Skip to content

11. kṣārapākavidhyadhyāyaḥ

Adhikarana 6 (7) · Śloka 7

tatra pratisāraṇīyaḥ kuṣṭhakiṭibhadadrumaṇḍalakilāsabhagandarārbudārśōduṣṭavraṇanāḍīcarmakīla- tilakālakanyacchavyaṅgamaśakabāhyavidradhikr̥miviṣādiṣūpadiśyatē , saptasu ca mukharōgēṣūpajihvādhijihvōpakuśadantavaidarbhēṣu tisr̥ṣu ca rōhiṇīṣu, ētēṣvēvānuśastrapraṇidhānamuktam ||7||

View original

तत्र प्रतिसारणीयः कुष्ठकिटिभदद्रुमण्डलकिलासभगन्दरार्बुदार्शोदुष्टव्रणनाडीचर्मकील- तिलकालकन्यच्छव्यङ्गमशकबाह्यविद्रधिकृमिविषादिषूपदिश्यते , सप्तसु च मुखरोगेषूपजिह्वाधिजिह्वोपकुशदन्तवैदर्भेषु तिसृषु च रोहिणीषु, एतेष्वेवानुशस्त्रप्रणिधानमुक्तम् ||७||

🔊 Audio coming soon

Show commentary

pratisāraṇīyasya viṣayaṁ darśayannāha- tatra pratisāraṇīya ityādi| kiṭibhaḥ kuṣṭhaviśēṣaḥ; tasya pr̥thagavidhānaṁ niyamēna pratisāraṇīyasādhyatvajñāpanārthaṁ; dadru maṇḍalaṁ dadrumaṇḍalaṁ; kilāsaṁ tvaggataṁ śvitrakuṣṭhaṁ; carmakīlaḥ arśōnidānapaṭhitaḥ; nyacchavyaṅgau kṣudrarōganidānōktau; bāhyaśabdaḥ vidradhikr̥miviṣaiḥ pratyēkaṁ sambadhyatē| viṣādiṣvityādiśabdādvalmīkādīnāṁ grahaṇam| ‘bāhyakr̥miviśēṣādiṣu’ iti kēcit paṭhanti| kē tē sapta mukharōgā yēṣu kṣāra upayujyatē, ityāha- upajihvētyādi|- upajihvādīn rōgān mukharōganidānē vakṣyati| tisr̥ṇāṁ rōhiṇīnāṁ grahaṇaṁ sannipātaraktajayōrasādhyatvajñāpanārtham| kutaḥ punarupajihvādibhyō'nyēṣu mukharōgēṣu kṣārō nōpayujyata ityāha- ētēṣvēvētyādi| atrānuśastraṁ kṣāra ēva| ‘ētēṣvanuśastranipātanam’ iti kvacit pāṭhaḥ||7||

11. क्षारपाकविध्यध्यायः - Sushruta Samhita | Ayana Ayurveda | Dr Vijaya Dwarampudi