Adhikarana ਅਧ੍ਯਾਯੋਪਕ੍ਰਮਃ · Śloka
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
AYANAACADEMYby Dr Vijaya Dwarampudi
Open Academy navigation
੩੧. ਕ੍ਸੁਦ੍ਰਰੋਗਵਿਜ੍ਞਾਨੀਯਾਧ੍ਯਾਯਃ
Adhikarana ਕ੍ਸੁਦ੍ਰਰੋਗਵਿਜ੍ਞਾਨੀਯਾਧ੍ਯਾਯਃ ੧ ਅਜਗਲ੍ਲਿਕਾਯਾਃ ਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੨-੧) · Śloka ੧
ਕ੍ਸੁਦ੍ਰਰੋਗਵਿਜ੍ਞਾਨਂ ਕ੍ਰਮਪ੍ਰਾਪ੍ਤਮਾਚਿਖ੍ਯਾਸੁਰਾਹ ਅਥਾਤਃ ਕ੍ਸੁਦ੍ਰਰੋਗਵਿਜ੍ਞਾਨੀਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ| (ਗਦ੍ਯਸੂਤ੍ਰੇ)|੨| ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾ ਸਵਰ੍ਣਾ ਗ੍ਰਥਿਤਾ ਨੀਰੁਜਾ ਮੁਦ੍ਗਸਨ੍ਨਿਭਾ| ਪਿਟਿਕਾ ਕਫਵਾਤਾਭ੍ਯਾਂ ਬਾਲਾਨਾਮਜਗਲ੍ਲਿਕਾ||੧||
View original
क्षुद्ररोगविज्ञानं क्रमप्राप्तमाचिख्यासुराह अथातः क्षुद्ररोगविज्ञानीयं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे)|२| स्निग्धा सवर्णा ग्रथिता नीरुजा मुद्गसन्निभा| पिटिका कफवाताभ्यां बालानामजगल्लिका||१||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦ - ਬਾਲਾਨਾਂ ਕਫਵਾਤਾਭ੍ਯਾਂ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਦਿਗੁਣਯੁਕ੍ਤਾ ਪਿਟਿਕਾਜਗਲ੍ਲਿਕਾਖ੍ਯਾ ਸ੍ਯਾਤ੍|
Adhikarana ੨ . ਯਵਪ੍ਰਖ੍ਯਾਯਾਃ ਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੨) · Śloka ੨
ਯਵਪ੍ਰਖ੍ਯਾ ਯਵਪ੍ਰਖ੍ਯਾ ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਮਾਂਸਾਸ਼੍ਰਿਤਾ ਘਨਾ| |੨|
View original
यवप्रख्या यवप्रख्या ताभ्यां मांसाश्रिता घना| |२|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦- ਤਾਭ੍ਯਾਂ-ਵਾਤਕਫਾਭ੍ਯਾਂ, ਯਵਪ੍ਰਖ੍ਯਾ-ਯਵਸਂਜ੍ਞਾ| ਸਾ ਯਵਪ੍ਰਖ੍ਯਾ-ਯਵਾਕਾਰਾ, ਮਂਸਾਸ਼੍ਰਿਤਾ ਘਨਾ ਕਠਿਨਾ ਚ|
Adhikarana ੩ . ਅਲਜ੍ਯਾਃ ਲਕ੍ਸਣਮ੍ ੪ . ਕਚ੍ਛਪ੍ਯਾਃ ਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੨-੩) · Śloka ੩
| ਅਵਕ੍ਤ੍ਰਾ ਚਾਲਜੀ ਵਤ੍ਤਾ ਸ੍ਤੋਕਪੂਯਾ ਘਨੋਨ੍ਨਤਾ||੨|| ਗ੍ਰਨ੍ਥਯਃ ਪਞ੍ਚ ਵਾ ਸਡ੍ਵਾ ਕਚ੍ਛਪੀ ਕਚ੍ਛਪੋਨ੍ਨਤਾਃ| |੩|
View original
| अवक्त्रा चालजी वृत्ता स्तोकपूया घनोन्नता||२|| ग्रन्थयः पञ्च वा षड्वा कच्छपी कच्छपोन्नताः| |३|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦ - ਗ੍ਰਨ੍ਥਯਃ ਪਞ੍ਚ ਵਾ ਸਡ੍ਵਾ, ਕਿਮ੍ਭੂਤਾਃ ? ਅਮੁਖਾਸ੍ਤਥਾਲਜੀਵ ਵਤ੍ਤਾਃ-ਵਰ੍ਤੁਲਾਃ, ਸ੍ਤੋਕਪੂਯਾ ਘਨਾ ਉਨ੍ਨਤਾਸ਼੍ਚ ਕਚ੍ਛਪੀਤ੍ਯੁਚ੍ਯਤੇ| ਸਾ ਚ ਕਚ੍ਛਪੋਨ੍ਨਤਾ ਸ੍ਯਾਤ੍|
Adhikarana ੫ . ਪਨਸਿਕਾਯਾਃ ਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੩-੪) · Śloka ੪
| ਕਰ੍ਣਸ੍ਯੋਰ੍ਧ੍ਵਂ ਸਮਨ੍ਤਾਦ੍ਵਾ ਪਿਟਿਕਾ ਕਠਿਨੋਗ੍ਰਰੁਕ੍||੩|| ਸ਼ਾਲੂਕਾਭਾ ਪਨਸਿਕਾ| |੪|
View original
| कर्णस्योर्ध्वं समन्ताद्वा पिटिका कठिनोग्ररुक्||३|| शालूकाभा पनसिका| |४|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਕਰ੍ਣਸ੍ਯੋਪਰਿਸ੍ਟਾਤ੍ ਪਰਿਤੋ ਵਾ ਪਿਟਿਕਾ ਕਠਿਨਾ ਤੀਵ੍ਰਰੁਜਾ ਸ਼ਾਲੂਕਨਿਭਾ ਪਨਸਿਕਾਸਂਜ੍ਞਾ|
Adhikarana ੬ . ਪਾਸਾਣਗਰ੍ਦਭਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੪) · Śloka ੪
ਸ਼ੋਫਸ੍ਤ੍ਵਲ੍ਪਰੁਜਃ ਸ੍ਥਿਰਃ| ਹਨੁਸਨ੍ਧਿਸਮੁਦ੍ਭੂਤਸ੍ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਪਾਸਾਣਗਰ੍ਦਭਃ||੪||
View original
