ವಂ ವಿನಿರ್ದೇಶೇತ್| ಶೋಣಿತಾದೀನಾಂ ಯಥೋತ್ತರಂ ಗೌರವಮ್ ಶೋಣಿತಪ್ರಭೃತೀನಾಞ್ಚ ಧಾತೂನಾಮುತ್ತರೋತ್ತರಮ್| ಮಾಂಸಾದ್ ಗರೀಯೋ ವೃಷಣಮೇಢ್ರವೃಕ್ಕಯಕೃದ್ಗುದಮ್||೯೯||
गुरुण्यण्डानि बालानां कषायमधुरं पलम्| वृद्धानाम् स्नायुभूयिष्ठमबल्यं गुरुदोषलम्| पुंस्त्रियोः पूर्वपश्चार्धे गुरुणी गर्भिणी गुरुह्| लघुर्योषिच्चतुष्पास्तु विहङ्गेषु पुनः पुमान्| शिरःस्कन्धादीनां यथापूर्वं गौरवम् शिरस्कन्धोरुपृष्ठस्य कट्याः सक्थ्नोश्च गौरवम्| तथाऽऽमपक्वाशययोर्यथापूर्वं विनिर्देशेत्| शोणितादीनां यथोत्तरं गौरवम् शोणितप्रभृतीनाञ्च धातूनामुत्तरोत्तरम्| मांसाद् गरीयो वृषणमेढ्रवृक्कयकृद्गुदम्||९९||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅಣ್ಡಾನಿ ಪಕ್ಷಿಣಾಂ ಗುರೂಣಿ| ಬಾಲಾನಾಂ ಪಕ್ಷಿಣಾಂ ಪಲಂ ಮಾಂಸಂ ರಸೇ ಕಷಾಯಮಧುರಮ್| ವೃದ್ಧಾನಾಂ ಮಾಂಸಂ ಬಹುಸ್ನಾಯು ಅಬಲ್ಯಂ ಗುರು ತ್ರಿದೋಷಕರಂ ಚ| ಪುಂಸಃ ಸ್ತ್ರಿಯಾಶ್ಚ ಯಥಾಸಂಖ್ಯೇನ ಶರೀರಸ್ಯ ಪೂರ್ವಾರ್ಧಂ ನಾಭೇರೂರ್ಧ್ವಂ ಪಶ್ಚಾರ್ಧಮಧೋನಾಭೇರ್ಗುರು| ಗರ್ಭಿಣೀ ಚ ಸ್ತ್ರೀ ಗುರ್ವೀ| ಚತುಶ್ಚರಣೇಷು ಮಧ್ಯೇ ಯೋಷಿತ್ ಸ್ತ್ರೀ ಲಘುಃ| ವಿಹಙ್ಗೇಷು ಪಕ್ಷಿಷು ಮಧ್ಯೇ ಪುಮಾನ್ ಲಘುಃ| ಶಿರಃಪ್ರಭೃತೀನಾಮಙ್ಗಾನಾಂ ಯಥಾಪೂರ್ವಂ ಗುರುತ್ವಂ ಜ್ಞೇಯಮ್| ಸಕ್ಥಿಮಾಂಸಾತ್ ಕಟೀಮಾಂಸಂ ಗುರು| ಏವಮಾಮಾಶಯಪಕ್ವಾಶಯಯೋಶ್ಚ ಯಥಾಪೂರ್ವಂ ಗುರುತ್ವಮ್| ಪಕ್ವಾಶಯಾದಾಮಾಶಯೋ ಗುರುರಿತ್ಯರ್ಥಃ| ರಕ್ತಾದೀನಾಂ ಚ ಧಾತೂನಾಂ ಯಥೋತ್ತರಂ ಗುರುತ್ವಮ್| ಸಪ್ತಭಿರ್ಧಾತ್ವಗ್ನಿಭಿರ್ಯಥೋತ್ತರಮೇವ ಸ್ನೇಹಸ್ಯ ಪಾಕದ್ ಯಥೋತ್ತರಮೇವ ಸ್ನೇಹಸ್ಯ ಗುರುತ್ವಂ ಸ್ಯಾತ್| ಧಾತೂನಾಂ ತಥಾಭೂತೇನ ಸ್ನೇಹೇನ ಸಂಶ್ಲೇಷಾತ್ ಯಥೋತ್ತರಮೇವ ಗುರುತ್ವಂ ಭವತಿ| ಧಾತುಸ್ನೇಹಕ್ರಮಪರಿಣತ್ಯಾ ಚ| ಉಕ್ತಂಚ ಹೃದಯೇ - ಪರಸ್ಪರೋಪಸಂಸ್ಥಮ್ಭಾದ್ಧಾತುಸ್ನೇಹಪರಂಪರಾ| ಅನೇನ ಕಿಮುಕ್ತಮ್? ರಸಾದೀನಾಂ ಶುಕ್ರಾನ್ತಾನಾಂ ಪರಸ್ಪರೋಪಸಂಸ್ಥಮ್ಭಾದನ್ಯೋನ್ಯಸಂಶ್ಲೇಷಾದ್ಧಾತೂನಾಂ ಸ್ನೇಹೋತ್ಕರ್ಷಕ್ರಮಪರಿಣತಿರ್ಯಥೋತ್ತರಮೇವ ಜಾಯತೇ| ಅತ್ರ ಚ ಮಾಂಸಾನಾಂ ಸ್ತ್ರೀಪುಂಸಕೃತಂ ವಿಶೇಷಮೇಕಯೋನೀನಾಂ ಭಿನ್ನಯೋನೀನಾಂ ಚೋತ್ಸರ್ಗಾಪವಾದಸ್ಥಿಥಾರ್ಥೋಪಬೃಂಹಕವಚನಕಲ್ಪನಂ ಚ ಯಥಾಯೋಗಂ ಸ್ವಬುದ್ಧ್ಯಾ ಪರಿಕಲ್ಪನೀಯಮ್| ಇತಿ ಮಾಂಸವರ್ಗಃ|| ೯೯||
Adhikarana (೫)ಶಾಕವರ್ಗಃ ಪಾಠಾದಿಶಾಕಸಾಮಾನ್ಯಗುಣಾಃ (೧೦೦) · Śloka ೧೦೦
ಶಾಕಂ ಪಾಠಾ ಶಟೀ ಶ್ರೂಷಾ ಸುನಿಷಣ್ಡ ಸತೀನಜಂ| ತ್ರಿದೋಷಘ್ನಂ ಲಘು ಗ್ರಾಹಿ ಸರಾಜಕ್ಷವವಾಸ್ತುಕಮ್||೧೦೦||
शाकं पाठा शटी श्रूषा सुनिषण्ड सतीनजं| त्रिदोषघ्नं लघु ग्राहि सराजक्षववास्तुकम्||१००||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಶಾಕಮುಚ್ಯತೇ - ಪಾಠಾದಿಕಂ ಶಾಕಂ ತ್ರಿದೋಷನಾಶನಂ ಲಘು ಸಂಗ್ರಹಣಂ ಚ| ತದ್ವತ್ ರಾಜಕ್ಷವಕವಾಸ್ತುಕೇ|| ೧೦೦||
Adhikarana ಸುನಿಷಣ್ಣಕಗುಣಾಃ (೧೦೧) · Śloka ೧೦೧
ಸುನಿಷಣ್ಣೋಽಗ್ನಿಕೃದ್ವೃಷ್ಯಸ್ತೇಷು||೧೦೧||
सुनिषण्णोऽग्निकृद्वृष्यस्तेषु||१०१||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತೇಷು ಮಧ್ಯೇ ಸುನಿಷಣ್ಣೋಽಗ್ನಿಕರೋ ವೃಷ್ಯಶ್ಚ| ಸುನಿಷಣ್ಣೋ ಜಲಮಧ್ಯೇ ಭವತಿ| ಪತ್ರೈಶ್ಚಾಙ್ಗೇರೀಸದೃಶೈರ್ಯಃ ಕಾಶ್ಮೀರೇಷು ಶೂಲ್ಯೇಷು ಚಾತಿಪ್ರಸಿದ್ಧಃ|| ೧೦೧||
Adhikarana ರಾಜಕ್ಷವವಾಸ್ತುಕಗುಣಾಃ (೧೦೨) · Śloka ೧೦೨
ರಾಜಕ್ಷವಃ ಪರಮ್| ಗ್ರಹಣ್ಯರ್ಶೋವಿಕಾರಘ್ನಃ ವರ್ಚ್ಚೋಭೇದೀ ತು ವಾಸ್ತುಕಃ||೧೦೨||
राजक्षवः परम्| ग्रहण्यर्शोविकारघ्नः वर्च्चोभेदी तु वास्तुकः||१०२||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ರಾಜಕ್ಷವೋಽತ್ಯರ್ಥಂ ಗ್ರಹಣ್ಯರ್ಶೋವಿಕಾರಗ್ನ್ನಃ| ವಾಸ್ತಕಸ್ತು ವರ್ಚಸಃ ಪುರೀಷಸ್ಯ ಭೇದನಃ|| ೧೦೨||
Adhikarana ಕಾಕಮಾಚೀಗುಣಾಃ (೧೦೩) · Śloka ೧೦೩
ಹನ್ತಿ ದೋಷತ್ರಯಂ ಕುಷ್ಠಂ ವೃಷ್ಯಾ ಸೋಷ್ಣಾ ರಸಾಯನೀ| ಕಾಕಮಾಚೀ ಸರಾ ಸವರ್ಯಾ||೧೦೩||
हन्ति दोषत्रयं कुष्ठं वृष्या सोष्णा रसायनी| काकमाची सरा सवर्या||१०३||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಕಾಕಮಾಚೀ ತ್ರಿದೋಷಘ್ನೀ ಕುಷ್ಠನಾಶನೀ ಈಷದುಷ್ಣವೀರ್ಯಾ ಸರಾ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯಸಂವಾಹಕತ್ವೇನ ಚ ರಸಾಯನಸಾದೃಶ್ಯಾದ್ರಸಾಯನೀ|| ೧೦೩||
Adhikarana ಚಾಙ್ಗೇರೀಗುಣಾಃ (೧೦೪) · Śloka ೧೦೪
ಚಾಙ್ಗೇರ್ಯಮ್ಲಾಽಗ್ನಿದೀಪನೀ| ಗ್ರಹಣ್ಯರ್ಶೋಽನಿಲಶ್ಲೇಷ್ಮಹಿತೋಷ್ಣಾ ಗ್ರಾಹಿಣೀ ಲಘುಃ||೧೦೪||
चाङ्गेर्यम्लाऽग्निदीपनी| ग्रहण्यर्शोऽनिलश्लेष्महितोष्णा ग्राहिणी लघुः||१०४||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಚಾಙ್ಗೇರೀ ಅಮ್ಲಾ ಅಗ್ನಿದೀಪನೀ ಗ್ರಹಣ್ಯಾದಿಷು ಪಥ್ಯಾ ಸಂಗ್ರಹಣೀ ಲಘ್ವೀ ಚ| ಚಾಙ್ಗೇರೀ ಕ್ಷುದ್ರಾಮ್ಲಿಕಾ|| ೧೦೪||
Adhikarana ಪಟೋಲಾದೀನಾಂ ಸಾಮಾನ್ಯಗುಣಾಃ (೧೦೫) · Śloka ೧೦೫
ಪಟೋಲಸಪ್ತಲಾರಿಷ್ಟಶಾರ್ಙ್ಗೇಷ್ಟಾವಲ್ಗುಜಾಮೃತಾಃ| ವೇತ್ರಾಗ್ರಬೃಹತೀವಾಸಾಕುನ್ತಲೀತಿಲಪರ್ಣಿಕಾಃ| ಮಣ್ಡೂಕಪರ್ಣೀಕರ್ಕ್ಕೋಟಕಾರವೇಲ್ಲಕಪರ್ಪಟಾಃ| ನಾಡೀಕಲಾಯಗೋಜಿಹ್ವಾ ವಾರ್ತ್ತಾಕಂ ವನತಿಕ್ತಕಮ್| ಕರೀರಂ ಕೂಲಕಂ ನನ್ದೀ ಕುವೇಲಾ ಶಕುಲಾದನೀ| ಕಠಿಲ್ಲಂ ಕೇಮ್ಬುಕಂ ಶೀತಂ ಸಕೋಶಾತಕಕರ್ಕ್ಕಶಮ್| ತಿಕ್ತಂ ಪಾಕೇ ಕಟು ಗ್ರಾಹಿ ವಾತಲಂ ಕಫಪಿತ್ತಜಿತ್||೧೦೫||
पटोलसप्तलारिष्टशार्ङ्गेष्टावल्गुजामृताः| वेत्राग्रबृहतीवासाकुन्तलीतिलपर्णिकाः| मण्डूकपर्णीकर्क्कोटकारवेल्लकपर्पटाः| नाडीकलायगोजिह्वा वार्त्ताकं वनतिक्तकम्| करीरं कूलकं नन्दी कुवेला शकुलादनी| कठिल्लं केम्बुकं शीतं सकोशातककर्क्कशम्| तिक्तं पाके कटु ग्राहि वातलं कफपित्तजित्||१०५||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಪಟೋಲಾದೀನಿ ಕರ್ಕಶಾನ್ತಾನಿ ಅಷ್ಟಾವಿಂಶತಿಃ ಶೀತವೀರ್ಯಾಣಿ ರಸೇ ತಿಕ್ತಾನಿ| ವಿಪಾಕೇ ಕಟುಕಾನಿ| ಸಂಗ್ರಹಣಾನಿ ವಾತಕೃನ್ತಿ ಪಿತ್ತಶ್ಲೇಷ್ಮನಾಶನಾನಿ ಚ| ಸಪ್ತಲಾ ಸಾತಲಾ| ಅರಿಷ್ಟೋ ನಿಮ್ಬಃ| ಶಾರ್ಙ್ಗೇಷ್ಟಾ ಅಙ್ಗಾರವಲ್ಲಿಕಾ| ಅವಲ್ಗುಜಃ ಸೋಮರಾಜೀ| ಅಮೃತಾ ಗುಡೂಚೀ| ವೇತ್ರೋ ವಂಶಸದೃಶಃ| ಮಣ್ಡೂಕಪರ್ಣೀ ಮಣ್ಡೂಕೀ| ಸೈವಾದಿತ್ಯವಲ್ಲೀ| ನಾಡೀಕಲಾಯಃ ಬಾಹ್ಲೀ| ಸೈವಶಕುಲಾಕ್ಷಕಃ| ಏತೇ ಸುವರ್ಚಲಾವಿಶೇಷಾಃ| `ಗೋಧೂಮಿಕಾ ತು ಗೋಜಿಹ್ವಾ ಗೋಜೀ ಕ್ರೋಷ್ಟಕಮೂಲಕಃ|' ವನತಿಕ್ತಕೋ ನಲಖಣ್ಡಕಃ| ಕೂಲಕಃ ಕಾಕತಿನ್ದುಕಃ| ಕುವೇಲಾ ಪಾಠಾ| ಶಕುಲಾದನೀ ಕಟುಕಾ| ಕಠಿಲ್ಲಃ ವರ್ಷಾಭೂಭೇದಃ| ಕೋಶಾತಕಂ ದಧಿತ್ಥಮ್|| ೧೦೫||
Adhikarana ಪಟೋಲಗುಣಾಃ (೧೦೬) · Śloka ೧೦೬
ಹೃದ್ಯಂ ಪಟೋಲಂ ಕ್ರಿಮಿನುತ್ಸ್ವಾದುಪಾಕಂ ರುಚಿಪ್ರದಮ್||೧೦೬||
हृद्यं पटोलं क्रिमिनुत्स्वादुपाकं रुचिप्रदम्||१०६||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅತೋ ನಿರ್ದ್ಧಾರಣಮ್-ಪಟೋಲಂ ಹೃದ್ಯಂ ಕ್ರಿಮಿನಾಶನಂ ಮಧುರವಿಪಾಕಂ ರುಚಿಕರಂ ಚ|| ೧೦೬||
Adhikarana ಬೃಹತೀದ್ವಯಗುಣಾಃ (೧೦೭) · Śloka ೧೦೭
ಪಿತ್ತಲಂ ದೀಪನಂ ಭೇದಿ ವಾತಘ್ನಂ ಬೃಹತೀದ್ವಯಮ್||೧೦೭||
पित्तलं दीपनं भेदि वातघ्नं बृहतीद्वयम्||१०७||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಬೃಹತೀ ಕ್ಷುದ್ರಬೃಹತೀ ಚ ಪಿತ್ತಕರಮಗ್ನಿದೀಪನಂ ಶಕೃದಾದೀನಾಂ ಚ ಭೇದನಂ ವಾತನಾಶನಂ ಚ|| ೧೦೭||
Adhikarana ವೃಷಗುಣಾಃ (೧೦೮) · Śloka ೧೦೮
ವೃಷಂ ತು ವಮಿಕಾಸಘ್ನಂ ರಕ್ತಪಿತ್ತಹರಂ ಪರಮ್||೧೦೮||
वृषं तु वमिकासघ्नं रक्तपित्तहरं परम्||१०८||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ವೃಷಂ ಛರ್ದಿಕಾಸೌ ನಾಶಯತ್ಯತ್ಯರ್ಥಂ ಚ ರಕ್ತಪಿತ್ತಂ ನಾಶಯತಿ|
Adhikarana ಕಾರವೇಲ್ಲಗುಣಾಃ (೧೦೯) · Śloka ೧೦೯
ಕಾರವೇಲ್ಲಂ ಸಕಟುಕಂ ದೀಪನಂ ಕಫಪಿತ್ತಜಿತ್||೧೦೯||
कारवेल्लं सकटुकं दीपनं कफपित्तजित्||१०९||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಕಾರವೇಲ್ಲಂ ರಸೇ ಕಿಞ್ಚಿತ್ ಕಟುಕತ್ವೇನ ಯುಕ್ತಮ್| ಅಗ್ನಿದೀಪ್ತಿಕರಂ ಪಿತ್ತಶ್ಲೇಷ್ಮನಾಶನಂ ಚ|| ೧೦೯||
Adhikarana ವಾರ್ತಾಕಗುಣಾಃ (೧೧೦) · Śloka ೧೧೦
ವಾರ್ತಾಕಂ ಕಟುತಿಕ್ತೋಷ್ಣಂ ಮಧುರಂ ಕಫವಾತಜಿತ್| ಸಕ್ಷಾರಮಗ್ನಿಜನನಂ ಹೃದ್ಯಂ ರುಚ್ಯಮಪಿತ್ತಲಮ್||೧೧೦||
वार्ताकं कटुतिक्तोष्णं मधुरं कफवातजित्| सक्षारमग्निजननं हृद्यं रुच्यमपित्तलम्||११०||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ವಾರ್ತಾಕಂ ರಸೇ ಕಟುತಿಕ್ತಂ ಮಧುರಮುಷ್ಣವೀರ್ಯಂ ಚ ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮಹರಂ ಕಿಞ್ಚಿಕ್ಷಾರತ್ವಯುಕ್ತಂ ಅಗ್ನಿದೀಪ್ತಿಕರಂ ಹೃದ್ಯಂ ರುಚಿಕರಂ ನ ಚ ಪಿತ್ತಂ ಕರೋತಿ| ಯಥಾ ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮಘ್ನಂ ನ ತಥಾ ಪಿತ್ತಕರಮಿತ್ಯರ್ಥಃ|| ೧೧೦||
Adhikarana ಕರೀರಗುಣಾಃ (೧೧೧) · Śloka ೧೧೧
ಕರೀರಮಾಧ್ಮಾನಕರಂ ಕಷಾಯಂ ಸ್ವಾದುತಿಕ್ತಕಂ||೧೧೧||
करीरमाध्मानकरं कषायं स्वादुतिक्तकं||१११||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಕರೀರಮಧ್ಮಾನಕರಂ ರಸೇ ಕಷಾಯಮಧುರಂ ತಿಕ್ತಂ ಚ|| ೧೧೧||
Adhikarana ಕೋಶಾತಕಾವಲ್ಗುಜಗುಣಾಃ (೧೧೨) · Śloka ೧೧೨
ಕೋಶಾತಕಾವಲ್ಗುಜಕೌ ಭೇದಿನಾವಗ್ನಿದೀಪನೌ||೧೧೨||
कोशातकावल्गुजकौ भेदिनावग्निदीपनौ||११२||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಕೋಶಾತಕಾವಲ್ಗುಜಕೌ ಭೇದಿನೌ ವಾಹ್ನಿದೀಪನೌ ಚ|| ೧೧೨||
Adhikarana ಶ್ಯಾಮಾದೀನಾಂ ಸಾಮಾನ್ಯಗುಣಾಃ (೧೧೩) · Śloka ೧೧೩
ಶ್ಯಾಮಾಶಾಲ್ಮತಿಕಾಶ್ಮರ್ಯಭಞ್ಜೀಕರ್ಣಕಯೂಥಿಕಾಃ| ವೃಕ್ಷಾದಿನೀಕ್ಷೀರವೃಕ್ಷಬಿಮ್ಬೀತನಿಕವೃಕ್ಷಕಾಃ| ಲೋಧ್ರಃ ಶಣಃ ಕಚ್ಛುದಾರಃ ಸಶೇಲುರ್ವೃಷಮುಷ್ಟಿಕಾ| ಭಲ್ಲಾತಕಃ ಕೋವಿದಾರಃ ಕಮಲೋತ್ಪಲಕಿಂಶಕುಮ್| ಪಟೋಲಾದಿಗುಣಂ ಸ್ವಾದು ಕಷಾಯಂ ಪಿತ್ತಜಿತ್ ಪರಮ್||೧೧೩||
श्यामाशाल्मतिकाश्मर्यभञ्जीकर्णकयूथिकाः| वृक्षादिनीक्षीरवृक्षबिम्बीतनिकवृक्षकाः| लोध्रः शणः कच्छुदारः सशेलुर्वृषमुष्टिका| भल्लातकः कोविदारः कमलोत्पलकिंशकुम्| पटोलादिगुणं स्वादु कषायं पित्तजित् परम्||११३||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಶ್ಯಾಮಾದಿಕಿಂಶುಕಾನ್ತಪಟೋಲಾದಿಗುಣಯುಕ್ತಂ ರಸೇ ಮಧುರಕಷಾಯಂ ಪರಮತ್ಯರ್ಥೇನ ಪಿತ್ತಜಿತ್| ಶ್ಯಾಮಾ ತ್ರಿವೃತ್| ಭಞ್ಜೀ ಭಾರ್ಙ್ಗೀ| ವೃಕ್ಷಾದನೀ ವನ್ದಾಕಃ| ಕ್ಷೀರವೃಕ್ಷಃ ಪೀತಕಃ| ಸ ಏವ ಕಶೇರುಕಃ| ಬಿಮ್ಬೀ ರಕ್ತಫಲಾ| ಶೇಲುಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾತಕಃ| ವಿಶಮೂಷಿಕಾಕಿಂಶುಕಃ ಪಲಾಶಃ| ತಸ್ಯ ಕುಸುಮ ಏವ ಶಾಕತ್ವಮ್|| ೧೧೩||
Adhikarana ಭಞ್ಜೀಗುಣಾಃ (೧೧೪) · Śloka ೧೧೪
ಬದ್ಧಮೂತ್ರಾ ಸರಾ ಭಞ್ಜೀ||೧೧೪||
बद्धमूत्रा सरा भञ्जी||११४||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಭಞ್ಜೀ ಬದ್ಧಮೂತ್ರಾ ಸರಾ ಚ|| ೧೧೪||
Adhikarana ಶತಾವರ್ಯಙ್ಕುರಗುಣಾಃ (೧೧೫) · Śloka ೧೧೫
ಕರೀರಂ ಸ್ಯಾದಭೀರುಜಮ್| ಸತಿಕ್ತಂ ಲಘು ಚಕ್ಷುಷ್ಯಂ ವೃಷ್ಯಂ ದೋಷತ್ರಯಪ್ರಣುತ್||೧೧೫||
करीरं स्यादभीरुजम्| सतिक्तं लघु चक्षुष्यं वृष्यं दोषत्रयप्रणुत्||११५||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅಭೀರುಜಂ ಕರೀರಂ ಶತಾವರ್ಯಙ್ಕುರಂ ತತ್ ತಿಕ್ತಂ ಲಘು ಚಕ್ಷುಷ್ಯಂ ವೃಷ್ಯಂ ತ್ರಿದೋಷನಾಶನಞ್ಚ| ಇದಮನ್ಯತ್ಕರೀರಮ್|| ೧೧೫||
Adhikarana ತಣ್ಡುಲೀಯಗುಣಾಃ (೧೧೬) · Śloka ೧೧೬
ತಣ್ಡುಲೀಯೋ ಹಿಮೋ ರೂಕ್ಷಃ ಸ್ವಾದುಪಾಕರಸೋ ಲಘುಃ| ಮದಪಿತ್ತವಿಷಾಸ್ರಘ್ನೋ ||೧೧೬||
तण्डुलीयो हिमो रूक्षः स्वादुपाकरसो लघुः| मदपित्तविषास्रघ्नो ||११६||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತುಣ್ಡಲೀಯಃ ಶೀತವೀರ್ಯೋ ರೂಕ್ಷೋ ಮಧುರವಿಪಾಕರಸೋ ಲಘುಃ ಮದಾದಿನಾಶನಶ್ಚ|| ೧೧೬||
Adhikarana ಮುಞ್ಜಾತಗುಣಾಃ (೧೧೭) · Śloka ೧೧೭
ಂಉಞ್ಜಾತಂ ವಾತಪಿತ್ತಜಿತ್| ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಶೀತಂ ಗುರು ಸ್ವಾದು ಬೃಂಹಣಂ ಶುಕ್ರಕೃತ್ ಪರಮ್||೧೧೭||
ंउञ्जातं वातपित्तजित्| स्निग्धं शीतं गुरु स्वादु बृंहणं शुक्रकृत् परम्||११७||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಮುಞ್ಜಾತಂ ವಾತಪಿತ್ತನಾಶನಂ ಸ್ನಿಗ್ಧತ್ವಾದಿಗುಣಯುಕ್ತಂ ಅತ್ಯರ್ಥಶುಕ್ರಕರಂ ಚ| ಮುಞ್ಜಾತಃ ಕಾಶ್ಮೀರೇಷು ಮಹೋಯಕಃ|| ೧೧೭||
Adhikarana ಪಾಲಕ್ಯಾಗುಣಾಃ (೧೧೮) · Śloka ೧೧೮
ಪಾಲಕ್ಯಾ ಪಿಚ್ಛಿಲಾ ಗುರ್ವೀ ಶ್ಲೇಷ್ಮಲಾ ಭೇದಿನೀ ಹಿಮಾಃ||೧೧೮||
पालक्या पिच्छिला गुर्वी श्लेष्मला भेदिनी हिमाः||११८||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಪಾಲಕ್ಯಾ ಪಿಚ್ಛಿಲತ್ವಾದಿಗುಣಾಪಞ್ಚಕಯುಕ್ತಾ|| ೧೧೮||
