Adhikarana ௧ (௧-௨) · Śloka ௨
அதாதஃ ஸிராவ்யதவிதிஂ ஶாரீரஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ ||௧|| யதோவாச பகவாந் தந்வந்தரிஃ ||௨||
अथातः सिराव्यधविधिं शारीरं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
ஸிராவர்ணவிபக்த்யநந்தரஂ ஜ்ஞாதவ்யத்யாவ்யத்யஸிரஸ்ய ஸிராவ்யதவிதிர்யுஜ்யத இத்யாஹ- அதாத இத்யாதி||௧-௨||
Adhikarana ௨ (௩) · Śloka ௩
பாலஸ்தவிரரூக்ஷக்ஷதக்ஷீணபீருபரிஶ்ராந்தமத்யபாத்வஸ்த்ரீகர்ஶிதவமிதவிரிக்தாஸ்தாபிதாநுவாஸிதஜாகரிதக்லீபகஶகர்பிணீநாஂ காஸஶ்வாஸஶோஷப்ரவத்தஜ்வராக்ஷேபகபக்ஷாகாதோபவாஸபிபாஸாமூர்ச்சாப்ரபீடிதாநாஂ ச ஸிராஂ ந வித்யேத் , யாஶ்சாவ்யத்யாஃ, வ்யத்யாஶ்சாதஷ்டாஃ, தஷ்டாஶ்சாயந்த்ரிதாஃ, யந்த்ரிதாஶ்சாநுத்திதா இதி ||௩||
बालस्थविररूक्षक्षतक्षीणभीरुपरिश्रान्तमद्यपाध्वस्त्रीकर्शितवमितविरिक्तास्थापितानुवासितजागरितक्लीबकृशगर्भिणीनां कासश्वासशोषप्रवृद्धज्वराक्षेपकपक्षाघातोपवासपिपासामूर्च्छाप्रपीडितानां च सिरां न विध्येत् , याश्चाव्यध्याः, व्यध्याश्चादृष्टाः, दृष्टाश्चायन्त्रिताः, यन्त्रिताश्चानुत्थिता इति ||३||
🔊 Audio coming soon
பாலேத்யாதி|- பாலஸ்தவிரயோரஸம்பூர்ணக்ஷீணதாதுத்வாத் ஸிராஂ ந வித்யேத்| ரூக்ஷக்ஷதக்ஷீணாநாஂ வாதப்ரகோபபயாத் ஸிராஂ ந வித்யேத்; க்ஷத இதி உரஃக்ஷதயுக்தஃ கட்காத்யபிஹதோ வா, க்ஷீணஃ க்ஷீணதாதுஃ; கயீ து “க்ஷதேந க்ஷீணஃ க்ஷதக்ஷீணஸ்தஸ்யாநிலவ்யாதிபயாந்ந வித்யேத்” இதி வ்யாக்யாதி| பீரோஶ்ச தமோபஹுலத்வால்லோஹிததர்ஶநேந மூர்ச்சாபயாந்ந வித்யேத்| பரிஶ்ராந்தஸ்ய ஶ்ரமகுபிதோ வாதஃ ஶோணிதாவஸேசநேநாதிப்ராபல்யஂ ப்ராப்ய ஶரீரவ்யாபாதகஃ ஸ்யாத்| மத்யபஸ்ய மதவிக்ஷிப்தசித்தஸ்யாதிமூர்ச்சாகரத்வாத்| அத்வஸ்த்ரீகர்ஶிதஸ்ய வாதப்ரகோபபயாந்ந வித்யேத்| வாந்தவிரிக்தயோரகதஸஂஸர்ஜநயோரபீதஸ்நேஹயோர்வமநவிரேகாநந்தரமேவ வாதப்ரகோபபயாத் ஸிராஂ ந வித்யேத்| ஆஸ்தாபிதஜாகரிதயோர்மருத்ப்ரகோபபயாந்ந வித்யேத், அநுவாஸிதஸ்ய மந்தேऽக்நௌ பூயோऽக்நிமாந்த்யபயாத், க்லீபஸ்ய ப்ரதாநதாதுக்ஷயேணால்பஸத்த்வத்வேந ச நிஶ்சிதவிநாஶாத், கஶஸ்ய கர்பிணீநாஂ சோபக்ஷீணதாதுத்வாத்தேஹஸந்தேஹபயாத், காஸஶ்வாஸஶோஷிணாமப்யபசீயமாநதாதுத்வேந தேஹஸந்தேஹபயாந்ந வித்யேத்| ப்ரவத்தஜ்வரஸ்யாஸக்ஸ்ராவேண ப்ரலாபாதிபயாத் ஸிராஂ ந வித்யேத்| யாஶ்சாவ்யத்யா இதி அஶேஷாவ்யத்யப்ரஸங்கேநோக்தமிதி ந புநருக்தம்||௩||
Adhikarana ௩ (௪) · Śloka ௪
ஶோணிதாவஸேகஸாத்யாஶ்ச யே விகாராஃ ப்ராகபிஹிதாஸ்தேஷு சாபக்வேஷ்வந்யேஷு சாநுக்தேஷு யதாப்யாஸஂ யதாந்யாயஂ ச ஸிராஂ வித்யேத் ||௪||
शोणितावसेकसाध्याश्च ये विकाराः प्रागभिहितास्तेषु चापक्वेष्वन्येषु चानुक्तेषु यथाभ्यासं यथान्यायं च सिरां विध्येत् ||४||
🔊 Audio coming soon
