Adhikarana ੧ (੧-੨) · Śloka ੨
ਅਥਾਤਃ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਪ੍ਰਤਿਸੇਧਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ ||੧|| ਯਥੋਵਾਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਃ ||੨||
अथातः प्रतिश्यायप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
ਅਥਾਤ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਵਾਤਂ ਪ੍ਰਤਿ ਅਭਿਮੁਖਂ ਸ਼੍ਯਾਯੋ ਗਮਨਂ ਕਫਾਦੀਨਾਂ ਯਤ੍ਰ ਸ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਃ| ਪ੍ਰਤਿਸੇਧਃ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮ੍||੧-੨||
Adhikarana ੨ (੩) · Śloka ੩
ਨਾਰੀਪ੍ਰਸਙ੍ਗਃ ਸ਼ਿਰਸੋਭਿਤਾਪੋ ਧੂਮੋ ਰਜਃ ਸ਼ੀਤਮਤਿਪ੍ਰਤਾਪਃ | ਸਨ੍ਧਾਰਣਂ ਮੂਤ੍ਰਪੁਰੀਸਯੋਸ਼੍ਚ ਸਦ੍ਯਃ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਨਿਦਾਨਮੁਕ੍ਤਮ੍ ||੩||
नारीप्रसङ्गः शिरसोऽभितापो धूमो रजः शीतमतिप्रतापः | सन्धारणं मूत्रपुरीषयोश्च सद्यः प्रतिश्यायनिदानमुक्तम् ||३||
🔊 Audio coming soon
ਤਚ੍ਚ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮਲਕ੍ਸਿਤਾਨਾਂ ਵ੍ਯਾਧੀਨਾਂ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਅਤਃ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਲਕ੍ਸਣਾਰ੍ਥਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸਦ੍ਯੋਜਨਕਮੇਵ ਨਿਦਾਨਂ ਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ਨ੍ਨਾਹ- ਨਾਰੀਪ੍ਰਸਙ੍ਗ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਨਾਰੀਪ੍ਰਸਙ੍ਗੋ ਨਾਰੀਸ੍ਵਤਿਸ਼ਯੇਨ ਪ੍ਰਵਤ੍ਤਿਃ| ਸ਼ਿਰਃ ਅਭਿਤਪ੍ਯਤੇ ਯੇਨ ਸ ਸ਼ਿਰੋਭਿਤਾਪਃ| (ਸ਼ਿਰੋਭਿਤਾਪੋ ਧੂਮਾਦਿਃ, ਰਜੋਧੂਮਚਯਾਸ਼੍ਚ ਨਾਸਾਪ੍ਰਵਿਸ੍ਟਾ ਹੇਤਵਃ)| ਕੇਚਿਦਮੁਂ ਪਾਠਂ ਨ ਪਠਨ੍ਤਿ; ਤਨ੍ਨ, ਯਤਃ ਸਰ੍ਵਨਿਬਨ੍ਧਕਾਰੈਰਙ੍ਗੀਕਤੋਯਂ ਪਾਠਃ||੩||
Adhikarana ੩ (੪) · Śloka ੪
ਚਯਂ ਗਤਾ ਮੂਰ੍ਧਨਿ ਮਾਰੁਤਾਦਯਃ ਪਥਕ੍ ਸਮਸ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਤਥੈਵ ਸ਼ੋਣਿਤਮ੍ | ਪ੍ਰਕੋਪ੍ਯਮਾਣਾ ਵਿਵਿਧੈਃ ਪ੍ਰਕੋਪਣੈਰ੍ਨਣਾਂ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਕਰਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਹਿ ||੪||
चयं गता मूर्धनि मारुतादयः पृथक् समस्ताश्च तथैव शोणितम् | प्रकोप्यमाणा विविधैः प्रकोपणैर्नृणां प्रतिश्यायकरा भवन्ति हि ||४||
🔊 Audio coming soon
ਸਦ੍ਯੋਜਨਕਂ ਨਿਦਾਨਮਭਿਧਾਯ ਚਯਾਦਿਕ੍ਰਮੇਣ| ਕਾਲਾਨ੍ਤਰਜਨਕਮਪਿ ਨਿਦਾਨਮਾਹ- ਚਯਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਚਯਂ ਗਤਾਃ ਅਰ੍ਥਾਤ੍ ਸ੍ਵੇ ਸ੍ਵੇ ਸ੍ਥਾਨੇ ਸਞ੍ਚਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਃ| ਮੂਰ੍ਧਨੀਤਿ ਮੂਰ੍ਧਨਿ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਕਰਾ ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ ਯੋਜਨੀਯਮ੍| ਯਦਿ ਸ੍ਵੇ ਸ੍ਵੇ ਸ੍ਥਾਨੇ ਚਿਤਾਸ੍ਤਤ੍ ਕਥਂ ਮੂਰ੍ਧਨਿ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਕਰਾ ਇਤ੍ਯਾਹ- ਪ੍ਰਕੋਪ੍ਯਮਾਣਾ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਵਿਵਿਧੈਃ ਪ੍ਰਕੋਪਣੈਃ ਬਲਵਦ੍ਵਿਗ੍ਰਹਾਦਿਭਿਃ ਕ੍ਰੋਧਾਦਿਭਿਰ੍ਦਿਵਾਸ੍ਵਪ੍ਨਾਦਿਭਿਸ਼੍ਚ| ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ ਮੂਰ੍ਧਨਿ ਸਞ੍ਚਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਦੋਸਾ ਇਤਿ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਯਨ੍ਤਿ| ਨਨੁ ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਨਵਦ੍ਧਿਃ ਸਞ੍ਚਯਃ, ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਕਫਰਕ੍ਤਾਨਾਂ ਸ਼ਿਰਸਿ ਸ੍ਥਾਨਂ ਨਾਸ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਕਥਂ ਮੂਰ੍ਧਨਿ ਵਾਤਾਦੀਨਾਂ ਸਞ੍ਚਯਃ? ਸਤ੍ਯਂ, ‘ਯੋ ਵਾਯੁਰ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰਸਞ੍ਚਾਰੀ’ ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਵਾਯੋਃ ਸ਼ਿਰਸਿ ਸ੍ਥਾਨਮੁਕ੍ਤਂ, ਪਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਤ੍ਵਗ੍ਦਸ੍ਟਿਸ਼੍ਚੇਤਿ ਸ਼ਿਰਸਿ ਸ੍ਥਾਨਦ੍ਵਯਂ, ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਃ ਸ੍ਥਾਨਂ ਸ਼ਿਰਸਿ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਮੇਵ, ਸਿਰਾਣਾਂ ਸਰ੍ਵਗਤ੍ਵਾਦ੍ਰਕ੍ਤਸ੍ਯਾਪਿ ਸ਼ਿਰਸਿ ਸ੍ਥਾਨਂ, ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਸ਼ਿਰਸਿ ਸਞ੍ਚਯਂ ਗਤਾ ਇਤਿ ਯੁਕ੍ਤਮ੍||੪||
Adhikarana ੪ (੫) · Śloka ੫