शोफस्त्वल्परुजः स्थिरः| हनुसन्धिसमुद्भूतस्ताभ्यां पाषाणगर्दभः||४||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਸ਼ੋਫੋਲ੍ਪਰੁਜਃ ਸ੍ਥਿਰੋ ਹਨੁਸਨ੍ਧਿਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤੋ ਵਾਤਕਫਾਭ੍ਯਾਂ ਪਾਸਾਣਗਰ੍ਦਭਃ|
Adhikarana ੭ . ਮੁਖਦੂਸਿਕਾਨਾਂ ਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੫) · Śloka ੫
ਸ਼ਾਲ੍ਮਲੀਕਣ੍ਟਕਾਕਾਰਾਃ ਪਿਟਿਕਾਃ ਸਰੁਜੋ ਘਨਾਃ| ਮੇਦੋਗਰ੍ਭਾ ਮੁਖੇ ਯੂਨਾਂ ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਚ ਮੁਖਦੂਸਿਕਾਃ||੫||
View original
शाल्मलीकण्टकाकाराः पिटिकाः सरुजो घनाः| मेदोगर्भा मुखे यूनां ताभ्यां च मुखदूषिकाः||५||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਵਾਤਕਫਾਭ੍ਯਾਂ ਸ਼ਾਲ੍ਮਲੀਕਣ੍ਟਕਸਦਸ਼ਾਃ ਪਿਟਿਕਾ ਰੁਜਾਨ੍ਵਿਤਾ ਘਨਾ ਮੇਦੋਗਰ੍ਭਾਸ੍ਤਰੁਣਾਨਾਂ ਮੁਖੇ ਸ੍ਯੁਃ| ਤਾਸ਼੍ਚ ਮੁਖਦੂਸਿਕਾਃ|
Adhikarana ੮ . ਪਦ੍ਮਕਣ੍ਟਕਾਨਾਂ ਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੬) · Śloka ੬
ਤੇ ਪਦ੍ਮਕਣ੍ਟਕਾ ਜ੍ਞੇਯਾ ਯੈਃ ਪਦ੍ਮਮਿਵ ਕਣ੍ਟਕੈਃ| ਚੀਯਤੇ ਨੀਰੁਜੈਃ ਸ਼੍ਵੇਤੈਃ ਸ਼ਰੀਰਂ ਕਫਵਾਤਜੈਃ||੬||
View original
ते पद्मकण्टका ज्ञेया यैः पद्ममिव कण्टकैः| चीयते नीरुजैः श्वेतैः शरीरं कफवातजैः||६||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਪਦ੍ਮਕਣ੍ਟਕਸਂਜ੍ਞਾਸ੍ਤੇ ਵੇਦ੍ਯਾਃ, ਯੈਃ ਕਣ੍ਟਕੈਰ੍ਨੀਰੁਜੈਃ ਸ਼੍ਵੇਤਵਰ੍ਣੈਰ੍ਵਾਤਕਫਜੈਃ ਪਦ੍ਮਮਿਵ ਸ਼ਰੀਰਂ ਚੀਯਤੇ|
Adhikarana ੯ . ਵਿਵਤਾਯਾਃ ਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੭) · Śloka ੭
ਪਿਤ੍ਤੇਨ ਪਿਟਿਕਾ ਵਤ੍ਤਾ ਪਕ੍ਵੋਦੁਮ੍ਬਰਸਨ੍ਨਿਭਾ| ਮਹਾਦਾਹਜ੍ਵਰਕਰੀ ਵਿਵਤਾ ਵਿਵਤਾਨਨਾ||੭||
View original
पित्तेन पिटिका वृत्ता पक्वोदुम्बरसन्निभा| महादाहज्वरकरी विवृता विवृतानना||७||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਪਿਤ੍ਤੇਨ ਯਾ ਪਿਟਿਕਾ ਵਰ੍ਤੁਲਾ ਪਕ੍ਵੋਦੁਮ੍ਬਰਫਲਨਿਭਾਮਹਾਦਾਹਜ੍ਵਰਕਚ੍ਚ, ਸਾ ਵਿਵਤਾਖ੍ਯਾ ਵਿਵਤਮੁਖਾ ਸ੍ਯਾਤ੍|
Adhikarana ੧੦ . ਮਸੂਰਿਕਾਨਾਂ ਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੮) · Śloka ੮
ਗਾਤ੍ਰੇਸ੍ਵਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਵਕ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਦਾਹਜ੍ਵਰਰੁਜਾਨ੍ਵਿਤਾਃ| ਮਸੂਰਮਾਤ੍ਰਾਸ੍ਤਦ੍ਵਰ੍ਣਾਸ੍ਤਤ੍ਸਂਜ੍ਞਾਃ ਪਿਟਿਕਾ ਘਨਾਃ||੮||
View original
गात्रेष्वन्तश्च वक्त्रस्य दाहज्वररुजान्विताः| मसूरमात्रास्तद्वर्णास्तत्संज्ञाः पिटिका घनाः||८||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਗਾਤ੍ਰੇਸੁ-ਅਵਯਵੇਸੁ, ਵਕ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਚਾਨ੍ਤਰੇ ਦਾਹਾਦਿਯੁਤਾ ਮਸੂਰਪ੍ਰਮਾਣਾਸ੍ਤਦ੍ਵਰ੍ਣਾਸ੍ਤਤ੍ਸਂਜ੍ਞਾ ਮਸੂਰਿਕਾ ਘਨਾਃ ਪਿਟਿਕਾਃ|
Adhikarana ੧੧ . ਵਿਸ੍ਫੋਟਾਨਾਂ ਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੯) · Śloka ੯
ਤਤਃ ਕਸ੍ਟਤਰਾਃ ਸ੍ਫੋਟਾ ਵਿਸ੍ਫੋਟਾਖ੍ਯਾ ਮਹਾਰੁਜਾਃ| |੯|
View original
ततः कष्टतराः स्फोटा विस्फोटाख्या महारुजाः| |९|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਤਾਭ੍ਯੋ ਮਸੂਰਿਕਾਭ੍ਯੋ ਦਾਰੁਣਤਮਾਃ ਸ੍ਫੋਟਾ ਮਹਾਰੁਜਾ ਵਿਸ੍ਫੋਟਾਸਂਜ੍ਞਾਃ|