ஶோணிதாவஸேகஸாத்யா இதி “த்வக்தோஷா க்ரந்தயஃ ஶோபா” (ஸூ.௧௪) இத்யாதிநா ஶோணிதவர்ணநீயே உக்தாஃ| தேஷு சாபக்வேஷ்விதி யத்யபி ரக்தாபாவாத் பக்வாநாஂ ரக்தஸ்ருதிர்ந க்ரியத இத்யர்தாதேவாபக்வக்ரஹணஂ லப்யதே, ததாऽபி பாஹ்யோபக்ரமேஷு மத்யே ஶோணிதாவஸேகஸ்ய ப்ராதாந்யக்யாபநாயாபக்வக்ரஹணஂ கதம்| அந்யேஷு சாநுக்தேஷ்விதி யே விபாகாபிமுகாஃ ஶோணிதாவஸேகஸாத்யேஷ்வநபிஹிதாஸ்தேஷ்வித்யர்தஃ| யதாப்யாஸமிதி யதாஸமீபமித்யர்தஃ| யதாந்யாயமிதி ந்யாயஸ்ய ஸ்நேஹஸ்வேதாதிகஸ்யாநதிக்ரமேணேதி யதாந்யாயம்||௪||
Adhikarana ௪ (௫) · Śloka ௫
ப்ரதிஷித்தாநாமபி ச விஷோபஸர்கே ஆத்யயிகே ச ஸிராவ்யதநமப்ரதிஷித்தம் ||௫||
प्रतिषिद्धानामपि च विषोपसर्गे आत्ययिके च सिराव्यधनमप्रतिषिद्धम् ||५||
🔊 Audio coming soon
இதாநீஂ காரணவஶாந்நிஷித்தாநாமபி ஶோணிதாவஸேகஂ தர்ஶயந்நாஹ- ப்ரதிஷித்தாநாமித்யாதி| ப்ரதிஷித்தாநாமபீதி பாலஸ்தவிராதீநாம்| ஆத்யயிகே இதி அத்யயோ விநாஶோ பவத்யஸ்மாதித்யாத்யயிகோ வித்ரத்யாதிரநந்யஸாத்யஃ||௫||
Adhikarana ௫ (௬) · Śloka ௬
தத்ர ஸ்நிக்தஸ்விந்நமாதுரஂ யதாதோஷப்ரத்யநீகஂ த்ரவப்ராயமந்நஂ புக்தவந்தஂ யவாகூஂ பீதவந்தஂ வா யதாகாலமுபஸ்தாப்யாஸீநஂ ஸ்திதஂ வா ப்ராணாநபாதமாநோ வஸ்த்ரபட்டசர்மாந்தர்வல்கலலதாநாமந்யதமேந யந்த்ரயித்வா நாதிகாடஂ நாதிஶிதிலஂ ஶரீரப்ரதேஶமாஸாத்ய ப்ராப்தஂ ஶஸ்த்ரமாதாய ஸிராஂ வித்யேத் ||௬||
तत्र स्निग्धस्विन्नमातुरं यथादोषप्रत्यनीकं द्रवप्रायमन्नं भुक्तवन्तं यवागूं पीतवन्तं वा यथाकालमुपस्थाप्यासीनं स्थितं वा प्राणानबाधमानो वस्त्रपट्टचर्मान्तर्वल्कललतानामन्यतमेन यन्त्रयित्वा नातिगाढं नातिशिथिलं शरीरप्रदेशमासाद्य प्राप्तं शस्त्रमादाय सिरां विध्येत् ||६||
🔊 Audio coming soon
தத்ர ஸிராவ்யதஸ்ய பூர்வகர்மவிதிஂ ப்ரதர்ஶ்ய ப்ரதாநகர்மவிதிஂ தர்ஶயந்நாஹ- தத்ரேத்யாதி| தத்ரேதி வாக்யோபக்ரமே| ஆதுரமிதி அத்ராதுரக்ரஹணஂ ஸ்வஸ்தஸ்ய ரக்தஂ ந ஸ்ராவயேதிதி போதநார்தம்| த்ரவப்ராயமிதி ரக்தோத்க்லேஶநார்தஂ த்ரவாதிகமந்நஂ புக்தவந்தம்| யவாகூஂ பீதவந்தஂ வேதி ஸாத்ம்யாபேக்ஷயா| யதாகாலமிதி வர்ஷாதிஷு வ்யப்ராதிகாலாநதிக்ரமேண| உபஸ்தாப்ய ஸந்நிதாநே ஸ்தாபயித்வா| ஆஸீநம் உபவிஷ்டஂ, ஸ்திதம் ஊர்த்வீபூதம்| நாதிகாடஂ நாதிஶிதிலமிதி நாதிகாடமுத்தமாங்கே, நாதிஶிதிலஂ ஶாகாஸு| ஶரீரப்ரதேஶமாஸாத்யேதி மர்மரஹிதஂ ஶரீரப்ரதேஶஂ கஹீத்வேத்யர்தஃ| ப்ராப்தஂ ஶஸ்த்ரமிதி உபயுக்தஂ ஶஸ்த்ரமித்யர்தஃ||௬||
Adhikarana ௬ (௭) · Śloka ௭
நைவாதிஶீதே நாத்யுஷ்ணே ந ப்ரவாதே ந சாப்ரிதே | ஸிராணாஂ வ்யதநஂ கார்யமரோகே வா கதாசந ||௭||
नैवातिशीते नात्युष्णे न प्रवाते न चाभ्रिते | सिराणां व्यधनं कार्यमरोगे वा कदाचन ||७||
🔊 Audio coming soon
நைவேத்யாதி| அப்ரித இதி அப்ராணி ஸஞ்ஜாதாநி யத்ர திநே ததப்ரிதஂ திநஂ, தஸ்மிந்நித்யர்தஃ||௭||
Adhikarana ௭ (௮) · Śloka ௮