Adhikarana ಉಪೋದಿಕಾಚುಞ್ಚುಗುಣಾಃ (೧೧೯) · Śloka ೧೧೯
ಮದಘ್ನ್ಯುಪೋದಕಾ ಚುಞ್ಚುರ್ಗ್ರಾಹೀ ತೌ ಪೂರ್ವವತ್ತಥಾ||೧೧೯||
मदघ्न्युपोदका चुञ्चुर्ग्राही तौ पूर्ववत्तथा||११९||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಉಪೋದಕಾ ಮದನಾಶಿನೀ| `ಉಪೋದಕಾ ಮಯಾಲೀ ಚ ಸುರುಙ್ಗಾ ಪೋತಕೀ ಸ್ಮೃತಾ'| ತೌ ತೂಪೋದಕಾಚುಞ್ಚೂ ಪೂರ್ವವತ್ ಪಾಲಕ್ಯಾಗುಣಾವಿತ್ಯರ್ಥಃ| ತಥೇತಿ ಸಮುಚ್ಚಯೇ|| ೧೧೯||
Adhikarana ವಿದಾರೀಗುಣಾಃ (೧೨೦) · Śloka ೧೨೦
ವಿದಾರೀ ವಾತಪಿತ್ತಘ್ನೀ ಮೂತ್ರಲಾ ಸ್ವಾದು ಶೀತಲಾ| ಜೀವನೀ ಬೃಂಹಣೀ ಕಣ್ಠ್ಯಾ ಗುರ್ವೀ ವೃಷ್ಯಾ ರಸಾಯನೀ||೧೨೦||
विदारी वातपित्तघ्नी मूत्रला स्वादु शीतला| जीवनी बृंहणी कण्ठ्या गुर्वी वृष्या रसायनी||१२०||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ವಿದಾರೀ ವಾತಪಿತ್ತನಾಶನೀ ಮೂತ್ರಲಾ ಮಧುರಾ ಶೀತವೀರ್ಯಾ ಚ| ವಿದಾರೀ ಶೃಗಾಲಿಕಾ|| ೧೨೦||
Adhikarana ಜೀವನ್ತೀಗುಣಾಃ (೧೨೧) · Śloka ೧೨೧
ಚಕ್ಷುಷ್ಯಾ ಸರ್ವದೋಷಘ್ನೀ ಜೀವನ್ತೀ ಮಧುರಾ ಹಿಮಾ| ಶಾಕಾನಾಂ ಪ್ರವರಾ ನ್ಯೂನಾ ದ್ವಿತೀಯಾ ಕಿಞ್ಚಿದೇವ ತು||೧೨೧||
चक्षुष्या सर्वदोषघ्नी जीवन्ती मधुरा हिमा| शाकानां प्रवरा न्यूना द्वितीया किञ्चिदेव तु||१२१||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಜೀವನ್ತೀಶಾಕಂ ಜೀವನತ್ವಾದಿಗುಣಯುಕ್ತಮ್| ಯಾ ಜೀವನ್ತೀ ಮಧುರಾ ಸಾ ಶೀತವೀರ್ಯಾ ಏವಂಗುಣಾ ಶಾಕಾನಾಂ ಚ ಶ್ರೇಷ್ಠಾ| ದ್ವಿತೀಯಾ ಅಮಧುರಾ ಸಾ ಏಭಿರೇವ ಗುಣೈಃ ಕಿಞ್ಚಿನ್ಯೂನಾ ಭವತಿ|| ೧೨೧||
Adhikarana ಭಣ್ಡ್ಯಾದಿತ್ರಯಗುಣಾಃ (೧೨೨) · Śloka ೧೨೨
ವಾತಪಿತ್ತಹರಾ ಭಣ್ಡೀ ಪರ್ವಣೀ ಪರ್ವಪುಷ್ಪಿಕಾ||೧೨೨||
वातपित्तहरा भण्डी पर्वणी पर्वपुष्पिका||१२२||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಭಣ್ಡ್ಯಾದಿತ್ರಯಂ ವಾತಪಿತ್ತಹರಮ್| ಭಣ್ಡೀ ಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾ| ಪರ್ವಪುಷ್ಪೀ ನಾಗದನ್ತೀ|| ೧೨೨||
Adhikarana ಕೂಷ್ಮಾಣ್ಡಾದೀನಾಂ ಸಾಮಾನ್ಯಗುಣಾಃ (೧೨೩) · Śloka ೧೨೩
ಕೂಷ್ಮಾಣ್ಡತುಮ್ಬಕಾಲಿಙ್ಗಕರ್ಕಾರೂರ್ವಾರುತಿಣ್ಡಿಶಮ್| ತಥಾ ತ್ರಪುಸಚೀನಾಕಚಿರ್ಭಿಟಂ ಕಫವಾತಕೃತ್| ಭೇದೀ ವಿಷ್ಟಮ್ಭ್ಯಭಿಷ್ಯನ್ದಿ ಸ್ವಾದುಪಾಕರಸಂ ಗುರು||೧೨೩||
कूष्माण्डतुम्बकालिङ्गकर्कारूर्वारुतिण्डिशम्| तथा त्रपुसचीनाकचिर्भिटं कफवातकृत्| भेदी विष्टम्भ्यभिष्यन्दि स्वादुपाकरसं गुरु||१२३||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಕೂಷ್ಮಾಣ್ಡಾದಿಕಂ ವಾತಸ್ಲೇಷ್ಮಕರಂ, ಭೇದನಂ, ವಿಷ್ಟಮ್ಭಕರಮಭಿಷ್ಯನ್ದಿ, ಸ್ರೋತಃಸ್ರಾವಕಂ, ಮಧುರರಸವಿಪಾಕಂ, ಗುರು ಚ| ಉರ್ವಾರುಃ ಕರ್ಕಟಿಕಾ|| ೧೨೩||
Adhikarana ಕೂಷ್ಮಾಣ್ಡಗುಣಾಃ (೧೨೪) · Śloka ೧೨೪
ವಲ್ಲೀಫಲಾನಾಂ ಪ್ರವರಂ ಕೂಷ್ಮಾಣ್ಡಂ ವಾತಪಿತಾಜಿತ್| ಬಸ್ತಿಶುದ್ಧಿಕರಂ ವೃಷ್ಯಂ||೧೨೪||
वल्लीफलानां प्रवरं कूष्माण्डं वातपिताजित्| बस्तिशुद्धिकरं वृष्यं||१२४||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಏತೇಷಾಂ ನಿರ್ಧಾರಯತಿ- ಸರ್ವೇಷಾಂ ವಲ್ಲೀಫಲಾನಾಂ ಕೂಷ್ಮಾಣ್ಡಂ ಪ್ರಶಸ್ತಮ್| ವಾತಪಿತ್ತನಾಶನಂ ಬಸ್ತಿಶೋಧನಂ ವೃಷ್ಯಞ್ಚ|| ೧೨೪||
Adhikarana ತ್ರಪುಸಗುಣಾಃ (೧೨೫) · Śloka ೧೨೫
ತ್ರಪುಸಂ ತ್ವತಿಮೂತ್ರಲಮ್||೧೨೫||
त्रपुसं त्वतिमूत्रलम्||१२५||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತ್ರಪುಸಂ ಪುನರತಿಮೂತ್ರಲಮ್|| ೧೨೫||
Adhikarana ತುಮ್ಬಗುಣಾಃ (೧೨೬) · Śloka ೧೨೬
ತುಮ್ಬಂ ರೂಕ್ಷತರಂ ಗ್ರಾಹಿ||೧೨೬||
तुम्बं रूक्षतरं ग्राहि||१२६||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತುಮ್ಬಮಲಾವು ಅತ್ಯರ್ಥ ರೂಕ್ಷಂ ಸಂಗ್ರಹಣಂ ಚ|| ೧೨೬||
Adhikarana ಅವಸ್ಥಾಭೇದೇನ ಕಾಲಿಙ್ಗಾದಿಗುಣಾಃ (೧೨೭) · Śloka ೧೨೭
ಕಾಲಿಙ್ಗೋರ್ವಾರುಚಿರ್ಭಿಟಮ್| ಬಾಲಂ ಪಿತ್ತಹರಂ ಶೀತಂ ವಿದ್ಯಾತ್ ಪಕ್ವಮಥೋಽನ್ಯಥಾ| ಶೀರ್ಣವೃನ್ತಂ ತು ಸಕ್ಷಾರಂ ಪಿತ್ತಲಂ ಕಫವಾತಜಿತ್| ರೋಚನಂ ದೀಪನಂ ಹೃದ್ಯಮಷ್ಠೀಲಾನಾಹನುಲ್ಲಘು||೧೨೭||
कालिङ्गोर्वारुचिर्भिटम्| बालं पित्तहरं शीतं विद्यात् पक्वमथोऽन्यथा| शीर्णवृन्तं तु सक्षारं पित्तलं कफवातजित्| रोचनं दीपनं हृद्यमष्ठीलानाहनुल्लघु||१२७||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಕಾಲಿಙ್ಗೋರ್ವಾರುಚಿರ್ಭಿಟಂ ಚ ಬಾಲಮಪೂರ್ಣರಸಾದಿ ಪಿತ್ತಹರಂ ಶೀತವೀರ್ಯಂ ಚ| ಪಕ್ವಮತೋ ಬಾಲಾದ್ವಿಪರೀತಮ್| ಶೀರ್ಣವೃನ್ತಂ ಶೀರ್ಣಂ ವೃನ್ತಂ ವಲ್ಲೀಬನ್ಧನಸ್ಥಾನಂ ಶುಷ್ಕಂ ಯಸ್ಯ, ಯತ್ಪಾಕಮತಿಕ್ರಮ್ಯ ವರ್ತತೇ ತದೀಷತ್ಕ್ಷಾರಂ, ಪಿತ್ತಕರಂ, ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮನಾಶನಂ, ರುಚಿಕರಂ, ಹೃದ್ಯಂ, ಅಷ್ಠೀಲಾಂ ಆನಾಹಂ ಚ ನಾಶಯತಿ, ಲಘು ಚ| ಅಷ್ಠೀಲಾ ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣಲಕ್ಷಣಾ (ನಿ೦-೧೧)|| ೧೨೭||
Adhikarana ಮೃಣಾಲಾದಿಗುಣಾಃ (೧೨೮) · Śloka ೧೨೮
ಮೃಣಾಲಬಿಸಶಾಲೂಕಶ್ರೃಙ್ಗಾಟಕಕಶೇರುಕಾಃ| ನನ್ದೀಮಾಷಕಕೇಲೂಟಕ್ರೌಞ್ಚಾದನಕಲೋಡ್ಯಕಮ್| ಸತರೂಢಂ ಕದಮ್ಬಂ ಚ ರೂಕ್ಷಂ ಗ್ರಾಹಿ ಹಿಮಂ ಗುರು||೧೨೮||
मृणालबिसशालूकश्रृङ्गाटककशेरुकाः| नन्दीमाषककेलूटक्रौञ्चादनकलोड्यकम्| सतरूढं कदम्बं च रूक्षं ग्राहि हिमं गुरु||१२८||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಮೃಣಾಲಾದಿಕಂ ರೂಕ್ಷಂ ಸಂಗ್ರಹಣಂ, ಶೀತವೀರ್ಯಂ, ಗುರು ಚ| ಮೃಣಾಲಂ ಬಿಸಾಙ್ಕುರಮ್| ಶಾಲೂಕಂ ಪದ್ಮಕನ್ದಮ್| ಕಶೇರುಕಂ ಪ್ರಸಿದ್ಧಂ ಮಧ್ಯದೇಶೇ| ಕ್ರೌಞ್ಚಾದನಂ ಕಾಶ್ಮೀರೇಷು ಕೇಬುಕಮನ್ಯತ್ರ ಕನಾವಿಕಮ್| ಅನಕಲೋಡ್ಯಂ ಹ್ರಸ್ವಮುತ್ಪಲಂ ಪದ್ಮಬೀಜಮನ್ಯೇ| ಕದಮ್ಬಃ ಕನ್ದವಿಶೇಷಃ|| ೧೨೮||
Adhikarana ಕಲಮ್ಬಾದಿಗುಣಾಃ (೧೨೯) · Śloka ೧೨೯
ಕಲಮ್ಬುನಾಲಿಕಾಮಾಷಕಠಿಞ್ಜರಕುತುಮ್ಬಕಮ್| ಚಿಲ್ಲೀಲಟ್ವಾಕನಿಷ್ಪಾವಕುರೂಟಕಗವೇಧುಕಾಃ| ಯಾತುಕಾ ಸಾಲಕಲ್ಯಾಣೀ ಶ್ರೀಪರ್ಣೀ ಪೀಲುಪರ್ಣಿಕಾ| ಕುಮಾರೀ ಜೀವಲೋಣೀಕಾ ಯವಶಾಕಸುವರ್ಚಲಾಃ| ಕುಷ್ಮಾಣ್ಡನೀಲಿನೀ ಸ್ವರ್ಚಾ ವೃಕಧೂಮಕಲಕ್ಷ್ಮಣಾ| ಆಲೂಪಾನಿ ಚ ಸರ್ವಾಣಿ ತಥಾ ಸೂಪ್ಯಾನಿ ರಾಲಕಃ| ಜೀವನ್ತಿಕಞ್ಚುಞ್ಚುಪರ್ಣೀಪ್ರಪುನ್ನಾಟಕುಬೇರಕಮ್| ಸ್ವಾದು ರೂಕ್ಷಂ ಸಲವಣಂ ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮಕರಂ ಗುರು| ಶೀತಲಂ ಸೃಷ್ಟವಿಣ್ಮೂತ್ರಂ ಪ್ರಾಯೋ ವಿಷ್ಟಭ್ಯ ಜೀರ್ಯತಿ| ಸ್ವಿನ್ನಂ ನಿಷ್ಪೀಡಿತರಸಂ ಸ್ನೇಹಾಢ್ಯಂ ನಾತಿದೋಷಲಮ್||೧೨೯||
कलम्बुनालिकामाषकठिञ्जरकुतुम्बकम्| चिल्लीलट्वाकनिष्पावकुरूटकगवेधुकाः| यातुका सालकल्याणी श्रीपर्णी पीलुपर्णिका| कुमारी जीवलोणीका यवशाकसुवर्चलाः| कुष्माण्डनीलिनी स्वर्चा वृकधूमकलक्ष्मणा| आलूपानि च सर्वाणि तथा सूप्यानि रालकः| जीवन्तिकञ्चुञ्चुपर्णीप्रपुन्नाटकुबेरकम्| स्वादु रूक्षं सलवणं वातश्लेष्मकरं गुरु| शीतलं सृष्टविण्मूत्रं प्रायो विष्टभ्य जीर्यति| स्विन्नं निष्पीडितरसं स्नेहाढ्यं नातिदोषलम्||१२९||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಕಲಮ್ಬ್ವಾದಿಕಂ ಮಧುರಂ, ಈಷಲ್ಲವಣಂ, ರೂಕ್ಷಂ, ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮಕರಂ, ಗುರು, ಶೀತವೀರ್ಯಂ, ಮೂತ್ರಂ ಪುರೀಷಂ ಚ ಸೃಜತಿ ಬಹಿಃಕ್ಷಿಪತಿ| ವಿಷ್ಟಭ್ಯೈಕಸ್ಮಿನ್ ಜಠರಪ್ರದೇಶೇ ಪಿಣ್ಡೀಭೂಯ ಜರಾಂ ಯಾತೀತಿ| ಪ್ರಾಯೋಗ್ರಹಣಮೇತೇಷಾಂ ಮಧ್ಯೇ ಕೇಚಿನ್ನೈವಂಸ್ವರೂಪಾ ಇತಿ ಜ್ಞಾಪನಾರ್ಥಮ್| ತೇಷಾಂ ಚ ಪರ್ಯಾಯಾ ನಿಘಣ್ಟುಜ್ಞಾನಾತ್ ದೇಶಭಾಪಾಸಂಸ್ಕರಣಾಚ್ಚ ಕಿಞ್ಚಿತ್ ಜ್ಞಾಯನ್ತೇ| ಕಿಞ್ಚಿತ್ ಉಚ್ಯನ್ತೇ-ಕಲಮ್ಬುಃ ಕಾಲಿಕಾ| ನಾಲಿಕಾ ಕಪೋತಚರಣಾ| ಮಾಷಂ ಗಾನ್ಧಾರೀ, ಕಾಶ್ಮೀರೇಷು ಶಿಲಃ| ಚಿಲ್ಲೀ ತಣ್ಡುಲೀಯಕವಿಶೇಷಃ| ಲಟ್ವಾಕೋ ಗುಗ್ಗುಲುಃ| ನಿಷ್ಪಾವೋ ರಾಜಶಿಮ್ಬೀ| ಪಿಲುಪರ್ಣಿಕಾ ಮೂರ್ವಾ| ಲೋಣಿಕಾ ಕಾಶ್ಮೀರೇಷು ಲೋನಾರಾ| ಯವಶಾಕಃ ಕ್ಷಾರಪತ್ರಕಮ್, ಕಾಶ್ಮೀರೇಷು ಕೋಣೀಕಃ| ಆಲೂಪಾನಿ ಬಹುವಿಧಾನಿ ದೇಶೇಷೂಕ್ತಾನಿ| ತಾನಿ ಸರ್ವಾಣೀಹ ಗೃಹ್ಯನ್ತೇ| ಸೂಪ್ಯಾನಿ ಮುದ್ಗಾದಿಸಸ್ಯಪರ್ಣಾನಿ| ಲಕ್ಷ್ಮಣಾ ಮಧುಯಷ್ಟೀ| ಜೀವನ್ತಿಕೋ ರಕ್ತನಾಲೋ ವಾಸ್ತುಕಃ| ಪ್ರಪುನ್ನಾಟಃ ಚಕ್ರಮರ್ದಕಃ| ಕುಬೇರಕಃ ಕಟಿಞ್ಜರಭೇದಃ, ಕೋಮೀರೇತಿ ಕೇಚಿತ್| ಏತಚ್ಚ ಸರ್ವಂ ನಿಷ್ಪೀಡಿತರಸಂ, ಅತಿಶಯೇನ ಬಹುಸ್ನೇಹಂ ಚ ನಾತ್ಯಪಥ್ಯಮ್|| ೧೨೯||
Adhikarana ಚಿಲ್ಲೀಗುಣಾಃ (೧೩೦) · Śloka ೧೩೦
ಲಘುಪತ್ರಾ ತು ಯಾ ಚಿಲ್ಲೀ ಸಾ ವಾಸ್ತುಕಸಮಾ ಮತಾ||೧೩೦||
लघुपत्रा तु या चिल्ली सा वास्तुकसमा मता||१३०||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸೂಕ್ಷ್ಮಪತ್ರಾ ಜಾತ್ಯೈವ ಯಾ ಚಿಲ್ಲೀ ಸಾ ವಾಸ್ತುಕಸಮಾನಗುಣಾ|
Adhikarana ತಕ್ಕಾರೀವರಣಯೋರ್ಗುಣಾಃ (೧೩೧) · Śloka ೧೩೧
ತಕ್ಕಾರೀವರಣಂ ಸ್ವಾದು ಸತಿಕ್ತಂ ಕಫವಾತಜಿತ್||೧೩೧||
तक्कारीवरणं स्वादु सतिक्तं कफवातजित्||१३१||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತಕ್ಕಾರೀವರಣಂ ಚ ಮಧುರತಿಕ್ತಂ, ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮನಾಶನಞ್ಚ| ತಕ್ಕಾರೀ ಅಗ್ನಿಮನ್ಥಃ|| ೧೩೧||
Adhikarana ವರ್ಷಾಭೂಕಾಲಶಾಕಾನಾಂ ಗುಣಾಃ (೧೩೨) · Śloka ೧೩೨
ವರ್ಷಾಭ್ವೌ ಕಾಲಶಾಕಂ ಚ ಸಕ್ಷಾರಂ ಕಟು ತಿಕ್ತಕಮ್| ದೀಪನಂ ಭೇದನಂ ಹನ್ತಿ ಗರಶೋಫಕಫಾನಿಲಾನ್||೧೩೨||
वर्षाभ्वौ कालशाकं च सक्षारं कटु तिक्तकम्| दीपनं भेदनं हन्ति गरशोफकफानिलान्||१३२||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ವರ್ಷಾಭ್ವೌ ಪುನರ್ನವೇ ಕಾಲಶಾಕಂ ಚ ಈಷತ್ಕ್ಷಾರಂ, ರಸೇ ಚ ಕಟುಕತಿಕ್ತಂ, ಅಗ್ನಿದೀಪನಂ, ಭೇದನಂ ಗರಾದೀಂಶ್ಚ ನಾಶಯತಿ|| ೧೩೨||
Adhikarana ಚಿರಿಬಿಲ್ವಾಙ್ಕುರಗುಣಾಃ (೧೩೩) · Śloka ೧೩೩
ದೀಪನಾಃ ಕಫವಾತಘ್ನಾಶ್ಚಿರಿಬಿಲ್ವಾಙ್ಕುರಾಃ ಸರಾಃ||೧೩೩||
दीपनाः कफवातघ्नाश्चिरिबिल्वाङ्कुराः सराः||१३३||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಚಿರಿಬಿಲ್ವಾಙ್ಕುರಾಃ ಅಗ್ನಿದೀಪನಾಃ ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮನಾಶನಾಃ ಸರಾಶ್ಚ|
Adhikarana ಉರೂಬೂಕಲಾಙ್ಗಲ್ಯೋರ್ಗುಣಾಃ (೧೩೪) · Śloka ೧೩೪
ಲಘುರುಷ್ಣಾ ಸರಾ ತಿಕ್ತಾ ಸೋರುಬೂಕಾ ಚ ಲಾಙ್ಗಲೀ||೧೩೪||
लघुरुष्णा सरा तिक्ता सोरुबूका च लाङ्गली||१३४||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಉರುಬೂಕಂ ಲಾಙ್ಗಲೀ ಚ ಲಘುನೀ, ಉಷ್ಣವೀರ್ಯೇ, ಸರೇ ತಿಕ್ತೇ ಚ| ಊರೂಬೂಕಂ ರಕ್ತೈರಣ್ಡಃ| ಲಾಙ್ಗಲೀ ಇನ್ದ್ರಪುಷ್ಪಿಕಾ||೧೩೪||
Adhikarana ತಿಲವೇತಸಯೋರ್ಗುಣಾಃ (೧೩೫) · Śloka ೧೩೫
ವಾತಲೌ ಕಟುತಿಕ್ತಾಮ್ಲೌ ಭೇದಿನೌ ತಿಲವೇತಸೌ||೧೩೫||
वातलौ कटुतिक्ताम्लौ भेदिनौ तिलवेतसौ||१३५||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತಿಲವೇತಸಪತ್ರೇ ವಾತಲೇ, ರಸೇ ಕಟುಕತಿಕ್ತಾಮ್ಲೇ ಭೇದನೇ ಚ||೧೩೫||
Adhikarana ಪಞ್ಚಾಙ್ಗುಲಗುಣಾಃ (೧೩೬) · Śloka ೧೩೬
ತದ್ವತ್ಪಞ್ಚಾಙ್ಗುಲೋ||೧೩೬||
तद्वत्पञ्चाङ्गुलो||१३६||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತದ್ವತ್ತಿಲವೇತ್ಸಗುಣಃ ಪಞ್ಚಾಙುಲಃ ಶುಕ್ಲೈರಣ್ಡಃ| ತಸ್ಯ ಪತ್ರೇ ಶಾಕತ್ವಮ್||೧೩೬||
Adhikarana ವಂಶಕರೀರಗುಣಾಃ (೧೩೭) · Śloka ೧೩೭
ವಂಶಕರೀರಾಸ್ತು ವಿದಾಹಿನಃ| ವಾತಪಿತ್ತಕರಾ ರೂಕ್ಷಾಃ ಕಟುಪಾಕಾಃ ಕಫಾಪಹಾಃ||೧೩೭||
वंशकरीरास्तु विदाहिनः| वातपित्तकरा रूक्षाः कटुपाकाः कफापहाः||१३७||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ವಂಶಕರೀರಾಃ ವಂಶಾಙ್ಕುರಾಃ, ವಿದಾಹಿನಃ, ವಾತಪಿತ್ತಕರಾಃ, ರೂಕ್ಷಾ, ವಿಪಾಕೇ ಕಟುಕಾಃ, ಕಫನಾಶನಾಶ್ಚ||೧೩೭||
Adhikarana ಬಿಲ್ವಾದಿ ಶಾಕತ್ರಯಗುಣಾಃ (೧೩೮) · Śloka ೧೩೮
ಬಿಲ್ವರಾಸ್ನಾಬಲಾಶಾಕಂ ವಾತಘ್ನಮತಿಸಾರಜಿತ್||೧೩೮||
बिल्वरास्नाबलाशाकं वातघ्नमतिसारजित्||१३८||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಬಿಲ್ವಾದಿಶಾಕತ್ರಯಂ ವಾತನಾಶನಮತೀಸಾರನಾಶನಂ ಚ||೧೩೮||
Adhikarana ವತ್ಸಾದನ್ಯಾದಿಗುಣಾಃ (೧೩೯) · Śloka ೧೩೯
ವಾಯುಂ ವತ್ಸಾದನೀ ಹನ್ಯಾತ್ ಕಫಂ ಗಣ್ಡೀರಚಿತ್ರಕೌ||೧೩೯||
वायुं वत्सादनी हन्यात् कफं गण्डीरचित्रकौ||१३९||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ವತ್ಸಾದನೀ ವಾಯುಂ ನಾಶಯಾತಿ| ವತ್ಸಾದನೀ ಕಚೇಯಕಃ| ಗಣ್ಡೀರಚಿತ್ರಕಶಾಕೌ ಕಫಂ ನಾಶಯತಃ|| ೧೩೯||
Adhikarana ಪತ್ತೂರಗುಣಾಃ (೧೪೦) · Śloka ೧೪೦
ಪತ್ತೂರೋ ದೀಪನಸ್ತಿಕ್ತಃ ಪ್ಲೀಹಾರ್ಶಃಕಫವಾತಜಿತ್||೧೪೦||