Adhikarana ੧੨ ਵਿਦ੍ਧਾਯਾਃ ਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੯-੧੦) · Śloka ੧੦
| ਯਾ ਪਦ੍ਮਕਰ੍ਣਿਕਾਕਾਰਾ ਪਿਟਿਕਾ ਪਿਟਿਕਾਚਿਤਾ||੯|| ਸਾ ਵਿਦ੍ਧਾ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਾਭ੍ਯਾਂ| |੧੦|
View original
| या पद्मकर्णिकाकारा पिटिका पिटिकाचिता||९|| सा विद्धा वातपित्ताभ्यां| |१०|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਪਦ੍ਮਕਰ੍ਣਿਕਾਨਿਭਾ ਯਾ ਪਿਟਿਕਾ ਪਿਟਕੈਰਾਚਿਤਾ, ਸਾ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਵਿਦ੍ਧਾਖ੍ਯਾ ਸ੍ਯਾਤ੍|
Adhikarana ੧੩ ਗਰ੍ਦਭ੍ਯਾਃ ਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੧੦) · Śloka ੧੦
ਤਾਭ੍ਯਾਮੇਵ ਚ ਗਰ੍ਦਭੀ| ਮਣ੍ਡਲਾ ਵਿਪੁਲੋਤ੍ਸਨ੍ਨਾ ਸਰਾਗਪਿਟਿਕਾਚਿਤਾ||੧੦||
View original
ताभ्यामेव च गर्दभी| मण्डला विपुलोत्सन्ना सरागपिटिकाचिता||१०||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਤਾਭ੍ਯਾਮੇਵ-ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਾਭ੍ਯਾਂ, ਗਰ੍ਦਭੀਸਂਜ੍ਞਾ ਮਣ੍ਡਲਾਕਾਰਾ ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਾ ਤਥੋਤ੍ਸਨ੍ਨਾ ਸਰਾਗਪਿਟਕੈਰਾਚਿਤਾ|
Adhikarana ੧੪ ਕਕ੍ਸਾਯਾਃ ਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੧੧) · Śloka ੧੧
ਕਕ੍ਸੇਤਿ ਕਕ੍ਸਾਸਨ੍ਨੇਸੁ ਪ੍ਰਾਯੋ ਦੇਸ਼ੇਸੁ ਸਾਨਿਲਾਤ੍| ਪਿਤ੍ਤਾਦ੍ਭਵਨ੍ਤਿ ਪਿਟਿਕਾਃ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਾ ਲਾਜੋਪਮਾ ਘਨਾਃ||੧੧||
View original
कक्षेति कक्षासन्नेषु प्रायो देशेषु साऽनिलात्| पित्ताद्भवन्ति पिटिकाः सूक्ष्मा लाजोपमा घनाः||११||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਕਕ੍ਸਾਨਿਕਟੇਸੁ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ੇਸੁ ਸਾ ਗਰ੍ਦਭੀ ਕਕ੍ਸੇਤ੍ਯੁਚ੍ਯਤੇ| ਸਾ ਚ ਵਾਤਾਤ੍ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਤਸ੍ਯਾਮੇਵ ਪਿਤ੍ਤੇਨ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਾਃ ਪਿਟਿਕਾ ਲਾਜਾਕਾਰਾ ਘਨਾਃ ਕਕ੍ਸਾਸਂਜ੍ਞਾ ਏਵ ਸ੍ਯੁਃ|
Adhikarana ੧੫ ਗਨ੍ਧਨਾਮਾਯਾਃ ਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੧੨) · Śloka ੧੨
ਤਾਦਸ਼ੀ ਮਹਤੀ ਤ੍ਵੇਕਾ ਗਨ੍ਧਨਾਮੇਤਿ ਕੀਰ੍ਤਿਤਾ| |੧੨|
View original
तादृशी महती त्वेका गन्धनामेति कीर्तिता| |१२|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਤਾਦਸ਼ੀ-ਲਾਜਸਦਸ਼ੀ, ਮਹਤੀ ਪਿਟਿਕੈਕਾ ਗਨ੍ਧਨਾਮੇਤਿ ਸ੍ਮਤਾ|
Adhikarana ੧੬ ਰਾਜਿਕਾਨਾਂ ਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੧੨-੧੩) · Śloka ੧੩
| ਘਰ੍ਮਸ੍ਵੇਦਪਰੀਤੇਙ੍ਗੇ ਪਿਟਿਕਾਃ ਸਰੁਜੋ ਘਨਾਃ||੧੨|| ਰਾਜਿਕਾਵਰ੍ਣਸਂਸ੍ਥਾਨਪ੍ਰਮਾਣਾ ਰਾਜਿਕਾਹ੍ਵਯਾਃ| |੧੩|
View original
| घर्मस्वेदपरीतेऽङ्गे पिटिकाः सरुजो घनाः||१२|| राजिकावर्णसंस्थानप्रमाणा राजिकाह्वयाः| |१३|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦- ਘਰ੍ਮਸ੍ਵੇਦਯੁਕ੍ਤੇ ਸ਼ਰੀਰੇ ਪਿਟਿਕਾ ਰੁਜਾਯੁਤਾ ਘਨਾ ਰਾਜਿਕਾਵਰ੍ਣਾ ਰਾਜਿਕਾਕਾਰਾ ਰਾਜਿਕਾਪ੍ਰਮਾਣਾ ਰਾਜਿਕਾਸਂਜ੍ਞਾਃ|
Adhikarana ੧੭ ਜਾਲਗਰ੍ਦਭਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੧੩-੧੪) · Śloka ੧੪
| ਦੋਸੈਃ ਪਿਤ੍ਤੋਲ੍ਬਣੈਰ੍ਮਨ੍ਦੈਰ੍ਵਿਸਰ੍ਪਿਤਿ ਵਿਸਰ੍ਪਵਤ੍||੧੩|| ਸ਼ੋਫੋਪਾਕਸ੍ਤਨੁਸ੍ਤਾਮ੍ਰੋ ਜ੍ਵਰਕਜ੍ਜਾਲਗਰ੍ਦਭਃ| |੧੪|