ਸ਼ਿਰੋਗੁਰੁਤ੍ਵਂ ਕ੍ਸਵਥੋਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨਂ ਤਥਾਙ੍ਗਮਰ੍ਦਃ ਪਰਿਹਸ੍ਟਰੋਮਤਾ | ਉਪਦ੍ਰਵਾਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਪਰੇ ਪਥਗ੍ਵਿਧਾ ਨਣਾਂ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਪੁਰਃਸਰਾਃ ਸ੍ਮਤਾਃ ||੫||
शिरोगुरुत्वं क्षवथोः प्रवर्तनं तथाऽङ्गमर्दः परिहृष्टरोमता | उपद्रवाश्चाप्यपरे पृथग्विधा नृणां प्रतिश्यायपुरःसराः स्मृताः ||५||
🔊 Audio coming soon
ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਸ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵਰੂਪਮਾਹ- ਸ਼ਿਰੋਗੁਰੁਤ੍ਵਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਕ੍ਸਵਥੋਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨਂ ਛਿਕ੍ਕਾਯਾਃ ਪ੍ਰਵਤ੍ਤਿਃ| ਅਙ੍ਗਮਰ੍ਦੋ ਵੇਦਨਾਵਿਸ਼ੇਸਃ| ਪਰਿਹਸ੍ਟਰੋਮਤਾ ਉਚ੍ਛੂਨਰੋਮਤਾ, ਉਦ੍ਧਰ੍ਸਿਤਰੋਮਾਞ੍ਚ ਇਤਿ ਯਾਵਤ੍| ਪਥਗ੍ਵਿਧਾ ਉਪਦ੍ਰਵਾ ਜ੍ਵਰਾਰੋਚਕਾਦਯਃ| ਪੁਰਃਸਰਾ ਅਗ੍ਰਗਾਮਿਨਃ, ਪੂਰ੍ਵਰੂਪਾਣੀਤ੍ਯਰ੍ਥਃ||੫||
Adhikarana ੫ (੬) · Śloka ੭
ਆਨਦ੍ਧਾ ਪਿਹਿਤਾ ਨਾਸਾ ਤਨੁਸ੍ਰਾਵਪ੍ਰਵਰ੍ਤਿਨੀ | ਗਲਤਾਲ੍ਵੋਸ੍ਠਸ਼ੋਸਸ਼੍ਚ ਨਿਸ੍ਤੋਦਃ ਸ਼ਙ੍ਖਯੋਸ੍ਤਥਾ ||੬|| ਸ੍ਵਰੋਪਘਾਤਸ਼੍ਚ ਭਵੇਤ੍ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯੇਨਿਲਾਤ੍ਮਕੇ |੭|
आनद्धा पिहिता नासा तनुस्रावप्रवर्तिनी | गलताल्वोष्ठशोषश्च निस्तोदः शङ्खयोस्तथा ||६|| स्वरोपघातश्च भवेत् प्रतिश्यायेऽनिलात्मके |७|
🔊 Audio coming soon
ਵਾਤਜਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮਾਹ- ਆਨਦ੍ਧਾ ਪਿਹਿਤੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਆਨਦ੍ਧਾ ਆਧ੍ਮਾਤਾ ਪੂਰਿਤੇਵ| ਪਿਹਿਤਾ ਰਜਃਸ਼ੂਕਪੂਰ੍ਣੇਵ||੬||-
Adhikarana ੬ (੭-੮) · Śloka ੮
ਉਸ੍ਣਃ ਸਪੀਤਕਃ ਸ੍ਰਾਵੋ ਘ੍ਰਾਣਾਤ੍ ਸ੍ਰਵਤਿ ਪੈਤ੍ਤਿਕੇ ||੭|| ਕਸ਼ੋਤਿਪਾਣ੍ਡੁਃ ਸਨ੍ਤਪ੍ਤੋ ਭਵਤ੍ਤਸ੍ਣਾਨਿ(ਭਿ)ਪੀਡਿਤਃ | ਸਧੂਮਂ ਸਹਸਾ ਵਹ੍ਨਿਂ ਵਮਤੀਵ ਚ ਮਾਨਵਃ ||੮||
उष्णः सपीतकः स्रावो घ्राणात् स्रवति पैत्तिके ||७|| कृशोऽतिपाण्डुः सन्तप्तो भवत्तृष्णानि(भि)पीडितः | सधूमं सहसा वह्निं वमतीव च मानवः ||८||
🔊 Audio coming soon
ਪਿਤ੍ਤਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮਾਹ- ਉਸ੍ਣ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸਪੀਤਕ ਈਸਤ੍ਪੀਤ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਸਧੂਮਮਿਤਿ ਸਧੂਮਮਿਵ ਵਹ੍ਨਿਂ ਨਾਸਯਾ ਵਮਤੀਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਸਹਸਾ ਅਕਸ੍ਮਾਤ੍||੭-੮||
Adhikarana ੭ (੯) · Śloka ੧੦
ਕਫਃ ਕਫਕਤੇ ਘ੍ਰਾਣਾਚ੍ਛੁਕ੍ਲਃ ਸ਼ੀਤਃ ਸ੍ਰਵੇਨ੍ਮੁਹੁਃ | ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਵਭਾਸਃ ਸ਼ੂਨਾਕ੍ਸੋ ਭਵੇਦ੍ਗੁਰੁਸ਼ਿਰੋਮੁਖਃ ||੯|| ਸ਼ਿਰੋਗਲੌਸ੍ਠਤਾਲੂਨਾਂ ਕਣ੍ਡੂਯਨਮਤੀਵ ਚ |੧੦|
कफः कफकृते घ्राणाच्छुक्लः शीतः स्रवेन्मुहुः | शुक्लावभासः शूनाक्षो भवेद्गुरुशिरोमुखः ||९|| शिरोगलौष्ठतालूनां कण्डूयनमतीव च |१०|
🔊 Audio coming soon
ਕਫਕਤਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਲਿਙ੍ਗਮਾਹ- ਕਫ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਕਫਕਤੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯੇ ਕਫਃ ਸ੍ਰਵੇਦਿਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਨੀਯਮ੍||੯||-
Adhikarana ੮ (੧੦-੧੧) · Śloka ੧੧
ਭੂਤ੍ਵਾ ਭੂਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯੋ ਯੋਕਸ੍ਮਾਦ੍ਵਿਨਿਵਰ੍ਤਤੇ ||੧੦|| ਸਮ੍ਪਕ੍ਵੋ ਵਾਪ੍ਯਪਕ੍ਵੋ ਵਾ ਸ ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਭਵਃ ਸ੍ਮਤਃ | ਲਿਙ੍ਗਾਨਿ ਚੈਵ ਸਰ੍ਵੇਸਾਂ ਪੀਨਸਾਨਾਂ ਚ ਸਰ੍ਵਜੇ ||੧੧||
भूत्वा भूत्वा प्रतिश्यायो योऽकस्माद्विनिवर्तते ||१०|| सम्पक्वो वाऽप्यपक्वो वा स सर्वप्रभवः स्मृतः | लिङ्गानि चैव सर्वेषां पीनसानां च सर्वजे ||११||
🔊 Audio coming soon
ਸਾਨ੍ਨਿਪਾਤਿਕਸ੍ਯ ਲਿਙ੍ਗਂ ਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ਨ੍ਨਾਹ- ਭੂਤ੍ਵੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਕਸ੍ਮਾਤ੍ ਕਾਰਣਂ ਵਿਨਾ| ਸਰ੍ਵਜੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯੇ ਸਰ੍ਵੇਸਾਂ ਵਾਤਾਦਿਜਾਨਾਂ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਾਨਾਂ ਪੀਨਸਾਨਾਂ ਲਿਙ੍ਗਾਨਿ ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ ਯੋਜ੍ਯਮ੍| ਸਾਨ੍ਨਿਪਾਤਿਕਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯੋਸਾਧ੍ਯਃ, ਵਿਦੇਹੋਕ੍ਤਤ੍ਵਾਤ੍||੧੦-੧੧||