தத்ர வ்யத்யஸிரஂ புருஷஂ ப்ரத்யாதித்யமுகமரத்நிமாத்ரோச்ச்ரிதே உபவேஶ்யாஸநே ஸக்த்நோராகுஞ்சிதயோர்நிவேஶ்ய கூர்பரே ஸந்தித்வயஸ்யோபரி ஹஸ்தாவந்தர்கூடாங்குஷ்டகதமுஷ்டீ மந்யயோஃ ஸ்தாபயித்வா யந்த்ரணஶாடகஂ க்ரீவாமுஷ்ட்யோருபரி பரிக்ஷிப்யாந்யேந புருஷேண பஶ்சாத்ஸ்திதேந வாமஹஸ்தேநோத்தாநேந ஶாடகாந்தத்வயஂ க்ராஹயித்வா ததோ ப்ரூயாத்- தக்ஷிணஹஸ்தேந ஸிரோத்தாபநார்தஂ நாத்யாயதஶிதிலஂ யந்த்ரமாவேஷ்டயேதி, அஸக்ஸ்ராவணார்தஂ ச யந்த்ரஂ பஷ்டமத்யே பீடயேதி, கர்மபுருஷஂ ச வாயுபூர்ணமுகஂ ஸ்தாபயேத் ; ஏஷ உத்தமாங்ககதாநாமந்தர்முகவர்ஜாநாஂ ஸிராணாஂ வ்யதநே யந்த்ரணவிதிஃ | பாதவ்யத்யஸிரஸ்ய பாதஂ ஸமே ஸ்தாநே ஸுஸ்திதஂ ஸ்தாபயித்வாऽந்யஂ பாதமீஷத்ஸங்குசிதமுச்சைஃ கத்வா வ்யத்யஸிரஂ பாதஂ ஜாநுஸந்தேரதஃ ஶாடகேநாவேஷ்ட்ய ஹஸ்தாப்யாஂ ப்ரபீட்ய குல்பஂ வ்யத்யப்ரதேஶஸ்யோபரி சதுரங்குலே ப்லோதாதீநாமந்யதமேந பத்த்வா வா பாதஸிராஂ வித்யேத் | அதோபரிஷ்டாத்தஸ்தௌ கூடாங்குஷ்டகதமுஷ்டீ ஸம்யகாஸநே ஸ்தாபயித்வா ஸுகோபவிஷ்டஸ்ய பூர்வவத்யந்த்ரஂ பத்த்வா ஹஸ்தஸிராஂ வித்யேத் | கத்ரஸீவிஶ்வாச்யோஃ ஸங்குசிதஜாநுகூர்பரஸ்ய | ஶ்ரோணீபஷ்டஸ்கந்தேஷூந்நாமிதபஷ்டஸ்யாவாக்ஶிரஸ்கஸ்யோபவிஷ்டஸ்ய | விஸ்பூர்ஜிதபஷ்டஸ்ய வித்யேத் | உதரோரஸோஃ ப்ரஸாரிதோரஸ்கஸ்யோந்நாமிதஶிரஸ்கஸ்ய விஸ்பூர்ஜிததேஹஸ்ய | பாஹுப்யாமவலம்பமாநதேஹஸ்ய பார்ஶ்வயோஃ | அநாமிதமேட்ரஸ்ய மேட்ரே | உந்நமிதவிதஷ்டஜிஹ்வாக்ரஸ்யாதோஜிஹ்வாயாம் | அதிவ்யாத்தாநநஸ்ய தாலுநி தந்தமூலேஷு ச | ஏவஂ யந்த்ரோபாயாநந்யாஂஶ்ச ஸிரோத்தாபநஹேதூந் புத்த்யாऽவேக்ஷ்ய ஶரீரவஶேந வ்யாதிவஶேந ச விதத்யாத் ||௮||
तत्र व्यध्यसिरं पुरुषं प्रत्यादित्यमुखमरत्निमात्रोच्छ्रिते उपवेश्यासने सक्थ्नोराकुञ्चितयोर्निवेश्य कूर्परे सन्धिद्वयस्योपरि हस्तावन्तर्गूढाङ्गुष्ठकृतमुष्टी मन्ययोः स्थापयित्वा यन्त्रणशाटकं ग्रीवामुष्ट्योरुपरि परिक्षिप्यान्येन पुरुषेण पश्चात्स्थितेन वामहस्तेनोत्तानेन शाटकान्तद्वयं ग्राहयित्वा ततो ब्रूयात्- दक्षिणहस्तेन सिरोत्थापनार्थं नात्यायतशिथिलं यन्त्रमावेष्टयेति, असृक्स्रावणार्थं च यन्त्रं पृष्ठमध्ये पीडयेति, कर्मपुरुषं च वायुपूर्णमुखं स्थापयेत् ; एष उत्तमाङ्गगतानामन्तर्मुखवर्जानां सिराणां व्यधने यन्त्रणविधिः | पादव्यध्यसिरस्य पादं समे स्थाने सुस्थितं स्थापयित्वाऽन्यं पादमीषत्सङ्कुचितमुच्चैः कृत्वा व्यध्यसिरं पादं जानुसन्धेरधः शाटकेनावेष्ट्य हस्ताभ्यां प्रपीड्य गुल्फं व्यध्यप्रदेशस्योपरि चतुरङ्गुले प्लोतादीनामन्यतमेन बद्ध्वा वा पादसिरां विध्येत् | अथोपरिष्ठाद्धस्तौ गूढाङ्गुष्ठकृतमुष्टी सम्यगासने स्थापयित्वा सुखोपविष्टस्य पूर्ववद्यन्त्रं बद्ध्वा हस्तसिरां विध्येत् | गृध्रसीविश्वाच्योः सङ्कुचितजानुकूर्परस्य | श्रोणीपृष्ठस्कन्धेषून्नामितपृष्ठस्यावाक्शिरस्कस्योपविष्टस्य | विस्फूर्जितपृष्ठस्य विध्येत् | उदरोरसोः प्रसारितोरस्कस्योन्नामितशिरस्कस्य विस्फूर्जितदेहस्य | बाहुभ्यामवलम्बमानदेहस्य पार्श्वयोः | अनामितमेढ्रस्य मेढ्रे | उन्नमितविदष्टजिह्वाग्रस्याधोजिह्वायाम् | अतिव्यात्ताननस्य तालुनि दन्तमूलेषु च | एवं यन्त्रोपायानन्यांश्च सिरोत्थापनहेतून् बुद्ध्याऽवेक्ष्य शरीरवशेन व्याधिवशेन च विदध्यात् ||८||