पत्तूरो दीपनस्तिक्तः प्लीहार्शःकफवातजित्||१४०||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಪತ್ತೂರೋ ದೀಪನಾದೀಗುಣಯುಕ್ತಃ 'ಮತ್ಸ್ಯಾಕಕ್ಷಕಸ್ತು ಪತ್ತೂರಃ ಪತ್ರಜಃ ಪ್ರಿಯ ಇತ್ಯಪಿ'|| ೧೪೦||
Adhikarana ಕಾಸಮರ್ದಗುಣಾಃ (೧೪೧) · Śloka ೧೪೧
ಕ್ರಿಮಿಕಾಸಕಫೋತ್ಕ್ಲೇದಾನ್ಕಾಸಮರ್ದೋ ಜಯೇತ್ಸರಃ||೧೪೧||
क्रिमिकासकफोत्क्लेदान्कासमर्दो जयेत्सरः||१४१||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಕಾಸಮರ್ದಕಃ ಸರಃ, ಕ್ರಿಮ್ಯಾದೀಂಶ್ಚ ನಾಶಯತಿ| ಉತ್ಕ್ಲೇದಃ ಸ್ರೋತಸಾಂ ಮಾಲಿನ್ಯೇನಾರ್ದ್ರತ್ವಮ್|| ೧೪೧||
Adhikarana ಕೌಸುಮ್ಭಶಾಕಗುಣಾಃ (೧೪೨) · Śloka ೧೪೨
ರೂಕ್ಷೋಷ್ಣಮಮ್ಲಂ ಕೌಸುಮ್ಭಂ ಗುರು ಪಿತ್ತಕರಂ ಸರಮ್||೧೪೨||
रूक्षोष्णमम्लं कौसुम्भं गुरु पित्तकरं सरम्||१४२||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಕುಸುಮ್ಭಶಾಕಂ ರೂಕ್ಷಂ, ಉಷ್ಣವೀರ್ಯಂ, ಗುರು, ಪಿತ್ತಕರಂ, ಸರಞ್ಚ|
Adhikarana ಸಾರ್ಷಪಶಾಕಗುಣಾಃ (೧೪೩) · Śloka ೧೪೩
ಸಕ್ಷಾರಂ ಮಧುರಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಮುಷ್ಣಂ ಗುರು ಚ ಸಾರ್ಷಪಮ್| ಶಾಕಾನಾಮವರಂ ಬದ್ಧವಿಣ್ಮೂತ್ರಂ ಸರ್ವದೋಷಕೃತ್||೧೪೩||
सक्षारं मधुरं स्निग्धमुष्णं गुरु च सार्षपम्| शाकानामवरं बद्धविण्मूत्रं सर्वदोषकृत्||१४३||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸಾರ್ಷಪಂ ಶಾಕಂ, ಈಷತ್ಕ್ಷಾರಗುಣಯುಕ್ತಂ, ಮಧುರತ್ವಾದಿಯುಕ್ತಂ, ಶಾಕಾನಾಂ ಚಾವರಮಶ್ರೇಷ್ಠಂ, ಮೂತ್ರಂ ವಿಶಂ ಚ ಬಧ್ನಾತಿ, ತ್ರಿದೋಷಕರಞ್ಚ|| ೧೪೩||
Adhikarana ಅವಸ್ಥಾದಿಭೇದೇನ ಮೂಲಕಗುಣಾಃ (೧೪೪) · Śloka ೧೪೪
ಯದ್ಬಾಲಮವ್ಯಕ್ತರಸಂ ಕಿಞ್ಚಿತ್ಕ್ಷಾರಂ ಸತಿಕ್ತಕಮ್| ತನ್ಮೂಲಕಂ ದೋಷಹರಂ ಲಘು ಸೋಷ್ಣಂ ನಿಯಚ್ಛತಿ| ಗುಲ್ಮಕಾಸಕ್ಷಯಶ್ವಾಸವ್ರಣನೇತ್ರಗಲಾಮಯಾನ್| ಸ್ವರಾಗ್ನಿಸಾದೋದಾವರ್ತಪೀನಸಾಂಶ್ಚ ಮಹತ್ಪುನಃ| ಗುರೂಷ್ಣಕಟುಕಂ ಸ್ವಾದು ವಿಪಾಕಂ ಸರ್ವದೋಷಕೃತ್| ಗುರ್ವಭಿಷ್ಯನ್ದಿ ಚ ಸ್ನಿಗ್ಧಸಿದ್ಧಂ ತದಪಿ ವಾತಜಿತ್| ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮಹರಂ ಶುಷ್ಕಂ ಸರ್ವಮಾಮಂ ತು ದೋಷಲಮ್||೧೪೪||
यद्बालमव्यक्तरसं किञ्चित्क्षारं सतिक्तकम्| तन्मूलकं दोषहरं लघु सोष्णं नियच्छति| गुल्मकासक्षयश्वासव्रणनेत्रगलामयान्| स्वराग्निसादोदावर्तपीनसांश्च महत्पुनः| गुरूष्णकटुकं स्वादु विपाकं सर्वदोषकृत्| गुर्वभिष्यन्दि च स्निग्धसिद्धं तदपि वातजित्| वातश्लेष्महरं शुष्कं सर्वमामं तु दोषलम्||१४४||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಬಾಲಂ ಸೂಕ್ಷ್ಮಂ ತ್ರಿದೋಷನಾಶನಂ, ಲಘು, ಕಿಞ್ಚಿದುಷ್ಣವೀರ್ಯಂ, ಗುಲ್ಮಾದೀಶ್ಚ ನಾಶಯತಿ| ಕೀದೃಗ್ಬಾಲಮಿತ್ಯುಕ್ತಮತ ಆಹ- ಯದ್ಬಾಲಮವ್ಯಕ್ತರಸಮಸ್ಫುಟಮಾಧುರ್ಯಾದಿ, ಈಷತ್ಕ್ಷಾರಂ ಕ್ಷಾರಂ ಜಿಹ್ವಾದಿವೈಷದ್ಯಕೃತ್, ಕಿಞ್ಚಿದ್ವ್ಯಕ್ತತಿಕ್ತತ್ವಞ್ಚ| ಏವಂವಿಧಂ ಸೂಕ್ಷ್ಮಂ ಮೂಲಕಮೇವಂಗುಣಯುಕ್ತಮ್| ಅಥಂ ಜಾತಿವಿಶೇಷಃ| ತಥಾ ಚ ಬಾಲಮೂಲಕಸ್ಯ ಕನ್ದಮೂಲಕಬೀಜದೇಶಕಾಲಸಂಸ್ಥಾನಪರಿಣತಿವಿಶೇಷಾದ್ಭಿನ್ನಜಾತೀಯತ್ವಂ ಪ್ರಸಿದ್ಧಮೇವ ಕಾಶ್ಮೀರೇಷು| ಮಹತ್ಪುನಃ ಸ್ಥೂಲಂ, ಮೂಲಕಂ, ಗುರೂಷ್ಣವೀರ್ಯಂ, ರಸೇ ಕಟುಕಂ, ವಿಪಾಕೇ ಮಧುರಂ, ತ್ರಿದೋಷಕರಞ್ಚ| ತದೇವಙ್ಗುಣಯುಕ್ತಮಪಿ ಘೃತಮಾಸಾದಿನಾ ಸಿದ್ಧಂ ಗುರ್ವಾಭಿಷ್ಯನ್ದಿ ವಾತಜಿಚ್ಚ| ಶುಷ್ಕಂ ಚ ಮಹದಪಿ ಮೂಲಕಂ ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮಹರಮ್| ಸರ್ವಂ ಚ ಮೂಲಕಂ ಬಾಲಞ್ಚ ಮಹಚ್ಚ ಶುಷ್ಕಮ್ ಆರ್ದ್ರಂ ಚಾಮಮನಗ್ನಿಪಕ್ವಂ ಸದೋಷಕೃದ್ದೇಹಸ್ಯಾಪಥ್ಯತ್ವಾತ್| ದೋಷಧಾತ್ವಾದೀನಾಮುತ್ಕ್ಲೇಶಪ್ರಾಯಪರಿಣಾಮಕರಂ ಚ| ಅಗ್ನಿಸಿದ್ಧಂ ತು ಯಥಾಸ್ವರೂಪಮುಕ್ತಮ್|| ೧೪೪||
Adhikarana ಪಿಣ್ಡಾಲುಕಗುಣಾಃ (೧೪೫) · Śloka ೧೪೫
ಕಟೂಷ್ಣೋ ವಾತಕಫಹಾ ಪಿಣ್ಡಾಲುಃ ಪಿತ್ತವರ್ಧನಃ||೧೪೫||
कटूष्णो वातकफहा पिण्डालुः पित्तवर्धनः||१४५||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಪಿಣ್ಡಾಲುಃ ರಸೇ ಕಟುಕಃ, ವೀರ್ಯೇ ಉಷ್ಣಃ, ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮನಾಶನಃ ಪಿತ್ತವರ್ಧನಶ್ಚ|| ೧೪೫||
Adhikarana ಕುಠೇರಾದಿಗುಣಾಃ (ಹರಿತವರ್ಗಃ) (೧೪೬) · Śloka ೧೪೬
ಕುಠೇರಶಿಗ್ರುಸುರಸಸುಮುಖಾಸುರಿಭೂಸ್ತೃಣಾಃ| ಧಾನ್ಯತುಮ್ಬುರುಶೈಲೇಯಯವಾನೀ ಶೃಙ್ಗಿವೇರಕಾಃ| ಪರ್ಣಾಸೋ ಗೃಞ್ಜನೋಽಜಾಜೀ ಜೀರಕಂ ಗಜಪಿಪ್ಪಲೀ| ಫಣಿರ್ಜಾರ್ಜಕಜಮ್ಬೀರಖರಾಹ್ವಾಕಾಲಮಾಲಿಕಾಃ| ದೀಪ್ಯಕಃ ಕ್ಷವಕದ್ವೀಪಿಬಸ್ತಗನ್ಧಾದಿ ಬದ್ಧವಿಟ್| ರಸೇ ಪಾಕೇ ಚ ಕಟುಕಂ ದೋಷೋತ್ಕ್ಲೇಶಕರಂ ಲಘು| ವಿದಾಹಿ ರೂಕ್ಷತೀಕ್ಷ್ಣೋಷ್ಣಂ ದೃಕ್ಶುಕ್ರಕ್ರಿಮಿನಾಶನಮ್| ವರ್ಗೋ ಹರಿತಕಾಖ್ಯೋಽಯಮುಪದಂಶೇಷು ಯುಜ್ಯತೇ| ವಾಸನೋ ವ್ಯಞ್ಜನಾನಾಂ ಚ ಹೃದ್ಯೋ ದೀಪನರೋಚನಃ||೧೪೬||
कुठेरशिग्रुसुरससुमुखासुरिभूस्तृणाः| धान्यतुम्बुरुशैलेययवानी शृङ्गिवेरकाः| पर्णासो गृञ्जनोऽजाजी जीरकं गजपिप्पली| फणिर्जार्जकजम्बीरखराह्वाकालमालिकाः| दीप्यकः क्षवकद्वीपिबस्तगन्धादि बद्धविट्| रसे पाके च कटुकं दोषोत्क्लेशकरं लघु| विदाहि रूक्षतीक्ष्णोष्णं दृक्शुक्रक्रिमिनाशनम्| वर्गो हरितकाख्योऽयमुपदंशेषु युज्यते| वासनो व्यञ्जनानां च हृद्यो दीपनरोचनः||१४६||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಕುಠೇರಾದಿಕಂ ಬಸ್ತಗನ್ಧಾನ್ತಂ ಹರಿತ ಏವೋಪಯೋಗಾದ್ಧರಿತವರ್ಗ ಏವೋಚ್ಯತೇ| ಆದಿಗ್ರಹಣಾದನ್ಯೇಷಾಮೇವಂ ರಸಾದಿಯುಕ್ತಾನಾಮೇವಂಯೋಗವತಾಂ ಗ್ರಹಣಮ್| ಅಸ್ಯ ಚಾನಗ್ನಿಪಕ್ವಸ್ಯೋಪಯೋಗೇ ಗುಣವಿಶೇಷಪ್ರಾದುರ್ಭಾವಃ| ಕುಠೇರಾದಿಕಂ ಹರಿತಕಂ ವಿಶಂ ಪುರೀಷಂ ಬಧ್ನಾತಿ ಗ್ರಥಯತಿ| ರಸೇ ವಿಪಾಕೇ ಚ ಕಟುಕಮ್| ದೋಷಾನ್ ವಾತಾದೀನುತ್ಕ್ಲೇಶಯತಿ, ಯತ್ಕಿಞ್ಚಿತ್ಕೋಪಯನ್ ಸ್ಥಾನಾಚ್ಚಾಲಯತಿ ತದುತ್ಕ್ಲೇಶಕರಮ್| ಲಘು, ವಿದಾಹಿ, ರೂಕ್ಷಂ, ಉಷ್ಣವೀರ್ಯಂ, ತೀಕ್ಷ್ಣಂ, ದೃಗಾದಿನಾಶನಂ ಚ| ಅಯಂ ಚ ಕುಠೇರಾದಿರ್ಯೋ ಹರಿತಕಾಖ್ಯೋ ವರ್ಗ ಉಪದಂಶೇಷು ಯುಜ್ಯತೇ| ಉಪದಂಶೋ ಯೇನ ಸಹಾನ್ನಂ ಭೋಕ್ತುಂ ಯುಜ್ಯತೇ| ವ್ಯಞ್ಜನಾನಾಂ ಚ ನಾನಾವಿಧಾನಾಂ ಭೋಜನೋಪಯೋಗಿನಾಂ ವಾಸನಃ ಸೌಗನ್ಧ್ಯಾದಿಕರಃ, ಹೃದ್ಯೋಽಗ್ನಿದೀಪನೋ ರೋಚನಶ್ಚ| ಕುಠೇರಕಃ ವೈಕುಣ್ಠಕಃ| ಶಿಗ್ರುಃ ಸೌಭಾಞ್ಜನಮ್| ಸುಮುಖಃ ಕಟುಪತ್ರಕಃ| ಆಸುರೀ ರಾಜಿಕಾ| ಫಣಿರ್ಜಕಃ ಫಣೀ| ಅರ್ಜಕಃ ಜಾತ್ಯಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮಪತ್ರಃ| ಜಮ್ಬೀರಃ ಖರಪತ್ರಃ, ಕಾಶ್ಮೀರೇಷು ತುಮ್ಬುರುಃ| ಖರಾಹ್ವಾ ಹಸ್ತಿಮಯೂರಕಃ| ಕಾಲಮಾಲಃ ಕೃಷ್ಣಕುಠೇರಕಮ್| ದೀಪ್ಯಕಃ ಅಜಮೋದಃ|| ೧೪೬||
Adhikarana ಸುರಸಸುಮುಖಧಾನಕಾನಾಂ ಗುಣಾಃ (೧೪೭) · Śloka ೧೪೭
ಹಿಧ್ಮಾಕಾಸವಿಷಶ್ವಾಸಪಾರ್ಶ್ವರುಕ್ಪೂತಿಗನ್ಧಹಾ| ಸುರಸಃ ಸುಮುಖಃ ಶೋಫಗನ್ಧಹಾ ಧಾನಕಾ ಪುನಃ| ಕಷಾಯತಿಕ್ತಮಧುರಾ ಮೂತ್ರಲಾ ನ ಚ ಪಿತ್ತಕೃತ್||೧೪೭||
हिध्माकासविषश्वासपार्श्वरुक्पूतिगन्धहा| सुरसः सुमुखः शोफगन्धहा धानका पुनः| कषायतिक्तमधुरा मूत्रला न च पित्तकृत्||१४७||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸುರಸಸ್ತು ಹಿಧ್ಮಾದೀನ್ನಾಶಯತಿ| ಸುಮುಖಃ ಶ್ವಯಥುದುರ್ಗನ್ಧೌ ನಾಶಯತಿ| ಧಾನಕಾ ರಸೇ ಕಷಾಯತಿಕ್ತಮಧುರಾ, ಮೂತ್ರಕರೀ ಪಿತ್ತಞ್ಚ ನ ಕರೋತಿ|
Adhikarana ಖರಾಹ್ವಚಿತ್ರಕಯೋರ್ಗುಣಾಃ (೧೪೮) · Śloka ೧೪೮
ಖರಾಹ್ವಾ ಬಸ್ತಿಶೂಲಘ್ನೀ ಚಿತ್ರಕೋ ದೀಪನಃ ಪರಮ್||೧೪೮||
खराह्वा बस्तिशूलघ्नी चित्रको दीपनः परम्||१४८||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಖರಾಹ್ವಾ ಬಸ್ತಿಶೂಲಂ ನಾಶಯತಿ| ಚಿತ್ರಕೋಽತ್ಯರ್ಥಮಗ್ನಿದೀಪನಃ|
Adhikarana ಲಶುನಗುಣಾಃ (೧೪೯) · Śloka ೧೪೯
ಪತ್ರೇ ಸಕ್ಷಾರಮಧುರೋ ಮಧ್ಯೇ ಮಧುರಪಿಚ್ಛಿಲಃ| ತೀಕ್ಷ್ಣೋಷ್ಣೋ ಲಶುನಃ ಕನ್ದೇ ಕಟುಪಾಕರಸಃ ಸರಃ| ಹೃದ್ಯಃ ಕೇಶ್ಯಃ ಗುರುರ್ಬೃಷ್ಯಃ ಸ್ನಿಗ್ಧೋ ರೋಚನದೀಪನಃ| ಭಗ್ನಸನ್ಧಾನಕೃದ್ ಬಲ್ಯೋ ರಕ್ತಪಿತ್ತಪ್ರದೂಷಣಃ| ಕಿಲಾಸಕುಷ್ಠಗುಲ್ಮಾರ್ಶೀಮೇಹಕ್ರಿಮಿಕಫಾನಿಲಾನ್| ಸಹಿಧ್ಮಾಪೀನಸಶ್ವಾಸಕಾಸಾನ್ ಹನ್ತಿ ರಸಾಯನಮ್||೧೪೯||
पत्रे सक्षारमधुरो मध्ये मधुरपिच्छिलः| तीक्ष्णोष्णो लशुनः कन्दे कटुपाकरसः सरः| हृद्यः केश्यः गुरुर्बृष्यः स्निग्धो रोचनदीपनः| भग्नसन्धानकृद् बल्यो रक्तपित्तप्रदूषणः| किलासकुष्ठगुल्मार्शीमेहक्रिमिकफानिलान्| सहिध्मापीनसश्वासकासान् हन्ति रसायनम्||१४९||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಲಶುನಃ ಪತ್ರೇ ಈಷತ್ಕ್ಷಾರೋ, ಮಧುರರಸಶ್ಚ| ಮಧ್ಯೇ ಪತ್ರಾತ್ಕಠಿನೇ ಭಾಗೇ ಮಧುರರಸಃ ಪಿಚ್ಛಿಲಶ್ಚ| ಕನ್ದೇ ಮೂಲೇ ತೀಕ್ಷ್ಣೋಷ್ಣವೀರ್ಯೋ, ರಸೇ ವಿಪಾಕೇ ಚ ಕಟುಕಃ, ಸರೋ ಹೃದ್ಯಃ ಕೇಶ್ಯತ್ವಾದಿಗುಣಯುಕ್ತಃ, ಕಿಲಾಸಾದೀಂಶ್ಚ ನಾಶಯತಿ| ಕಿಲಾಸಃ ಶ್ವಿತ್ರಃ| ರಸಾಯನಮಿವ ರಸಾಯನಂ ದೇಹಹಿತಮ್|
Adhikarana ಪಲಾಣ್ಡುಗುಣಾಃ (೧೫೦) · Śloka ೧೫೦
ಪಲಾಣ್ಡುಸ್ತದ್ಗುಣೈರ್ನ್ಯೂನೋ ವಿಪಾಕೇ ಮಧುರಸ್ತು ಸಃ| ಕಫಂ ಕರೋತಿ ನೋ ಪಿತ್ತಂ ಕೇವಲಾನಿಲನಾಶನಃ||೧೫೦||
पलाण्डुस्तद्गुणैर्न्यूनो विपाके मधुरस्तु सः| कफं करोति नो पित्तं केवलानिलनाशनः||१५०||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಪಲಾಣ್ಡುಸ್ತದ್ಗುಣೈರ್ಲಶುನಗುಣೈರ್ನ್ಯೂನಃ ಹೀನಃ ವಿಪಾಕೇ ತು ಮಧುರಂ ಕರೋತಿ ಪಿತ್ತಂ ನ ಕರೋತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ನ ಕರೋತೀತಿ ಪಿತ್ತಂ ನ ವಿನಾಶಯತೀತಿ ತಾತ್ಪರ್ಯಾರ್ಥಃ| ವಾತಂ ಚ ಕೇವಲಮನ್ಯದೋಷಾಸಂಸೃಷ್ಟಂ ನಾಶಯತಿ|| ೧೫೦||
Adhikarana ಸೂರಣಭೂಕನ್ದಯೋರ್ಗುಣಾಃ (೧೫೧) · Śloka ೧೫೧
ದೀಪನಃ ಸೂರಣೋ ರೂಚ್ಯಃ ಕಫಘ್ನೋ ವಿಶದೋ ಲಘುಃ| ವಿಶೇಷಾದರ್ಶಸಾಂ ಪಥ್ಯೋ ಭೂಕನ್ದಸ್ತ್ವತಿದೋಷಲಃ||೧೫೧||
दीपनः सूरणो रूच्यः कफघ्नो विशदो लघुः| विशेषादर्शसां पथ्यो भूकन्दस्त्वतिदोषलः||१५१||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸೂರಣೋಽಗ್ನಿದೀಪ್ತಿರುಚಿಕರಃ, ಶ್ಲೇಷ್ಮನಾಶನೋ ವಿಶದೋ ಲಘುಃ, ಅರ್ಶಸಾಮತಿಪಥ್ಯಶ್ಚ| ಭೂಕನ್ದೋಽತ್ಯರ್ಥಂ ತ್ರಿದೋಷಕರಃ| ಸ ಚ ಪ್ರಸಿದ್ಧಃ|| ೧೫೧||
Adhikarana ಶಾಕಾನಾಂ ಪತ್ರಪುಷ್ಪಾದಿಕ್ರಮೇಣ ಯಥೋತ್ತರಂ ಗುರುತ್ವಮ್ (೧೫೨) · Śloka ೧೫೨
ಪತ್ರೇ ಪುಷ್ಪೇ ಫಲೇ ನಾಲೇ ಕನ್ದೇ ಚ ಗುರುತಾ ಕ್ರಮಾತ್||೧೫೨||
पत्रे पुष्पे फले नाले कन्दे च गुरुता क्रमात्||१५२||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಪತ್ರಾದೀನಾಞ್ಚ ಶಾಕಹರಿತಕಯೋಗ್ಯಕ್ರಮಾದ್ಯಥೋತ್ತರಂ ಗುರುತ್ವಮ್| ಪತ್ರಶಾಕಂ ತಾವತ್ಪ್ರಥಮಮನಪೇಕ್ಷ್ಯ ಗುರು, ತತಃ ಪುಷ್ಪಶಾಕಂ, ತತಃ ಫಲಶಾಕಂ, ತತೋ ನಾಲಶಾಕಂ, ತತಶ್ಚ ಕನ್ದಶಾಕಮ್ ಇತ್ಯೇವಂ ಹರಿತಕೇಷು ಗುರುತ್ವಂ ವಿಜ್ಞೇಯಮ್| ಅತ್ರಾಪ್ಯುತ್ಸರ್ಗಾಪವಾದೋಪೃಬಂಹಕವಚನಾದಿಕಂ ಚಿನ್ತ್ಯಮ್| ಅತ್ರ ಶಾಕಾನಾಂ ಹರಿತಕಾನಾಂ ಚ ಯೇಷಾಂ ನಾಮಾನಿ ನೋಕ್ತಾನಿ ತೇಷಾಂ ದೇಶಭಾಷಾದಿವಿದ್ಭ್ಯೋಽಧಿಗಮ್ಯಾಪಭ್ರಂಶಸಂಸ್ಕಾರಾದುಪಯೋಗವಿಶೇಷಾಚ್ಚ ಜ್ಞಾತವ್ಯಾನಿ|| ೧೫೨||
Adhikarana ವರಾವರಶಾಕಮ್ (೧೫೩) · Śloka ೧೫೩
ವರಾ ಶಾಕೇಷು ಜೀವನ್ತೀ ಸಾರ್ಷಪಾಸ್ತ್ವವರಾಃ ಪರಮ್||೧೫೩||
वरा शाकेषु जीवन्ती सार्षपास्त्ववराः परम्||१५३||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸುಬೋಧಮ್| ಇತಿ ಶಾಕವರ್ಗಃ|| ೧೫೩||
Adhikarana (೬) ಫಲವರ್ಗಃ ದ್ರಾಕ್ಷಾಗುಣಾಃ (೧೫೪) · Śloka ೧೫೪
ದ್ರಾಕ್ಷಾ ಫಲೋತ್ತಮಾ ವೃಷ್ಯಾ ಚಕ್ಷುಷ್ಯಾ ಸೃಷ್ಟಮೂತ್ರವಿಟ್| ಸ್ವಾದು ಪಾಕರಸಾ ಸ್ನಿಗ್ಧಾ ಸಕಷಾಯಾ ಹಿಮಾ ಗುರುಃ| ನಿಹನ್ತ್ಯನಿಲಪಿತ್ತಾಸ್ರತಿಕ್ತಾಸ್ಯತ್ವಮದಾತ್ಯಯಾನ್| ತೃಷ್ಣಾಕಾಸಜ್ವರಶ್ವಾಸಸ್ವರಭೇದಕ್ಷತಕ್ಷಯಾನ್||೧೫೪||
द्राक्षा फलोत्तमा वृष्या चक्षुष्या सृष्टमूत्रविट्| स्वादु पाकरसा स्निग्धा सकषाया हिमा गुरुः| निहन्त्यनिलपित्तास्रतिक्तास्यत्वमदात्ययान्| तृष्णाकासज्वरश्वासस्वरभेदक्षतक्षयान्||१५४||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಫಲಾನ್ಯುಚ್ಯನ್ತೇ| ತೇಷಾಂ ಚ ದ್ರಾಕ್ಷಾ ಶ್ರೇಷ್ಠಾ| ಅತಃ ಸೈವಾದೌ ಗೃಹ್ಯತೇ| ದ್ರಾಕ್ಷಾ ಸರ್ವಫಲಾನಾಮುತ್ತಮಾ, ವೃಷ್ಯತ್ವಾದಿಗುಣಯುಕ್ತಾ, ಲಘುಃ, ಅನಿಲಪಿತ್ತಾದೀಂಶ್ಚ ನಾಶಯತಿ| ಸಕಷಾಯಾ ಮಾಧುರ್ಯಾತ್ಸ್ವಲ್ಪಂ ಕಷಾಯತ್ವಂ ತತ್ರಾಸ್ತೀತ್ಯರ್ಥಃ|| ೧೫೪||
Adhikarana ದಾಡಿಮಗುಣಾಃ (೧೫೫) · Śloka ೧೫೫
ಉದ್ರಿಕ್ತಪಿತ್ತಾಞ್ಜಯತಿ ತ್ರಿದೋಷಾನ್ ಸ್ವಾದು ದಾಡಿಮಮ್| ಪಿತ್ತಾವಿರೋಧಿ ನಾತ್ಯುಷ್ಣಮಮ್ಲಂ ವಾತಕಫಾಪಹಮ್| ಸರ್ವಂ ಹೃದ್ಯಂ ಲಘುಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಗ್ರಾಹಿ ರೋಚನದೀಪನಮ್||೧೫೫||