Adhikarana ੯ (੧੨-੧੩) · Śloka ੧੪
ਰਕ੍ਤਜੇ ਤੁ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯੇ ਰਕ੍ਤਾਸ੍ਰਾਵਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ | ਤਾਮ੍ਰਾਕ੍ਸਸ਼੍ਚ ਭਵੇਜ੍ਜਨ੍ਤੁਰੁਰੋਘਾਤਪ੍ਰਪੀਡਿਤਃ ||੧੨|| ਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧੋਚ੍ਛ੍ਵਾਸਵਦਨਸ੍ਤਥਾ ਗਨ੍ਧਾਨ੍ਨ ਵੇਤ੍ਤਿ ਚ | ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਚਾਤ੍ਰ ਕਮਯਃ ਸ਼੍ਵੇਤਾਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਸ੍ਤਥਾਣਵਃ ||੧੩|| ਕਮਿਮੂਰ੍ਧਵਿਕਾਰੇਣ ਸਮਾਨਂ ਚਾਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮ੍ |੧੪|
रक्तजे तु प्रतिश्याये रक्तास्रावः प्रवर्तते | ताम्राक्षश्च भवेज्जन्तुरुरोघातप्रपीडितः ||१२|| दुर्गन्धोच्छ्वासवदनस्तथा गन्धान्न वेत्ति च | मूर्च्छन्ति चात्र कृमयः श्वेताः स्निग्धास्तथाऽणवः ||१३|| कृमिमूर्धविकारेण समानं चास्य लक्षणम् |१४|
🔊 Audio coming soon
ਰਕ੍ਤਜਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮਾਹ- ਰਕ੍ਤਜੇ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਉਰੋਘਾਤਸ੍ਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰੋਕ੍ਤਲਕ੍ਸਣਃ ਤੇਨ ਪ੍ਰਕਰ੍ਸੇਣ ਪੀਡਿਤਃ| ਤਦੇਵ ਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰੋਕ੍ਤਲਕ੍ਸਣਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤਿ,- “ਉਰਃਕ੍ਸਤਂ ਗੁਰੁ ਸ੍ਤਬ੍ਧਂ ਪੂਤਿਪੂਰ੍ਣਕਫੋ ਰਸਃ| ਸਕਾਸਃ ਸਜ੍ਵਰੋ ਜ੍ਞੇਯ ਉਰੋਘਾਤਃ ਸਪੀਨਸਃ”- ਇਤਿ| ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਪਤਨ੍ਤਿ| ਅਤ੍ਰ ਰਕ੍ਤਜਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯੇ| ਕਮਯਃ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਾਃ| ਕਮਿਮੂਰ੍ਧਵਿਕਾਰੇਣੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਕਮਿਜਸ੍ਯ ਸ਼ਿਰੋਰੋਗਸ੍ਯ ਯਲ੍ਲਕ੍ਸਣਂ ਤੇਨ ਸਮਾਨਮਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਕੇਚਿਤ੍ ‘ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਚਾਤ੍ਰ ਕਮਯਃ ਸ਼੍ਵੇਤਾਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਸ੍ਤਥਾਣਵਃ’ ਇਤਿ ਪਾਠਂ ਰਕ੍ਤਜਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਲਕ੍ਸਣਭਿਨ੍ਨਂ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਯਨ੍ਤਿ ਚ- ਅਤ੍ਰੇਤਿ ਏਸੁ ਸਰ੍ਵੇਸ੍ਵੇਵ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯੇਸੁ||੧੨-੧੩||-
Adhikarana ੧੦ (੧੪-੧੫) · Śloka ੧੬
ਪ੍ਰਕ੍ਲਿਦ੍ਯਤਿ ਪੁਨਰ੍ਨਾਸਾ ਪੁਨਸ਼੍ਚ ਪਰਿਸ਼ੁਸ੍ਯਤਿ ||੧੪|| ਮੁਹੁਰਾਨਹ੍ਯਤੇ ਚਾਪਿ ਮੁਹੁਰ੍ਵਿਵ੍ਰਿਯਤੇ ਤਥਾ | ਨਿਃਸ਼੍ਵਾਸੋਚ੍ਛ੍ਵਾਸਦੌਰ੍ਗਨ੍ਧ੍ਯਂ ਤਥਾ ਗਨ੍ਧਾਨ੍ਨ ਵੇਤ੍ਤਿ ਚ ||੧੫|| ਏਵਂ ਦੁਸ੍ਟਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਂ ਜਾਨੀਯਾਤ੍ ਕਚ੍ਛ੍ਰਸਾਧਨਮ੍ |੧੬|
प्रक्लिद्यति पुनर्नासा पुनश्च परिशुष्यति ||१४|| मुहुरानह्यते चापि मुहुर्विव्रियते तथा | निःश्वासोच्छ्वासदौर्गन्ध्यं तथा गन्धान्न वेत्ति च ||१५|| एवं दुष्टप्रतिश्यायं जानीयात् कृच्छ्रसाधनम् |१६|
🔊 Audio coming soon
ਇਦਾਨੀਮੇਕਦੋਸਜੇਪਿ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯੇ ਦੁਰੁਪਚਾਰਤੋ ਦੋਸਾਨ੍ਤਰਪ੍ਰਕੋਪਾਦ੍ਦੁਸ੍ਟਿਂ ਗਤਸ੍ਯ ਲਿਙ੍ਗਮਾਹ- ਪ੍ਰਕ੍ਲਿਦ੍ਯਤੀਤ੍ਯਾਦਿ||੧੪-੧੫||-
Adhikarana ੧੧ (੧੬-੧੭) · Śloka ੧੭
ਸਰ੍ਵ ਏਵ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਾ ਨਰਸ੍ਯਾਪ੍ਰਤਿਕਾਰਿਣਃ ||੧੬|| ਕਾਲੇਨ ਰੋਗਜਨਨਾ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਦੁਸ੍ਟਪੀਨਸਾਃ | ਬਾਧਿਰ੍ਯਮਾਨ੍ਧ੍ਯਮਘ੍ਰਾਣਂ ਘੋਰਾਂਸ਼੍ਚ ਨਯਨਾਮਯਾਨ੍ | ਕਾਸਾਗ੍ਨਿਸਾਦਸ਼ੋਫਾਂਸ਼੍ਚ ਵਦ੍ਧਾਃ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਪੀਨਸਾਃ ||੧੭||
सर्व एव प्रतिश्याया नरस्याप्रतिकारिणः ||१६|| कालेन रोगजनना जायन्ते दुष्टपीनसाः | बाधिर्यमान्ध्यमघ्राणं घोरांश्च नयनामयान् | कासाग्निसादशोफांश्च वृद्धाः कुर्वन्ति पीनसाः ||१७||
🔊 Audio coming soon