🔊 Audio coming soon
இதாநீமுத்தமாங்கஸக்திபாணித்வயபஷ்டோதரவக்ஷோமேட்ரஜிஹ்வாதிஷு ஸிராணாஂ யேந ப்ரகாரேணோத்தாபநஂ தஂ தர்ஶயந்நாஹ- தத்ரேத்யாதி| அரத்நிமாத்ரோச்ச்ரிதே இதி கநிஷ்டாங்குலிப்ரமிதஹஸ்தமாத்ரோச்ச்ரித இத்யர்தஃ| ஸந்தித்வயஸ்யோபரீதி ஜாநுஸந்தித்வயஸ்யோபரி கூர்பரே நிவேஶ்யேத்யர்தஃ| கர்மபுருஷமிதி யஸ்ய ஸிராவ்யதநஂ கர்ம க்ரியதே ஸ கர்மபுருஷஃ| அந்தர்முகவர்ஜாநாமிதி முகாந்தர்கதவர்ஜிதாநாமித்யர்தஃ| தத்ர பாதவ்யத்யேத்யாதி| ப்லோதாதீநாமிதி ப்லோதஂ வஸ்த்ரம், ஆதிஶப்தாத்வல்கலாதீநாஂ க்ரஹணம்| அதோபரிஷ்டாதித்யாதி| பூர்வவதிதி வ்யத்யப்ரதேஶஸ்யோபரி சதுரங்குல இத்யர்தஃ| கத்ரஸீத்யாதி கத்ரஸ்யாஂ ஸங்குசிதஜாநோஃ, விஶ்வாச்யாஂ ஸங்குசிதகூர்பரஸ்ய, ஸிராஂ வித்யேதிதி பூர்வவாக்யாத் ஸம்பத்யதே| ஶ்ரோணீபஷ்டஸ்கந்தேஷ்விதி ஸிராமிதி பூர்வதரவாக்யாத் ஸம்பத்யதே| கீதஶஸ்ய புருஷஸ்யேத்யாஶங்க்ய விஶேஷணத்ரயமாஹ - உந்நாமிதபஷ்டஸ்யேத்யாதி| விஸ்பூர்ஜிதமாயாமிதஂ பஷ்டஂ யேந ஸஃ, ததா| உதரோரஸோஃ ப்ரஸாரிதோரஸ்கஸ்யோந்நமிதஶிரஸ்கஸ்ய விஸ்பூர்ஜிததேஹஸ்ய ‘ஸிராஂ வித்யேத்’ இதி ஶேஷஃ| விஸ்பூர்ஜிததேஹஸ்யேதி ஆயாமிதமத்யஶரீரஸ்யேத்யர்தஃ| அவநாமிதமேட்ரஸ்யேதி ஸ்தப்தமேவாவநாமிதஂ மேட்ரஂ யஸ்ய ஸ ததா, தஸ்ய மேட்ரே ‘ஸிராஂ வித்யேத்’ இதி ஶேஷஃ| அநுக்தாநாமபி யந்த்ரணப்ரகாராணாஂ புத்த்யா வீக்ஷணேந கரணீயதாஂ தர்ஶயந்நாஹ- ஏவமித்யாதி||௮||
Adhikarana ௮ (௯) · Śloka ௯
மாஂஸலேஷ்வவகாஶேஷு யவமாத்ரஂ ஶஸ்த்ரஂ நிதத்யாத், அதோऽந்யதாऽர்தயவமாத்ரஂ வ்ரீஹிமாத்ரஂ வா வ்ரீஹிமுகேந, அஸ்த்நாமுபரி குடாரிகயா வித்யேதர்தயவமாத்ரம் ||௯||
मांसलेष्ववकाशेषु यवमात्रं शस्त्रं निदध्यात्, अतोऽन्यथाऽर्धयवमात्रं व्रीहिमात्रं वा व्रीहिमुखेन, अस्थ्नामुपरि कुठारिकया विध्येदर्धयवमात्रम् ||९||
🔊 Audio coming soon
இதாநீஂ ப்ரதேஶவிஶேஷேண ஶஸ்த்ரப்ரணிதாநப்ரமாணஂ ஶஸ்த்ரவிஶேஷஂ ச தர்ஶயந்நாஹ- மாஂஸலேஷ்வித்யாதி| மாஂஸலேஷு ஜடரஸ்பிகாதிஷு, யவமாத்ரஂ யவப்ரமாணம்| வ்ரீஹிரத்ர ப்ரதாநகல்பநயா ஶூகதாந்யஂ, தத்ராபி ரக்தஶாலிரேவ||௯||
Adhikarana ௯ (௧௦) · Śloka ௧௦
வ்யப்ரே வர்ஷாஸு வித்யேத்து க்ரீஷ்மகாலே து ஶீதலே | ஹேமந்தகாலே மத்யாஹ்நே ஶஸ்த்ரகாலாஸ்த்ரயஃ ஸ்மதாஃ ||௧௦||
व्यभ्रे वर्षासु विध्येत्तु ग्रीष्मकाले तु शीतले | हेमन्तकाले मध्याह्ने शस्त्रकालास्त्रयः स्मृताः ||१०||
🔊 Audio coming soon