उद्रिक्तपित्ताञ्जयति त्रिदोषान् स्वादु दाडिमम्| पित्ताविरोधि नात्युष्णमम्लं वातकफापहम्| सर्वं हृद्यं लघुः स्निग्धं ग्राहि रोचनदीपनम्||१५५||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸ್ವಾದು ಮಧುರಂ ದಾಡಿಮಮಧಿಕಪಿತ್ತಂ ಸನ್ನಿಪಾತಂ ನಾಶಯತಿ| ಅಮ್ಲಂ ದಾಡಿಮಂ ನ ಪಿತ್ತೇ ವಿರುದ್ಧಂ, ನಾತಿ ಚೋಷ್ಣವೀರ್ಯಂ, ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮನಾಶನಂ ಚ| ಸರ್ವಂ ದಾಡಿಮಂ ಮಧುರಮಮ್ಲಮ್ ಮಧುರಾಮ್ಲಂ ಚ ಹೃದ್ಯತ್ವಾದಿಗುಣಯುಕ್ತಮ್|
Adhikarana ಕದಲ್ಯಾದಿಫಲಾನಾಂ ಸಾಮಾನ್ಯಗುಣಾಃ (೧೫೬) · Śloka ೧೫೬
ಮೋಚಖರ್ಜೂರಪನಸನಾಲಿಕೇರಪರುಷಕಮ್| ಆಮ್ರಾತತಾಲಕಾಶ್ಮರ್ಯರಾಜಾದನಮಧೂಕಜಮ್| ಸೌವೀರಬದರಾಙ್ಕೋಲಫಲ್ಗುಶ್ಲೇಷ್ಮಾತಕೋದ್ಭವಮ್| ವಾತಾಮಾಭಿಷುಕಾಕ್ಷೋಡಮುಕೂಲಕನಿಕೋಚಕಮ್| ಉರುಮಾಣಂ ಪ್ರಿಯಾಲಂ ಚ ಬೃಂಹಣಂ ಗುರುಶೀತಲಮ್| ದಾಹಕ್ಷತಕ್ಷಯಹರಂ ರಕ್ತಪಿತ್ತಪ್ರಸಾದನಮ್| ಸ್ವಾದು ಪಾಕರಸಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ವಿಷ್ಟಮ್ಭಿ ಕಫಶುಕ್ರಕೃತ್||೧೫೬||
मोचखर्जूरपनसनालिकेरपरुषकम्| आम्राततालकाश्मर्यराजादनमधूकजम्| सौवीरबदराङ्कोलफल्गुश्लेष्मातकोद्भवम्| वातामाभिषुकाक्षोडमुकूलकनिकोचकम्| उरुमाणं प्रियालं च बृंहणं गुरुशीतलम्| दाहक्षतक्षयहरं रक्तपित्तप्रसादनम्| स्वादु पाकरसं स्निग्धं विष्टम्भि कफशुक्रकृत्||१५६||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಮೋಚಾದಿ ಪ್ರಿಯಾಲಾನ್ತಂ ಬೃಂಹಣತ್ವಾದಿಗುಣಯುಕ್ತಮ್| ಮೋಚಂ ಕದಲೀಫಲಮ್| ಆಮ್ರಾತಕಂ ಪೀತನಕಮ್| ರಾಜಾದನಂ ವಾನರಪ್ರಿಯಮ್| ಸೌವೀರಂ ಕರ್ಣೀಕಬದರಮ್| ಕ್ಷತಃ ಉರಃಕ್ಷತಃ| ಕ್ಷಯೋ ಧಾತುಕ್ಷಯಃ|| ೧೫೬||
Adhikarana ನಾಲಿಕೇರಗುಣಾಃ,ಕದಲೀಫಲಗುಣಾಃ,ರಾಜಾದನಫಲಗುಣಾಃ (೧೫೭) · Śloka ೧೫೭
ನಾಲಿಕೇರಂ ಗುರು ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಪಿತ್ತಘ್ನಂ ಸ್ವಾದು ಶೀತಲಮ್| ಬಲಮಾಂಸಕರಂ ಹೃದ್ಯಂ ಬೃಂಹಣಂ ಬಸ್ತಿಶೋಧನಮ್| ಮೋಚಂ ಸ್ವಾದುರಸಂ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಕಷಾಯಂ ನಾತಿಶೀತಲಮ್| ರಕ್ತಪಿತ್ತಹರಂ ವೃಷ್ಯಂ ರುಚ್ಯಂ ಶ್ಲೇಷ್ಮಕರಂ ಗುರು| ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಸ್ವಾದು ಕಷಾಯಂ ಚ ರಾಜಾದನಫಲಂ ಗುರು||೧೫೭||
नालिकेरं गुरु स्निग्धं पित्तघ्नं स्वादु शीतलम्| बलमांसकरं हृद्यं बृंहणं बस्तिशोधनम्| मोचं स्वादुरसं प्रोक्तं कषायं नातिशीतलम्| रक्तपित्तहरं वृष्यं रुच्यं श्लेष्मकरं गुरु| स्निग्धं स्वादु कषायं च राजादनफलं गुरु||१५७||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸುಬೋಧಮ್|| ೧೫೭||
Adhikarana ತಾಲಫಲಕಾಶ್ಮರೀಫಲಗುಣಾಃ (೧೫೮) · Śloka ೧೫೮
ಫಲಂ ತು ಪಿತ್ತಲಂ ತಾಲಂ ಸರಂ ಕಾಶ್ಮರ್ಯಜಂ ಹಿಮಮ್| ಶಕೃನ್ಮೂತ್ರವಿಬನ್ಧಘ್ನಂ ಕೇಶ್ಯಂ ಮೇಧ್ಯಂ ರಸಾಯನಮ್||೧೫೮||
फलं तु पित्तलं तालं सरं काश्मर्यजं हिमम्| शकृन्मूत्रविबन्धघ्नं केश्यं मेध्यं रसायनम्||१५८||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತಾಲಂ ಫಲಂ ಪಿತ್ತಲಂ ಸರಂ ಚ| ಕಾಶ್ಮರ್ಯಜಂ ಹಿಮಾದಿಗುಣಮ್|
Adhikarana ಮಧೂರಕಬದರಫಲಯೋರ್ಗುಣಾಃ (೧೫೯) · Śloka ೧೫೯
ಮಧೂಕಜಮಹೃದ್ಯಂ ತು ಬದರಂ ಸರಣಾತ್ಮಕಮ್||೧೫೯||
मधूकजमहृद्यं तु बदरं सरणात्मकम्||१५९||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಮಧೂಕಫಲಮಹೃದ್ಯಮ್| ಬದರಂ ಸರಣಶೀಲಮ್|| ೧೫೯||
Adhikarana ವಾತಾಮಾದಿಗುಣಾಃ (೧೬೦) · Śloka ೧೬೦
ವಾತಾಮಾದ್ಯುಷ್ಣವೀರ್ಯಂ ತು ಕಫಪಿತ್ತಕರಂ ಸರಮ್||೧೬೦||
वातामाद्युष्णवीर्यं तु कफपित्तकरं सरम्||१६०||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ವಾತಾಮಾದೀನಾಂ ಗುಣವಿಶೇಷಪ್ರದರ್ಶನಪರಂ ನಿರ್ದ್ಧಾರಣಮ್| ವಾತಾಮಾದಿಕಂ ಪಿತ್ತಶ್ಲೇಷ್ಮಕರಮತ್ಯರ್ಥಮುಷ್ಣಂ ಚ ವಾತಹರಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಚ|| ೧೬೦||
Adhikarana ಪ್ರಿಯಾಲಗುಣಾಃ (೧೬೧) · Śloka ೧೬೧
ಪರಂ ವಾತಹರಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಮನುಷ್ಣಂ ತು ಪ್ರಿಯಾಲಜಮ್||೧೬೧||
परं वातहरं स्निग्धमनुष्णं तु प्रियालजम्||१६१||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಪ್ರಿಯಾಲಫಲಸ್ಯ ಶೀತವೀರ್ಯತ್ವಾಪವಾದೋಷ್ಣತ್ವಶಙ್ಕಾಯಾಮಿದಮುಚ್ಯತೇ- ಅನುಷ್ಣಮಿತಿ|| ೧೬೧||
Adhikarana ಪ್ರಿಯಾಲಮಜ್ಜಕೋಲಮಜ್ಜಯೋರ್ಗುಣಾಃ (೧೬೨) · Śloka ೧೬೨
ಪ್ರಿಯಾಲಮಜ್ಜಾ ಮಧುರೋ ವೃಷ್ಯಃ ಪಿತ್ತಾನಿಲಾಪಹಃ| ಕೋಲಮಜ್ಜಾ ಗುಣೈಸ್ತದ್ವತ್ತೃಟ್ಛರ್ದಿಃ ಕಾಸಜಿಚ್ಚ ಸಃ||೧೬೨||
प्रियालमज्जा मधुरो वृष्यः पित्तानिलापहः| कोलमज्जा गुणैस्तद्वत्तृट्छर्दिः कासजिच्च सः||१६२||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಪ್ರಿಯಾಲಮಜ್ಜಾ ಪ್ರಿಯಾಲಬೀಜಮ್| ತಚ್ಚ ಮಧುರತ್ವಾದಿಗುಣಯುಕ್ತಮ್| ಬದರಮಜ್ಜಾ ಗುಣೈಸ್ತದ್ವತ್ ಪ್ರಿಯಾಲಮಜ್ಜವತ್| ಬದರಸ್ಯ ತು ವಿಶೇಷಃ ತೃಡಾದಿನಾಶಕತ್ವಮ್|| ೧೬೨||
Adhikarana ತಿನ್ದುಕಾದೀನಾಂ ಸಾಮಾನ್ಯಗುಣಾಃ (೧೬೩) · Śloka ೧೬೩
ತಿನ್ದುಕಾಶ್ಮನ್ತಕಾಸೀನಫಲಿನೀ ಬಿಮ್ಬಿತೋದನಮ್| ಟಙ್ಕಾಶ್ವಕರ್ಣಬಕುಲಗಾಙ್ಗೇರುಧವಧನ್ವನಮ್| ಶ್ವೇತಪಾಕಕಪಿತ್ಥಾನಿ ಸಿಞ್ಚತೀ ಭವ್ಯಜಾಮ್ಬವಮ್| ಕ್ಷೀರಿವೃಕ್ಷಭವಂ ಬೀಜಂ ಪೌಷ್ಕರಂ ಕಫಪಿತ್ತಜಿತ್| ಕಷಾಯಮಧುರಂ ರೂಕ್ಷಂ ಶೀತಲಂ ಗುರು ಲೇಖನಮ್| ವಿಬನ್ಧಾಧ್ಮಾನಜನನಂ ಸ್ತಮ್ಭನಂ ವಾತಕೋಪನಮ್||೧೬೩||
तिन्दुकाश्मन्तकासीनफलिनी बिम्बितोदनम्| टङ्काश्वकर्णबकुलगाङ्गेरुधवधन्वनम्| श्वेतपाककपित्थानि सिञ्चती भव्यजाम्बवम्| क्षीरिवृक्षभवं बीजं पौष्करं कफपित्तजित्| कषायमधुरं रूक्षं शीतलं गुरु लेखनम्| विबन्धाध्मानजननं स्तम्भनं वातकोपनम्||१६३||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತಿನ್ದುಕಾದಿ ಪುಷ್ಕರಬೀಜಾನ್ತಂ ಕಫಪಿತ್ತಜಿತ್ವಾದಿಗುಣಯುಕ್ತಮ್| ಸಿಞ್ಚತೀ ಕಾಶ್ಮೀರೇಷು ವೃಕ್ಷಬದರೀ| ಸಾ ಚ ಮಧುರಾ| ಪುಷ್ಕರಬೀಜಸ್ಯಾನಗ್ನಿಪಕ್ವಸ್ಯೋಪಯೋಗೇ ಫಲಗುಣತ್ವಮ್| ಕ್ಷೀರಿವೃಕ್ಷಾ ಯೇ ಶಸ್ತ್ರಾದಿಕ್ಷತಾಃ ಕ್ಷೀರಂ ಸ್ರವನ್ತಿ| ವಿಬನ್ಧಃ ಸ್ರೋತೋಭಿರ್ದೋಷಾದೀನಾಮವಹನಮ್|| ೧೬೩||
Adhikarana ಕಪಿತ್ಥಗುಣಾಃ (೧೬೪) · Śloka ೧೬೪
ಕಪಿತ್ಥಮಾಮಂ ಕಣ್ಠಘ್ನಂ ಕಷಾಯಾಮ್ಲಂ ತ್ರಿದೋಷಕೃತ್| ಪಕ್ವಂ ರುಚ್ಯಂ ಕಷಾಯಾಮ್ಲಂ ಸ್ವಾದು ಹಿಧ್ಮಾವಮಿಪ್ರಣುತ್| ದೋಷಘ್ನಂ ಷಾಡವಾರಿಷ್ಟರಾಗಯುಕ್ತಿಷು ಪೂಜಿತಮ್| ವಿಷಘ್ನಮುಭಯಂ ಗ್ರಾಹಿ ಕಪಿತ್ಥಾನ್ಯೇವಮಾದಿಶೇತ್||೧೬೪||
कपित्थमामं कण्ठघ्नं कषायाम्लं त्रिदोषकृत्| पक्वं रुच्यं कषायाम्लं स्वादु हिध्मावमिप्रणुत्| दोषघ्नं षाडवारिष्टरागयुक्तिषु पूजितम्| विषघ्नमुभयं ग्राहि कपित्थान्येवमादिशेत्||१६४||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಕಪಿತ್ಥಮಾಮಮಪಕ್ವಂ ಸ್ವರನಾಶನಂ, ರಸೇ ಕಷಾಯಾಮ್ಲಂ, ತ್ರಿದೋಷಕರಂ ಚ| ಪಕ್ವಂ ರುಚಿಕರಂ, ರಸೇ ಚ ಕಷಾಯಾಮ್ಲಂ, ಮಧುರಂ ಹಿಧ್ಮಾಚ್ಛರ್ದಿನಾಶನಂ, ತ್ರಿದೋಷಘ್ನಂ, ಷಾಡವಾದಿಯೋಜನಾಸು ಚ ಪೂಜಿತಮ್| ಉಭಯಮಾಮಂ ಪಕ್ವಂ ಚ ವಿಷನಾಶನಂ ಸಂಗ್ರಹಣಂ ಚ| ಏವಂ ಕಪಿತ್ಥಾನ್ಯಾದಿಶೇತ್| ರಸವಿಶೇಷೇಣ ನಾನಾವಿಧಾನಿ ಕಪಿತ್ಥಾನಿ ಸಮ್ಭವನ್ತಿ| ತಾನ್ಯನಯಾ ದಿಶಾ ಕಲ್ಪಯೇದಿತ್ಯರ್ಥಃ| ತೇನ ಕಷಾಯಾಮ್ಲಂ ಸದೈವಾಮಕಪಿತ್ಥಗುಣಂ, ಮಾಧುರ್ಯಾನುವಿದ್ಧಂ ತಥೈವ ಪಕ್ವಗುಣಮಿತಿ|| ೧೬೪||
Adhikarana ಸಿಞ್ಚಿತಿಕಾಫಲಗುಣಾಃ (೧೬೫) · Śloka ೧೬೫
ಬೃಂಹಣಂ ವಾತಪಿತ್ತಘ್ನಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಸಿಞ್ಚಿತಿಕಾಫಲಮ್||೧೬೫||
बृंहणं वातपित्तघ्नं स्निग्धं सिञ्चितिकाफलम्||१६५||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸಿಞ್ಚಿತಿಕಾಫಲಂ ಬೃಂಹಣತ್ವಾದಿಗುಣಯುಕ್ತಮ್|| ೧೬೫||
Adhikarana ಭವ್ಯಜಾಮ್ಬವಕ್ಷೀರಿವೃಕ್ಷಫಲಗುಣಾಃ (೧೬೬) · Śloka ೧೬೬
ಭವ್ಯಂ ವಿಶದಮಮ್ಲಞ್ಚ ಜಾಮ್ಬವಂ ತ್ವತಿವಾತಲಮ್| ವಿಷ್ಟಮ್ಭಕೃದಕಣ್ಠ್ಯಂ ಚ ಸಾಮ್ಲನ್ತು ಕ್ಷೀರಿವೃಕ್ಷಜಮ್||೧೬೬||
भव्यं विशदमम्लञ्च जाम्बवं त्वतिवातलम्| विष्टम्भकृदकण्ठ्यं च साम्लन्तु क्षीरिवृक्षजम्||१६६||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಭವ್ಯಮಮ್ಲಂ ಸವಿಶದಂ ಚ| ಜಾಮ್ಬವಮತಿವಾತಕರಂ, ವಿಷ್ಟಮ್ಭಕರಂ ಸ್ವರಘ್ನಂ ಚ, ಕ್ಷೀರಿವೃಕ್ಷಫಲಂ ಸಾಮ್ಲಮೀಷದಮ್ಲಮ್|| ೧೬೬||
Adhikarana ಅಕ್ಷಕೀಫಲಗುಣಾಃ (೧೬೭) · Śloka ೧೬೭
ಪಿತ್ತಶ್ಲೇಷ್ಮಘ್ನಮಮ್ಲಂ ಚ ವಾತಲಂ ಚಾಕ್ಷಕೀಫಲಮ್||೧೬೭||
पित्तश्लेष्मघ्नमम्लं च वातलं चाक्षकीफलम्||१६७||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅಕ್ಷಕೀಫಲಂ ಪಿತ್ತಶ್ಲೇಷ್ಮನಾಶನಂ ಅಮ್ಲರಸಂ, ವಾತಲಂ ಚ|
Adhikarana ಆಮ್ರಗುಣಾಃಸಹಕಾರರಸಗುಣಾಃ (೧೬೮) · Śloka ೧೬೮
ಬಾಲಂ ಕಷಾಯಕಟ್ವಮ್ಲಂ ರೂಕ್ಷಂ ವಾತಾಸ್ರಪಿತ್ತಕೃತ್| ಸಮ್ಪೂರ್ಣಮಾಮ್ರಮಮ್ಲಂ ತು ರಕ್ತಪಿತ್ತಕಫಪ್ರದಮ್| ಸ್ವಾದು ಸಾಮ್ಲಂ ಗುರು ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಮಾರುತಘ್ನಮಪಿತ್ತಲಮ್| ಹೃದ್ಯಂ ಪರ್ಯಾಗತಂ ಶ್ಲೇಷ್ಮಮಾಂಸಶುಕ್ರಬಲಪ್ರದಮ್| ಸಹಕಾರರಸೋ ಹೃದ್ಯಃ ಸುರಭಿಃ ಸ್ನಿಗ್ಧರೋಚನಃ| ದೀಪನಃ ಪಿತ್ತವಾತಘ್ನಃ ಶುಕ್ರಶೋಣಿತಶುದ್ಧಿಕೃತ್||೧೬೮||
बालं कषायकट्वम्लं रूक्षं वातास्रपित्तकृत्| सम्पूर्णमाम्रमम्लं तु रक्तपित्तकफप्रदम्| स्वादु साम्लं गुरु स्निग्धं मारुतघ्नमपित्तलम्| हृद्यं पर्यागतं श्लेष्ममांसशुक्रबलप्रदम्| सहकाररसो हृद्यः सुरभिः स्निग्धरोचनः| दीपनः पित्तवातघ्नः शुक्रशोणितशुद्धिकृत्||१६८||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಆಮ್ರಂ ಚೂತಂ ಬಾಲಮಸಮ್ಪೂರ್ಣಸ್ವರೂಪಂ ರಸೇ ಕಷಾಯಕಟುಕಾಮ್ಲಂ, ರೂಕ್ಷಂ, ವಾತಾಸ್ರಪಿತ್ತಕರಂ ಚ| ಪರ್ಯಾಗತಮತಿಕ್ರಾನ್ತಪಾಕಂ ಸ್ವಾದು ಸಾಮ್ಲಂ ಮಧುರಾಮ್ಲರಸಂ, ಗುರು, ಸ್ನಿಗ್ಧಂ, ವಾತಂ ನಾಶಯತಿ, ಪಿತ್ತಂ ಚ ನ ಕರೋತಿ, ಹೃದ್ಯಂ, ಶ್ಲೇಷ್ಮಾದಿಕರಂ ಚ| ಸಹಕಾರಾಖ್ಯಾದ್ರಸ ಆಮ್ರಾದೇವ ನಿಷ್ಕಾಸ್ಯತೇ| ಅತೋಽತ್ರೋಚ್ಯತೇ| ಸಹಕಾರರಸೋ ಹೃದ್ಯತ್ವಾದಿಗುಣಯುಕ್ತಃ|| ೧೬೮||
Adhikarana ಲವಲೀಫಲಗುಣಾಃ (೧೬೯) · Śloka ೧೬೯
ಕಷಾಯಂ ರೋಚನಂ ಹೃದ್ಯಂ ವಾತಲಂ ಲವಲೀಫಲಮ್||೧೬೯||
कषायं रोचनं हृद्यं वातलं लवलीफलम्||१६९||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಲವಲೀಫಲಂ ಕಷಾಯರಸಂ ರೋಚನತ್ವಾದಿಗುಣಯುಕ್ತಮ್|| ೧೬೯||
Adhikarana ಬಿಲ್ವಗುಣಾಃ (೧೭೦) · Śloka ೧೭೦
ಗುರ್ವಗ್ನಿಸಾದಕೃದ್ಬಿಲ್ವಂ ದೋಷಲಂ ಪೂತಿಮಾರುತಮ್| ಪಕ್ವಂ ಬಾಲಂ ಪುನಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣಂ ಪಿತ್ತಲಂ ಲಘುದೀಪನಮ್| ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮಘ್ನಮುಷ್ಣಂ ಚ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಗ್ರಾಹ್ಯುಭಯಂ ಪರಮ್||೧೭೦||
गुर्वग्निसादकृद्बिल्वं दोषलं पूतिमारुतम्| पक्वं बालं पुनस्तीक्ष्णं पित्तलं लघुदीपनम्| वातश्लेष्मघ्नमुष्णं च स्निग्धं ग्राह्युभयं परम्||१७०||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಬಿಲ್ವಂ ಗುರು, ಅಗ್ನಿಸಾದಕರಂ, ತ್ರಿದೋಷಕರಂ, ಪೂತಿಮಾರುತಂ ಚ| ಪೂತಿಗುಣಂ ದುರ್ಗನ್ಧಕರಂ ಚ ಮಾರುತಮುದ್ಗಾರಾದೌ ಕರೋತೀತ್ಯೇವಂಗುಣಂ ಪಕ್ವಂ ಬಿಲ್ವಮ್| ಬಾಲಂ ಪುನರಪಕ್ವಂ ತೀಕ್ಷ್ಣತ್ವಾದಿಗುಣಯುಕ್ತಮ್| ಉಭಯಂ ಬಾಲಂ ಪಕ್ವಂ ಚ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಪರಮತ್ಯರ್ಥಂ ಚ ಸಂಗ್ರಹಣಮ್|| ೧೭೦||
Adhikarana ವೃಕ್ಷಾಮ್ಲಕೋಶಾಮ್ರಯೋರ್ಗುಣಾಃ (೧೭೧) · Śloka ೧೭೧
ವೃಕ್ಷಾಮ್ಲಂ ಗ್ರಾಹಿ ರೂಕ್ಷೋಷ್ಣಂ ಲಘು ದೀಪನರೋಚನಮ್| ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮಹರಂ ಕಿಞ್ಚಿದೂನಂ ಕೋಶಾಮ್ಲಜಂ ತತಃ||೧೭೧||
वृक्षाम्लं ग्राहि रूक्षोष्णं लघु दीपनरोचनम्| वातश्लेष्महरं किञ्चिदूनं कोशाम्लजं ततः||१७१||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ವೃಕ್ಷಾಮ್ಲಂ ತಿನ್ತಿಣೀಕಂ ಸಂಗ್ರಹಣತ್ವಾದಿಗುಣಯುಕ್ತಮ್|ಕೋಶಾಮ್ರಜಂ ಫಲಂ ತಥಾವೃಕ್ಷಾಮ್ಲಗುಣೈಃಕಿಞ್ಚಿದೂನಮ್||೧೭೧||
Adhikarana ಕರಞ್ಜಫಲಗುಣಾಃ (೧೭೨) · Śloka ೧೭೨
ಫಲಂ ಕರಞ್ಜಂ ವಿಷ್ಟಮ್ಭಿ ಪಿತ್ತಶ್ಲೇಷ್ಮಾವಿರೋಧಿ ಚ||೧೭೨||
फलं करञ्जं विष्टम्भि पित्तश्लेष्माविरोधि च||१७२||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಕರಞ್ಜಫಲಂ ವಿಷ್ಟಮ್ಭಿ, ಪಿತ್ತಶ್ಲೇಷ್ಮಣಿ ಚ ನ ವಿರುದ್ಧಮ್|| ೧೭೨||
Adhikarana ಶಮೀಫಲಗುಣಾಃ (೧೭೩) · Śloka ೧೭೩