ਇਦਾਨੀਂ ਸਰ੍ਵੇਸਾਮੇਵ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਾਨਾਮੁਪੇਕ੍ਸਯਾ ਮਿਥ੍ਯਾਹਾਰਾਚਾਰਿਣੋ ਨਰਸ੍ਯ ਕਾਲਾਨ੍ਤਰੇਣ ਰੋਗਾਨ੍ਤਰਾਰਮ੍ਭਕਤ੍ਵਂ ਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ਨ੍ਨਾਹ- ਸਰ੍ਵ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸਰ੍ਵੇ ਏਵ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਾਃ ਕਾਲੇਨ ਰੋਗਜਨਨਾ ਭਵਨ੍ਤਿ, ਤਥਾ ਤ ਏਵ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਾਃ ਕ੍ਰਮੇਣ ਦੁਸ੍ਟਪੀਨਸਾ ਜਾਯਨ੍ਤੇ| ਕੇ ਤੇ ਰੋਗਾ ਇਤ੍ਯਾਹ- ਬਾਧਿਰ੍ਯਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਵਦ੍ਧਾਃ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਾ ਬਾਧਿਰ੍ਯਾਦੀਨ੍ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤੀਤਿ ਪਿਣ੍ਡਾਰ੍ਥਃ| ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਾਨਾਂ ਪਕ੍ਵਤਾ ‘ਪਕ੍ਵਂ ਘਨਂ ਚਾਪ੍ਯਵਲਮ੍ਬਮਾਨਂ’ ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਜ੍ਞੇਯਾ; ਏਤਦ੍ਵਿਪਰ੍ਯਯੇਣ ਚਾਮਤਾ| ਕੇਚਿਦ੍ਵਦ੍ਧਸੁਸ਼੍ਰੁਤੋਕ੍ਤਮ੍,- “ਅਰੁਚਿਰ੍ਵਿਰਸਂ ਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਨਾਸਾਸ੍ਰਾਵੋ ਰੁਜਾਰਤਿਃ| ਸ਼ਿਰੋਗੁਰੁਤ੍ਵਂ ਕ੍ਸਵਥੁਰ੍ਜ੍ਵਰਸ਼੍ਚਾਮਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮ੍|| ਤਨੁਤ੍ਵਮਾਮਲਿਙ੍ਗਾਨਾਂ ਸ਼ਿਰੋਨਾਸਾਸ੍ਯਲਾਘਵਮ੍| ਘਨਪੀਤਕਫਤ੍ਵਂ ਚ ਪਕ੍ਵਪੀਨਸਲਕ੍ਸਣਮ੍”- ਇਤਿ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਾਨਾਮਾਮਪਕ੍ਵਲਕ੍ਸਣਂ ਪਠਨ੍ਤਿ||੧੬-੧੭||
Adhikarana ੧੨ (੧੮) · Śloka ੧੮
ਨਵਂ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਮਪਾਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਮੁਪਾਚਰੇਤ੍ ਸਰ੍ਪਿਸ ਏਵ ਪਾਨੈਃ | ਸ੍ਵੇਦੈਰ੍ਵਿਚਿਤ੍ਰੈਰ੍ਵਮਨੈਸ਼੍ਚ ਯੁਕ੍ਤੈਃ ਕਾਲੋਪਪਨ੍ਨੈਰਵਪੀਡਨੈਸ਼੍ਚ ||੧੮||
नवं प्रतिश्यायमपास्य सर्वमुपाचरेत् सर्पिष एव पानैः | स्वेदैर्विचित्रैर्वमनैश्च युक्तैः कालोपपन्नैरवपीडनैश्च ||१८||
🔊 Audio coming soon
ਇਦਾਨੀਂ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਾਨਾਂ ਸਾਮਾਨ੍ਯਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮਾਹ- ਨਵਂ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਪਾਸ੍ਯ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ| ਸਰ੍ਵੇਸਾਂ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਾਨਾਂ ਵਾਤਾਤ੍ਮਕਤ੍ਵਾਤ੍ ਸਰ੍ਵੇਸਾਮੇਵ ਸਰ੍ਪਿਃਪਾਨਮ੍| ਕਾਲੋਪਪਨ੍ਨੈਃ ਆਵਸ੍ਥਿਕਕਾਲਯੋਗ੍ਯੈਃ| ਅਵਪੀਡਨੈਃ ਨਸ੍ਯਭੇਦੈਃ| ਕੇਚਿਦਤ੍ਰ, ‘ਪੀਨਸਾਨਾਂ ਚ ਸਰ੍ਵੇਸਾਂ ਹੇਤੁਰ੍ਯਸ੍ਮਾਤ੍ ਸਮੀਰਣਃ| ਕਫਪਿਤ੍ਤਾਧਿਕੇਪ੍ਯਸ੍ਮਾਤ੍ ਮਾਰੁਤਂ ਸਮੁਪਕ੍ਰਮੇਤ੍|| ਤਸ੍ਮਾਦਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦਮੁਦੀਰ੍ਯਮਾਣਮੁਪਾਚਰੇਦਾਦਿਤ ਏਵ ਧੀਮਾਨ੍| ਘਤੈਃ ਸਹਿਙ੍ਗ੍ਵਮ੍ਲਕਟੂਸ੍ਣਸਿਦ੍ਧੈਃ ਸ੍ਵੇਦੈਰ੍ਵਿਚਿਤ੍ਰੈਰ੍ਵਮਨੈਸ਼੍ਚ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੈਃ|| ਕਟੁਤ੍ਰਿਕਂ ਚਿਤ੍ਰਕਤਿਨ੍ਤਿਡੀਕਂ ਤਾਲੀਸ਼ਪਤ੍ਰਂ ਚਵਿਕਾਮ੍ਲਸਞ੍ਜ੍ਞਮ੍| ਵਿਚੂਰ੍ਣਿਤਂ ਜੀਰਕਚੂਰ੍ਣਯੁਕ੍ਤਮੇਲਾਚ੍ਛਦਤ੍ਵਕ੍ਸੁਰਭੀਕਤਂ ਚ|| ਮਿਸ਼੍ਰਂ ਪੁਰਾਣੇਨ ਗੁਡੇਨ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਤਤ੍ ਪੀਨਸਾਨਾਂ ਪਰਿਪਾਚਨਾਰ੍ਥਮ੍| ਪਕ੍ਵਂ ਗੁਡਂ ਚਾਪਿ ਕਟੁਤ੍ਰਿਕੇਣ ਘਤਪ੍ਰਗਾਢਂ ਪ੍ਰਲਿਹੇਤ੍ ਸੁਖੋਸ੍ਣਮ੍| ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਗੁਡਾਭ੍ਯਾਂ ਕਟੁਕੈਸ਼੍ਚ ਪਕ੍ਵਾਨ੍ ਖਾਦੇਚ੍ਚ ਸ਼ਕ੍ਤੂਨਪਿ ਨਾਤਿਸ਼ੀਤਾਨ੍| ਗੁਡਾਧਿਕਂ ਚਾਰ੍ਦ੍ਰਕਮਾਦਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਯੁਕ੍ਤੋਸਿਤਂ ਤਤ੍ ਪਰਿਪਾਚਨਾਰ੍ਥਮ੍| ਸ਼ਿਰੋਵਿਰੇਕਂ ਵਮਨਂ ਚ ਕੇਚਿਦਾਮੇ ਨ ਦਾਤਵ੍ਯਮਿਤਿ ਬ੍ਰੁਵਨ੍ਤਿ”- ਇਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ| ਸ ਚ ਪਾਠੋ ਜੇਜ੍ਜਟਾਚਾਰ੍ਯੇਣ ਨਾਙ੍ਗੀਕਤਃ||੧੮||
Adhikarana ੧੩ (੧੯) · Śloka ੧੯
ਅਪਚ੍ਯਮਾਨਸ੍ਯ ਹਿ ਪਾਚਨਾਰ੍ਥਂ ਸ੍ਵੇਦੋ ਹਿਤੋਮ੍ਲੈਰਹਿਮਂ ਚ ਭੋਜ੍ਯਮ੍ | ਨਿਸੇਵ੍ਯਮਾਣਂ ਪਯਸਾਰ੍ਦ੍ਰਕਂ ਵਾ ਸਮ੍ਪਾਚਯੇਦਿਕ੍ਸੁਵਿਕਾਰਯੋਗੈਃ ||੧੯||
अपच्यमानस्य हि पाचनार्थं स्वेदो हितोऽम्लैरहिमं च भोज्यम् | निषेव्यमाणं पयसाऽऽर्द्रकं वा सम्पाचयेदिक्षुविकारयोगैः ||१९||
🔊 Audio coming soon
ਨਵਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਸ੍ਯ ਪਾਕਾਰ੍ਥਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ- ਅਪਚ੍ਯਮਾਨਸ੍ਯੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਹਿਮਮ੍ ਉਸ੍ਣਂ, ਭੋਜ੍ਯਂ ਭੋਜਨਮ੍| ਅਪਰਮਪਿ ਪਾਕਾਰ੍ਥਂ ਯੋਗਮਾਹ- ਨਿਸੇਵ੍ਯਮਾਣਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਆਰ੍ਦ੍ਰਕਂ ਪਯਸਾ ਪਾਯਯੇਮ੍ ਇਕ੍ਸੁਵਿਕਾਰਯੋਗੈਰ੍ਵਾ| ਇਕ੍ਸੁਵਿਕਾਰਾ ਗੁਡਾਦਯਃ| ਕੇਚਿਤ੍ ‘ਨਿਸੇਵ੍ਯਮਾਣਂ ਪਯਸਾਰ੍ਦ੍ਰਕਂ ਵਾ ਸਮ੍ਪਾਚਯੇਤ੍ ਤਤ੍ ਕਟੁਕੋਪਯੋਗੈਃ’- ਇਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਯਨ੍ਤਿ ਚ- ਦੁਗ੍ਧੇਨ ਸਹਾਰ੍ਦ੍ਰਕਰਸਃ ਪੇਯਃ, ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ ਦੁਗ੍ਧੇਨ ਸਹ ਨਾਗਰਚੂਰ੍ਣਂ ਪੇਯਮਿਤਿ ਮਨ੍ਯਨ੍ਤੇ; ਕਟੁਕੋਪਯੋਗੈਃ ਕਟੁਦ੍ਰਵ੍ਯੋਪਯੋਗੈਃ| ਅਸ੍ਯਾਗ੍ਰੇ ਕੇਚਿਤ੍ ‘ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਾਣਿ ਮਾਂਸਾਨਿ ਦਧੀਨਿ ਮਦ੍ਯਂ ਮਾਸਾਨ੍ ਕੁਲਤ੍ਥਾਨ੍ ਲਵਣਂ ਕਟੂਨਿ| ਅਮ੍ਲਂ ਤਥਾ ਚਾਮਕਮੂਲਕਂ ਚ ਤਥਾ ਧਨਤ੍ਵਂ ਤਰੁਣਃ ਪ੍ਰਯਾਤਿ’- ਇਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ; ਸ ਚ ਨ ਪਠਨੀਯਃ, ਸਰ੍ਵਨਿਬਨ੍ਧਕਾਰੈਃ ਪਰਿਹਤਤ੍ਵਾਤ੍||੧੯||
Adhikarana ੧੪ (੨੦) · Śloka ੨੦
ਪਕ੍ਵਂ ਘਨਂ ਚਾਪ੍ਯਵਲਮ੍ਬਮਾਨਂ ਸ਼ਿਰੋਵਿਰੇਕੈਰਪਕਰ੍ਸਯੇਤ੍ਤਮ੍ | ਵਿਰੇਚਨਾਸ੍ਥਾਪਨਧੂਮਪਾਨੈਰਵੇਕ੍ਸ੍ਯ ਦੋਸਾਨ੍ ਕਵਲਗ੍ਰਹੈਸ਼੍ਚ ||੨੦||
पक्वं घनं चाप्यवलम्बमानं शिरोविरेकैरपकर्षयेत्तम् | विरेचनास्थापनधूमपानैरवेक्ष्य दोषान् कवलग्रहैश्च ||२०||
🔊 Audio coming soon
ਪਕ੍ਵਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਸ੍ਯ ਨਿਬਰ੍ਹਣਮਾਹ- ਪਕ੍ਵਮਿਤ੍ਯਾਦਿ||੨੦||
Adhikarana ੧੫ (੨੧) · Śloka ੨੧
ਨਿਵਾਤਸ਼ਯ੍ਯਾਸਨਚੇਸ੍ਟਨਾਨਿ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨੋ ਗੁਰੂਸ੍ਣਂ ਚ ਤਥੈਵ ਵਾਸਃ | ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾ ਵਿਰੇਕਾਃ ਸ਼ਿਰਸਃ ਸਧੂਮਾ ਰੂਕ੍ਸਂ ਯਵਾਨ੍ਨਂ ਵਿਜਯਾ ਚ ਸੇਵ੍ਯਾ ||੨੧||
निवातशय्यासनचेष्टनानि मूर्ध्नो गुरूष्णं च तथैव वासः | तीक्ष्णा विरेकाः शिरसः सधूमा रूक्षं यवान्नं विजया च सेव्या ||२१||
🔊 Audio coming soon
ਪਕ੍ਵਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯੇ ਸੇਵ੍ਯਮਾਹ- ਨਿਵਾਤੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਆਸਨਮ੍ ਉਪਵੇਸ਼ਨਂ, ਚੇਸ੍ਟਨਂ ਕ੍ਰੀਡਨਮ੍| ਮੂਰ੍ਧ੍ਨੋ ਮਸ੍ਤਕਸ੍ਯ| ਵਾਸੋ ਵਸ੍ਤ੍ਰਮ੍| ਵਿਜਯਾ ਹਰੀਤਕੀ||੨੧||
Adhikarana ੧੬ (੨੨) · Śloka ੨੨
ਸ਼ੀਤਾਮ੍ਬੁਯੋਸਿਚ੍ਛਿਸ਼ਿਰਾਵਗਾਹਚਿਨ੍ਤਾਤਿਰੂਕ੍ਸਾਸ਼ਨਵੇਗਰੋਧਾਨ੍ | ਸ਼ੋਕਂ ਚ ਮਦ੍ਯਾਨਿ ਨਵਾਨਿ ਚੈਵ ਵਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ ਪੀਨਸਰੋਗਜੁਸ੍ਟਃ ||੨੨||
शीताम्बुयोषिच्छिशिरावगाहचिन्तातिरूक्षाशनवेगरोधान् | शोकं च मद्यानि नवानि चैव विवर्जयेत् पीनसरोगजुष्टः ||२२||
🔊 Audio coming soon
ਸੇਵ੍ਯਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਪਰਿਹਾਰ੍ਯਮਾਹ- ਸ਼ੀਤੇਤ੍ਯਾਦਿ||੨੨||
Adhikarana ੧੭ (੨੩) · Śloka ੨੩
ਛਰ੍ਦ੍ਯਙ੍ਗਸਾਦਜ੍ਵਰਗੌਰਵਾਰ੍ਤਮਰੋਚਕਾਰਤ੍ਯਤਿਸਾਰਯੁਕ੍ਤਮ੍ | ਵਿਲਙ੍ਘਨੈਃ ਪਾਚਨਦੀਪਨੀਯੈਰੁਪਾਚਰੇਤ੍ ਪੀਨਸਿਨਂ ਯਥਾਵਤ੍ ||੨੩||
छर्द्यङ्गसादज्वरगौरवार्तमरोचकारत्यतिसारयुक्तम् | विलङ्घनैः पाचनदीपनीयैरुपाचरेत् पीनसिनं यथावत् ||२३||
🔊 Audio coming soon
ਇਦਾਨੀਂ ਸੋਪਦ੍ਰਵਸ੍ਯ ਪਕ੍ਵਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਸ੍ਯਾਵਸ੍ਥਿਕਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਸੂਤ੍ਰਮਾਹ- ਛਰ੍ਦੀਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਰਤਿਃ ਨ ਕ੍ਵਚਿਦਵਸ੍ਥਿਤਿਸ਼੍ਚੇਤਸਃ||੨੩||
Adhikarana ੧੮ (੨੪) · Śloka ੨੪
ਬਹੁਦ੍ਰਵੈਰ੍ਵਾਤਕਫੋਪਸਸ੍ਟਂ ਪ੍ਰਚ੍ਛਰ੍ਦਯੇਤ੍ ਪੀਨਸਿਨਂ ਵਯਃਸ੍ਥਮ੍ | ਉਪਦ੍ਰਵਾਂਸ਼੍ਚਾਪਿ ਯਥੋਪਦੇਸ਼ਂ ਸ੍ਵੈਰ੍ਭੇਸਜੈਰ੍ਭੋਜਨਸਂਵਿਧਾਨੈਃ | ਜਯੇਦ੍ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਮਦੁਤਾਂ ਗਤੇਸੁ ਪ੍ਰਾਗ੍ਲਕ੍ਸਣੇਸੂਕ੍ਤਮਥਾਦਿਸ਼ੇਚ੍ਚ ||੨੪||
बहुद्रवैर्वातकफोपसृष्टं प्रच्छर्दयेत् पीनसिनं वयःस्थम् | उपद्रवांश्चापि यथोपदेशं स्वैर्भेषजैर्भोजनसंविधानैः | जयेद्विदित्वा मृदुतां गतेषु प्राग्लक्षणेषूक्तमथादिशेच्च ||२४||
🔊 Audio coming soon
ਪਕ੍ਵਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯੇ ਵਮਨਾਵਸ੍ਥਾਂ ਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ਨ੍ਨਾਹ- ਬਹੁਦ੍ਰਵੈਰਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਵਾਤਕਫੋਪਸਸ੍ਟਂ ਪੀਨਸਿਨਂ ਬਹੁਦ੍ਰਵੈਰ੍ਵਾਮਯੇਦਿਤਿ ਪਿਣ੍ਡਾਰ੍ਥਃ| ਵਯਃਸ੍ਥਂ ਤਰੁਣਮ੍| ਵਾਨ੍ਤੇ ਸਤਿ ਕਿਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਾਹ- ਉਪਦ੍ਰਵਾਨਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਯਥੋਪਦੇਸ਼ਂ ਯਥਾਕਥਿਤਮ੍| ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣਚਿਕਿਤ੍ਸਾਯਾਃ ਕਾਲਮੁਦ੍ਦਿਸ਼ਨ੍ਨਾਹ- ਮਦੁਤਾਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਮਦੁਤਾਂ ਗਤੇਸੁ ਅਲ੍ਪੀਭੂਤੇਸੁ, ਪ੍ਰਾਗ੍ਲਕ੍ਸਣੇਸੁ ਆਮਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਲਕ੍ਸਣੇਸੁ, ਉਕ੍ਤਂ ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣਂ ‘ਵਾਤਿਕੇ ਤੁ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯੇ ਪਿਬੇਤ੍’ ਇਤ੍ਯਾਦਿਕਂ ਵਿਧਾਨਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਕੇਚਿਤ੍ ‘ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਮਦੁਤਾਂ ਤੁ ਤੇਸਾਂ ਪ੍ਰਾਗ੍ਲਕ੍ਸਣਾਨਾਂ ਵਿਧਿਮਾਦਿਸ਼ੇਚ੍ਚ’ ਇਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ||੨੪||