நித்யகஸ்ய காலஸ்ய ஶீதோஷ்ணவர்ஷாபேதேந த்ரிவிதத்வாந்த்ரிஷ்வபி காலேஷு விஶேஷமாஹ- வ்யப்ரே இத்யாதி| விகதாநி அப்ராணி யஸ்மிந் திநே தத் வ்யப்ரஂ திநஂ தஸ்மிந் வ்யப்ரே திநே, வர்ஷாஸு வர்ஷாகாலே, ஸிராஂ வித்யேதித்யர்தஃ| க்ரீஷ்மகாலே து ஶீதலே இதி ததீயப்ரஹராநந்தரமித்யர்தஃ| ஹேமந்தகால இதி ஹேமந்தக்ரஹணஂ ஶீதகாலோபலக்ஷணம்| ஏதச்சாத்யந்திகவ்யாதிவஶேந, ந புநஃ ஸ்வஸ்தஸ்ய; தஸ்ய ஹி ஶரதாதிஸாதாரண ஏவைகஃ கால இதி||௧௦||
Adhikarana ௧௦ (௧௧) · Śloka ௧௧
ஸம்யக்ஶஸ்த்ரநிபாதேந தாரயா யா ஸ்ரவேதஸக் | முஹூர்தஂ ருத்தா திஷ்டேச்ச ஸுவித்தாஂ தாஂ விநிர்திஶேத் ||௧௧||
सम्यक्शस्त्रनिपातेन धारया या स्रवेदसृक् | मुहूर्तं रुद्धा तिष्ठेच्च सुविद्धां तां विनिर्दिशेत् ||११||
🔊 Audio coming soon
ஸுவித்தஸிராலக்ஷணமாஹ- ஸம்யகித்யாதி| முஹூர்தமிதி முஹூர்தஶப்தஃ ஸ்ரவேதஸகித்யத்ர ச ஸம்பத்யதே||௧௧||
Adhikarana ௧௧ (௧௨) · Śloka ௧௨
யதா குஸும்பபுஷ்பேப்யஃ பூர்வஂ ஸ்ரவதி பீதிகா | ததா ஸிராஸு வித்தாஸு துஷ்டமக்ரே ப்ரவர்ததே ||௧௨||
यथा कुसुम्भपुष्पेभ्यः पूर्वं स्रवति पीतिका | तथा सिरासु विद्धासु दुष्टमग्रे प्रवर्तते ||१२||
🔊 Audio coming soon
இதாநீஂ ஸிராயாஂ வித்தாயாஂ ஸத்யாஂ பூர்வஂ துஷ்டமேவ ரக்தஂ ப்ரவர்தத இதி தர்ஶயந்நாஹ- யதேத்யாதி||௧௨||
Adhikarana ௧௨ (௧௩) · Śloka ௧௩
மூர்ச்சிதஸ்யாதிபீதஸ்ய ஶ்ராந்தஸ்ய தஷிதஸ்ய ச | ந வஹந்தி ஸிரா வித்தாஸ்ததாऽநுத்திதயந்த்ரிதாஃ ||௧௩||
मूर्च्छितस्यातिभीतस्य श्रान्तस्य तृषितस्य च | न वहन्ति सिरा विद्धास्तथाऽनुत्थितयन्त्रिताः ||१३||
🔊 Audio coming soon
ஸிராணாஂ ஸம்யக்வித்தாநாமப்யஸ்ரவணே காரணஂ தர்ஶயந்நாஹ- மூர்ச்சிதஸ்யேத்யாதி| அதிபீதாதிஷ்வதிபயாதிஜநிதவாதேந ஸிராமுகநிரோதாத், அநுத்திதயந்த்ரிதாநாஂ ஶோணிதஸ்ய ப்ரவத்தாவபிமுகீபாவாபாவாந்ந வஹந்தீதி| யத்யபி “மதமூர்ச்சாஶ்ரமார்தாநாஂ” (ஸூ.௧௪) இத்யாதிநா| ஸூத்ரஸ்தாநோதிதேநாயமர்த உக்தஸ்ததாऽபி ப்ரகரணாந்தரத்வாந்ந பௌநருக்த்யம்||௧௩||
Adhikarana ௧௩ (௧௪) · Śloka ௧௪
க்ஷீணஸ்ய பஹுதோஷஸ்ய மூர்ச்சயாऽபிஹதஸ்ய ச | பூயோऽபராஹ்ணே விஸ்ராவ்யா ஸாऽபரேத்யுஸ்த்ர்யஹேऽபி வா ||௧௪||
क्षीणस्य बहुदोषस्य मूर्च्छयाऽभिहतस्य च | भूयोऽपराह्णे विस्राव्या साऽपरेद्युस्त्र्यहेऽपि वा ||१४||
🔊 Audio coming soon
க்ஷீணஸ்யாவஶ்யஸ்ராவணீயே ஶோணிதே க்ரமஸ்ராவணஂ தர்ஶயந்நாஹ- க்ஷீணஸ்யேத்யாதி| மூர்ச்சயாऽபிஹிதஸ்யேதி அக்ஷீணஸ்யாபீத்யர்தஃ||௧௪||
Adhikarana ௧௪ (௧௫) · Śloka ௧௫
ரக்தஂ ஸஶேஷதோஷஂ து குர்யாதபி விசக்ஷணஃ | ந சாதிநிஃஸ்ருதஂ குர்யாச்சேஷஂ ஸஂஶமநைர்ஜயேத் ||௧௫||
रक्तं सशेषदोषं तु कुर्यादपि विचक्षणः | न चातिनिःस्रुतं कुर्याच्छेषं संशमनैर्जयेत् ||१५||
🔊 Audio coming soon
க்ஷீணேऽதிஸ்ராவணஸ்ய பஹுதோஷகரத்வாந்நிஷேதஂ குர்வந்நாஹ- ரக்தமித்யாதி||௧௫||
Adhikarana ௧௫ (௧௬) · Śloka ௧௬
பலிநோ பஹுதோஷஸ்ய வயஃஸ்தஸ்ய ஶரீரிணஃ | பரஂ ப்ரமாணமிச்சந்தி ப்ரஸ்தஂ ஶோணிதமோக்ஷணே ||௧௬||
बलिनो बहुदोषस्य वयःस्थस्य शरीरिणः | परं प्रमाणमिच्छन्ति प्रस्थं शोणितमोक्षणे ||१६||