View original
| दोषैः पित्तोल्बणैर्मन्दैर्विसर्पिति विसर्पवत्||१३|| शोफोऽपाकस्तनुस्ताम्रो ज्वरकृज्जालगर्दभः| |१४|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦- ਪਿਤ੍ਤਾਧਿਕੈਰ੍ਦੋਸੈਰ੍ਮਨ੍ਦੈਰ੍ਯਃ ਸ਼ੋਫੋ ਵਿਸਰ੍ਪ ਇਵ ਵਿਸਰ੍ਪਤਿ, ਤਥਾਪਾਕਸ੍ਤਨੁਸ੍ਤਾਮ੍ਰਵਰ੍ਣੋ ਜ੍ਵਰਕਾਰੀ ਚ, ਸ ਜਾਲਗਰ੍ਦਭਃ ਸ੍ਯਾਤ੍|
Adhikarana ੧੮ ਅਗ੍ਨਿਰੋਹਿਣ੍ਯਾ ਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੧੪-੧੫) · Śloka ੧੫
| ਮਲੈਃ ਪਿਤ੍ਤੋਲ੍ਬਣੈਃ ਸ੍ਫੋਟਾ ਜ੍ਵਰਿਣੋ ਮਾਂਸਦਾਰਣਾਃ||੧੪|| ਕਕ੍ਸਾਭਾਗੇਸੁ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਯੇਗ੍ਨ੍ਯਾਭਾਃ ਸਾਗ੍ਨਿਰੋਹਿਣੀ| ਪਞ੍ਚਾਹਾਤ੍ਸਪ੍ਤਰਾਤ੍ਰਾਦ੍ਵਾ ਪਕ੍ਸਾਦ੍ਵਾ ਹਨ੍ਤਿਜੀਵਿਤਮ੍||੧੫||
View original
| मलैः पित्तोल्बणैः स्फोटा ज्वरिणो मांसदारणाः||१४|| कक्षाभागेषु जायन्ते येऽग्न्याभाः साऽग्निरोहिणी| पञ्चाहात्सप्तरात्राद्वा पक्षाद्वा हन्तिजीवितम्||१५||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਪਿਤ੍ਤੋਲ੍ਬਣੈਰ੍ਮਲੈਰ੍ਜ੍ਵਰਵਤੋ ਮਾਂਸਦਾਰਣਾਃ ਸ੍ਫੋਟਾਃ ਕਕ੍ਸਾਪ੍ਰਦੇਸ਼ੇਸੁ ਯੇਗ੍ਨਿਸਦਸ਼ਾ ਜਾਯਨ੍ਤੇ, ਸਾਗ੍ਨਿਰੋਹਿਣੀਤ੍ਯੁਚ੍ਯਤੇ| ਪਞ੍ਚਾਹੇਨ ਸਪ੍ਤਰਾਤ੍ਰੇਣ ਪਕ੍ਸੇਣ ਵਾ ਜੀਵਿਤਂ ਹਨ੍ਤਿ|
Adhikarana ੧੯ ਇਰਿਵੇਲ੍ਲਿਕਾਯਾਃ ਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੧੬) · Śloka ੧੬
ਤ੍ਰਿਲਿਙ੍ਗਾ ਪਿਟਿਕਾ ਵਤ੍ਤਾ ਜਤ੍ਰੂਰ੍ਧ੍ਵਮਿਰਿਵੇਲ੍ਲਿਕਾ| |੧੬|
View original
त्रिलिङ्गा पिटिका वृत्ता जत्रूर्ध्वमिरिवेल्लिका| |१६|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਤ੍ਰਿਦੋਸਲਕ੍ਸਣਾ ਪਿਟਿਕਾ ਵਰ੍ਤੁਲਾ ਜਤ੍ਰੁਣ ਊਰ੍ਧ੍ਵਮਿਰਿਵੇਲ੍ਲਿਕਾਖ੍ਯਾ|
Adhikarana ੨੦ ਵਿਦਾਰ੍ਯਾਃ ਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੧੬) · Śloka ੧੬
| ਵਿਦਾਰੀਕਨ੍ਦਕਠਿਨਾ ਵਿਦਾਰੀ ਕਕ੍ਸਵਙ੍ਕ੍ਸਣੇ||੧੬||
View original
| विदारीकन्दकठिना विदारी कक्षवङ्क्षणे||१६||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦- ਵਿਦਾਰੀਕਨ੍ਦਵਤ੍ ਕਠਿਨਾ ਕਕ੍ਸਾਯਾਂ ਵਙ੍ਕ੍ਸਣੇ ਚ ਵਿਦਾਰੀ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਕਕ੍ਸਾ ਚ ਵਙ੍ਕ੍ਸਣਂ ਚ ਕਕ੍ਸਾਵਙ੍ਕ੍ਸਣਂ ਤਸ੍ਮਿਨ੍| "ਪਾਣ੍ਯੋਃ"(?) ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਹ੍ਰਸ੍ਵਃ|
Adhikarana ੨੧ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਰ੍ਬੁਦਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੧੭-੧੯) · Śloka ੧੯
ਮੇਦੋਨਿਲਕਫੈਰ੍ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਃ ਸ੍ਨਾਯੁਮਾਂਸਸਿਰਾਸ਼੍ਰਯੈਃ| ਭਿਨ੍ਨੋ ਵਸਾਜ੍ਯਮਧ੍ਵਾਭਂ ਸ੍ਰਵੇਤ੍ਤਤ੍ਰੋਲ੍ਬਣੋਨਿਲਃ||੧੭|| ਮਾਂਸਂ ਵਿਸ਼ੋਸ੍ਯ ਗ੍ਰਥਿਤਾਂ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮੁਪਪਾਦਯੇਤ੍| ਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧਂ ਰੁਧਿਰਂ ਕ੍ਲਿਨ੍ਨਂ ਨਾਨਾਵਰ੍ਣਂ ਤਤੋ ਮਲਾਃ||੧੮|| ਤਾਂ ਸ੍ਰਾਵਯਨ੍ਤਿ ਨਿਚਿਤਾਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍ਤਚ੍ਛਰ੍ਕਰਾਰ੍ਬੁਦਮ੍| |੧੯|
View original
