௨௯. ஸ்கந்தாபஸ்மாரப்ரதிஷேதாத்யாயஃ

ஸ்கந்தப்ரதிஷேதாநந்தரஂ ப்ரத்யாஸத்த்யா ஸ்கந்தாபஸ்மாரப்ரதிஷேதாரம்போ யுஜ்யத இத்யாஹ- பில்வ இத்யாதி| கோலோமீ தூர்வா||௧-௩||

ஸர்வேத்யாதி| ஸர்வகந்தா ஏலாதிகாஃ, யதாலாபமேலாதிகத்வேந பில்வஶிரீஷாதீநாஂ க்வாதேந தைலஂ பக்தவ்யம்| அந்யே து ‘கந்தமூத்ரவிபக்வம்’ இதி படந்தி; கந்தாஃ ஸர்வகந்தாஃ பூர்வோக்தாஃ, மூத்ரஂ கோமூத்ரம்| க்ஷீரேத்யாதி| க்ஷீரவக்ஷகஷாயே சதுர்குணே, பயஸா துக்தேந சதுர்குணேந, காகோல்யாதௌ கணே கல்கீகதே ஸ்நேஹசதுர்தாஂஶே கதஂ விபக்தவ்யம்| தத்கதஂ கிஂ கார்யமித்யாஹ,- பாநீயஂ பாதவ்யம், ‘அந்நாதேந’ இதி ஶேஷஃ| அந்யே து பாநீயஂ சதுர்குணஂ தத்த்வா கதஂ பக்தவ்யமிதி மந்யந்தே, ஶேஷஂ பூர்வவத்||௪||-

உத்ஸாதநமித்யாதி| உத்ஸாதநம் உத்வர்தநம்| ஸ்கந்தக்ரஹே ஹிதமித்யத்ர சகாரோ லுப்தோ ஜ்ஞேயஃ, தேந ஸ்கந்தக்ரஹே ஸ்கந்தாபஸ்மாரே ச ஹிதம்| (‘ஏததுத்வர்தநஂ ஹிதம்’ இத்யத்ராந்யே ‘ஏததுத்வர்தநேரிதம்’ இதி படந்தி; தந்ந, உத்ஸாதநஸ்யாநுக்தத்வாத்)||௫-௬||

அநந்தேத்யாதி| அநந்தா உத்பலஸாரிவா, குக்குடீ குக்குடீஶரீரவத் குஸுமசித்ரா வல்லீ ஸ்படிகரசிதகுக்குடாண்டதுல்யகந்தா, மர்கடீ கபிகச்சுஃ| தாரயேத் ஶரீரே இதி போத்தவ்யம்|௭|-

பக்வேத்யாதி| ப்ரஸந்நா ஸுரா, ருதிரஂ சாகலஸ்ய, பயோ துக்தம்| பூதௌதநஃ பூதாநாமோதநஃ ஸோபஹாரோ பலிஃ, உத்ஸ்விந்நா மாஷவிகதிர்பலிரித்யந்யே| அவடே கர்தாயாம்||௭||-

சதுஷ்பதே இத்யாதி| அஸ்ய பாலகஸ்ய| யதாத்மநா உபவாஸாதியுதேந| ‘யதாத்மநா’ இத்யத்ர கேசித் ‘யதாவிதி’ இதி படந்தி; ஸ்கந்தப்ரதிஷேதோக்தஸ்நாநவிதாநேநேதி ச வ்யாக்யாநயந்தி||௮||

ரக்ஷாமந்த்ரமாஹ- ஸ்கந்தேத்யாதி| ஸ்கந்தஸ்ய கார்திகேயஸ்ய, தயிதஃ அபீஷ்டஃ, ஸகா மித்ரஂ, விஶாகஸஞ்ஜ்ஞ இதி ஸ்கந்தாபஸ்மாரஸ்ய த்விதீயஂ நாம| ஶிஶோஃ பாலகஸ்ய, ஶிவோऽஸ்து கல்யாணகத்பவது, விகதாநநோ விகதமுகஃ| ‘விஶாகஸஞ்ஜ்ஞஸ்ய’ இதி கேசித் படந்தி, தத்ர ஸ்கந்தஸ்ய விஶேஷணம்||௯||

இதி ஶ்ரீடல்ஹ(ஹ்ல)ணவிரசிதாயாஂ நிபந்தஸங்க்ரஹாக்யாயாஂ ஸுஶ்ருதவ்யாக்யாயாமுத்தரதந்த்ராந்தர்கதே கௌமாரபத்யதந்த்ரே ஸ்கந்தாபஸ்மாரப்ரதிஷேதோ நாமைகோநத்ரிஂஶத்தமோऽத்யாயஃ||௨௯||