🔊 Audio coming soon
ப்ரஸ்தஂ ஸார்தத்ரயோதஶபலாநி| ததா சோக்தஂ- “வமநே ச விரேகே ச ததா ஶோணிதமோக்ஷணே| ஸார்தத்ரயோதஶபலஂ ப்ரஸ்தமாஹுர்மநீஷிணஃ”- இதி||௧௬||
Adhikarana ௧௬ (௧௭) · Śloka ௧௭
தத்ர பாததாஹபாதஹர்ஷசிப்பவிஸர்பவாதஶோணிதவாதகண்டகவிசர்சிகாபாததாரீப்ரபதிஷு க்ஷிப்ரமர்மண உபரிஷ்டாத் த்வ்யங்குலே வ்ரீஹிமுகேந ஸிராஂ வித்யேத், ஶ்லீபதே தச்சிகித்ஸிதே யதா வக்ஷ்யதே, க்ரோஷ்டுகஶிரஃ- கஞ்ஜபங்குலவாதவேதநாஸு ஜங்காயாஂ குல்பஸ்யோபரி சதுரங்குலே, அபச்யாமிந்த்ரபஸ்தேரதஸ்தாத் த்வ்யங்குலே, ஜாநுஸந்தேருபர்யதோ வா சதுரங்குலே கத்ரஸ்யாஂ, ஊருமூலஸஂஶ்ரிதாஂ கலகண்டே, ஏதேநேதரஸக்தி பாஹூ ச வ்யாக்யாதௌ; விஶேஷதஸ்து வாமபாஹௌ கூர்பரஸந்தேரப்யந்தரதோ பாஹுமத்யே ப்லீஹ்நி கநிஷ்டிகாநாமிகயோர்மத்யே வா, ஏவஂ தக்ஷிணபாஹௌ யகத்தால்யே (கபோதரே ச,) ஏதாமேவ ச காஸஶ்வாஸயோரப்யாதிஶந்தி, கத்ரஸ்யாமிவ விஶ்வாச்யாஂ, ஶ்ரோணிஂ ப்ரதி ஸமந்தாத் த்வ்யங்குலே ப்ரவாஹிகாயாஂ ஶூலிந்யாஂ, பரிவர்திகோபதஂஶஶூகதோஷஶுக்ரவ்யாபத்ஸு மேட்ரமத்யே, (வஷணயோஃ பார்ஶ்வே மூத்ரவத்த்யாஂ, நாபேரதஶ்சதுரங்குலே ஸேவந்யா வாமபார்ஶ்வே தகோதரே ,) வாமபார்ஶ்வே கக்ஷாஸ்தநயோரந்தரேऽந்தர்வித்ரதௌ பார்ஶ்வஶூலே ச, பாஹுஶோஷாவபாஹுகயோரப்யேகே வதந்த்யஂஸயோரந்தரே, த்ரிகஸந்திமத்யகதாஂ ததீயகே, அதஃஸ்கந்தஸந்திகதாமந்யதரபார்ஶ்வஸஂஸ்திதாஂ சதுர்தகே, ஹநுஸந்திமத்யகதாமபஸ்மாரே, ஶங்ககேஶாந்தஸந்திகதாமுரோऽபாங்கலலாடேஷு சோந்மாதே, ஜிஹ்வாரோகேஷ்வதோஜிஹ்வாயாஂ தந்தவ்யாதிஷு ச, தாலுநி தாலவ்யேஷு, கர்ணயோருபரி ஸமந்தாத் கர்ணஶூலே தத்ரோகேஷு ச, கந்தாக்ரஹணே நாஸாரோகேஷு ச நாஸாக்ரே, திமிராக்ஷிபாகப்ரபதிஷ்வக்ஷ்யாமயேஷூபநாஸிகே லாலாட்யாமபாங்க்யாஂ வா, ஏதா ஏவ ஶிரோரோகாதிமந்தப்ரபதிஷு ரோகேஷ்விதி ||௧௭||
तत्र पाददाहपादहर्षचिप्पविसर्पवातशोणितवातकण्टकविचर्चिकापाददारीप्रभृतिषु क्षिप्रमर्मण उपरिष्ठाद् द्व्यङ्गुले व्रीहिमुखेन सिरां विध्येत्, श्लीपदे तच्चिकित्सिते यथा वक्ष्यते, क्रोष्टुकशिरः- खञ्जपङ्गुलवातवेदनासु जङ्घायां गुल्फस्योपरि चतुरङ्गुले, अपच्यामिन्द्रबस्तेरधस्ताद् द्व्यङ्गुले, जानुसन्धेरुपर्यधो वा चतुरङ्गुले गृध्रस्यां, ऊरुमूलसंश्रितां गलगण्डे, एतेनेतरसक्थि बाहू च व्याख्यातौ; विशेषतस्तु वामबाहौ कूर्परसन्धेरभ्यन्तरतो बाहुमध्ये प्लीह्नि कनिष्ठिकानामिकयोर्मध्ये वा, एवं दक्षिणबाहौ यकृद्दाल्ये (कफोदरे च,) एतामेव च कासश्वासयोरप्यादिशन्ति, गृध्रस्यामिव विश्वाच्यां, श्रोणिं प्रति समन्ताद् द्व्यङ्गुले प्रवाहिकायां शूलिन्यां, परिवर्तिकोपदंशशूकदोषशुक्रव्यापत्सु मेढ्रमध्ये, (वृषणयोः पार्श्वे मूत्रवृद्ध्यां, नाभेरधश्चतुरङ्गुले सेवन्या वामपार्श्वे दकोदरे ,) वामपार्श्वे कक्षास्तनयोरन्तरेऽन्तर्विद्रधौ पार्श्वशूले च, बाहुशोषावबाहुकयोरप्येके वदन्त्यंसयोरन्तरे, त्रिकसन्धिमध्यगतां