मेदोनिलकफैर्ग्रन्थिः स्नायुमांससिराश्रयैः| भिन्नो वसाज्यमध्वाभं स्रवेत्तत्रोल्बणोऽनिलः||१७|| मांसं विशोष्य ग्रथितां शर्करामुपपादयेत्| दुर्गन्धं रुधिरं क्लिन्नं नानावर्णं ततो मलाः||१८|| तां स्रावयन्ति निचितां विद्यात्तच्छर्करार्बुदम्| |१९|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਮੇਦਃਪਵਨਕਫੈਃ ਸ੍ਨਾਯੁਮਾਂਸਸਿਰਾਸ਼੍ਰਯੈਰ੍ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਃ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਸ ਚ ਭਿਨ੍ਨੋ ਵਸਾਘਤਮਧੁਨਿਭਂ ਸ੍ਰਵੇਤ੍| ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਪਵਨੋਧਿਕੋ ਮਾਂਸਂ ਵਿਸ਼ੋਸ੍ਯ ਗ੍ਰਥਿਤਾਂ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਤਤੋ ਦੋਸਾਸ੍ਤਾਂ-ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਂ, ਨਿਚਿਤਾਂ ਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧਂ ਲੋਹਿਤਂ ਕ੍ਲਿਨ੍ਨਂ ਵਿਵਿਧਵਰ੍ਣਂ ਸ੍ਰਾਵਯਨ੍ਤਿ| ਤਤ੍ ਏਵਂਵਿਧਂ, ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਰ੍ਬੁਦਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍|
Adhikarana ੨੨ ਵਲ੍ਮੀਕਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੧੯-੨੦) · Śloka ੨੦
| ਪਾਣਿਪਾਦਤਲੇ ਸਨ੍ਧੌ ਜਤ੍ਰੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਵੋਪਚੀਯਤੇ||੧੯|| ਵਲ੍ਮੀਕਵਚ੍ਛਨੈਰ੍ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਸ੍ਤਦ੍ਵਦ੍ਬਹ੍ਵਣੁਭਿਰ੍ਮੁਖੈਃ| ਰੁਗ੍ਦਾਹਕਣ੍ਡੂਕ੍ਲੇਦਾਢ੍ਯੈਰ੍ਵਲ੍ਮੀਕੋਸੌ ਸਮਸ੍ਤਜਃ||੨੦||
View original
| पाणिपादतले सन्धौ जत्रूर्ध्वं वोपचीयते||१९|| वल्मीकवच्छनैर्ग्रन्थिस्तद्वद्बह्वणुभिर्मुखैः| रुग्दाहकण्डूक्लेदाढ्यैर्वल्मीकोऽसौ समस्तजः||२०||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦- ਪਾਣਿਤਲੇ ਪਾਦਤਲੇ ਸਨ੍ਧੌ ਜਤ੍ਰੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਵਾ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਰ੍ਵਲ੍ਮੀਕ ਇਵ ਸ਼ਨੈਰੁਪਚੀਯਤੇ| ਤਦ੍ਵਤ੍ਵਲ੍ਮੀਕਵਤ੍, ਬਹੂਨਿ ਚ ਤਾਨ੍ਯਣੂਨਿ ਚ, ਤੈਰ੍ਭੂਰਿਸੂਕ੍ਸ੍ਮੈਰ੍ਵਦਨੈਰੁਪਲਕ੍ਸਿਤੋ ਰੁਗ੍ਦਾਹਕਣ੍ਡੂਕ੍ਲੇਦਬਹੁਲੋ ਵਲ੍ਮੀਕਾਖ੍ਯੋਸੌ ਤ੍ਰਿਦੋਸਜਃ|
Adhikarana ੨੩ ਕਦਰਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੨੧) · Śloka ੨੧
ਸ਼ਰ੍ਕਰੋਨ੍ਮਥਿਤੇ ਪਾਦੇ ਕ੍ਸਤੇ ਵਾ ਕਣ੍ਟਕਾਦਿਭਿਃ| ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਃ ਕੀਲਵਦੁਤ੍ਸਨ੍ਨੋ ਜਾਯਤੇ ਕਦਰਂ ਤੁ ਤਤ੍||੨੧||
View original
शर्करोन्मथिते पादे क्षते वा कण्टकादिभिः| ग्रन्थिः कीलवदुत्सन्नो जायते कदरं तु तत्||२१||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਦਿਭਿਰੁਨ੍ਮਥਿਤੇ ਪਾਦੇ ਕਣ੍ਟਕਾਦਿਭਿਰ੍ਵਾ ਕ੍ਸਤੇ ਕੀਲਸਦਸ਼ੋ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਰੁਤ੍ਸਨ੍ਨੋ ਜਾਯਤੇ, ਤਤ੍ਕਦਰਂ ਨਾਮ|
Adhikarana ੨੪ ਰੁਦ੍ਧਗੁਦਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੨੨-੨੩) · Śloka ੨੩
ਵੇਗਸਨ੍ਧਾਰਣਾਦ੍ਵਾਯੁਰਪਾਨੋਪਾਨਸਂਸ਼੍ਰਯਮ੍| ਅਣੂਕਰੋਤਿ ਬਾਹ੍ਯਾਨ੍ਤਰ੍ਮਾਰ੍ਗਸ੍ਯ ਤਤਃ ਸ਼ਕਤ੍||੨੨|| ਕਚ੍ਛ੍ਰਾਨ੍ਨਿਰ੍ਗਚ੍ਛਤਿ ਵ੍ਯਾਧਿਰਯਂ ਰੁਦ੍ਧਗੁਦੋ ਮਤਃ| |੨੩|
View original