ಗುರೂಷ್ಣಮಧುರಂ ರೂಕ್ಷಂ ಕೇಶಘ್ನಂ ಚ ಶಮೀಫಲಮ್||೧೭೩||
गुरूष्णमधुरं रूक्षं केशघ्नं च शमीफलम्||१७३||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಶಮೀಫಲಂ ಮಧುರಂ, ರೂಕ್ಷಂ, ಕೇಶಘ್ನಂ, ಗುರೂಷ್ಣವೀರ್ಯಂ ಚ|| ೧೭೩||
Adhikarana ಪೀಲುಫಲಗುಣಾಃ (೧೭೪) · Śloka ೧೭೪
ಕಟುಪಾಕರಸಂ ಪೀಲು ತೀಕ್ಷ್ಣೋಷ್ಣಂ ಭೇದಿ ಪಿತ್ತಲಮ್| ಕ್ರಿಮಿ ಗುಲ್ಮೋದರಗರಪ್ಲೀಹಾರ್ಶಃ ಕಫವಾತಜಿತ್| ಸತಿಕ್ತಂ ಸ್ವಾದು ಯತ್ಪೀಲು ನಾತ್ಯುಷ್ಣಂ ತತ್ತ್ರಿದೋಷಜಿತ್||೧೭೪||
कटुपाकरसं पीलु तीक्ष्णोष्णं भेदि पित्तलम्| क्रिमि गुल्मोदरगरप्लीहार्शः कफवातजित्| सतिक्तं स्वादु यत्पीलु नात्युष्णं तत्त्रिदोषजित्||१७४||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಪೀಲುಫಲಂ ಪಾಕೇ ರಸೇ ಚ ಕಟುಕಂ, ತೀಕ್ಷ್ಣತ್ವಾದಿಗುಣಯುಕ್ತಮ್, ಕ್ರಿಮ್ಯಾದೀನ್ನಾಶಯತಿ| ಮಧುರಮೀಷತ್ತಿಕ್ತಂ ಚ ಜಾತ್ಯಾ ಯತ್ ಪೀಲು ತತ್ ನಾತ್ಯುಷ್ಣವೀರ್ಯಂ, ತ್ರಿದೋಷಘ್ನಂ ಚ|| ೧೭೪||
Adhikarana ನೀಪಾದಿಫಲಾನಾಂ ಗುಣಾಃ (೧೭೫) · Śloka ೧೭೫
ನೀಪಂ ಶತಾಕ್ಷಿಕಂ ಪ್ರಾಚೀನಾಗರಂ ತೃಣಶೂಲ್ಯಜಮ್| ಅಸ್ಮಾದಲ್ಪಾನ್ತರಗುಣಮೇಙ್ಗುದಂ ಸವಿಕಙ್ಕತಮ್||೧೭೫||
नीपं शताक्षिकं प्राचीनागरं तृणशूल्यजम्| अस्मादल्पान्तरगुणमेङ्गुदं सविकङ्कतम्||१७५||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ನೀಪಾದಿವಿಕಙ್ಕತಾನ್ತಂ ಫಲಮಸ್ಮಾತ್ ಸತಿಕ್ತಸ್ವಾದುಪೀಲುತೋಽಲ್ಪಾನ್ತರಗುಣಂ ಸ್ತೋಕಗುಣಮಿತ್ಯರ್ಥಃ| ನೀಪೋ ಧೂಲಿಕದಮ್ಬಃ ಪ್ರಾಚೀನಾಗರಕಮಾಮಲಕಸದೃಶಂ ಕೃಷ್ಣಲೋಹಿತಮ್|| ೧೭೫||
Adhikarana ಮಾತುಲುಙ್ಗಗುಣಾಃ (೧೭೬) · Śloka ೧೭೬
ತ್ವಕ್ತಿಕ್ತಕಟುಕಾ ಸ್ನಿಗ್ಧಾ ಮಾತುಲುಙ್ಗಸ್ಯ ವಾತಜಿತ್| ಬೃಂಹಣಂ ಮಧುರಂ ಮಾಂಸಂ ವಾತಪಿತ್ತಹರಂ ಗುರು| ಲಘು ತತ್ಕೇಸರಂ ಕಾಸಶ್ವಾಸಹಿಧ್ಮಾಮದಾತ್ಯಯಾನ್| ಅಸ್ಯಶೋಷಾನಿಲಶ್ಲೇಷ್ಮವಿಬನ್ಧಚ್ಛರ್ದ್ಯರೋಚಕಾನ್| ಗುಲ್ಮೋದರಾರ್ಶಃಶೂಲಾನಿ ಮನ್ದಾಗ್ನಿತ್ವಂ ಚ ನಾಶಯೇತ್||೧೭೬||
त्वक्तिक्तकटुका स्निग्धा मातुलुङ्गस्य वातजित्| बृंहणं मधुरं मांसं वातपित्तहरं गुरु| लघु तत्केसरं कासश्वासहिध्मामदात्ययान्| अस्यशोषानिलश्लेष्मविबन्धच्छर्द्यरोचकान्| गुल्मोदरार्शःशूलानि मन्दाग्नित्वं च नाशयेत्||१७६||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಮಾತುಲ್ತ್ಙ್ಗಫಲಸ್ಯ ತ್ವಕ್ ರಸೇ ತಿಕ್ತಕಟುಕಾ, ಸ್ನಿಗ್ಧಾ ವಾತನಾಶಿನೀ ಚ| ಮಾಂಸಂ ತ್ವಚೋಽನ್ತಃ ಬೃಂಹಣಂ, ಮಧುರಂ, ವಾತಪಿತ್ತಹರಂ ಗುರು ಚ| ತಸ್ಯ ಮಾತುಲುಙ್ಗಸ್ಯ ಕೇಸರಮನ್ತರ್ಮಾಂಸಭವಂ ಲಘು ಕಾಸಾದೀಂಶ್ಚ ನಾಶಯತಿ (ಸು೦ಸೂ೦-೪೬/೧೪೯-೧೫೨)|| ೧೭೬||
Adhikarana ಭಲ್ಲಾತಕಗುಣಾಃ (೧೭೭) · Śloka ೧೭೭
ಭಲ್ಲಾತಕಸ್ಯ ತ್ವಙ್ಮಾಂಸ ಬೃಂಹಣಂ ಸ್ವಾದು ಶೀತಲಮ್| ತದಸ್ಥ್ಯಗ್ನಿಸಮಂ ಮೇಧ್ಯಂ ಕಫವಾತಹರಂ ಪರಮ್||೧೭೭||
भल्लातकस्य त्वङ्मांस बृंहणं स्वादु शीतलम्| तदस्थ्यग्निसमं मेध्यं कफवातहरं परम्||१७७||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಭಲ್ಲಾತಕಸ್ಯ ತ್ವಕ್, ಮಾಂಸಂ ಚ ಬೃಂಹಣತ್ವಾದಿಗುಣಯುಕ್ತಮ್| ತಸ್ಯ ಚಾಸ್ಥಿ ತೈಕ್ಷ್ಣ್ಯೇನಾಗ್ನಿಸಮಂ, ಮೇಧಾಯೈ ಹಿತಮತ್ಯರ್ಥಂ ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮಹರಮ್|| ೧೭೭||
Adhikarana ಪಾರಾವತಾರುಕಯೋರ್ಗುಣಾಃ (೧೭೮) · Śloka ೧೭೮
ಸ್ವಾದ್ವಮ್ಲಂ ಶೀತಮುಷ್ಣಞ್ಚ ದ್ವಿಧಾ ಪಾರಾವತಂ ಗುರು| ರುಚ್ಯಮತ್ಯಗ್ನಿಶಮನಂ ರುಚ್ಯಂ ಮಧುರಮಾರುಕಮ್| ಪಕ್ವಮಾಶು ಜರಾಂ ಯಾತಿ ನಾತ್ಯುಷ್ಣಂ ಗುರು ದೋಷಲಮ್||೧೭೮||
स्वाद्वम्लं शीतमुष्णञ्च द्विधा पारावतं गुरु| रुच्यमत्यग्निशमनं रुच्यं मधुरमारुकम्| पक्वमाशु जरां याति नात्युष्णं गुरु दोषलम्||१७८||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಪಾರಾವತಂ ದ್ವಿಧಾ ದ್ವಿಪ್ರಕಾರಂ ಮಧುರಮಮ್ಲಂ ಚ| ಯಥಾಸಂಖ್ಯೇನ ಮಧುರಂ ಶೀತವೀರ್ಯಮಮ್ಲಮುಷ್ಣವೀರ್ಯಮ್| ಉಭಯಮಪಿ ಗುರು, ರುಚಿಕರಮತ್ಯಗ್ನಿಶಮನಞ್ಚ ಮಧುರಮಾರುಕಂ ರುಚಿಕರಮ್| ಪಕ್ವಂ ಚ ಸತ್ ಸುಜರಂ, ಕಿಞ್ಚಿದುಷ್ಣವೀರ್ಯಂ, ಕಿಞ್ಚಿದ್ ಗುರು ಕಿಞ್ಚಿದ್ದೋಷಲಂ ಚ| ದೋಷಲಮಪಥ್ಯಮ್| ಆರುಕಂ ವೀರಸೇನಞ್ಚ ವೀರಾ ಚೀನಾರುಕಂ ತಥಾ| ವಿದ್ಯಾಜ್ಜಾತಿವಿಶೇಷೇಣ ತಚ್ಚತುರ್ವಿಧಮಾರುಕಮ್|| ೧೭೮||
Adhikarana ಆರ್ದ್ರದ್ರಾಕ್ಷಾದಿಗುಣಾಃ (೧೭೯) · Śloka ೧೭೯
ದ್ರಾಕ್ಷಾಪರೂಷಕಂ ಚಾರ್ದ್ರಮಮ್ಲಂ ಪಿತ್ತಕಫಪ್ರದಮ್| ಗುರೂಷ್ಣವೀರ್ಯಂ ವಾತಘ್ನಂ ಸರಂ ಸಕರಮರ್ದಕಮ್||೧೭೯||
द्राक्षापरूषकं चार्द्रमम्लं पित्तकफप्रदम्| गुरूष्णवीर्यं वातघ्नं सरं सकरमर्दकम्||१७९||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ದ್ರಾಕ್ಷಾಪರೂಷಕಂ ಚಾರ್ದ್ರಪರೂಷಕಂ ಕರಮರ್ದಕಂ ಚಾಮ್ಲಂ ಸತ್ ಪಿತ್ತಶ್ಲೇಷ್ಮಕರಂ ಗುರುತ್ವಾದಿಗುಣಯುಕ್ತಂ ಚ| ಕರಮರ್ದಕಂ ಸುಷೇಣಮ್|| ೧೭೯||
Adhikarana ಕೋಲಾದಿಗುಣಾಃ (೧೮೦) · Śloka ೧೮೦
ತಥಾಮ್ಲಂ ಕೋಲಕರ್ಕನ್ಧುಲಿಕುಚಾಮ್ರಾತಕಾರುಕಮ್| ಐರಾವತಂ ದನ್ತಶಠಂ ಸತ್ರುದಂ ಮೃಗತಿಣ್ಡಕಮ್| ನಾತಿಪಿತ್ತಕರಂ ಪಕ್ವಂ ಶುಷ್ಕಂ ಚ ಕರಮರ್ದಕಮ್||೧೮೦||
तथाम्लं कोलकर्कन्धुलिकुचाम्रातकारुकम्| ऐरावतं दन्तशठं सत्रुदं मृगतिण्डकम्| नातिपित्तकरं पक्वं शुष्कं च करमर्दकम्||१८०||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಕೋಲಾದಿಕಂ ಮೃಗತಿಣ್ಡಾನ್ತಮಮ್ಲಂ ಸತ್ತಥೇತ್ಯಮ್ಲಕ್ಷಾದಿವದಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಐರಾವತಂ ನಾಗರಙ್ಗಂ, ದನ್ತಶಠಂ ಜಮ್ಬೀರಮ್, ಕರ್ಕನ್ಧುರ್ಹ್ರಸ್ವಬದರೀ| ಕರಮರ್ದಕಂ ಪಕ್ವಂ ಶುಷ್ಕಂ ಚ ನಾತ್ಯರ್ಥಂ ಪಿತ್ತಕರಮ್| ಶುಷ್ಕಸ್ಯ ಕರಮರ್ದಸ್ಯ ಗುಣಮಾಹ ಶುಷ್ಕಮಿತಿ| ಚಕಾರೇಣ ನಾತಿಪಿತ್ತಕರಮಿತ್ಯಾಕೃಷ್ಯತೇ|| ೧೮೦||
Adhikarana ಅಮ್ಲಿಕಾಙ್ಕೋಲಯೋರ್ಗುಣಾಃ (೧೮೧) · Śloka ೧೮೧
ದೀಪನಂ ಭೇದನಂ ಶುಷ್ಕಮಮ್ಲಿಕಾಙ್ಕೋಲಯೋಃ ಫಲಮ್| ತೃಷ್ಣಾಶ್ರಮಕ್ಲಮಚ್ಛೇದಿ ಲಘ್ವಿಷ್ಟಂ ಕಫವಾತಯೋಃ||೧೮೧||
दीपनं भेदनं शुष्कमम्लिकाङ्कोलयोः फलम्| तृष्णाश्रमक्लमच्छेदि लघ्विष्टं कफवातयोः||१८१||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅಮ್ಲಿಕಾಫಲಮಙ್ಕೋಲಫಲಂ ಚ ಶುಷ್ಕಂ ಸದ್ದೀಪನಂ, ಭೇದನಂ, ತೃಷ್ಣಾದಿನಾಶನಂ, ಕಫವಾತಯೋಶ್ಚ ಪಥ್ಯಮ್|| ೧೮೧||
Adhikarana ಲಿಕುಚಗುಣಾಃ (೧೮೨) · Śloka ೧೮೨
ಫಲಾನಾಮವರಂ ತತ್ರ ಲಿಕುಚಂ ಸರ್ವದೋಷಕೃತ್||೧೮೨||
फलानामवरं तत्र लिकुचं सर्वदोषकृत्||१८२||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸರ್ವೇಷಾಂ ಚ ಫಲಾನಾಮವರಮಪ್ರಧಾನಂ ಲಿಕುಚಂ ತ್ರಿದೋಷಕರಞ್ಚ|| ೧೮೨||
Adhikarana ಸಾಪವಾದಃ ತ್ಯಾಜ್ಯಧಾನ್ಯಶಾಕಫಲನಿರ್ದೇಶಃ (೧೮೩) · Śloka ೧೮೩
ಹಿಮಾನಿಲೋಷ್ಣದುರ್ವಾತವ್ಯಲಲಾಲಾದಿದೂಷಿತಮ್| ಜನ್ತುಜುಷ್ಟಂ ಜಲೇ ಮಗ್ನಮಭೂಮಿಜಮನಾರ್ತವಮ್| ಅನ್ಯಧಾನ್ಯಯುತಂ ಹೀನವೀರ್ಯಂ ಜೀರ್ಣತಯಾಽತಿ ಚ| ಧಾನ್ಯಂ ತ್ಯಜೇತ್ತಥಾ ಶಾಕಂ ರೂಕ್ಷಸಿದ್ಧಮಕೋಮಲಮ್| ಅಸಞ್ಜಾತರಸಂ ತದ್ವಚ್ಛುಷ್ಕಂ ಚಾನ್ಯತ್ರ ಮೂಲಕಾತ್| ಪ್ರಾಯೇಣ ಫಲಮಪ್ಯೇವಂ ತಥಾಮಂ ಬಿಲ್ವವರ್ಜಿತಮ್||೧೮೩||
हिमानिलोष्णदुर्वातव्यललालादिदूषितम्| जन्तुजुष्टं जले मग्नमभूमिजमनार्तवम्| अन्यधान्ययुतं हीनवीर्यं जीर्णतयाऽति च| धान्यं त्यजेत्तथा शाकं रूक्षसिद्धमकोमलम्| असञ्जातरसं तद्वच्छुष्कं चान्यत्र मूलकात्| प्रायेण फलमप्येवं तथामं बिल्ववर्जितम्||१८३||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಇತ್ಯನ್ನಸ್ವರೂಪವಿಜ್ಞಾನನಿಷ್ಪತ್ತೌ ಧಾನ್ಯಾದಿಕಮನ್ನಂ ಸಮಾಹೃತ್ಯ ಹಿಮಾನಿಲೇತ್ಯಾದಿನೋಚ್ಯತೇ| ಏವಂವಿಧಂ ಧಾನ್ಯಂ ತ್ಯಜೇತ್| ಹಿಮಾದಿದೂಷಿತಮನಿಲೇನಾತಿವೃದ್ಧೇನ ಕೇದಾರಸ್ಥಂ ದೂಷಿಮುಷ್ಣೇನ ಚಾತಪಾದಿನಾ ದುರ್ವಾತೇನ ಚ ಪುರೋವಾತಾದಿನಾ| ತಥಾ ವ್ಯಾಲಾನಾಂ ಸರ್ಪಾದೀನಾಂ ಲಾಲಯಾ ದೂಷಿತಮ್| ಆದಿಗ್ರಹಣೇನ ಶವಕೋಥಾದೀನಾಂ ಗ್ರಹಣಮ್| ತಥಾ ಜನ್ತುಭಿಃ ಕ್ರಿಮ್ಯಾದಿಭಿರ್ಜುಷ್ಟಂ ಸೇವಿತಮ್| ಜಲೇ ಮಗ್ನಮಾಶಿಖಮ್| ಅಭೂಮೌ ವಿಪರೀತಭೂಮೌ ಜಾತಮಭೂಮಿಜಮ್| ಯಾ ಯಸ್ಯ ಧಾನ್ಯಸ್ಯೋಚಿತಾ ಭೂಮಿಸ್ತತೋಽನ್ಯಾ ವಿಪರೀತಾ| ತಥಾ ಅನಾರ್ತವಮಪ್ರಾಪ್ತಸಮಯಮ್| ಯಸ್ಮಿನ್ನೃತೌ ಯಸ್ಯ ಧಾನ್ಯಸ್ಯೋತ್ಪತ್ತಿಃ ಪ್ರಸಿದ್ಧಾ ತತೋಽನ್ಯಸ್ಮಿನ್ನುತ್ಪಾದಿತಮಿತ್ಯರ್ಥಃ| ತಲ್ಲಕ್ಷಣಂ ಚ ರಸಾದೀನಾಮಪರಿಪೂರ್ಣತ್ವೇನ ವಿಜ್ಞೇಯಮ್| ಅನ್ಯೇನ ಚ ವಿಜಾತೀಯೇನ ಧಾನ್ಯೇನ ಸಂಯುಕ್ತಂ ಕೇದಾರೇ ಜಾತಮ್| ಅತಿಜೀರ್ಣತಯಾ ಅತಿಪುರಾಣತ್ವೇನ ಚ ಹೀನವೀರ್ಯಂ ನಷ್ಟಶಕ್ತಿ| ಏವಂವಿಧಂ ಧಾನ್ಯಂ ತ್ಯಜೇತ್| ತಥಾ ಶಾಕಮಪಿ ತ್ಯಜೇತ್| ಕೀದೃಶಂ ರೂಕ್ಷಸಿದ್ಧಂ ರೂಕ್ಷಮೇವ ಸಿದ್ಧಂ ರೂಕ್ಷಸಿದ್ಧಂ ನಿಃಸ್ನೇಹಸಿದ್ಧಮಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಅಥವಾ ರೂಕ್ಷೇಣ ಕಾಞ್ಚಿಕಾದಿನಾ ಸಿದ್ಧಂ ರೂಕ್ಷಸಿದ್ಧಮ್| ಅಕೋಮಲಮ್ ಕಠಿನಮ್| ಸ್ವಭಾವತಃ ಸಂಸ್ಕಾರತೋ ವಾ| ಅಸಞ್ಜಾತಸಮಪರಿಪೂರ್ಣಸ್ವರೂಪಮಿತ್ಯರ್ಥಃ| ತಥಾ ಸರ್ವಂ ಶಾಕಂ ಶುಷ್ಕಂ ತ್ಯಜೇತ್| ಮೂಲಕಂ ವರ್ಜಯಿತ್ವಾ| ಪ್ರಾಯೇಣ ಬಾಹುಲ್ಯೇನ ಫಲಮಪ್ಯೇವಂವಿಧಂ ತ್ಯಜೇತ್| ದ್ರಾಕ್ಷಾದೇಶ್ಚ ಶುಷ್ಕಸ್ಯಾಪಿ ಪ್ರಯೋಗೋ ದೃಶ್ಯತ ಇತಿ ಜ್ಞಾಪನಾರ್ಥಂ ಪ್ರಾಯೋಗ್ರಹಣಮ್| ತಥಾ ಫಲಂ ಸರ್ವಮಾಮಮಪ್ರಾಪ್ತಪಾಕಂ ತ್ಯಜೇತ್| ಬಿಲ್ವಂ ತು ವರ್ಜಯಿತ್ವಾ| ತಸ್ಯಾಮಸ್ಯಾಪಿ ಪ್ರಯೋಗಃ| ಅತ್ರ ಯಥಾಯೋಗಂ ಪೂರ್ವವದ್ಯೋಜ್ಯಮ್| ಅತ್ರಾಪಿ ಫಲಾನಾಮಪ್ರಸಿದ್ಧಾನಾಂ ಚ ಯೇಷಾಂ ನಾಮಾನಿ ನೋಕ್ತಾನಿ ತಾನಿ ನಾನಾದೇಶಕುಲೇಭ್ಯೋಽಪಭ್ರಂಶಸಂಸ್ಕಾರಾದಿನಾಧಿಗನ್ತವ್ಯಾನಿ| ಇತಿ ಫಲವರ್ಗಃ|| ೧೮೩||
Adhikarana (೭) ಮಾತ್ರಾದಿವರ್ಗಃ ಪ್ರಕರಣೋಪಸಂಹಾರಃ (೧೮೪) · Śloka ೧೮೪
ಶಕಶಿಮ್ಬಿಲಪಕ್ವಾನ್ನಮಾಂಸಶಾಕಫಲಾಶ್ರಯೈಃ| ವರ್ಗೈರನ್ನೈಕದೇಶೋಽಯಂ ಭೂಯಿಷ್ಠಮುಪಯೋಗವಾನ್| ನಿರ್ದಿಷ್ಟೋ ರಸವೀರ್ಯಾದ್ಯೈರ್ಯಥಾಸ್ವಂ ಕರ್ಮಸಾಧನೇ||೧೮೪||
शकशिम्बिलपक्वान्नमांसशाकफलाश्रयैः| वर्गैरन्नैकदेशोऽयं भूयिष्ठमुपयोगवान्| निर्दिष्टो रसवीर्याद्यैर्यथास्वं कर्मसाधने||१८४||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಶೂಕಾಧಾನ್ಯಾದಿನಾಮಾಶ್ರಯೈಃ ಷಡ್ಭಿರ್ವರ್ಗೈರಯಮನ್ನಸ್ಯಾಹಾರಸ್ಯೈಕದೇಶಃ ಸ್ತೋಕಮಾತ್ರಂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಇತಿ ಸನ್ಧೇಯಃ| ಕಿಮ್ಭೂತೋಽನ್ನೈಕದೇಶಃ? ಭೂಯಿಷ್ಠಂ ಪ್ರಾಚುರ್ಯೇಣೋಪಯೋಗೋ ಯಸ್ಯಾಸ್ತಿ| ಕಥಂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಃ? ರಸವೀರ್ಯವಿಪಾಕಪ್ರಭಾವಸಂಸ್ಕಾರಾದಿಭಿಃ| ಯಥಾಸ್ವಂ ಕರ್ಮಸಾಧನೇ ಯಥಾತ್ಮೀಯಕಾರ್ಯಕರ್ತೃತ್ವೇ|| ೧೮೪||
Adhikarana ಮಾತ್ರಾದಿವಶಾತ್ ಹಿತಾಹಿತಸ್ಯಾಭಿಮತವಸ್ತುನಃ ನಿರವಶೇಷೇಣ ಗುಣಕಥನಂ ದುಶ್ಶಕಮ್ (೧೮೫) · Śloka ೧೮೫
ನ ಶಕ್ಯಂ ವಿಸ್ತರೇಣಾಪಿ ವಕ್ತುಂ ಸರ್ವಂ ತು ಸರ್ವಥಾ| ಹಿತಾಹಿತತ್ವೇಽಪ್ಯೇಕಾನ್ತನಿಯಮೋಽಸ್ಮಾದನಿಶ್ಚಿತಃ| ಮಾತ್ರಾಯೋಗಕ್ರಿಯಾದೇಶಕಾಲಾವಸ್ಥಾದಿಭೇದತಃ| ತತಸ್ತತೋ ಯತೋ ದೃಷ್ಟಾಸ್ತೇ ತೇ ಭಾವಾಸ್ತಥಾ ತಥಾ||೧೮೫||
न शक्यं विस्तरेणापि वक्तुं सर्वं तु सर्वथा| हिताहितत्वेऽप्येकान्तनियमोऽस्मादनिश्चितः| मात्रायोगक्रियादेशकालावस्थादिभेदतः| ततस्ततो यतो दृष्टास्ते ते भावास्तथा तथा||१८५||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಏಕದೇಶಃ ಕಿಮರ್ಥಮುಕ್ತ ಇತ್ಯತ ಆಹ- ನ ಶಕ್ಯಮಿತ್ಯಾದಿ| ಸರ್ವಂ ವಸ್ತುಜಾತಂ ಸರ್ವಥಾ ಸರ್ವೇಣ ಪ್ರಕಾರೇಣಾಪಿ ವಕ್ತುಂ ನ ಶಕ್ಯಮ್| ಮಹತಾಽಪಿ ಗ್ರನ್ಥಸಮ್ಭಾರೇಣ ನ ಶಕ್ಯಂ, ಕಿಮುತ ಸಂಗ್ರಹೇಣೇತ್ಯಪಿಶಬ್ದಾರ್ಥಃ| ಸರ್ವಭಾವಾನಾಂ ಚ ಶರೀರ ಇದಂ ಹಿತಮಿದಮಹಿತಮಿತಿ ನಿಯಮೋಽನಿಶ್ಚಿತಃ| ಕಸ್ಮಾದನಿಶ್ಚಿತಃ? ಯತೋ ಯಸ್ಮಾತ್ತೇ ನಾನಾವಿಧಾ ಭಾವಾಸ್ತತೋ ಮಾತ್ರಾಸಂಯೋಗಕ್ರಿಯಾದೇಶಕಾಲಸ್ವಭಾವವಿಷಯಾವಸ್ಥಾಕ್ರಮಾದೀನಾಂ ಭೇದಾಸ್ತಥಾ ತಥಾ ತೇನ ತೇನ ಪ್ರಕಾರೇಣ ನಾನಾವಿಧೈರ್ವಿಶೇಷೈರ್ದೃಷ್ಟಾಃ| ಅತೋಽನಿಶ್ಚಿತಃ| ತೇನೈತದುಕ್ತಂ ಭವತಿ- ಪಥ್ಯಮಪಿ ಮಾತ್ರಾದಿವಿಶೇಷಾದಪಥ್ಯತಾಂ ಯಾತಿ ಅಪಥ್ಯಞ್ಚ ಪಥ್ಯತಾಮಿತಿ||೧೮೫||
Adhikarana ಮಾತ್ರಾವಿಶೇಷೋದಾಹರಣಾನಿ (೧೮೬) · Śloka ೧೮೬
ಮಾತ್ರಯಾ ಸೇವಿತಂ ಮದ್ಯಂ ಹನ್ತಿ ರೋಗಾಂಸ್ತದುದ್ಭವಾನ್| ನಿಷೇವ್ಯಮಾಣಂ ತಿಲಶೋ ವಿಷಮಪ್ಯಮೃತಾಯತೇ| ಹೀನಾತಿಮಾತ್ರಮಶನಂ ಮರುನ್ನಿಚಯಕೋಪನಮ್| ಭಜೇತೇ ವಿಷರುಪತ್ವಂ ತುಲ್ಯಾಂಶೇ ಮಧುಸರ್ಪಿಷೀ||೧೮೬||
मात्रया सेवितं मद्यं हन्ति रोगांस्तदुद्भवान्| निषेव्यमाणं तिलशो विषमप्यमृतायते| हीनातिमात्रमशनं मरुन्निचयकोपनम्| भजेते विषरुपत्वं तुल्यांशे मधुसर्पिषी||१८६||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಮಾತ್ರಯಾ ಸೇವಿತಮಿತ್ಯಾದಿನಾ ಚೈತದೇವ ಸವಿಸ್ತರಮುಚ್ಯತೇ-ಮದ್ಯೋದ್ಭವಾನ್ ರೋಗಾಂಸ್ತದೇವ ಮದ್ಯಂ ವಿಶಿಷ್ಟಯಾ ಮಾತ್ರಯಾ ಪೀತಂ ನಾಶಯತಿ| ತಥಾ ಚ ವಕ್ಷ್ಯತಿ- `ಹೀನಮಿಥ್ಯಾತಿಪೀತೇನ'(ಚ೦-೮) ಇತ್ಯಾದಿ| ಇತಿ ಮಾತ್ರಾಕೃತೋ ವಿಶೇಷಃ| ವಿಷಂ ಮಾರಣಾತ್ಮಕಮಪಿ ತಿಲಮಾತ್ರಾಭ್ಯಾಸೇನ ಸೇವಿತಮಮೃತತ್ವಂ ಯಾತೀತಿ ಮಾತ್ರಾಕೃತೋ ವಿಶೇಷಃ| ಹೀನಮಾತ್ರಂ ಸ್ವಲ್ಪಂ ಭೋಜನಂ ಮರುತೋ ವಾಯೋಃ ಕೋಪನಮ್| ಅತಿಮಾತ್ರಂ ನಿಚಯಸ್ಯ ಸನ್ನಿಪಾತಸ್ಯ ಕೋಪನಮ್| ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯಕರಸ್ಯಾಪ್ಯಾಹಾರಸ್ಯ ಮಾತ್ರಯಾ ವಿಶೇಷಃ| ಮಧುಸರ್ಪಿಷೀ ಸ್ವರೂಪೇಣಾವಿರುದ್ಧೇ ಸಮಮಾತ್ರೇ ವಿಷರೂಪತ್ವಂ ಭಜೇತೇ ಇತಿ ಮಾತ್ರಾಕೃತೋ ವಿಶೇಷಃ|| ೧೮೬||