Adhikarana ੧੯ (੨੫) · Śloka ੨੬
ਵਾਤਿਕੇ ਤੁ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯੇ ਪਿਬੇਤ੍ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍ | ਪਞ੍ਚਭਿਰ੍ਲਵਣੈਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਪ੍ਰਥਮੇਨ ਗਣੇਨ ਚ ||੨੫|| ਨਸ੍ਯਾਦਿਸੁ ਵਿਧਿਂ ਕਤ੍ਸ੍ਨਮਵੇਕ੍ਸੇਤਾਰ੍ਦਿਤੇਰਿਤਮ੍ |੨੬|
वातिके तु प्रतिश्याये पिबेत् सर्पिर्यथाक्रमम् | पञ्चभिर्लवणैः सिद्धं प्रथमेन गणेन च ||२५|| नस्यादिषु विधिं कृत्स्नमवेक्षेतार्दितेरितम् |२६|
🔊 Audio coming soon
ਵਾਤਿਕਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਸ੍ਯ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ- ਵਾਤਿਕ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਯਥਾਕ੍ਰਮਂ ਸ੍ਨੇਹਪਾਨਕ੍ਰਮੇਣੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਪ੍ਰਥਮੋ ਗਣੋ ਵਿਦਾਰਿਗਨ੍ਧਾਦਿਃ| ਕਤ੍ਸ੍ਨਂ ਸਮਸ੍ਤਮ੍| ਅਰ੍ਦਿਤੇਰਿਤਂ ਅਰ੍ਦਿਤਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤੋਕ੍ਤਮ੍||੨੫||-
Adhikarana ੨੦ (੨੬-੨੮) · Śloka ੨੮
ਪਿਤ੍ਤਰਕ੍ਤੋਤ੍ਥਯੋਃ ਪੇਯਂ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਮਧੁਰਕੈਃ ਸ਼ਤਮ੍ ||੨੬|| ਪਰਿਸੇਕਾਨ੍ ਪ੍ਰਦੇਹਾਂਸ਼੍ਚ ਕੁਰ੍ਯਾਦਪਿ ਚ ਸ਼ੀਤਲਾਨ੍ | ਸ਼੍ਰੀਸਰ੍ਜਰਸਪਤ੍ਤਙ੍ਗਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਮਧੁਸ਼ਰ੍ਕਰਾਃ ||੨੭|| ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਮਧੂਲਿਕਾਗੋਜੀਸ਼੍ਰੀਪਰ੍ਣੀਮਧੁਕੈਸ੍ਤਥਾ | ਯੁਜ੍ਯਨ੍ਤੇ ਕਵਲਾਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰ ਵਿਰੇਕੋ ਮਧੁਰੈਰਪਿ ||੨੮||
पित्तरक्तोत्थयोः पेयं सर्पिर्मधुरकैः शृतम् ||२६|| परिषेकान् प्रदेहांश्च कुर्यादपि च शीतलान् | श्रीसर्जरसपत्तङ्गप्रियङ्गुमधुशर्कराः ||२७|| द्राक्षामधूलिकागोजीश्रीपर्णीमधुकैस्तथा | युज्यन्ते कवलाश्चात्र विरेको मधुरैरपि ||२८||
🔊 Audio coming soon
ਪਿਤ੍ਤਰਕ੍ਤਕਤਯੋਃ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯੋਸ਼੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ- ਪਿਤ੍ਤਰਕ੍ਤੋਤ੍ਥਯੋਰਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਮਧੁਰਕੈਃ ਕਾਕੋਲ੍ਯਾਦਿਭਿਃ| ਕੇਚਿਤ੍ ‘ਪਿਤ੍ਤਰਕ੍ਤੋਤ੍ਥਯੋਸ੍ਤਿਕ੍ਤੈਃ ਕਸਾਯਮਧੁਰੈਰ੍ਘਤਮ੍’ ਇਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਯਨ੍ਤਿ ਚ- ਤਿਕ੍ਤਾਨਿ ਪਟੋਲਾਦੀਨਿ| ਪਰਿਸੇਕਾਨਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਪ੍ਰਦੇਹਾਃ ਪ੍ਰਲੇਪਾਃ| ਸ਼੍ਰੀਰਿਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵੇਸ੍ਟਕਃ ਨਵਨੀਤਧੂਪਃ, ‘ਗੁਗ੍ਗੁਲੀ’ ਇਤਿ ਲੋਕੇ, ਸਰ੍ਜਰਸੋ ਰਾਲਾ, ਪਤ੍ਤਙ੍ਗਂ ਰਕ੍ਤਚਨ੍ਦਨਂ; ਮਧੁਲਿਕਾ ਗੁਡੂਚੀ, ਮਰ੍ਕਟਤਣਮਪਰੇ, ਗੋਜੀ ਗੋਜਿਹ੍ਵਿਕਾ, ਸ਼੍ਰੀਪਰ੍ਣੀ ਕਾਸ਼੍ਮੀਰੀ| ਕਵਲਾ ਗਣ੍ਡੂਸਭੇਦਾਃ| ਅਤ੍ਰੇਤਿ ਪਿਤ੍ਤਰਕ੍ਤੋਤ੍ਥਯੋਃ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਯੋਰਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਮਧੁਰੈਃ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਰਗ੍ਵਧਮਧੁਸ਼ਰ੍ਕਰਾਦਿਭਿਃ||੨੬-੨੮||
Adhikarana ੨੧ (੨੯) · Śloka ੩੦
ਧਵਤ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰਿਫਲਾਸ਼੍ਯਾਮਾਤਿਲ੍ਵਕੈਰ੍ਮਧੁਕੇਨ ਚ | ਸ਼੍ਰੀਪਰ੍ਣੀਰਜਨੀਮਿਸ਼੍ਰੈਃ ਕ੍ਸੀਰੇ ਦਸ਼ਗੁਣੇ ਪਚੇਤ੍ ||੨੯|| ਤੈਲਂ ਕਾਲੋਪਪਨ੍ਨਂ ਤਨ੍ਨਸ੍ਯਂ ਸ੍ਯਾਦਨਯੋਰ੍ਹਿਤਮ੍ |੩੦|
धवत्वक्त्रिफलाश्यामातिल्वकैर्मधुकेन च | श्रीपर्णीरजनीमिश्रैः क्षीरे दशगुणे पचेत् ||२९|| तैलं कालोपपन्नं तन्नस्यं स्यादनयोर्हितम् |३०|
🔊 Audio coming soon
ਪਿਤ੍ਤਰਕ੍ਤਕਤਯੋਃ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਯੋਰ੍ਨਸ੍ਯਾਰ੍ਥਂ ਤੈਲਮਾਹ- ਧਵੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਧਵਤ੍ਵਗਾਦਿਕਲ੍ਕੈਸ੍ਤੈਲਚਤੁਰ੍ਥਾਂਸ਼ੈਰ੍ਦਸ਼ਗੁਣੇ ਕ੍ਸੀਰੇ ਤੈਲਂ ਪਚਨੀਯਮ੍| ਸ਼੍ਯਾਮਾ ਤ੍ਰਿਵਤ੍, ਤਿਲ੍ਵਕਃ ਪਟ੍ਟਿਕਾਰੋਧ੍ਰਃ| ਕਾਲੋਪਪਨ੍ਨਂ ਨਿਰਾਮਤਾਕਾਲਯੋਗ੍ਯਮ੍| ਅਨਯੋਃ ਪਿਤ੍ਤਰਕ੍ਤੋਤ੍ਥਯੋਃ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਯੋਃ||੨੯||-