वेगसन्धारणाद्वायुरपानोऽपानसंश्रयम्| अणूकरोति बाह्यान्तर्मार्गस्य ततः शकृत्||२२|| कृच्छ्रान्निर्गच्छति व्याधिरयं रुद्धगुदो मतः| |२३|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦- ਅਪਾਨਾਖ੍ਯੋ ਵਾਯੁਰ੍ਵੇਗਸਨ੍ਧਾਰਣਾਦਪਾਨਾਸ਼੍ਰਯਂ ਮਾਰ੍ਗਂ ਬਾਹ੍ਯਾਨ੍ਤਰਣੂਕਰੋਤਿ| ਤਤੋਸ੍ਯ-ਆਤੁਰਸ੍ਯ, ਕਚ੍ਛ੍ਰੇਣ ਸ਼ਕਨ੍ਨਿਰ੍ਯਾਤਿ| ਅਯਂ ਰੋਗੋ ਰੁਦ੍ਧਗੁਦੋ ਮਤਃ|
Adhikarana ੨੫ ਚਿਪ੍ਪਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੨੩-੨੪) · Śloka ੨੪
| ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਪਿਤ੍ਤਾਨਿਲਂ ਪਾਕਂ ਨਖਮਾਂਸੇ ਸਰੁਗ੍ਜ੍ਵਰਮ੍||੨੩|| ਚਿਪ੍ਯਮਕ੍ਸਤਰੋਗਂ ਚ ਵਿਦ੍ਯਾਦੁਪਨਖਂ ਚ ਤਮ੍| |੨੪|
View original
| कुर्यात्पित्तानिलं पाकं नखमांसे सरुग्ज्वरम्||२३|| चिप्यमक्षतरोगं च विद्यादुपनखं च तम्| |२४|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਪਿਤ੍ਤਾਨਿਲਂ ਕਰ੍ਤ ਨਖਮਾਂਸੇ ਸਰੁਗ੍ਜ੍ਵਰਂ ਪਾਕਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਤਂ ਚਿਪ੍ਯਂ ਤਥਾਕ੍ਸਤਰੋਗਮੁਪਨਖਂ ਚ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍|
Adhikarana ੨੬ ਕੁਨਖਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੨੪) · Śloka ੨੪
| ਕਸ੍ਣੋਭਿਘਾਤਾਦ੍ਰੂਕ੍ਸਸ਼੍ਚ ਖਰਸ਼੍ਚ ਕੁਨਖੋ ਨਖਃ||੨੪||
View original
| कृष्णोऽभिघाताद्रूक्षश्च खरश्च कुनखो नखः||२४||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਅਭਿਘਾਤਾਤ੍ ਕਸ੍ਣਵਰ੍ਣੋ ਰੂਕ੍ਸਸ਼੍ਚ ਖਰਸ਼੍ਚ ਨਖਃ ਕੁਨਖਾਖ੍ਯਃ|
Adhikarana ੨੭ ਅਲਸਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੨੫) · Śloka ੨੫
ਦੁਸ੍ਟਕਰ੍ਦਮਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਤ੍ ਕਣ੍ਡੂਕ੍ਲੇਦਾਨ੍ਵਿਤਾਨ੍ਤਰਾਃ| ਅਙ੍ਗੁਲ੍ਯੋਲਸਮਿਤ੍ਯਾਹੁਃ|੨੫|
View original
दुष्टकर्दमसंस्पर्शात् कण्डूक्लेदान्वितान्तराः| अङ्गुल्योऽलसमित्याहुः|२५|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦- ਦੁਸ੍ਟਕਰ੍ਦਮਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਤ੍ ਕਣ੍ਡੂਕ੍ਲੇਦਯੁਤਾਨ੍ਤਰਾ ਅਙ੍ਗੁਲ੍ਯੋਲਸਮਿਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ|
Adhikarana ੨੮ ਤਿਲਕਾਲਕਾਨਾਂ ਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੨੫-੨੬) · Śloka ੨੬
| ਤਿਲਾਭਾਂਸ੍ਤਿਲਕਾਲਕਾਨ੍||੨੫|| ਕਸ੍ਣਾਨਵੇਦਨਾਂਸ੍ਤ੍ਵਕ੍ਸ੍ਥਾਨ੍| |੨੬|
View original
| तिलाभांस्तिलकालकान्||२५|| कृष्णानवेदनांस्त्वक्स्थान्| |२६|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਤਿਲਸਦਸ਼ਾਨ੍ ਕਸ੍ਣਵਰ੍ਣਾਨਰੁਜਾਂਸ੍ਤ੍ਵਕ੍ਸ੍ਥਾਂਸ੍ਤਿਲਕਾਲਕਾਨਾਹੁਃ|
Adhikarana ੨੯ ਮਸਾਣਾਂ ਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੨੬) · Śloka ੨੬
ਮਸਾਂਸ੍ਤਾਨੇਵ ਚੋਨ੍ਨਤਾਨ੍| |੨੬|
View original
मषांस्तानेव चोन्नतान्| |२६|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਤਾਨੇਵ ਤਿਲਕਾਲਕਾਨੁਨ੍ਨਤਾਨ੍ ਮਸਾਨਾਹੁਃ|
Adhikarana ੩੦ ਚਰ੍ਮਕੀਲਾਨਾਂ ਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੨੬) · Śloka ੨੬
| ਮਸੇਭ੍ਯਸ੍ਤੂਨ੍ਨਤਤਰਾਂਸ਼੍ਚਰ੍ਮਕੀਲਾਨ੍ ਸਿਤਾਸਿਤਾਨ੍||੨੬||
View original
| मषेभ्यस्तून्नततरांश्चर्मकीलान् सितासितान्||२६||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਮਸੇਭ੍ਯਃ ਸਕਾਸ਼ਾਦੁਨ੍ਨਤਤਰਾਨ੍ ਵਰ੍ਣਤਃ ਸਿਤਾਸਿਤਾਨ੍ ਚਰ੍ਮਕੀਲਾਂਸ੍ਤਾਨਾਹੁਃ|