Adhikarana ಸಂಯೋಗವಿಶೇಷೋದಾಹರಣಮ್ (೧೮೭) · Śloka ೧೮೭
ಕ್ಷಾರೋಽಮ್ಲರಸಸಂಯೋಗೋ ಮಧುರೀಭವತಿ ಕ್ಷಣಾತ್| ಉತ್ತುಣ್ಡಕಸ್ಯಾಸ್ತಿನ್ದುಕೇನ ತಿಕ್ತತಾ ಮಧುರಾಯತೇ| ಹಿಙ್ಗುರ್ಗೈರಿಕಸಿನ್ಧೂತ್ಥಂ ಗನ್ಧವರ್ಣರಸಾಧಿಕಮ್| ಪೂಗತಾಮ್ಬೂಲಶಙ್ಖೇಭ್ಯೋ ಗನ್ಧವರ್ಣರಸೋದ್ಭವಃ| ಕೋದ್ರವೋ ಹನ್ತ್ಯಸೃಕ್ಪಿತ್ತಂ ಕರೋತ್ಯೇವ ವಿದಾಹಿಭಿಃ| ಕುಷ್ಠಂ ತತ್ಕಾರ್ಯಪಿ ತಿಲೋ ಹನ್ತಿ ಭಲ್ಲಾತಕೈಃ ಸಹ| ಗುಡಃ ಕರ್ತಾಗ್ನಿಸಾದಸ್ಯ ಸ ಹಿನಸ್ತ್ಯಭಯಾದಿಭಿಃ| ತೃಷ್ಯತ್ಯಗ್ನೇಃ ಸಮದನಂ ಸರ್ಪಿರಪ್ಯುಪದಿಶ್ಯತೇ| ಜೀವನೀಯಮಪಿ ಕ್ಷೀರಂ ವಿಷಲೇಶೇನ ಮೃತ್ಯವೇ| ತುಲ್ಯೇ ಅಪಿ ಹತೋಽನ್ಯೋನ್ಯಂ ವಿಷೇ ಸ್ಥಾವರಜಙ್ಗಮೇ| ಸಕ್ತವೋ ವಾತಲಾ ರೂಕ್ಷಾಃ ಪೀತಾಸ್ತೇ ತರ್ಪಯನ್ತಿ ತು||೧೮೭||
क्षारोऽम्लरससंयोगो मधुरीभवति क्षणात्| उत्तुण्डकस्यास्तिन्दुकेन तिक्तता मधुरायते| हिङ्गुर्गैरिकसिन्धूत्थं गन्धवर्णरसाधिकम्| पूगताम्बूलशङ्खेभ्यो गन्धवर्णरसोद्भवः| कोद्रवो हन्त्यसृक्पित्तं करोत्येव विदाहिभिः| कुष्ठं तत्कार्यपि तिलो हन्ति भल्लातकैः सह| गुडः कर्ताग्निसादस्य स हिनस्त्यभयादिभिः| तृष्यत्यग्नेः समदनं सर्पिरप्युपदिश्यते| जीवनीयमपि क्षीरं विषलेशेन मृत्यवे| तुल्ये अपि हतोऽन्योन्यं विषे स्थावरजङ्गमे| सक्तवो वातला रूक्षाः पीतास्ते तर्पयन्ति तु||१८७||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಕ್ಷಾರೋಽಮ್ಲಸಂಯೋಗೇನ ಮಧುರತ್ವಂ ಯಾತೀತಿ ಸಂಯೋಗವಿಶೇಷಃ| ತಿನ್ದುಕೇನ ಸಂಯುಕ್ತಾಯಾ ಉತ್ತುಣ್ಡಕ್ಯಾಸ್ತಿಕ್ತತ್ವಂ ಮಧುರತ್ವಮಿವ ಯಾತೀತಿ ಸಂಯೋಗವಿಶೇಷಃ| ಹಿಙ್ಗುಗೈರಿಕಸಿಂಧೂತ್ಥಂ ಚ ಮಿಶ್ರೀಭೂತಂ ಗನ್ಧೇನ, ವರ್ಣೇನ, ರಸೇನ ಚಾಧಿಕಂ ಭವತಿ| ಹಿಙ್ಗುಸಂಯೋಗೇ ರಸವರ್ಣವಿಶೇಷೇಣಾವಿಜ್ಞಾತಮಪಿ ಗನ್ಧೇನ ಗೈರಿಕಸೈನ್ಧವೇ ಅಭಿಭವತಿ| ಗೈರಿಕಮಪಿ ವರ್ಣೇನ ಹಿಙ್ಗುಸೈನ್ಧವೇ| ಸೈನ್ಧವಮಪಿ ರಸೇನ ಹಿಙ್ಗುಗೈರಿಕೇ ಇತಿ ಸಂಯೋಗವಿಶೇಷಃ| ಪೂಗಫಲತಾಮ್ಬೂಲಕಿಸಲಯಶಙ್ಖಸಂಯೋಗೇ ಪ್ರತ್ಯೇಕಾಸಮ್ಭವವಿಲಕ್ಷಣವರ್ಣಾದ್ಯುದ್ಭವ ಇತಿ ಸಂಯೋಗವಿಶೇಷಃ| ಕೋದ್ರವೋ ರಕ್ತಪಿತ್ತಘ್ನೋ ವಿದಾಹಿಭಿಃ ಸಂಯುಕ್ತೋ ಯೋಗವಾಹಿತ್ವಾದ್ರಕ್ತಪಿತ್ತಂ ಕರೋತೀತಿ ಸಂಯೋಗವಿಶೇಷಃ| ಲೀನದೋಷೋತ್ಕ್ಲೇಶೇನ ಕುಷ್ಠಕಾರ್ಯಪಿ ತಿಲಃ ಭಲ್ಲಾತಕೈಃ ಸಂಯುಕ್ತೋ ಲೀನದೋಷೋತ್ಕ್ಲೇಶನಾತ್ ಕುಷ್ಠಂ ಹನ್ತೀತಿ ಸಂಯೋಗವಿಶೇಷಃ| ಅಗ್ನಿಸಾದಕರೋಽಪಿ ಗುಡಃ ಹರೀತಕೀಶುಣ್ಠೀಪ್ರಭೃತಿಭಿಃ ಸಂಯುಕ್ತಸ್ತಂ ನ ಕರೋತೀತಿ ಸಂಯೋಗವಿಶೇಷಃ| ತೃಷಿ ತೃಷ್ಣಾಯಾಮತ್ಯಗ್ನೇಃ ದೀಪನಮಪಿ ಘೃತಂ ಸಮಧೂಚ್ಛಿಷ್ಟಂ ಪಥ್ಯಮಿತಿ ಸಂಯೋಗವಿಶೇಷಃ| ದೀಪನಸ್ಯೋಪಶೋಷಕತ್ವಾತ್ತೃಷ್ಯಪಥ್ಯತ್ವಮ್| ಕ್ಷೀರಂ ಜೀವನೀಯಂ ಪ್ರಾಣಧಾರಕಮಪಿ ವಿಷಲೇಶೇ ದೇಹಸ್ಥಿತೇಽಪಿ ತಂ ಮಾರಯತಿ| ವಿಷಲೇಶೋ ವಿಷಭುಕ್ತಸ್ಯ ಶೋಧನಾದಿನಾವಶೇಷಃ| ಸ್ಥಾವರಜಙ್ಗಮೇ ವಿಷೇ ತುಲ್ಯೇ ಸದೃಶೇ ಅಪಿ ಮಾರಣಾತ್ಮಕತ್ವೇನ ಶರೀರಸ್ಥಿತೇ ಅಪಿ ಪರಸ್ಪರಂ ನಾಶಕಾರಣೇ| ಸ್ಥಾವರಂ ವಿಷಂ ಜಙ್ಗಮೇನ ದಂಷ್ಟ್ರಾದಿಸಮ್ಭವೇನ ವಿಷೇಣ ಸಂಯೋಗೇ ನಶ್ಯತಿ, ಜಙ್ಗಮಂ ಸ್ಥಾವರವಿಷೇಣೇತಿ ಸಂಯೋಗವಿಶೇಷಃ| ಸಕ್ತವೋ ರೂಕ್ಷಾ ವಾತಲಾಶ್ಚ ಸನ್ತೋ ಜಲಮಿಶ್ರಿತಾಃ ಪೀತಾಸ್ತರ್ಪಣಾ ಇತಿ ಸಂಯೋಗವಿಶೇಷಃ|| ೧೮೭||
Adhikarana ಸ್ವಭಾವವಿಶೇಷೋದಾಹರಣಮ್ (೧೮೮) · Śloka ೧೮೮
ವಿನಾಪಿ ಚೋಪಯೋಗೇನ ಮಣಿಮನ್ತ್ರಾದಿಕಾರ್ಯಕೃತ್||೧೮೮||
विनापि चोपयोगेन मणिमन्त्रादिकार्यकृत्||१८८||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಮಣಿಮನ್ತ್ರಾದಿಕಂ ಗುಡೂಚ್ಯಾದಿವದನುಪಯುಕ್ತಮಪಿ ಜ್ವರಾದೀಞ್ಛಮಯತೀತಿ ಸ್ವಭಾವವಿಶೇಷಃ|| ೧೮೮||
Adhikarana ಸಂಸ್ಕಾರವಿಶೇಷೋದಾಹರಣಮ್ (೧೮೯) · Śloka ೧೮೯
ಆರ್ದ್ರಕಾಜ್ಜಾಯತೇ ಶುಣ್ಠೀ ಸಂಸ್ಕಾರೇಣ ಲಘೀಯಸೀ| ಲಘುಭ್ಯೋಽಪಿ ಹಿ ಸಕ್ತುಭ್ಯೋ ಗುರವಃ ಸಿದ್ಧಪಿಣ್ಡಿಕಾಃ||೧೮೯||
आर्द्रकाज्जायते शुण्ठी संस्कारेण लघीयसी| लघुभ्योऽपि हि सक्तुभ्यो गुरवः सिद्धपिण्डिकाः||१८९||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಆರ್ದ್ರಕಾಚ್ಛುಣ್ಠ್ಯಾ ಸಮ್ಭವಃ| ತಸ್ಯಾಸ್ತು ಲಘುತ್ವಂ ಸಂಸ್ಕಾರವಿಶೇಷಃ| ಸ್ವಭಾವಲಘುಭಿಃ ಸಕ್ತುಭಿಃ, ಕೃತಾಃ ಸಿದ್ಧಪಿಣ್ಡಿಕಾ ಗುರವ ಇತಿ ಸಂಸ್ಕಾರವಿಶೇಷಃ|| ೧೮೯||
Adhikarana ಕ್ರಿಯಾಸ್ವಭಾವವಿಶೇಷೋದಾಹರಣಮ್ (೧೯೦) · Śloka ೧೯೦
ಭೃಷ್ಟಃ ಕ್ಷುಣ್ಣೋಽಪಿ ಪೃಥುಕೋ ರಕ್ತಶಾಲೇರ್ಲಘೋರ್ಗುರುಃ||೧೯೦||
भृष्टः क्षुण्णोऽपि पृथुको रक्तशालेर्लघोर्गुरुः||१९०||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸ್ವಭಾವಲಘುನೋಽಪಿ ರಕ್ತಶಾಲೇಃ ಸಮ್ಭೂತೋ ಭೃಷ್ಟಃ ಮುಸಲಚ್ಛಿನ್ನಶ್ಚ ಪೃಥುಕಃ ಗುರುತ್ವಂ ಯಾತೀತಿ ಕ್ರಿಯಾಸ್ವಭಾವಕೃತೋ ವಿಶೇಷಃ|| ೧೯೦||
Adhikarana ಕ್ರಿಯಾವಿಶೇಷೋದಾಹರಣಮ್ (೧೯೧) · Śloka ೧೯೧
ಶಾಲಿಃ ಪಿಷ್ಟೋ ಗರೀಯಸ್ತ್ವಂ ಗೋಧೂಮಾದಪಿ ಗಚ್ಛತಿ||೧೯೧||
शालिः पिष्टो गरीयस्त्वं गोधूमादपि गच्छति||१९१||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಲಘುಃ ಶಾಲಿರಪಿ ಪಿಷ್ಟೋಽಪಿಷ್ಟಾತ್ ಸ್ವಭಾವಗುರುತೋ ಗೋಧೂಮಾದಪ್ಯಧಿಕಂ ಗುರುತ್ವಂ ಯಾತೀತಿ ಕ್ರಿಯಾವಿಶೇಷಃ|| ೧೯೧||
Adhikarana ಸಂಸ್ಕಾರವಿಶೇಷೋದಾಹರಣಮ್ (೧೯೨) · Śloka ೧೯೨
ಲಘು ಪಿತ್ತಹರಾ ಲಾಜಾ ವ್ರೀಹಿತೋ ಗುರುಪಿತ್ತಲಾತ್| ಸಂಗ್ರಾಹಿಣೋ ಲಘುರ್ಮುದ್ಗಾತ್ಕುಲ್ಮಾಷೋ ಭೇದನೋ ಗುರುಃ| ಆಮಂ ಗ್ರಾಹಿತರಂ ತಕ್ರಂ ನಾಗರೀಕೃತಮಾರ್ದ್ರಕಮ್||೧೯೨||
लघु पित्तहरा लाजा व्रीहितो गुरुपित्तलात्| संग्राहिणो लघुर्मुद्गात्कुल्माषो भेदनो गुरुः| आमं ग्राहितरं तक्रं नागरीकृतमार्द्रकम्||१९२||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ವ್ರೀಹಿತಃ ಪಿತ್ತಕರಾತ್ ಗುರೋಶ್ಚ ಸಮ್ಭೂತಾ ಲಾಜಾ ಲಘವಃ, ಪಿತ್ತಹರಾಶ್ಚೇತಿ ಸಂಸ್ಕಾರವಿಶೇಷಃ| ಸಂಗ್ರಹಣಃ ಸ್ವಭಾವಾಲ್ಲಘುನಶ್ಚ ಮುದ್ಗಾಜ್ಜಾತಃ ಕುಲ್ಮಾಷೋ ಭೇದಿತ್ವಂ ಗುರುತ್ವಂ ಚ ಯಾತೀತಿ ಸಂಸ್ಕಾರವಿಶೇಷಃ| ಕುಲ್ಮಾಷೋಽಲ್ಪಸ್ವಿನ್ನಾನಿ ಸಸ್ಯಾನಿ| ಆಮಂ ತಕ್ರಮತಿಸಂಗ್ರಹಣಂ ಪಕ್ವಂ ಕ್ವಥಿತಂ ಕಿಞ್ಚಿತ್ಸಂಗ್ರಹಣಮಿತಿ ಸಂಸ್ಕಾರವಿಶೇಷಃ| ನಾಗರೀಕೃತಂ ಶುಣ್ಠಿತಂ ಪ್ರಾಪಿತಮಾರ್ದ್ರಕಮತಿಸಂಗ್ರಹಣಂ ತಥಾಸ್ವರೂಪಮಿತಿ ಸಂಸ್ಕಾರವಿಶೇಷಃ|| ೧೯೨||
Adhikarana ಸಂಯೋಗಸಂಸ್ಕಾರವಿಶೇಷೋದಾಹರಣಾನಿ (೧೯೩) · Śloka ೧೯೩
ಗುಡಾತ್ತೋಯಾಚ್ಚ ಸುತರಾಂ ಮೂತ್ರಲಂ ಗುರು ಪಾನಕಮ್||೧೯೩||
गुडात्तोयाच्च सुतरां मूत्रलं गुरु पानकम्||१९३||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಗುಡೇನ ಮೂತ್ರಲೇನ ತೋಯೇನ ಚ ಮೂತ್ರಲೇನ ಕೃತಂ ಪಾನಕಮತಿಮೂತ್ರಲಮತಿಗುರು ಚ ಕಾರಣಾಪೇಕ್ಷಯೇತಿ ಸಂಯೋಗಸಂಸ್ಕಾರವಿಶೇಷಃ|| ೧೯೩||
Adhikarana ಕ್ರಿಯಾಸಂಯೋಗವಿಶೇಷೋದಾಹರಣಮ್ (೧೯೪) · Śloka ೧೯೪
ಗರೀಯೋ ಗುಡದಧ್ಯುತ್ಥಾ ರಸಾಲಾ ಚಾತಿಶುಕ್ರಲಾ||೧೯೪||
गरीयो गुडदध्युत्था रसाला चातिशुक्रला||१९४||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಗುಡೋ ದಧಿ ಚಾತಿಗುರು, ತತ್ಕೃತಾ ರಸಾಲಾ ಚಾತಿಗುರುತರಾ, ಸಾ ತ್ವತಿಶುಕ್ರಲೇತಿ ಕ್ರಿಯಾಸಂಯೋಗವಿಶೇಷಃ|| ೧೯೪||
Adhikarana ಕ್ರಿಯಾವಿಶೇಷೋದಾಹರಣಮ್ (೧೯೫) · Śloka ೧೯೫
ದಣ್ಡಾಭಿಮಥನಾದ್ದಧ್ನೋ ಗುರುಣಶ್ಚಾತಿಶೋಫದಾತ್| ಅನುದ್ಧೃತಸ್ನೇಹಮಪಿ ತಕ್ರಂ ಶೋಫಹರಂ ಲಘು||೧೯೫||
दण्डाभिमथनाद्दध्नो गुरुणश्चातिशोफदात्| अनुद्धृतस्नेहमपि तक्रं शोफहरं लघु||१९५||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಗುರುಣಃ ಶೋಫಕರಾಚ್ಚ ದಧ್ನೋ ದಣ್ಡಮನ್ಥನೇನೈವ ಸಸ್ನೇಹಮಪಿ ತಕ್ರಂ ಲಘು ಶೋಫಹರಂ ಚೇತಿ ಕ್ರಿಯಾವಿಶೇಷಃ|| ೧೯೫||
Adhikarana ಸ್ವಭಾವವಿಶೇಷೋದಾಹರಣಮ್ (೧೯೬) · Śloka ೧೯೬
ಸರ್ಪಿಃ ಸ್ನಿಗ್ಧತರಂ ಹನ್ತಿ ನಾರ್ದಿತಂ ನವನೀತವತ್||೧೯೬||
सर्पिः स्निग्धतरं हन्ति नार्दितं नवनीतवत्||१९६||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅರ್ದಿತಂ ವಾತಂ ಚ ತಸ್ಯ ಚಾತಿಸ್ನಿಗ್ಧತ್ವೇನಾತಿವಿಪರೀತಂ ಘೃತಂ ನ ತಥಾ ವಿನಾಶಸಮರ್ಥಂ ಯಥಾ ತದೂನಂ ನವನೀತಮಿತಿ ಸ್ವಭಾವವಿಶೇಷಃ|| ೧೯೬||
Adhikarana ಸಂಸ್ಕಾರವಿಶೇಷೋದಾಹರಣಮ್ (೧೯೭) · Śloka ೧೯೭
ಚಕ್ಷುಷ್ಯೋಽಪಿ ಹಿ ಗೋಧೂಮಸ್ತೈಲಪಕ್ವಸ್ತು ದೃಷ್ಟಿಹಾ| ಮೂಲಕಂ ದೋಷಜನನಂ ಸಿದ್ಧಂ ತು ತದದೋಷಲಮ್| ಉಷ್ಣಂ ವಿಷೀಭವತ್ಯೇವ ವಿಷಘ್ನಮಪಿ ಮಾಕ್ಷಿಕಮ್||೧೯೭||
चक्षुष्योऽपि हि गोधूमस्तैलपक्वस्तु दृष्टिहा| मूलकं दोषजननं सिद्धं तु तददोषलम्| उष्णं विषीभवत्येव विषघ्नमपि माक्षिकम्||१९७||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಗೋಧೂಮಶ್ಚಕ್ಷುಷ್ಯೋಽಪಿ ತೈಲಪಕ್ವೋ ದೃಷ್ಟಿನಾಶನ ಇತಿ ಸಂಯೋಗಸಂಸ್ಕಾರವಿಶೇಷಃ| ಆಮಮೂಲಕಂ ತ್ರಿದೋಷಕರಂ ನ ತಥಾಗ್ನಿಸಿದ್ಧಮಿತಿ ಸಂಸ್ಕಾರವಿಶೇಷಃ| ವಿಷನಾಶನಮಪಿ ಮಾಕ್ಷಿಕಮುಷ್ಣಂ ಸತ್ ವಿಷೀಭವತೀತಿ ಸಂಸ್ಕಾರವಿಶೇಷಃ|| ೧೯೭||
Adhikarana ಪಾತ್ರವಿಶೇಷೋದಾಹರಣಾನಿ (೧೯೮) · Śloka ೧೯೮
ದುರ್ಭಾಜನಸ್ಥಾ ದ್ರಾಕ್ಷಾಮ್ಲಾ ದೋಷಲಾ ಚ ಪ್ರಜಾಯತೇ||೧೯೮||
दुर्भाजनस्था द्राक्षाम्ला दोषला च प्रजायते||१९८||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ದ್ರಾಕ್ಷಾ ದುರ್ಭಾಜನೇ ಲೋಹಾದಿಕೃತೇ ಸ್ಥಿತಾಮ್ಲತ್ವಂ ತ್ರಿದೋಷಕರತ್ವಂ ಚ ಯಾತೀತಿ ಪಾತ್ರವಿಶೇಷಃ|| ೧೯೮||
Adhikarana ವಿರುದ್ಧಕ್ರಿಯಾಪ್ರಯೋಗವಿಶೇಷೋದಾಹರಣಮ್ (೧೯೯) · Śloka ೧೯೯
ಶ್ಲಖ್ಶ್ಣಶುಷ್ಕಘನೋ ಲೇಪಶ್ಚನ್ದನಸ್ಯಾಪಿ ದಾಹಕೃತ್| ತ್ವಗ್ಗತಸ್ಯೋಷ್ಮಣೋ ರೋಧಾಚ್ಛೀತಕೃತ್ತ್ವನ್ಯಥಾಽಗುರೋಃ||೧೯೯||
श्लख्श्णशुष्कघनो लेपश्चन्दनस्यापि दाहकृत्| त्वग्गतस्योष्मणो रोधाच्छीतकृत्त्वन्यथाऽगुरोः||१९९||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಚನ್ದನಸ್ಯಾತಿದಾಹನಾಶನಸ್ಯ ಲೇಪಃ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಃ ಶುಷ್ಕೋ ಘನಶ್ಚ ತ್ವಗೂಷ್ಮಣೋ ರೋಧಾದ್ದಾಹನಾಶನೇ ನ ಸಮರ್ಥಃ| ಅಗುರೋಶ್ಚೋಷ್ಣಸ್ಪರ್ಶವೀರ್ಯಸ್ಯಾಪಿ| ಅತಶ್ಚನ್ದನಲೇಪಸ್ವರುಪಾದನ್ಯಥಾ ವೈಪರೀತ್ಯೇನ ಲೇಪಃ ಪುರುಷಃ ಆರ್ದ್ರಃ ತನುಶ್ಚ ಶೀತಕೃದಿತಿ ಕ್ರಿಯಾಪ್ರಯೋಗವಿಶೇಷಃ (ಚ೦ ಚಿ೦-೩೦/೩೨೪, ಚ೦ ಚಿ೦-೩/೧೭೪, ೧೭೪-ಚಕ್ರದತ್ತಟೀಕಾ)|| ೧೯೯||
Adhikarana ಕ್ರಿಯಾಸ್ವಭಾವವಿಶೇಷೋದಾಹರಣಮ್ (೨೦೦) · Śloka ೨೦೦
ಮೇಧ್ಯಸ್ತಿಲಃ ಸ್ಪರ್ಶಶೀತೋ ಮೇಧ್ಯಂ ತೈಲಂ ಖಲೋ ಹಿಮಃ| ತಸ್ಯೈವ ಶ್ಲೇಷ್ಮಕಾರಿತ್ವಂ ನ ತೈಲಸ್ಯ ಖಲಸ್ಯ ವಾ||೨೦೦||
मेध्यस्तिलः स्पर्शशीतो मेध्यं तैलं खलो हिमः| तस्यैव श्लेष्मकारित्वं न तैलस्य खलस्य वा||२००||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತಿಲೋ ಮೇಧ್ಯಃ ಪುಷ್ಟಿಕರಃ ಸ್ಪರ್ಶಶೀತಲಶ್ಚ| ತೈಲಂ ಮೇಧ್ಯಮ್| ಖಲಸ್ತೈಲಖಲಃ ಶೀತವೀರ್ಯಯುಕ್ತಃ| ತ್ರೀಣ್ಯಪಿ ಶ್ಲೇಷ್ಮಸದೃಶಾನಿ| ತಿಲ ಏವ ಶ್ಲೇಷ್ಮಕರೋ ನ ಖಲತೈಲೇ ಇತಿ ಕ್ರಿಯಾಸ್ವಭಾವವಿಶೇಷಃ|
Adhikarana ಸ್ವಭಾವವಿಶೇಷೋದಾಹರಣಮ್ (೨೦೧) · Śloka ೨೦೧
ದಧ್ನಿ ಶ್ವಯಥುಕಾರಿತ್ವಂ ನ ತಕ್ರನವನೀತಯೋಃ||೨೦೧||
दध्नि श्वयथुकारित्वं न तक्रनवनीतयोः||२०१||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ದಧ್ನಿ ಸ್ನಿಗ್ಧೇ ಶ್ವಯಥುಕಾರಿತ್ವಂ ದೃಷ್ಟಮ್| ತಕ್ರನವನೀತಯೋಸ್ತದ್ವಿಕಾರಯೋಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಯೋರಪಿ ನ ದೃಷ್ಟಮಿತಿ ಸ್ವಭಾವವಿಶೇಷಃ|| ೨೦೧||
Adhikarana ದೇಶವಿಶೇಷೇಷು ಸಾತ್ಮ್ಯವಿಶೇಷೋದಾಹರಣಾನಿ (೨೦೨) · Śloka ೨೦೨
ದೇಶವಿಶೇಷೇಷು ಸಾತ್ಮ್ಯವಿಶೇಷೋದಾಹರಣಾನಿ ಭೂಮಿಸಾತ್ಮ್ಯಂ ದಧಿಕ್ಷೀರಕರೀರಂ ಮರುವಾಸಿಷು| ಕ್ಷಾರಃ ಪ್ರಾಚ್ಯೇಷು ಮತ್ಸ್ಯಾಸ್ತು ಸೈನ್ಧವೇಷ್ವಶ್ಮಕೇಷು ತು| ತೈಲಾಮ್ಲಃ ಕನ್ದಮೂಲಾನಿ ಮಲಯೇ ಕೋಙ್ಕಣೇ ಪುನಃ| ಪೇಯಾ ಮನ್ಥ ಉದೀಚ್ಯೇಷು ಗೋಧೂಮೋಽವನ್ತಿಭೂಮಿಷು| ಬಾಹ್ಲಿಕಾ ಬಾಹ್ಲವಾಶ್ಚೀನಾಃ ಶೂಲಿಕಾ ಯವನಾಃ ಶಕಾಃ| ಮಾಂಸಗೋಧೂಮಮಾರ್ದ್ವೀಕಶಸ್ತ್ರವೈಶ್ವಾನರೋಚಿತಾಃ||೨೦೨||