Adhikarana ੨੨ (੩੦-੩੩) · Śloka ੩੩
ਕਫਜੇ ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਤਿਲਮਾਸਵਿਪਕ੍ਵਯਾ ||੩੦|| ਯਵਾਗ੍ਵਾ ਵਾਮਯੇਦ੍ਵਾਨ੍ਤਃ ਕਫਘ੍ਨਂ ਕ੍ਰਮਮਾਚਰੇਤ੍ | ਉਭੇ ਬਲੇ ਬਹਤ੍ਯੌ ਚ ਵਿਡਙ੍ਗਂ ਸਤ੍ਰਿਕਣ੍ਟਕਮ੍ ||੩੧|| ਸ਼੍ਵੇਤਾਮੂਲਂ ਸਦਾਭਦ੍ਰਾਂ ਵਰ੍ਸਾਭੂਂ ਚਾਤ੍ਰ ਸਂਹਰੇਤ੍ | ਤੈਲਮੇਭਿਰ੍ਵਿਪਕ੍ਵਂ ਤੁ ਨਸ੍ਯਮਸ੍ਯੋਪਕਲ੍ਪਯੇਤ੍ ||੩੨|| ਸਰਲਾਕਿਣਿਹੀਦਾਰੁਨਿਕੁਮ੍ਭੇਙ੍ਗੁਦਿਭਿਃ ਕਤਾਃ | ਵਰ੍ਤਯਸ਼੍ਚੋਪਯੋਜ੍ਯਾਃ ਸ੍ਯੁਰ੍ਧੂਮਪਾਨੇ ਯਥਾਵਿਧਿ ||੩੩||
कफजे सर्पिषा स्निग्धं तिलमाषविपक्वया ||३०|| यवाग्वा वामयेद्वान्तः कफघ्नं क्रममाचरेत् | उभे बले बृहत्यौ च विडङ्गं सत्रिकण्टकम् ||३१|| श्वेतामूलं सदाभद्रां वर्षाभूं चात्र संहरेत् | तैलमेभिर्विपक्वं तु नस्यमस्योपकल्पयेत् ||३२|| सरलाकिणिहीदारुनिकुम्भेङ्गुदिभिः कृताः | वर्तयश्चोपयोज्याः स्युर्धूमपाने यथाविधि ||३३||
🔊 Audio coming soon
ਕਫਜਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ- ਕਫਜੇ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਤਿਲਮਾਸਵਿਪਕ੍ਵਯਾ ਯਵਾਗ੍ਵਾ ਕਸਰਯਾ ਵਾਮਨੀਯਦ੍ਰਵ੍ਯਸਿਦ੍ਧਯਾ ਵਾਮਯੇਤ੍| ਵਾਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਕਫਘ੍ਨਂ ਕ੍ਰਮਮਨ੍ਨਸਂਸਰ੍ਜਨਾਖ੍ਯਮਾਚਰੇਤ੍| ਉਭੇ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਦ੍ਵਿਬਲਾਦਿਭਿਃ ਕਲ੍ਕੀਕਤੈਸ੍ਤੈਲਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਨਸ੍ਯੇ ਹਿਤਮ੍| ਤ੍ਰਿਕਣ੍ਟਕੋਗੋਕ੍ਸੁਰਕਃ| ਸ਼੍ਵੇਤਾ ਸ਼੍ਵੇਤਸ੍ਯਨ੍ਦਃ| ਸਦਾਭਦ੍ਰਾ ਕਾਸ਼੍ਮਰੀ| ਸਰਲੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸਰਲਾ ਤ੍ਰਿਵਤ੍, ਕਿਣਿਹੀ ਕਟਭੀ, ਦਾਰੁ ਦੇਵਦਾਰੁ, ਨਿਕੁਮ੍ਭਾ ਦਨ੍ਤੀ||੩੦-੩੩||
Adhikarana ੨੩ (੩੪-੩੫) · Śloka ੩੫
ਸਰ੍ਪੀਂਸਿ ਕਟੁਤਿਕ੍ਤਾਨਿ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਧੂਮਾਃ ਕਟੂਨਿ ਚ | ਭੇਸਜਾਨ੍ਯੁਪਯੁਕ੍ਤਾਨਿ ਹਨ੍ਯੁਃ ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਕੋਪਜਮ੍ ||੩੪|| ਰਸਾਞ੍ਜਨੇ ਸਾਤਿਵਿਸੇ ਮੁਸ੍ਤਾਯਾਂ ਭਦ੍ਰਦਾਰੁਣਿ | ਤੈਲਂ ਵਿਪਕ੍ਵਂ ਨਸ੍ਯਾਰ੍ਥੇ ਵਿਦਧ੍ਯਾਚ੍ਚਾਤ੍ਰ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍ ||੩੫||
सर्पींषि कटुतिक्तानि तीक्ष्णधूमाः कटूनि च | भेषजान्युपयुक्तानि हन्युः सर्वप्रकोपजम् ||३४|| रसाञ्जने सातिविषे मुस्तायां भद्रदारुणि | तैलं विपक्वं नस्यार्थे विदध्याच्चात्र बुद्धिमान् ||३५||
🔊 Audio coming soon
ਸਾਨ੍ਨਿਪਾਤਿਕਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ- ਸਰ੍ਪਿਂਸੀਤ੍ਯਾਦਿ| ਸਰ੍ਪੀਸਿ ਘਤਾਨਿ| ਕਟੁਤਿਕ੍ਤਾਨਿ ਕਟੁਤਿਕ੍ਤਦ੍ਰਵ੍ਯਸਿਦ੍ਧਾਨੀਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਕਟੂਨਿ ਚੇਤਿ ਚਕਾਰੇਣ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਵਾਤਾਦਿਯੁਕ੍ਤਾ ਕ੍ਰਿਯਾਪ੍ਯਨੁਕ੍ਤਾ ਸਮੁਚ੍ਚੀਯਤੇ| ਰਸਾਞ੍ਜਨੇ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਤ੍ਰੇਤਿ ਸਾਨ੍ਨਿਪਾਤਿਕਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯੇ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ||੩੪-੩੫||
Adhikarana ੨੪ (੩੬-੩੭) · Śloka ੩੮
ਮੁਸ੍ਤਾ ਤੇਜੋਵਤੀ ਪਾਠਾ ਕਟ੍ਫਲਂ ਕਟੁਕਾ ਵਚਾ | ਸਰ੍ਸਪਾਃ ਪਿਪ੍ਪਲੀਮੂਲਂ ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਃ ਸੈਨ੍ਧਵਾਗ੍ਨਿਕੌ ||੩੬|| ਤੁਤ੍ਥਂ ਕਰਞ੍ਜਬੀਜਂ ਚ ਲਵਣਂ ਭਦ੍ਰਦਾਰੁ ਚ | ਏਤੈਃ ਕਤਂ ਕਸਾਯਂ ਤੁ ਕਵਲੇ ਸਮ੍ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍ ||੩੭|| ਹਿਤਂ ਮੂਰ੍ਧਵਿਰੇਕੇ ਚ ਤੈਲਮੇਭਿਰ੍ਵਿਪਾਚਿਤਮ੍ |੩੮|
मुस्ता तेजोवती पाठा कट्फलं कटुका वचा | सर्षपाः पिप्पलीमूलं पिप्पल्यः सैन्धवाग्निकौ ||३६|| तुत्थं करञ्जबीजं च लवणं भद्रदारु च | एतैः कृतं कषायं तु कवले सम्प्रयोजयेत् ||३७|| हितं मूर्धविरेके च तैलमेभिर्विपाचितम् |३८|
🔊 Audio coming soon
ਮੁਸ੍ਤੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਤੇਜੋਵਤੀ ਕਾਕਮਰ੍ਦਨਿਕਾ, ਅਗ੍ਨਿਕਃ ਅਜਮੋਦਾ| ਮੁਸ੍ਤਾਦਿਭਿਃ ਕਤਃ ਕਸਾਯਃ ਸਾਨ੍ਨਿਪਾਤਿਕੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯੇ ਹਿਤਃ; ਸਰ੍ਵੇਸੁ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯੇਸੁ ਹਿਤ ਇਤ੍ਯਨ੍ਯੇ||੩੬-੩੭||-
Adhikarana ੨੫ (੩੮-੪੧) · Śloka ੪੧