तृतीयके, अधःस्कन्धसन्धिगतामन्यतरपार्श्वसंस्थितां चतुर्थके, हनुसन्धिमध्यगतामपस्मारे, शङ्खकेशान्तसन्धिगतामुरोऽपाङ्गललाटेषु चोन्मादे, जिह्वारोगेष्वधोजिह्वायां दन्तव्याधिषु च, तालुनि तालव्येषु, कर्णयोरुपरि समन्तात् कर्णशूले तद्रोगेषु च, गन्धाग्रहणे नासारोगेषु च नासाग्रे, तिमिराक्षिपाकप्रभृतिष्वक्ष्यामयेषूपनासिके लालाट्यामपाङ्ग्यां वा, एता एव शिरोरोगाधिमन्थप्रभृतिषु रोगेष्विति ||१७||
🔊 Audio coming soon
இதாநீஂ நியததேஹதேஶகதரோகவிஶேஷேண வ்யத்யாநாஂ ஸிராணாஂ தேஹதேஶவிஶேஷஂ நியமயந்நாஹ- தத்ரேத்யாதி| ப்ரபதிக்ரஹணாதந்யேऽபி பாதரோகா ரக்தாநுபந்திதோஷஜாதா கஹ்யந்தே| தச்சிகித்ஸிதே யதா வக்ஷ்யத இதி ஶ்லீபதசிகித்ஸிதே யேந ப்ரகாரேண வக்ஷ்யதே, ததா ஶ்லீபதே ஸிராஂ வித்யேதித்யர்தஃ| க்ரோஷ்டுகஶிர இத்யாதி| க்ரோஷ்டுகஶீர்ஷாதிஷு வாதவேதநாஸு ஜங்காயாஂ ஸிராஂ வித்யேத்| தத்ராபி ப்ரதேஶவிஶேஷஜ்ஞாநாயாஹ- குல்பஸ்யோபரீத்யாதி| அபச்யாமிதி உத்பந்நமாத்ராயாமித்யர்தஃ, ந து ரூடாயாஂ, தஸ்யாஂ “பார்ஷ்ணிஂ ப்ரதி த்வே தஶ சாங்குலாநி” (சி.௧௮) இத்யாதிநா சிகித்ஸிதஸ்யோக்தத்வாத்| ஏதேநேத்யாதி| யஸ்மாத்தஸ்தயோரபி தாஹாதயோ ரோகா பவந்த்யதோ பாஹுக்ரஹணஂ கதம்| கிஂ ஸர்வத்ரைவ ஸக்திபாஹ்வோஃ ஸமாநஃ ஸிராவ்யத ஆஹோஸ்வித் குத்ரசித்பிந்ந இதி தர்ஶயந்நாஹ- விஶேஷத இத்யாதி| கூர்பரஸந்தேரித்யத்ர ஸந்திஶப்தேந ஸந்திஸமீப உச்யதே, ஸந்தௌ ஶஸ்த்ரப்ரணிதாநஸ்ய நிஷித்தத்வாத்| யகத்தால்யே இதி யகத்தால்யுதரஸ்ய ஸர்வாவஸ்தாயாமித்யர்தஃ| ஏதாமேவ தக்ஷிணபாஹுமத்யாஶ்ரிதாமித்யர்தஃ| காஸஶ்வாஸயோரிதி கபோத்யயோஃ கபாவதமாருதஜந்யயோர்வா| கயீ து “காஸஶ்வாஸயோரல்பயோர்மார்கவிஶுத்த்யர்தஂ, நதூத்ரிக்தயோஃ, தத்ர ஸிராவ்யதப்ரதிஷேதஸ்ய ப்ராகேவ ப்ரதிபாதிதத்வாத்” இதி வ்யாக்யாதி| கத்ரஸ்யாமிவ- விஶ்வாச்யாஂ யதா கத்ரஸ்யாஂ ஜாநுஸந்தேருபர்யதோ வா சதுரங்குலே, ஏவஂ விஶ்வாச்யாஂ கூர்பரஸந்தேருபர்யதோ வா சதுரங்குல இத்யர்தஃ| ஶ்ரோணிமித்யாதி| ஶூலிந்யாமிதி காலேநாநுபந்தபூதரக்தாவதவாதகதஶூலயுக்தாயாமித்யர்தஃ| பரிவர்திகா “மர்தநாத் பீடநாத்வாயுஃ” (நி.௧௩) இத்யாதிப்ரோக்தலிங்கா| வஷணயோரித்யாதி| மூத்ரவத்த்யாமிதி பரிபக்வாயாமித்யர்தஃ| ஸேவந்யா வாமபார்ஶ்வ இதி ஸேவநீப்ரதேஶாத்வாமபார்ஶ்வே இத்யர்தஃ| வாமபார்ஶ்வே இத்யாதி| வத்தவாக்படே து “வித்ரதௌ பார்ஶ்வஶூலே ச பார்ஶ்வகக்ஷாஸ்தநாந்தரஸ்தாஂ” (அ.ஸஂ.ஸூ.௩௬) இதி ஸாமாந்யேநைவ பார்ஶ்வஶப்தோபாதாநஂ கதஂ, தஸ்மாதத்ராபி வாமபார்ஶ்வக்ரஹணஂ தக்ஷிணபார்ஶ்வோபலக்ஷணஂ, தேந தக்ஷிணபார்ஶ்வே யதா ஶூலவித்ரதீ பவதஸ்ததா தக்ஷிணபார்ஶ்வே கக்ஷாஸ்தநாந்தரஸ்தாஂ ஸிராஂ வித்யேதித்யர்தஃ| அஸ்யாக்ரே ‘ஏதாமேவ கபோதரே’ இதி கேசித் படந்தி, ஸ பாடோ ந ஸங்கச்சதே, யதோ ‘தக்ஷிணபாஹௌ யகத்தால்யே கபோதரே ச’ இதி ப்ராகேவ கபோதரே ஸிராவ்யதஸ்ய