देशविशेषेषु सात्म्यविशेषोदाहरणानि भूमिसात्म्यं दधिक्षीरकरीरं मरुवासिषु| क्षारः प्राच्येषु मत्स्यास्तु सैन्धवेष्वश्मकेषु तु| तैलाम्लः कन्दमूलानि मलये कोङ्कणे पुनः| पेया मन्थ उदीच्येषु गोधूमोऽवन्तिभूमिषु| बाह्लिका बाह्लवाश्चीनाः शूलिका यवनाः शकाः| मांसगोधूममार्द्वीकशस्त्रवैश्वानरोचिताः||२०२||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಭೂಮಿಸಾತ್ಮ್ಯಂ ದೇಶವಿಶೇಷಾಶ್ರಯಂ ಪ್ರಾಣಿನಾಂ ಪಥ್ಯಮ್| ಯಥಾ ಮರುವಾಸಿಷು ದಧ್ಯಾದಿಕಂ, ಪ್ರಾಚ್ಯೇಷು ಯತ್ಕಿಞ್ಚಿತ್ಕ್ಷಾರಂ ಲವಣಾದಿ, ಸಿನ್ಧುದೇಶಜೇಷು ಮತ್ಸ್ಯಾಃ, ಅಶ್ಮಕೇಷು ತೈಲಂ, ಅಮ್ಲಶ್ಚ ರಸಃ ಸಾತ್ಮ್ಯಂ, ಮಲಯಪರ್ವತೇ ಕನ್ದಾನಿ ಮೂಲಾನಿ ಚ, ಕೋಙ್ಕಣೇ ಸಾತ್ಮ್ಯಂ ಪೇಯಾ, ಉದೀಚ್ಯೇಷು ಸಾತ್ಮ್ಯಂ ಮನ್ಥೋ, ಅವನ್ತಿಭೂಮಿಷು ಸಾತ್ಮ್ಯಂ ಗೋಧೂಮಃ, ಬಾಹ್ಲಿಕಾದೀನಾಂ ಮಾಂಸಾದಿಕಂ ಪಥ್ಯಮಿತಿ ದೇಶವಿಶೇಷಃ|| ೨೦೨||
Adhikarana ದೇಹಸಾತ್ಮ್ಯಾಸಾತ್ಮ್ಯೋದಾಹರಣಾನಿ (೨೦೩) · Śloka ೨೦೩
ದೇಹಸಾತ್ಮ್ಯಂ ಘೃತಂ ಕ್ಷೀರಂ ಮದ್ಯಂ ಮಾಂಸಂ ಚ ಕಸ್ಯಚಿತ್| ಪೇಯಾ ಯೂಷೋ ರಸೋಽನ್ಯಸ್ಯ ಗೋಧೂಮೋಽನ್ಯಸ್ಯ ಶಾಲಯಃ| ಅಹಿತೈರಪಿ ತೇಷಾಂ ಚ ತೈರೇವೋಪಹಿತಂ ಹಿತಮ್||೨೦೩||
देहसात्म्यं घृतं क्षीरं मद्यं मांसं च कस्यचित्| पेया यूषो रसोऽन्यस्य गोधूमोऽन्यस्य शालयः| अहितैरपि तेषां च तैरेवोपहितं हितम्||२०३||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸಾತ್ಮ್ಯಮಾಜನ್ಮ ದೇಹ ಉಚಿತಮಭ್ಯಸ್ತತ್ವಾತ್ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯಹೇತುಃ| ದೇಹಸಾತ್ಮ್ಯಂ ಯಥಾ-ಕಸ್ಯಚಿದ್ ಘೃತಂ, ಕಸ್ಯಚಿನ್ಮಾಂಸಂ, ಕಸ್ಯಚಿನ್ಮದ್ಯಂ, ಕಸ್ಯಚಿತ್ಪೇಯಾ, ಅನ್ಯಸ್ಯ ಸೂಪಃ, ಅನ್ಯಸ್ಯ ಶಾಲಿಃ, ಅನ್ಯಸ್ಯಾನ್ಯಃ| ಯಸ್ಯ ಚ ಯತ್ ಸಾತ್ಮ್ಯಂ ತಸ್ಯ ರೋಗಿಣೋಽನ್ನಪಾನೌಷಧಾದಿಕಂ ತೇನೈವ ಸಾತ್ಮ್ಯೇನಾಪಥ್ಯೇನಾಪ್ಯುಪಹಿತಂ ಮಿಶ್ರಿತಂ ಹಿತಮ್|| ೨೦೩||
Adhikarana ಸ್ವಭಾವವಿಶೇಷೋದಾಹರಣಮ್ (೨೦೪) · Śloka ೨೦೪
ಅನ್ನಪಾನೌಷಧಂ ದೋಷಮಾತ್ರಾಕಾಲಾದ್ಯಪೇಕ್ಷಯಾ| ಸಾತ್ಮ್ಯಂ ಹ್ಯಾಶು ಬಲಂ ಧತ್ತೇ ನಾತಿದೋಷಞ್ಚ ಬಹ್ವಪಿ||೨೦೪||
अन्नपानौषधं दोषमात्राकालाद्यपेक्षया| सात्म्यं ह्याशु बलं धत्ते नातिदोषञ्च बह्वपि||२०४||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ದೋಷಾದೀನಪೇಕ್ಷ್ಯ ಕಸ್ಮಿಂಶ್ಚಿದ್ದೋಷಾದ್ಯವಸ್ಥಾವಿಶೇಷೇ ಸಾತ್ಮ್ಯೋಪಹಿತಮಪ್ಯಹಿತಂ ಹಿತಮಿತಿ ಜ್ಞಾಪಯತೀತಿ ಸ್ವಭಾವವಿಶೇಷಃ| ಸಾತ್ಮ್ಯಮಿಶ್ರಿತಮೌಷಧಾದಿಕಂ ಕಿಮರ್ಥಂ ಕ್ರಿಯತ ಇತ್ಯಾಹ- ಸಾತ್ಮ್ಯಂ ಹ್ಯಾಶು ಶೀಘ್ರಮೇವ ಬಲಂ ಕರೋತಿ| ಬಹು ಚೋಪಯುಕ್ತಂ ನಾತಿದೋಷಕರಮ್| ಗತಮಾನುಷಙ್ಗಿಕಮ್|
Adhikarana ದೇಹವಿಶೇಷೋದಾಹರಣಮ್ (೨೦೫) · Śloka ೨೦೫
ಸ್ರಂಸನಂ ಸತ್ ಪಯೋ ಗವ್ಯಂ ಭವತಿ ಗ್ರಾಹಿ ಕಸ್ಯಚಿತ್||೨೦೫||
स्रंसनं सत् पयो गव्यं भवति ग्राहि कस्यचित्||२०५||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸ್ವರೂಪೇಣ ಸ್ರಂಸನಂ ಸದ್ ಗವ್ಯಂ ಕ್ಷೀರಂ ಕಸ್ಯಚಿತ್ ಸಙ್ಗ್ರಾಹಕತಾಂ ಯಾತೀತಿ ದೇಹವಿಶೇಷಃ| ತತ್ರ ಕಫಪ್ರಧಾನಸ್ಯ ಸಙ್ಗ್ರಹಣಂ ಭವತಿ| ಪಿತ್ತಪ್ರಧಾನಸ್ಯ ಭೇದನಮ್ (ಅ೦ಸಂ೦ಸೂ೦-೨೭)|| ೨೦೫||
Adhikarana ಪ್ರಕೃತಿವಿಶೇಷಃ (೨೦೬) · Śloka ೨೦೬
ಮನ್ದೋಽಗ್ನಿರ್ಭವತಿ ಪ್ರಾಯಃ ಕಫವಾಯೋತ್ತರೇ ಹಿಮೇ||೨೦೬||
मन्दोऽग्निर्भवति प्रायः कफवायोत्तरे हिमे||२०६||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತಥಾ ಪ್ರಾಯೇಣ ಸರ್ವೋ ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮಾಧಿಕೋ ಹಿಮೇ ಕಾಲೇ ಶೀತೇನ ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮಾಧಿಕ್ಯಾನ್ಮನ್ದಾಗ್ನಿರ್ಭವತೀತಿ ಪ್ರಕೃತಿವಿಶೇಷಃ|| ೨೦೬||
Adhikarana ದೇಹವಿಶೇಷೋದಾಹರಣಮ್,ಅವಸ್ಥಾವಿಶೇಷೋದಾಹರಣಮ್ (೨೦೭) · Śloka ೨೦೭
ವಿಷಘ್ನೇನಾಪಿ ಪಯಸಾ ದೇಹೇಽಹೇರ್ವಧತೇ ವಿಷಮ್| ಸ್ಥೂಲಸ್ಥವಿರಬಾಲಾದೌ ವಮನಾದಿ ನಿಷಿಧ್ಯತೇ||೨೦೭||
विषघ्नेनापि पयसा देहेऽहेर्वधते विषम्| स्थूलस्थविरबालादौ वमनादि निषिध्यते||२०७||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸ್ಥೂಲಾದೀನಾಂ ವಮನಾದಿಕಂ ಪ್ರತಿಷಿದ್ಧಮಿತ್ಯವಸ್ಥಾವಿಶೇಷಃ|| ೨೦೭||
Adhikarana ಸ್ವಭಾವವಿಶೇಷೋದಾಹರಣಮ್ (೨೦೮) · Śloka ೨೦೮
ತಕ್ರಮಾಮಂ ಕಫಂ ಕೋಷ್ಠೇ ಹನ್ತಿ ಕಣ್ಠೇ ಕರೋತಿ ತು| ವಾತಹೃತ್ವೇಽಪಿ ಮೃದ್ವೀಕಖರ್ಜೂರಂ ಕೋಷ್ಠವಾತಕೃತ್||೨೦೮||
तक्रमामं कफं कोष्ठे हन्ति कण्ठे करोति तु| वातहृत्वेऽपि मृद्वीकखर्जूरं कोष्ठवातकृत्||२०८||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಆಮಪಕ್ವಂ ತಕ್ರಂ ಕೋಷ್ಠೇ ಕಫಂ ನಾಶಯತಿ, ಕಣ್ಠೇ ತು ಕರೋತೀತಿ ಸ್ವಭಾವವಿಶೇಷಃ| ದ್ರಾಕ್ಷಾಖರ್ಜೂರಂ ವಾತಹರಮಪಿ ಕೋಷ್ಠೇ ವಾತಂ ಕರೋತೀತಿ ಸ್ವಭಾವವಿಶೇಷಃ|| ೨೦೮||
Adhikarana ವಿಷಯವಿಶೇಷೋದಾಹರಣಾನಿ (೨೦೯) · Śloka ೨೦೯
ನಾತಿಪಥ್ಯಃ ಶಿಖೀ ಪಥ್ಯಃ ಶ್ರೋತ್ರಸ್ವರವಯೋದೃಶಾಮ್||೨೦೯||
नातिपथ्यः शिखी पथ्यः श्रोत्रस्वरवयोदृशाम्||२०९||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಮಯೂರಃ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯೇಽಪಥ್ಯಃ, ಶ್ರೋತ್ರಾದೀನಾಞ್ಚ ಪಥ್ಯ ಇತಿ ವಿಷಯವಿಶೇಷಃ|| ೨೦೯||
Adhikarana ದೃಷ್ಟಿಶ್ರೋತ್ರಯೋಃ ಸ್ವಭಾವವಿಶೇಷೋದಾಹರಣಮ್ (೨೧೦) · Śloka ೨೧೦
ದೃಷ್ಟೇಃ ಸ್ಪರ್ಶಹಿಮಂ ದ್ರವ್ಯಂ ಶ್ರೋತ್ರಸ್ಯೋಷ್ಣಂ ತು ಪೂಜಿತಮ್||೨೧೦||
दृष्टेः स्पर्शहिमं द्रव्यं श्रोत्रस्योष्णं तु पूजितम्||२१०||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ದೃಷ್ಟೇಸ್ತೇಜೋಭವತ್ವೇನ ವಿಪರೀತಮಪಿ ಶೀತಂ ದ್ರವ್ಯಂ ಸ್ಪರ್ಶ ಇಷ್ಯತೇ| ತಥಾ ಶ್ರೋತ್ರಸ್ಯ ವಾಯವ್ಯಸ್ಯಾಪ್ಯುಷ್ಣಮಿತಿ ಸ್ವಭಾವಃ|| ೨೧೦||
Adhikarana ಅವಸ್ಥಾವಿಶೇಷೋದಾಹರಣಮ್ (೨೧೧) · Śloka ೨೧೧
ಪಯಃ ಸ್ವಾದು ಸರಂ ಶೀತಂ ವಿಪರೀತಂ ತತೋ ದಧಿ| ಕಾಲೇನ ಜಾಯತೇ ತಸ್ಮಾತ್ ಕ್ಷೀರವಚ್ಚ ಪುನರ್ಘೃತಮ್| ಪಯೋ ದಧಿ ಚ ವಾತಘ್ನಮಜಾತಂ ವಾತಲಂ ತು ತತ್| ತಕ್ರಂ ಗ್ರಾಹಿ ಕಷಾಯಾಮ್ಲಮಮ್ಲಮೇವ ತು ಭೇದನಮ್||೨೧೧||
पयः स्वादु सरं शीतं विपरीतं ततो दधि| कालेन जायते तस्मात् क्षीरवच्च पुनर्घृतम्| पयो दधि च वातघ्नमजातं वातलं तु तत्| तक्रं ग्राहि कषायाम्लमम्लमेव तु भेदनम्||२११||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಕ್ಷೀರಂ ಮಧುರಂ ಸರಂ ಶೀತಂ ಚ ತಸ್ಯೈವಾವಸ್ಥಾನ್ತರಂ ದಧ್ಯಮ್ಲಂ ಗ್ರಾಹ್ಯುಷ್ಣಂ ಚ| ತತೋಽಪ್ಯವಸ್ಥಾನ್ತರಮುಭಯವಿಲಕ್ಷಣಮಪಿ ಕ್ಷೀರಾತ್ ಕಾಲೇನ ಬಹ್ವೀಷ್ವವಸ್ಥಾಸು ಗತಾಸು ಘೃತಂ ಜಾಯತೇ| ತಚ್ಚ ಗುಣೈಃ ಕ್ಷೀರಸದೃಶಮ್| ಕ್ಷೀರಂ ವಾತಘ್ನಂ ದಧಿ ಚ ವಾತಘ್ನಮ್| ತಯೋಶ್ಚಾನ್ತರೇ ಅಜಾತಂ ದಧಿ ವಾತಕರಮಿತ್ಯವಸ್ಥಾವಿಶೇಷಃ| ತಕ್ರಂ ರಸೇ ಕಷಾಯಾಮ್ಲಂ ಸಙ್ಗ್ರಹಣಂ, ಕೇವಲಾಮ್ಲಂ ಭೇದನಮಿತ್ಯವಸ್ಥಾವಿಶೇಷಃ|| ೨೧೧||
Adhikarana ಸಂಸ್ಕಾರಕಾಲವಿಶೇಷೋದಾಹರಣಾನಿ (೨೧೨) · Śloka ೨೧೨
ಧಾತಕೀಗುಡತೋಯಾನಿ ಕಾರಣಂ ಮದ್ಯಶುಕ್ತಯೋಃ| ಶೀತೇ ನ ತು ತದಾದ್ಯನ್ತೇ ಸ್ನಿಗ್ಧಾಮ್ಲಲವಣಾ ಹಿತಾಃ| ಉದಮನ್ಥದಿವಾಸ್ವಪ್ನೌ ಗ್ರೀಷ್ಮಾದನ್ಯತ್ರ ಗರ್ಹಿತೌ||೨೧೨||
धातकीगुडतोयानि कारणं मद्यशुक्तयोः| शीते न तु तदाद्यन्ते स्निग्धाम्ललवणा हिताः| उदमन्थदिवास्वप्नौ ग्रीष्मादन्यत्र गर्हितौ||२१२||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಧಾತಕೀ ಗುಡಸ್ತೋಯಂ ಚ ಮದ್ಯಸ್ಯ ಕಾರಣತಾಂ ಯಾತಿ| ಶುಕ್ತಸ್ಯ ಚ ತಾನ್ಯೇವೇತಿ ಸಂಸ್ಕಾರಕಾಲವಿಶೇಷಃ| ನ ಶುಕ್ತಂ ಮದ್ಯಸ್ಯಾವಸ್ಥಾ| ಅಪಿ ತು ತಜ್ಜಾತ್ಯನ್ತರಮೇವ| ಶೀತೇ ಕಾಲೇ ಸ್ನಿಗ್ಧಾದಯೋ ಹಿತಾಃ| ನ ತು ತತ್ಪ್ರಾರಮ್ಭಪರಿಸಮಾಪ್ತ್ಯೋರಿತಿ ಕಾಲವಿಶೇಷಃ| ಉದಮನ್ಥೋ ಬಹುದ್ರವಾಃ ಸಕ್ತವಃ, ದಿವಾಸ್ವಪ್ನಶ್ಚ ಗ್ರೀಷ್ಮಾದನ್ಯಸ್ಮಿನ್ನೃತೌ ಗರ್ಹಿತಾವಿತಿ ಕಾಲವಿಶೇಷಃ|| ೨೧೨||
Adhikarana ಕಾಲಸ್ವಭಾವವಿಶೇಷೋದಾಹರಣಮ್ (೨೧೩) · Śloka ೨೧೩
ಸಮಯೋಗೇಽಪಿ ಘರ್ಮಾದ್ಯಾ ವಾತಾದಿಚಯಹೇತವಃ| ಋತುಷ್ವನ್ಯೋ ರಸೇಷ್ವನ್ಯೋ ರೌಕ್ಷ್ಯೇ ಸ್ನೇಹೇ ಬಲೇ ಕ್ರಮಃ||೨೧೩||
समयोगेऽपि घर्माद्या वातादिचयहेतवः| ऋतुष्वन्यो रसेष्वन्यो रौक्ष्ये स्नेहे बले क्रमः||२१३||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಘರ್ಮಾದ್ಯಾಃ ಗ್ರೀಷ್ಮಾದ್ಯಾ ಋತವಃ ಸಮಯೋಗೇಽಪಿ ವಾತಾದಿಸಞ್ಚಯಹೇತುತಾಂ ಯಾನ್ತೀತಿ ಕಾಲಸ್ವಭಾವವಿಶೇಷಃ| ಋತುಷು ಹೇಮನ್ತಾದಿಷು ರೌಕ್ಷ್ಯೇ, ಸ್ನೇಹೇ, ಬಲೇ ಚಾನ್ಯಃ ಕ್ರಮಃ| ರಸೇಷು ಚ ಋತುಸ್ವಭಾವವಿಲಕ್ಷಣ ಏವ ರೌಕ್ಷ್ಯಾದಿಕ್ರಮಃ| ತಥಾ ಚ ಶಿಶಿರೇ ಕಿಞ್ಚಿದ್ರೌಕ್ಷ್ಯಂ, ತತೋಽಧಿಕಂ ವಸನ್ತೇ, ತತೋಽಪ್ಯಧಿಕಂ ಗ್ರೀಷ್ಮೇ, ತತ ಊನಂ ವರ್ಷಾಸು, ತತ ಊನಂ ಶರದಿ, ತತೋಽಪ್ಯೂನಂ ಹೇಮನ್ತ ಇತಿ ರೌಕ್ಷ್ಯಕ್ರಮಃ| ಋತುಷು ಸ್ನೇಹಕ್ರಮಸ್ತು- ವರ್ಷಾಃ ಕಿಞ್ಚಿತ್ ಸ್ನಿಗ್ಧಾಃ, ತತೋಽಪ್ಯಧಿಕಾ ಶರತ್, ತತೋಽಪ್ಯಧಿಕೋ ಹೇಮನ್ತಃ, ತತ ಊನಃ ಶಿಶಿರಃ, ತತ ಊನೋ ವಸನ್ತಃ, ತತೋಽಪ್ಯೂನೋ ಗ್ರೀಷ್ಮ ಇತಿ ಸ್ನೇಹಕ್ರಮಃ| ಬಲಕ್ರಮಸ್ತು- ಶಿಶಿರೇಽಧಿಕಂ ಬಲಂ, ವಸನ್ತೇ ಮಧ್ಯಂ, ಗ್ರೀಷ್ಮೇ ಊನಂ, ವರ್ಷಾಸು ಚೋನಮೇವ, ಶರದಿ ಮಧ್ಯಂ, ಹೇಮನ್ತೇ ತ್ವಧಿಕಮಿತಿ| ರಸೇಷು ರೌಕ್ಷ್ಯಕ್ರಮೋ ಯಥಾ- ತಿಕ್ತಕಟುಕಷಾಯಾ ಯಥೋತ್ತರಂ ರೂಕ್ಷಾಃ| ಸ್ನೇಹಕ್ರಮೋ- ಮಧುರಾಮ್ಲಲವಣಾ ಯಥಾಪೂರ್ವಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಾಃ| ಬಲಕ್ರಮೋ- ಮಧುರೋಽತಿಬಲ್ಯಃ, ತತ ಊನೋಽಮ್ಲಃ, ತತ ಊನೋ ಲವಣಃ, ತತ ಊನಸ್ತಿಕ್ತಃ, ತತ ಊನಃ ಕಟುಃ, ತತ ಊನಃ ಕಷಾಯ ಇತಿ ಸ್ವಭಾವಃ| ಋತುವಿಶೇಷಾಶ್ರಯೇಣ ತು ರಸಾನಾಮೇತದ್ಯಥೋಕ್ತೇನ ಪ್ರಕಾರೇಣ ಸ್ವಾಭಾವಿಕರೌಕ್ಷ್ಯಾದಿ ವ್ಯಭಿಚರತೀತಿ ಕಾಲಸ್ವಭಾವವಿಶೇಷಃ| ತಥಾಚ ಮಧುರಃ ಸ್ನಿಗ್ಧೋಽಪಿ ನ ತಥಾನ್ಯರ್ತೌ ಹೇಮನ್ತೇ ಯಥಾ| ಅಮ್ಲಃ ಸ್ನಿಗ್ಧೋಽಪಿ ವರ್ಷಾಸ್ವತಿಸ್ನಿಗ್ಧಃ| ಲವಣಃ ಸ್ನಿಗ್ಧೋಽಪ್ಯತಿಸ್ನಿಗ್ಧಃ ಶರದಿ| ತಿಕ್ತೋ ರೂಕ್ಷೋಽಪ್ಯತಿರೂಕ್ಷಃ ಶಿಶಿರೇ| ಕಟುಕೋ ರೂಕ್ಷೋಽಪ್ಯತಿರೂಕ್ಷೋ ಗ್ರೀಷ್ಮೇ| ಕಷಾಯೋ ವಸನ್ತೇ| ಬಲತಶ್ಚ ವ್ಯಭಿಚಾರಃ| ಯಥಾ ಮಧುರೋಽಮ್ಲಾದಿಭ್ಯೋ ಬಲವಾನಪ್ಯತಿಬಲೋ ಹೇಮನ್ತೇ| ಅಮ್ಲೋ ಮಧುರಾದೂನಬಲೋಽಪಿ ವರ್ಷಾಸ್ವಧಿಕಬಲಃ| ಲವಣಃ ಸ್ವಾದ್ವಮ್ಲಾಭ್ಯಾಮೂನಬಲೋಽಪಿ ಶರದ್ಯಧಿಕಬಲಃ| ತಿಕ್ತೋ ಮಧುರಾಮ್ಲಲವಣೇಭ್ಯ ಊನಬಲೋಽಪಿ ಶಿಶಿರೇಽಧಿಕಬಲಃ| ಕಟುಕೋ ಮಧುರಾದಿಭ್ಯ ಊನಬಲೋಽಪಿ ಗ್ರೀಷ್ಮೇಽಧಿಕಬಲಃ| ಕಷಾಯೋ ಮಧುರಾದಿಭ್ಯ ಊನಬಲೋಽಪಿ ವಸನ್ತೇಽಧಿಕಬಲ ಇತಿ|| ೨೧೩||
Adhikarana ಅವಸ್ಥಾವಿಶೇಷೋದಾಹರಣಮ್ (೨೧೪) · Śloka ೨೧೪
ರಸಾಯನಂ ಕಾಕಮಾಚೀ ಸದ್ಯಃ ಪರ್ಯುಷಿತಾ ವಿಷಮ್||೨೧೪||
रसायनं काकमाची सद्यः पर्युषिता विषम्||२१४||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಕಾಕಮಾಚೀ ಸದ್ಯಃ ಸಿದ್ಧಾ ರಸಾಯನಮ್| ಪರ್ಯುಷಿತಾ ದಿವಸಮಧ್ಯುಷಿತಾ ವಿಷಮಿತ್ಯವಸ್ಥಾವಿಶೇಷಃ|| ೨೧೪||
Adhikarana ಜಾತಿವಿಶೇಷೋದಾಹರಣಮ್ (೨೧೫) · Śloka ೨೧೫
ಮೂಲಕಂ ದೋಷಜಿದ್ಬಾಲಂ ವಿಪರೀತಂ ತು ಕನ್ದವತ್||೨೧೫||
मूलकं दोषजिद्बालं विपरीतं तु कन्दवत्||२१५||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಬಾಲಂ ಮೂಲಕಂ ತ್ರಿದೋಷಹರಮ್| ಯತ್ತು ಕನ್ದವತ್ ಮೂಲಕಂ ತದ್ವಿಪರೀತಂ ತ್ರಿದೋಷಕರಮಿತಿ ಜಾತಿವಿಶೇಷಃ|| ೨೧೫||
Adhikarana ವ್ಯಾಧ್ಯವಸ್ಥಾವಿಶೇಷೋದಾಹರಣಮ್ (೨೧೬) · Śloka ೨೧೬
ಜ್ವರೇ ಪೇಯಾ ಕಷಾಯಾಶ್ಚ ಸರ್ಪಿಃ ಕ್ಷೀರಂ ವಿರೇಚನಮ್| ಷಡಹಂ ಷಡಹಂ ಯುಞ್ಜ್ಯಾದ್ವೀಕ್ಷ್ಯ ದೋಷಬಲಾಬಲಮ್||೨೧೬||
ज्वरे पेया कषायाश्च सर्पिः क्षीरं विरेचनम्| षडहं षडहं युञ्ज्याद्वीक्ष्य दोषबलाबलम्||२१६||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಜ್ವರೇ ದೋಷಾಣಾಂ ಬಲಾಬಲಂ ವಿಕಲ್ಪ್ಯ ಪೇಯಾದಯಃ ಷಡಹಂ ಷಡಹಂ ಯೋಜನೀಯಾ ಇತಿ ವ್ಯಾಧ್ಯವಸ್ಥಾವಿಶೇಷಃ| ತೇನೈತದುಕ್ತಂ ಭವತಿ- ಕೇನಚಿದಧಿಕೋನಬಲೇನ ಷಡಹಾಧಿಕಮೂನಂ ವಾಪಿ ಯೋಜನೀಯಮಿತಿ ಷಡಹಮಿತ್ಯುಪಯೋಗೋ ಬಾಹುಲ್ಯೇನ| ಅಥವಾಽನೇನ ಕ್ರಮೇಣ ಪೇಯಾದೀನಾಂ ಷಡಹಾನ್ತಪ್ರಯೋಗಪ್ರತಿಷೇಧಪರಮೇತತ್||೨೧೬||
Adhikarana ರೋಗಾವಸ್ಥೋದಾಹರಣಮ್ (೨೧೭) · Śloka ೨೧೭
ಛರ್ದಿಹೃದ್ರೋಗಗುಲ್ಮಾರ್ತೇ ವಮನಂ ಚ ಚಿಕಿತ್ಸಿತೇ| ನಿಷಿದ್ಧಮಪಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಂ ಬಸ್ತಿರರ್ಶಸಕುಷ್ಠಿನೋಃ||೨೧೭||
छर्दिहृद्रोगगुल्मार्ते वमनं च चिकित्सिते| निषिद्धमपि निर्दिष्टं बस्तिरर्शसकुष्ठिनोः||२१७||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಛರ್ದ್ಯಾದಿಭಿರಾರ್ತೇ ಪ್ರತಿಷಿದ್ಧಮಪಿ ವಮನಂ ಚಿಕಿತ್ಸಾಯಾಂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಮ್| ಊರ್ಧ್ವಗೇ ಹಿ ದೋಷೇ ನ ವಮನಂ ಪಥ್ಯಂ, ಛರ್ದ್ಯಾಂ ತು ಬಹುದೋಷಸ್ಯ ಸತತವಮಥೋಶ್ಚ ವಮನಮೇವ ಪಥ್ಯಮಿತಿ| ಹೃದ್ರೋಗಗುಲ್ಮಯೋಸ್ತು ಯದ್ಯಪಿ ವಾತಾಧಿಕ್ಯ ಭಯಾದ್ವಮನಂ ನಿಷಿದ್ಧಂ, ತತ್ರಾಪಿ ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಾ ವಾತಸ್ಯ ಮಾರ್ಗರೋಧೇ ಪಥ್ಯಮೇವ| ಅರ್ಶಸಃ ಕುಷ್ಠಿನಶ್ಚ ಪ್ರತಿಷಿದ್ಧೋಽಪಿ ಬಸ್ತಿನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಏವ| ಯದ್ಯಪ್ಯರ್ಶಸಃ ವಾತವರ್ಜಿತ ಮಲಸನ್ತರ್ಪಕೋ ಬಸ್ತಿಃ| ತತ್ರಾಪ್ಯತಿದೋಷೌಷಧಕ್ಷಪಿತತ್ವಾದ್ವಾತಾಧಿಕ್ಯೇ ಯೋಜ್ಯ ಏವ| ಏವಂ ಕುಷ್ಠಿನೋ ದೋಷಸ್ಯ ಕ್ಲೇದಸ್ವಭಾವತ್ವಾದಪಥ್ಯಮಪ್ಯತಿರೂಕ್ಷತಾಯಾಂ ಪಥ್ಯಮಿತಿ ರೋಗಾವಸ್ಥಾವಿಶೇಷಃ|| ೨೧೭||