Adhikarana ੩੧ ਜਤੁਮਣੇਃ ਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੨੭) · Śloka ੨੭
ਤਥਾਵਿਧੋ ਜਤੁਮਣਿਃ ਸਹਜੋ ਲੋਹਿਤਸ੍ਤੁ ਸਃ| |੨੭|
View original
तथाविधो जतुमणिः सहजो लोहितस्तु सः| |२७|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦- ਤਤ੍ਪ੍ਰਮਾਣੋ ਜਤੁਮਣਿਃ ਸਹਜੋ ਲੋਹਿਤਵਰ੍ਣਸ਼੍ਚਾਸੌ ਸ੍ਯਾਤ੍|
Adhikarana ੩੨ ਲਾਞ੍ਛਨਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੨੭) · Śloka ੨੭
| ਕਸ੍ਣਂ ਸਿਤਂ ਵਾ ਸਹਜਂ ਮਣ੍ਡਲਂ ਲਾਞ੍ਛਨਂ ਸਮਮ੍||੨੭||
View original
| कृष्णं सितं वा सहजं मण्डलं लाञ्छनं समम्||२७||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਸ਼ੁਕ੍ਲਂ ਕਸ੍ਣਂ ਵਾ ਸਹਜਂ ਮਣ੍ਡਲਾਕਾਰਂ ਸ਼ਰੀਰਸਮਂ ਲਾਞ੍ਛਨਮਾਹੁਃ|
Adhikarana ੩੩ ਵ੍ਯਙ੍ਗਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੨੮-੩੦) · Śloka ੩੦
ਸ਼ੋਕਕ੍ਰੋਧਾਦਿਕੁਪਿਤਾਦ੍ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਾਨ੍ਮੁਖੇ ਤਨੁ| ਸ਼੍ਯਾਮਲਂ ਮਣ੍ਡਲਂ ਵ੍ਯਙ੍ਗਂ, ਵਕ੍ਤ੍ਰਾਦਨ੍ਯਤ੍ਰ ਨੀਲਿਕਾ||੨੮|| ਪਰੁਸਂ ਪਰੁਸਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਂ ਵ੍ਯਙ੍ਗਂ ਸ਼੍ਯਾਵਂ ਚ ਮਾਰੁਤਾਤ੍| ਪਿਤ੍ਤਾਤ੍ਤਾਮ੍ਰਾਨ੍ਤਮਾਨੀਲਂ, ਸ਼੍ਵੇਤਾਨ੍ਤਂ ਕਣ੍ਡੁਮਤ੍ਕਫਾਤ੍||੨੯|| ਰਕ੍ਤਾਦ੍ਰਕ੍ਤਾਨ੍ਤਮਾਤਾਮ੍ਰ ਸੌਸਂ ਚਿਮਿਚਿਮਾਯਤੇ| |੩੦|
View original
शोकक्रोधादिकुपिताद्वातपित्तान्मुखे तनु| श्यामलं मण्डलं व्यङ्गं, वक्त्रादन्यत्र नीलिका||२८|| परुषं परुषस्पर्शं व्यङ्गं श्यावं च मारुतात्| पित्तात्ताम्रान्तमानीलं, श्वेतान्तं कण्डुमत्कफात्||२९|| रक्ताद्रक्तान्तमाताम्र सौषं चिमिचिमायते| |३०|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦- ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਾਚ੍ਛੋਕਾਦਿਕ੍ਰੁਦ੍ਧਾਤ੍ ਤਨੁ ਸ਼੍ਯਾਮਵਰ੍ਣਂ ਮਣ੍ਡਲਾਕਾਰਂ ਮੁਖੇ ਵ੍ਯਙ੍ਗਂ ਵਦਨ੍ਤਿ| ਮੁਕਾਦਨ੍ਯਤ੍ਰ ਨੀਲਿਕਾ| ਪਰੁਸਚ੍ਛਵਿਸ੍ਤਥਾ ਪਰੁਸਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਂ ਸ਼੍ਯਾਮਵਰ੍ਣਂ ਚ ਵ੍ਯਙ੍ਗਂ ਵਾਤਾਤ੍ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਪਿਤ੍ਤੇਨ ਤਾਮ੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਕਿਞ੍ਚਿਨ੍ਨੀਲਮ੍| ਕਫੇਨ ਸ਼੍ਵੇਤਾਨ੍ਤਂ ਸਕਣ੍ਡੁ ਚ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਰਕ੍ਤਾਦ੍ਰਕ੍ਤਾਨ੍ਤਂ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਤਾਮ੍ਰਮੋਸਯੁਤਂ ਚਿਮਿਚਿਮਾਯਤੇ ਚ|
Adhikarana ੩੪ ਪ੍ਰਸੁਪ੍ਤੇਃ ਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੩੦-੩੧) · Śloka ੩੧
| ਵਾਯੁਨੋਦੀਰਿਤਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾ ਤ੍ਵਚਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਵਿਸ਼ੁਸ੍ਯਤਿ||੩੦|| ਤਤਸ੍ਤ੍ਵਗ੍ਜਾਯਤੇ ਪਾਣ੍ਡੁਃ ਕ੍ਰਮੇਣ ਚ ਵਿਚੇਤਨਾ| ਅਲ੍ਪਕਣ੍ਡੂਰਵਿਕ੍ਲੇਦਾ ਸਾ ਪ੍ਰਸੁਪ੍ਤਿਃ ਪ੍ਰਸੁਪ੍ਤਿਤਃ||੩੧||
View original
| वायुनोदीरितः श्लेष्मा त्वचं प्राप्य विशुष्यति||३०|| ततस्त्वग्जायते पाण्डुः क्रमेण च विचेतना| अल्पकण्डूरविक्लेदा सा प्रसुप्तिः प्रसुप्तितः||३१||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਪਵਨੇਨ ਕਫਃ ਪ੍ਰੇਰਿਤਸ੍ਤ੍ਵਚਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਵਿਸ਼ੁਸ੍ਯਤਿ| ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਤ੍ਵਕ੍ ਪਾਣ੍ਡੁਃ ਕ੍ਰਮੇਣ ਚ ਵਿਚੇਤਨਾ ਅਲ੍ਪਕਣ੍ਡੂਰ੍ਵਿਕ੍ਲੇਦਰਹਿਤਾ ਚ ਜਾਯਤੇ| ਸਾ ਪ੍ਰਸੁਪ੍ਤਿਤਃ ਪ੍ਰਸੁਪ੍ਤਿਃ ਸ੍ਯਾਤ੍|