ਕ੍ਸੀਰਮਰ੍ਧਜਲੇ ਕ੍ਵਾਥ੍ਯਂ ਜਾਙ੍ਗਲੈਰ੍ਮਗਪਕ੍ਸਿਭਿਃ ||੩੮|| ਪੁਸ੍ਪੈਰ੍ਵਿਮਿਸ਼੍ਰਂ ਜਲਜੈਰ੍ਵਾਤਘ੍ਨੈਰੌਸਧੈਰਪਿ | ਹਿਮੇ ਕ੍ਸੀਰਾਵਸ਼ਿਸ੍ਟੇਸ੍ਮਿਨ੍ ਘਤਮੁਤ੍ਪਾਦ੍ਯ ਯਤ੍ਨਤਃ ||੩੯|| ਸਰ੍ਵਗਨ੍ਧਸਿਤਾਨਨ੍ਤਾਮਧੁਕਂ ਚਨ੍ਦਨਂ ਤਥਾ | ਆਵਾਪ੍ਯ ਵਿਪਯੇਦ੍ਭੂਯੋ ਦਸ਼ਕ੍ਸੀਰਂ ਤੁ ਤਦ੍ਘਤਮ੍ ||੪੦|| ਨਸ੍ਯੇ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਮੁਦ੍ਰਿਕ੍ਤਾਨ੍ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਾਨ੍ ਵ੍ਯਪੋਹਤਿ | ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਦੋਸਸ਼ਮਨੈਸ੍ਤੈਲਂ ਕੁਰ੍ਯਾਚ੍ਚ ਯਤ੍ਨਤਃ ||੪੧||
क्षीरमर्धजले क्वाथ्यं जाङ्गलैर्मृगपक्षिभिः ||३८|| पुष्पैर्विमिश्रं जलजैर्वातघ्नैरौषधैरपि | हिमे क्षीरावशिष्टेऽस्मिन् घृतमुत्पाद्य यत्नतः ||३९|| सर्वगन्धसितानन्तामधुकं चन्दनं तथा | आवाप्य विपयेद्भूयो दशक्षीरं तु तद्घृतम् ||४०|| नस्ये प्रयुक्तमुद्रिक्तान् प्रतिश्यायान् व्यपोहति | यथास्वं दोषशमनैस्तैलं कुर्याच्च यत्नतः ||४१||
🔊 Audio coming soon
ਕ੍ਸੀਰਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਕ੍ਸੀਰਂ ਜਾਙ੍ਗਲਮਾਂਸਾਦਿਭ੍ਯੋਸ੍ਟਗੁਣਂ, ਅਰ੍ਧਜਲੇ ਕ੍ਸੀਰਾਦਰ੍ਧਂ ਜਲਂ, ਜਾਙ੍ਗਲੈਃ ਮਗਪਕ੍ਸਿਭਿਃ ਏਣਾਦਿਭਿਰ੍ਲਾਵਾਦਿਭਿਸ਼੍ਚ, ਜਲਜੈਃ ਪੁਸ੍ਪੈਃ ਨੀਲੋਤ੍ਪਲਾਦਿਭਿਃ, ਵਾਤਘ੍ਨੈਃ ਵਿਦਾਰੀਗਨ੍ਧਾਦਿਭਿਃ, ਘਤਮੁਤ੍ਪਾਦ੍ਯ ‘ਤਦ੍ਦੁਗ੍ਧਂ ਮਥਿਤ੍ਵਾ’ ਇਤਿ ਵਾਕ੍ਯਸ਼ੇਸਃ| ਸਰ੍ਵਗਨ੍ਧਾ ਏਲਾਦਿਪਰਿਪਠਿਤਾਃ| ਸਿਤਾ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾ, ਅਨਨ੍ਤਾ ਉਤ੍ਪਲਸਾਰਿਵਾ, ਚਨ੍ਦਨਂ ਰਕ੍ਤਚਨ੍ਦਨਂ, ਆਵਾਪ੍ਯ ਪ੍ਰਕ੍ਸਿਪ੍ਯ| ਤਦ੍ਘਤਂ ਕ੍ਸੀਰਮਥਨਾਦ੍ਯਦੁਤ੍ਪਨ੍ਨਂ ਘਤਂ, ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਅਪੋਹਤਿ ਸ੍ਫੋਟਯਤਿ| ਦੋਸਸ਼ਮਨੈਃ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਹਰਦ੍ਰਵ੍ਯਗਣੈਃ| ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਯਥਾਤ੍ਮੀਯਮ੍| ਇਦਮੇਵ ਤੈਲਂ ਸਰ੍ਵੇਸਾਮੇਵ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਾਨਾਮ੍||੩੮-੪੧||
Adhikarana ੨੬ (੪੨) · Śloka ੪੨
ਸਮੂਤ੍ਰਪਿਤ੍ਤਾਸ਼੍ਚੋਦ੍ਦਿਸ੍ਟਾਃ ਕ੍ਰਿਯਾਃ ਕਮਿਸੁ ਯੋਜਯੇਤ੍ | ਯਾਪਨਾਰ੍ਥਂ ਕਮਿਘ੍ਨਾਨਿ ਭੇਸਜਾਨਿ ਚ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍ ||੪੨||
समूत्रपित्ताश्चोद्दिष्टाः क्रियाः कृमिषु योजयेत् | यापनार्थं कृमिघ्नानि भेषजानि च बुद्धिमान् ||४२||
🔊 Audio coming soon
ਰਕ੍ਤਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯੇ ਕਮਿਸਮ੍ਭਵੋ ਦਰ੍ਸ਼ਿਤਃ, ਅਤਸ੍ਤੇਸਾਮੇਵ ਕਮੀਣਾਂ ਯਾਪਨਾਰ੍ਥਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ- ਸਮੂਤ੍ਰੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਕਮਿਘ੍ਨਾ ਯਾਃ ਕ੍ਰਿਯਾ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਟਾਸ੍ਤਾ ਗੋਮੂਤ੍ਰਪਿਤ੍ਤਯੁਕ੍ਤਾ ਯਾਪਨਾਰ੍ਥਂ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾਃ; ਤਥਾ ਕਮਿਘ੍ਨਾਨਿ ਭੇਸਜਾਨਿ ਸੁਰਸਾਦੀਨਿ ਚ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾਨਿ| ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍ ਊਹਾਪੋਹਵਾਨ੍ ਵੈਦ੍ਯਃ| ਯੇ ਤੁ ਸਰ੍ਵੇਸਾਮੇਵ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਾਨਾਂ ਕਮਿਸਮ੍ਭਵਤ੍ਵਂ ਮਨ੍ਯਨ੍ਤੇ ਤੇਮੁਂ ਸ਼੍ਲੋਕਮੀਦਸ਼ਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਯਨ੍ਤਿ- ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਵਾਤਾਦਿਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯੇ ਯਾਃ ਕ੍ਰਿਯਾ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਟਾਸ੍ਤਾ ਏਵ ਗੋਮੂਤ੍ਰਪਿਤ੍ਤਯੁਕ੍ਤਾ ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਕਮਿਸੁ ਯੋਜਯੇਤ੍||੪੨||
Adhikarana ਪੁਸ੍ਪਿਕਾ · Śloka ੨੪
ਇਤਿ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰ੍ਗਤੇ ਸ਼ਾਲਾਕ੍ਯਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋ ਨਾਮ ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਤਿਤਮੋਧ੍ਯਾਯਃ ||੨੪||
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते शालाक्यतन्त्रे प्रतिश्यायप्रतिषेधो नाम चतुर्विंशतितमोऽध्यायः ||२४||
🔊 Audio coming soon
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਡਲ੍ਹ(ਹ੍ਲ)ਣਵਿਰਚਿਤਾਯਾਂ ਨਿਬਨ੍ਧਸਙ੍ਗ੍ਰਹਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰ੍ਗਤੇ ਸ਼ਾਲਾਕ੍ਯਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੨੪||