Adhikarana ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಿವಿಶೇಷೋದಾಹರಣಮ್ (೨೧೮) · Śloka ೨೧೮
ಜ್ವರೇ ತುಲ್ಯರ್ತುದೋಷತ್ವಂ ಪ್ರಮೇಹೇ ತುಲ್ಯದೂಷ್ಯತಾ| ರಕ್ತಗುಲ್ಮೇ ಪುರಾಣತ್ವಂ ಸುಖಸಾಧ್ಯತ್ವಹೇತವಃ||೨೧೮||
ज्वरे तुल्यर्तुदोषत्वं प्रमेहे तुल्यदूष्यता| रक्तगुल्मे पुराणत्वं सुखसाध्यत्वहेतवः||२१८||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸರ್ವರೋಗೇಷು ಸದೃಶರ್ತುತ್ವಂ ಸದೃಶದೋಷತ್ವಂ ಚಾಸಾಧ್ಯತ್ವಹೇತುಃ| ತದೇವ ಜ್ವರೇ ಅತಿಸುಖಸಾಧ್ಯತ್ವಹೇತುಃ| ಜ್ವರಸ್ಯಚ ಸದೃಶರ್ತುದೋಷತ್ವೇ ತ್ವೇಕಮಾರ್ಗಕ್ರಿಯಾರಮ್ಭೇಣ ಶೀಘ್ರಮುಪಶಮಃ| ಅನ್ಯರೋಗಾಣಾಂ ತು ಸದೃಶರ್ತುದೋಷತ್ವಂ ವ್ಯಾಧೇರ್ಮಹಾರಮ್ಭಕತ್ವಾದಸಾಧ್ಯಮಿತಿ ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಿವಿಶೇಷಃ| ಏವಂ ಪ್ರಮೇಹೇ ಸದೃಶದೂಷ್ಯತ್ವಂ ರಕ್ತಗುಲ್ಮೇ ಚ ಪುರಾಣತ್ವಂ ವಿಜ್ಞೇಯಮ್| ಏತಚ್ಚ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಃ|| ೨೧೮||
Adhikarana ರೋಗಾವಸ್ಥಾವಿಶೇಷೋದಾಹರಣಮ್ (೨೧೯) · Śloka ೨೧೯
ಆಶ್ಚೋತನಮಭಿಷ್ಯನ್ದೇ ಯುಞ್ಜೀತೋರ್ಧ್ವಂ ದಿನತ್ರಯಾತ್| ಅಞ್ಜನಂ ಪಕ್ವದೋಶಸ್ಯ ಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯೇ ಚ ನಾವನಮ್| ನಾತಿಪ್ರವೃದ್ಧೇ ತಿಮಿರೇ ಸಿರಾಮೋಕ್ಷೋ ವಿಧೀಯತೇ||೨೧೯||
आश्चोतनमभिष्यन्दे युञ्जीतोर्ध्वं दिनत्रयात्| अञ्जनं पक्वदोशस्य प्रतिश्याये च नावनम्| नातिप्रवृद्धे तिमिरे सिरामोक्षो विधीयते||२१९||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅಭಿಷ್ಯನ್ದೇ ಪಥ್ಯಮಪ್ಯಾಶ್ಚ್ಯೋತನಂ ಪ್ರಥಮದಿನತ್ರಯಮಪಥ್ಯಮಿತ್ಯವಸ್ಥಾವಿಶೇಷಃ| ಏವಮೇವ ಪಕ್ವದೋಷಸ್ಯಾಞ್ಜನಂ ಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯೇ ಚ ನಸ್ಯಮವಸ್ಥಾವಿಶೇಷೇಣ ಪಥ್ಯಮ್| ಪ್ರಥಮೋದ್ಭೂತೇ ತಿಮಿರೇ ಸಿರಾಮೋಕ್ಷಃ, ಅವಸ್ಥಾವಿಶೇಷಾತ್|| ೨೧೯||
Adhikarana ರೋಗಸ್ವಭಾವವಿಶೇಷೋದಾಹರಣಮ್ (೨೨೦) · Śloka ೨೨೦
ದುಷ್ಟಾಸ್ರಸಮ್ಭವೇಽಪೀಷ್ಟೋ ನಾಸ್ರಪಿತ್ತೇ ಸಿರಾವ್ಯಧಃ||೨೨೦||
दुष्टास्रसम्भवेऽपीष्टो नास्रपित्ते सिराव्यधः||२२०||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ದುಷ್ಟರಕ್ತಸಮ್ಭವೇಽಪಿ ರಕ್ತಪಿತ್ತೇ ನ ಸಿರಾವ್ಯಧಃ ಪಥ್ಯಃ ರೋಗಸ್ವಭಾವಾತ್|| ೨೨೦||
Adhikarana ಪ್ರದೇಶರೋಗವಿಶೇಷೋದಾಹರಣಮ್ (೨೨೧) · Śloka ೨೨೧
ಅಪಥ್ಯಂ ಪಥ್ಯಮಪ್ಯನ್ನಂ ನಿಶಾಯಾಂ ನೇತ್ರರೋಗಿಣಾಮ್||೨೨೧||
अपथ्यं पथ्यमप्यन्नं निशायां नेत्ररोगिणाम्||२२१||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ನೇತ್ರರೋಗಿಣಾಂ ಪಥ್ಯಂ ನೇತ್ರರೋಗನಾಶನಸಮರ್ಥಮಪ್ಯನ್ನಂ ನಿಶಾಯಾಂ ಅಪಥ್ಯಮ್, ಪ್ರದೇಶರೋಗಸ್ವಭಾವವಿಶೇಷಾತ್|| ೨೨೧||
Adhikarana ಕಾರಣವಿಶೇಷೋದಾಹರಣಮ್ (೨೨೨) · Śloka ೨೨೨
ಅಹಿತಾಃ ಸಕ್ತವಃ ಶುಷ್ಕಾ ಹಿತಾಸ್ತೇ ತು ಪ್ರಮೇಹಿಣಃ||೨೨೨||
अहिताः सक्तवः शुष्का हितास्ते तु प्रमेहिणः||२२२||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸರ್ವಸ್ಯ ಶುಷ್ಕಾಃ ಸಕ್ತವೋಽಹಿತಾಃ, ಪ್ರಮೇಹಿಣಸ್ತು ಹಿತಾಃ ಕಾರಣವಿಶೇಷಾತ್|| ೨೨೨||
Adhikarana ದ್ರವ್ಯಶಕ್ತಿವಿಶೇಷೋದಾಹರಣಮ್ (೨೨೩) · Śloka ೨೨೩
ಗುಲ್ಮಿನಃ ಕ್ಷೀರದಧ್ಯಾದಿ ಹಪುಷಾದ್ಯೈರ್ಯುತಂ ಹಿತಮ್| ವಾತಲಂ ವಾತಕೋಪೇಽಪಿ ವರ್ಷಾಸು ಮಧು ಶಸ್ಯತೇ||೨೨೩||
गुल्मिनः क्षीरदध्यादि हपुषाद्यैर्युतं हितम्| वातलं वातकोपेऽपि वर्षासु मधु शस्यते||२२३||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಕ್ಷೀರಾದಿಕಮಹಿತಮಪಿ ಗುಲ್ಮಿನಾಂ ಹಪುಷಾದಿನಾ ಸಂಯುಕ್ತಂ ಹಿತಮೇವೇತಿ ದ್ರವ್ಯಶಕ್ತಿವಿಶೇಷಃ| ವರ್ಷಾಸು ವಾತಕೋಪಕಾಲೇ ಲಾಘವಂ ಮಧು ಶಸ್ಯತೇ ಇತಿ ಕಾಲಸ್ವಭಾವದ್ರವ್ಯಶಕ್ತಿವಿಶೇಷಃ|| ೨೨೩||
Adhikarana ಉಪಯೋಗವಿಶೇಷೋದಾಹರಣಮ್ (೨೨೪) · Śloka ೨೨೪
ತದೇವ ಮದ್ಯಂ ಮದ್ಯಸ್ಯ||೨೨೪||
तदेव मद्यं मद्यस्य||२२४||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಯೇನೈವ ಮದ್ಯೇನ ರೋಗ ಉತ್ಪನ್ನಸ್ತದೇವ ಮದ್ಯಂ ಕೇನಚಿದ್ವಿಶೇಷೇಣ ಹಿತಮಿತ್ಯುಪಯೋಗವಿಶೇಷಃ|| ೨೨೪||
Adhikarana ವಸ್ತುವಿಶೇಷೋದಾಹರಣಮ್ (೨೨೫) · Śloka ೨೨೫
ವಿಷಯಸ್ಯ ತು ವಿಷಾನ್ತರಮ್||೨೨೫||
विषयस्य तु विषान्तरम्||२२५||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ವಿಷಸ್ಯ ತು ವಿಜಾತೀಯಂ ವಿಷಮೇವ ನಾಶನಸಮರ್ಥಮಿತಿ ವಸ್ತುವಿಶೇಷಃ|| ೨೨೫||
Adhikarana ದೇಶಕಾಲವಿಶೇಷೋದಾಹರಣಮ್,ವ್ಯಾಧಿಸ್ವಭಾವವಿಶೇಷೋದಾಹರಣಮ್ವಸ್ತುಸ್ವಭಾವವಿಶೇಷೋದಾಹರಣಮ್ (೨೨೬) · Śloka ೨೨೬
ಘೃತಮಾನೂಪದೇಶೋತ್ಥಂ ಹೇಮನ್ತೇ ಚ ಬಲಾಧಿಕಮ್| ಆಲಸ್ಯಗೌರವೇ ರೂಪಂ ವಾತಜೇಽಪಿ ಜ್ವರೇ ಪುರಃ| ಸ್ವೇದೈರ್ಯಾತಿ ಶಮಂ ದಾಹಃ ಪ್ರಾಯೋ ಲಶುನಪಾನಜಃ||೨೨೬||
घृतमानूपदेशोत्थं हेमन्ते च बलाधिकम्| आलस्यगौरवे रूपं वातजेऽपि ज्वरे पुरः| स्वेदैर्याति शमं दाहः प्रायो लशुनपानजः||२२६||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಲಶುನೋಪಯೋಗಜೋ ದಾಹಃ ಪ್ರಾಯಃ ಸದೃಶೇನೈವಾಗ್ನ್ಯಾದಿಸ್ವೇದೇನ ನಶ್ಯತೀತಿ ವಸ್ತುಸ್ವಭಾವಃ|| ೨೨೬||
Adhikarana ಕಾಲವಸ್ತುಸ್ವಭಾವವಿಶೇಷೋದಾಹರಣಮ್ (೨೨೭) · Śloka ೨೨೭
ದಿವಾಸ್ವಪ್ನಾಜ್ಜರಾಂ ಯಾತಿ ಭುಕ್ತಮನ್ಯೇದ್ಯುರದ್ಯ ನ|೨೨೭|
दिवास्वप्नाज्जरां याति भुक्तमन्येद्युरद्य न|२२७|
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅನ್ಯೇದ್ಯುರ್ಭುಕ್ತಮನ್ನಂ ಜರಾಂ ಯಾತಿ ದಿವಾಸ್ವಪ್ನೇನಾದ್ಯೈವ ಭುಕ್ತಂ ದಿವಾಸ್ವಪ್ನೇನ ನ ಜರಾಂ ಯಾತೀತಿ ಕಾಲವಸ್ತುಸ್ವಭಾವಃ|| ೨೨೭||
Adhikarana ಕಾರಣವಿಶೇಷೋದಾಹರಣಮ್ (೨೨೭) · Śloka ೨೨೭
ಕೋಷ್ಠೇ ರುದ್ಧೋಽಗ್ನಿಕೃದ್ವಾಯುರ್ಮೇದಸಾರ್ಶೋಭಿರಗ್ನಿಹೃತ್||೨೨೭||
कोष्ठे रुद्धोऽग्निकृद्वायुर्मेदसार्शोभिरग्निहृत्||२२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ಪ್ರಭಾವವಿಶೇಷೋದಾಹರಣಮ್ (೨೨೮) · Śloka ೨೨೮
ದುಷ್ಪಾನಂ ದುರ್ಜರಂ ಸರ್ಪಿರ್ದೀಪನಂ ಚ ಪಯೋಽನ್ಯಥಾ|೨೨೮|
दुष्पानं दुर्जरं सर्पिर्दीपनं च पयोऽन्यथा|२२८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ವಸ್ತುಸ್ವಭಾವವಿಶೇಷೋದಾಹರಣಮ್ (೨೨೮) · Śloka ೨೨೮
ಸರ್ಪಾದಿಶವಕೋಥೇಭ್ಯೋ ವೃಶ್ಚಿಕಾನಾಂ ಸಮುದ್ಭವಃ| ತೇ ತೈರೇವ ಪುನರ್ದಷ್ಟಾಃ ಸದ್ಯೋ ಜಹತಿ ಜೀವಿತಮ್|೨೨೮|
सर्पादिशवकोथेभ्यो वृश्चिकानां समुद्भवः| ते तैरेव पुनर्दष्टाः सद्यो जहति जीवितम्|२२८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ದ್ರವ್ಯಸ್ವಭಾವವಿಶೇಷೋದಾಹರಣಮ್ (೨೨೮) · Śloka ೨೨೮
ಸ್ವಯಮೇವ ವಿಷಂ ತೀವ್ರಂ ತಾನ್ಪುನರ್ನಾತಿಬಾಧತೇ|೨೨೮|
स्वयमेव विषं तीव्रं तान्पुनर्नातिबाधते|२२८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ಅವಸ್ಥಾವಿಶೇಷೋದಾಹರಣಮ್ (೨೨೮) · Śloka ೨೨೮
ಸರ್ವಾಙ್ಗವ್ಯಾಪಿ ತೇಷಾಞ್ಚ ಶುಕ್ರವತ್ಸಂಸೃತಂ ವಿಷಮ್| ತನ್ಮಾಂಸಮುಪಯೋಗಾಯ ಮಾಂಸವರ್ಗೇ ಚ ಪಠ್ಯತೇ||೨೨೮||
सर्वाङ्गव्यापि तेषाञ्च शुक्रवत्संसृतं विषम्| तन्मांसमुपयोगाय मांसवर्गे च पठ्यते||२२८||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸರ್ಪಾದೀನಾಂ ಮೃತಶರೀರಕ್ಲೇದಾತ್ ವೃಶ್ಚಿಕೋತ್ಪತ್ತಿಃ| ತೇ ಚ ಸರ್ಪಾದಯಸ್ತೈರೇವ ವೃಶ್ಚಿಕೈರ್ದಷ್ಟಾಃ ಸದ್ಯ ಏವ ಜೀವಿತಂ ತ್ಯಜನ್ತೀತಿ ವಸ್ತುಸ್ವಭಾವಃ| ವಿಷಂ ಚ ಸ್ವಯಂ ತೀವ್ರಮಪ್ಯನ್ಯಪ್ರಾಣಿವತ್ ಸರ್ಪಾದೀನಾಂ ನ ತಥಾ ಬಾಧತೇ, ಕಿಞ್ಚಿದ್ಬಾಧತ ಇತಿ ದ್ರವ್ಯಸ್ವಭಾವಃ| ತೇಷಾಂ ಚ ಸರ್ಪಾದೀನಾಂ ಶುಕ್ರವತ್ ಸರ್ವಾಙ್ಗವ್ಯಾಪಿ ವಿಷಭುಕ್ತಮ್| ಅತೋಽಪಿ ತನ್ಮಾಂಸಂ ದೇಹೋಪಯೋಗಾಯ ಮಾಂಸವರ್ಗೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಮಿತ್ಯವಸ್ಥಾವಿಶೇಷಃ| ಅನ್ಯಥಾ ಹೇಯತ್ವಾದನಿರ್ದೇಶಃ ಪ್ರಾಪ್ತಃ|| ೨೨೮||
Adhikarana ಸ್ವಭಾವವಿಶೇಷೋ ವಿರುದ್ಧಕಾರ್ಯಕಾರಣೋದಾಹರಣಮ್ (೨೨೯) · Śloka ೨೨೯
ಛರ್ದಿಘ್ನೀ ಮಕ್ಷಿಕಾವಿಟ್ ಚ ಮಕ್ಷಿಕೈವ ತು ವಾಮಯೇತ್||೨೨೯||
छर्दिघ्नी मक्षिकाविट् च मक्षिकैव तु वामयेत्||२२९||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಛರ್ದಿಕಾರಾಣಾನ್ಮಕ್ಷಿಕಾತೋಽಪಿ ಜಾತಾ ವಿಟ್ ಛರ್ದಿಘ್ನೀತಿ ಸ್ವಭಾವಃ|| ೨೨೯||
Adhikarana ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಿವಿಶೇಷೋದಾಹರಣಮ್ (೨೩೦) · Śloka ೨೩೦
ಕಫೇ ಲಙ್ಘನಸಾಧ್ಯೇಽಪಿ ಕರ್ತರಿ ಜ್ವರಗುಲ್ಮಯೋಃ| ತುಲ್ಯೇಽಪಿ ದೇಶಕಾಲಾದೌ ಲಙ್ಘನಂ ನ ಸಮಂ ಮತಮ್||೨೩೦||
कफे लङ्घनसाध्येऽपि कर्तरि ज्वरगुल्मयोः| तुल्येऽपि देशकालादौ लङ्घनं न समं मतम्||२३०||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಯದ್ಯಪಿ ಸರ್ವಃ ಕಫೋ ಲಙ್ಘನಸಾಧ್ಯಸ್ತತ್ರಾಪಿ ಜ್ವರಕಾರಣೇ ಕಫೇ ಗುಲ್ಮಕಾರಣೇ ಚ ಲಙ್ಘನಂ ಪಥ್ಯತ್ವೇನ ನ ಸದೃಶಂ, ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಿವಿಶೇಷಾತ್| ತೇನೈತದುಕ್ತಂ ಭವತಿ- ಯಥೈವ ದೇಶಕಾಲಾದಿಸಮ್ಪದಾ ಕಫಜ್ವರ ಉತ್ಪನ್ನಃ, ತಥೈವೋತ್ಪನ್ನೇ ಕಫಗುಲ್ಮೇ ಪಥ್ಯತ್ವೇನ ಲಙ್ಘನಂ ನ ಸದೃಶಮ್| ಜ್ವರೇ ತ್ವಧಿಕಂ ಪಥ್ಯಮಿತಿ| ಶೀಘ್ರಂ ವ್ಯಾಧ್ಯುಪಶಮಾತ್| ಅಥವಾ ಯದೇಕತ್ರ ಲಙ್ಘನಂ ತದನ್ಯತ್ರೇತ್ಯಸಮಂ ಸರ್ವೇಣ ಪ್ರಕಾರೇಣಾಮತ್ವೇನ ಪಕ್ವತ್ವೇನ ಚ ದೀಪನಸಙ್ಗ್ರಹಣತ್ವಾತ್|| ೨೩೦||
Adhikarana ರೋಗಸ್ವಭಾವವಿಶೇಷೋದಾಹರಣಮ್ (೨೩೧) · Śloka ೨೩೧
ಸರ್ವಥಾ ದೋಷಜಿತ್ತಕ್ರಂ ಗ್ರಹಣ್ಯಾಂ ದೋಷಕೃದ್ ವ್ರಣೇ| ಸಂಸ್ಕಾರಸ್ವಭಾವವಿಶೇಷೋದಾಹರಣಮ್ ಪೀನಸಶ್ವಾಸಕಾಸಾದೌ ಸಿದ್ಧಮೇವ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ||೨೩೧||
सर्वथा दोषजित्तक्रं ग्रहण्यां दोषकृद् व्रणे| संस्कारस्वभावविशेषोदाहरणम् पीनसश्वासकासादौ सिद्धमेव प्रशस्यते||२३१||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಗ್ರಹಣ್ಯಾಂ ದೋಷತ್ರಯನಾಶನಂ ತಕ್ರಂ ವ್ರಣೇ ತು ಪೂಯಹೇತುತ್ವಾದ್ದೋಷತ್ರಯಕರಮಿತಿ ರೋಗಸ್ವಭಾವಃ| ಪೀನಸಾದೌ ಸಿದ್ಧಮೇವ ತಕ್ರಂ ಶಸ್ಯತೇ ನಾಸಿದ್ಧಮಿತಿ ಸಂಸ್ಕಾರಸ್ವಭಾವಃ|| ೨೩೧||
Adhikarana ಮಾತ್ರಾದಿಪ್ರಕರಣೋಪಸಂಹಾರಃ (೭) · Śloka ೭
ಇತ್ಯೇತೇಽನ್ಯೇ ಚ ಬಹವಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾ ದುರ್ಲಭಹೇತುಕಾಃ| ಧರ್ಮಾ ವಿಚಿತ್ರಾ ಭಾವೇಷು ಕಿಞ್ಚಿತ್ತೇಷಾಂ ನಿದರ್ಶಿತಮ್| ದಿಶಾಽನಯಾ ಶೇಷಮಪಿ ಸ್ವಯಮೂಹ್ಯೇತ ಬುದ್ಧಿಮಾನ್| ನ ಶಾಸ್ತ್ರಮಾತ್ರಶರಣೋ ನ ಚಾನಾಲೋಚಿತಾಗಮಃ||೨೩೨|| ಇತಿ ವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸ್ಯ ಸೂನೋರ್ವಾಗ್ಭಟಸ್ಯ ಕೃತೌ ಅಷ್ಟಾಙ್ಗಸಙ್ಗ್ರಹಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಸೂತ್ರಸ್ಥಾನೇ ಅನ್ನಸ್ವರೂಪವಿಜ್ಞಾನೀಯೋ ನಾಮ ಸಪ್ತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೭||
इत्येतेऽन्ये च बहवः सूक्ष्मा दुर्लभहेतुकाः| धर्मा विचित्रा भावेषु किञ्चित्तेषां निदर्शितम्| दिशाऽनया शेषमपि स्वयमूह्येत बुद्धिमान्| न शास्त्रमात्रशरणो न चानालोचितागमः||२३२|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतौ अष्टाङ्गसङ्ग्रहसंहितायां सूत्रस्थाने अन्नस्वरूपविज्ञानीयो नाम सप्तमोऽध्यायः||७||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಇತ್ಯೇತೇ ಭಾವೇಷು ವಸ್ತುಷು ಧರ್ಮಾ ವಿಚಿತ್ರಾ ವಿಲಕ್ಷಣಾ ದೃಷ್ಟಾಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾ ದುರ್ಲಕ್ಷ್ಯಾಃ| ದುರ್ಲಭೋ ಹೇತುರ್ಯೇಷಾಂ ತೇ ದುರ್ಲಭಹೇತುಕಾಃ| ಅನ್ಯೇ ಚ ವಿಸ್ತರಭಯಾನ್ನೋಕ್ತಾಃ| ದೃಷ್ಟಾಚ್ಚ ಸ್ತೋಕಮಾತ್ರಮತ್ರ ನಿದರ್ಶಿತಮ್| ಅನಯಾ ಚ ದಿಶಾ ಅಶೇಷಂ ಸರ್ವಮಪಿ ವಸ್ತುಜಾತಂ ನಾನಾವಿಶೇಷೈರ್ವಾಕ್ಯಾರ್ಥಾವಬೋಧೇನ ಚ ಸ್ಪಷ್ಟಬುದ್ಧಿಃ ಸ್ವಯಮೂಹೇತ| ಕಿಮ್ಭೂತಃ? ನ ಶಾಸ್ತ್ರಮಾತ್ರಶರಣಃ ಶಾಸ್ತ್ರವಾಕ್ಯಪಠಿತಮಾತ್ರವಸ್ತುಶರಣೋ ನ ಭವೇತ್, ನ ಚಾನಾಲೋಚಿತಾಗಮೋ ಭವೇದಿತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ತೇನ ಚ ಶಾಸ್ತ್ರೇಣ ತತ್ಪೃಷ್ಠಭಾವಿನಾ ಚ ಸಾಧುಗುರೂಪದೇಶೇನ ಸರ್ವಂ ವಸ್ತುಜಾತಂ ಸ್ವರೂಪೇಣಾನ್ಯವಿಶೇಷೇಣ ಚ ಬುದ್ಧ್ಯಾ ಸ್ವಯಮೂಹೇತೇತ್ಯರ್ಥಃ| ಮಾತ್ರಾದಿಕಪ್ರಕರಣಂ ಸಮಾಪ್ತಮ್|| ೨೩೨|| ಇತಿ ಶ್ರೀಮನ್ಮಹಾಮಹೋಪಾಧ್ಯಾಯೇನ್ದುವಿರಚಿತಾಯಾಮ್ ಅಷ್ಟಾಙ್ಗಸಙ್ಗ್ರಹವ್ಯಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಶಶಿಲೇಖಾಯಾಂ ಸೂತ್ರಸ್ಥಾನೇ ಸಪ್ತಮೋಧ್ಯಾಯಃ ||೭||