Adhikarana ੩੫ ਉਕ੍ਤੋਠਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੩੨-੩੩) · Śloka ੩੩
ਅਸਮ੍ਯਗ੍ਵਮਨੋਦੀਰ੍ਣਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਨ੍ਨਨਿਗ੍ਰਹੈਃ| ਮਣ੍ਡਲਾਨ੍ਯਤਿਕਣ੍ਡੂਨਿ ਰਾਗਵਨ੍ਤਿ ਬਹੂਨਿ ਚ||੩੨|| ਉਤ੍ਕੋਠਃ| |੩੩|
View original
असम्यग्वमनोदीर्णपित्तश्लेष्मान्ननिग्रहैः| मण्डलान्यतिकण्डूनि रागवन्ति बहूनि च||३२|| उत्कोठः| |३३|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਅਸਮ੍ਯਗ੍ਵਮਨੇਨ ਪ੍ਰੇਰਿਤਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਨ੍ਨਨਿਗ੍ਰਹੈਰ੍ਮਣ੍ਡਲਾਨ੍ਯਤਿਸ਼ਯਕਣ੍ਡੂਨਿ ਲੋਹਿਤਾਨਿ ਬਹੂਨਿ ਚ ਉਤ੍ਕੋਠਃ ਸ੍ਯਾਤ੍|
Adhikarana ੩੬ ਕੋਠਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੩੩) · Śloka ੩੩
ਸੋਨੁਬਦ੍ਧਸ੍ਤੁ ਕੋਠ ਇਤ੍ਯਭਿਧੀਯਤੇ| |੩੩|
View original
सोऽनुबद्धस्तु कोठ इत्यभिधीयते| |३३|
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਸ ਏਵਾਨੁਬਦ੍ਧਃ ਕੋਠ ਇਤ੍ਯੁਚ੍ਯਤੇ|
Adhikarana ਏਤੇ ਸਟਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ ਕ੍ਸੁਦ੍ਰਰੋਗਾਃ (੩੧) · Śloka ੩੧
| ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਃ ਸਟ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦਿਤ੍ਯੇਤੇ ਕ੍ਸੁਦ੍ਰਰੋਗਾ ਵਿਭਾਗਸ਼ਃ||੩੩|| |ਯਾਨਵਿਜ੍ਞਾਯ ਮੁਹ੍ਯੇਤ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਯਾਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਕਃ| ] ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸੂਨੁਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਗ੍ਭਟਵਿਰਚਿਤਾਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਹਦਯਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸਸ੍ਠੇ ਉਤ੍ਤਰਸ੍ਥਾਨੇ ਕ੍ਸੁਦ੍ਰਰੋਗਵਿਜ੍ਞਾਨੀਯਂ ਨਾਮੈਕਤ੍ਰਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੩੧||
View original
| प्रोक्ताः षट्त्रिंशदित्येते क्षुद्ररोगा विभागशः||३३|| |यानविज्ञाय मुह्येत चिकित्सायां चिकित्सकः| ] इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां षष्ठे उत्तरस्थाने क्षुद्ररोगविज्ञानीयं नामैकत्रिंशोऽध्यायः||३१||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦- ਇਤਿ-ਅਨੇਨ ਪ੍ਰਕਾਰੇਣ, ਸਟ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ ਕ੍ਸੁਦ੍ਰਰੋਗਾ ਵਿਭਾਗੇਨੋਕ੍ਤਾ ਇਤਿ| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਗਾਙ੍ਕਦਤ੍ਤਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ਰੀਮਦਰੁਣਦਤ੍ਤਵਿਰਚਿਤਾਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਹਦਯ ਟੀਕਾਯਾਂ ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਸਸ੍ਠੇ ਉਤ੍ਤਰਸ੍ਥਾਨੇ ਕ੍ਸੁਦ੍ਰਰੋਗ ਵਿਜ੍ਞਾਨੀਯਂ ਨਾਮੈਕਤ੍ਰਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ ਸਮਾਪ੍ਤਃ|| ੩੧||