ப்ரதிபாதிதத்வாத்| பாஹுஶோஷேத்யாதி| ஶோணிதாவதவாதஜநிதயோர்பாஹுஶோஷாவபாஹுகயோரப்யஂஸயோஃ ஸிராவ்யதஃ, நது கேவலவாதகதயோரித்யேகே வதந்தி, பரமதஂ சாப்ரதிஷித்தமநுமதமேவேதி ஜேஜ்ஜடாசார்யஃ| கயீ து “பாஹுமத்யே பாஹுஶோஷாவபாஹுகயோரப்யேகே வதந்த்யஂஸயோரந்தரே” இதி படித்வா வ்யாக்யாதி- பாஹுஶோஷாऽவபாஹுகயோர்பாஹுமத்யே கூர்பராஂஸயோர்மத்யே இத்யர்தஃ; மதாந்தரமாஹ- ஏகே வதந்த்யஂஸயோரந்தர இதி| நநு சாந்யத்ராவபாஹுகாதிதி ஸிராவ்யதப்ரதிஷேதாத் கதமத்ர ஸிராவ்யதோ விஹிதஃ? நைவம், அந்யத்ராவபாஹுகாதித்யநேந வாதவ்யாதிசிகித்ஸிதாவேக்ஷணஸ்ய ப்ரதிஷேதோ, ந து ஸிராவ்யதஸ்யதி தத்ரைவ வாதவ்யாதிசிகித்ஸிதே வர்ணயிஷ்யாமஃ| பாஹுஶோஷே ச கேவலாநிலஜேऽப்யவஸ்தாவஶாத் ஸிராவ்யதஃ; ததா ஹ்யுஷ்ணாம்புலவணாதேர்வாதஹரஸ்யோபயோகாத் குபிதேந ஶோணிதேநாவதோ வாதோ யதா வேதநாகாரீ ததா ஸிராவ்யத இதி| த்ரிகேத்யாதி| அஂஸயோரந்தர இத்யத்ராபி ஸம்பத்யதே| தேநாஂஸயோரந்தரே யஸ்த்ரிகஸந்திஸ்தத்ஸமீபகதாஂ, ந புநஸ்த்ரிகஸந்திமத்யகதாஂ, த்ரிகஸந்தேர்மர்மத்வாத்| அத இத்யாதி| ஸ்கந்தஸந்தேரதோகதாஂ வாமதக்ஷிணபார்ஶ்வயோரேகதரபார்ஶ்வஸஂஶ்ரிதாஂ ஸிராஂ வித்யேதிதி ஸமுதாயார்தஃ| ஹந்வித்யாதி| ஹநுஸந்திமத்யகதாஂ ஹநுஸமீபஸந்திமத்யகதாமித்யர்தஃ| ஶங்கேத்யாதி| கேசிதத்ர ‘உந்மாதேऽபஸ்மாரே ச’ இதி படந்தி, தத்ராபஸ்மாரஸ்ய பாடோ ந ஸங்கச்சதே, ததாச வாக்படஃ- “உரோऽபாங்கலலாடஸ்தாமுந்மாதேऽபஸ்மதௌ புநஃ| ஹநுஸந்தௌ ஸமுத்பூதாஂ ஸிராஂ ப்ரூமத்யகாமிநீம்”- (வா.ஸூ.௨௭) இதி| ஜிஹ்வேத்யாதி| ஜிஹ்வாரோகேஷு கண்டகாதிஷு, தந்தவ்யாதிஷு கமிதந்தாதிஷு| தாலு நீத்யாதி| தாலவ்யேஷ்விதி தாலுபவேஷு விகாரேஷு| கர்ணயோரித்யாதி அத்ரோபரிக்ரஹணமதோநிவத்த்யர்தஂ, விதுரமர்மாஶ்ரிதத்வாததோபாகஸ்ய| கர்ணஶூல இதி ரக்தாவதாநிலஜே இத்யர்தஃ| கர்ணரோகத்வாரேணைவ கர்ணஶூலே ப்ராப்தே ததுபாதாநஂ விஶேஷார்தம்| தத்ரோகேஷு கர்ணரோகேஷு| கந்தேத்யாதி| நாஸாரோகத்வாரேணைவ கந்தாக்ரஹணே ப்ராப்தே விஶேஷார்தமுபாதாநம்| திமிரேத்யாதி| பாகோऽக்ஷிபாகஃ| உபநாஸிகே நாஸாஸமீபஸ்தே ஸிரே| அபாங்க்யா ப்ரூபுச்சாந்தஸ்தா| ஶிரோரோகாதிமந்தப்ரபதிஷு ரோகேஷ்விதி ப்ரபதிக்ரஹணாத் க்ஷுத்ரரோகே படிதாரூஂஷிகாதேரபி க்ரஹணம்| ஸர்வேஷு பூர்வோக்தேஷு ரக்தாநுபந்தஜேஷு ரக்தஜேஷு வா ஸிராவ்யதோ நாந்யாதஶேஷு||௧௭||
Adhikarana ௧௭ (௧௮) · Śloka ௧௮
துஷ்டவ்யதா விஂஶதிஃ- துர்வித்தாऽதிவித்வா குஞ்சிதா பிச்சிதா குட்டிதாऽப்ரஸ்ருதாऽத்யுதீர்ணாऽந்தே வித்தா பரிஶுஷ்கா கூணிதா வேபிதாऽநுத்திதவித்தா ஶஸ்த்ரஹதா திர்யக்வித்தாவித்தாऽவ்யத்யா வித்ருதா தேநுகா புநஃ புநர்வித்தா ஸிராஸ்நாய்வஸ்திஸந்திமர்மஸு சேதி ||௧௮||
दुष्टव्यधा विंशतिः- दुर्विद्धाऽतिविद्वा कुञ्चिता पिच्चिता कुट्टिताऽप्रस्रुताऽत्युदीर्णाऽन्ते विद्धा परिशुष्का कूणिता वेपिताऽनुत्थितविद्धा शस्त्रहता तिर्यग्विद्धाविद्धाऽव्यध्या विद्रुता धेनुका पुनः पुनर्विद्धा सिरास्नाय्वस्थिसन्धिमर्मसु चेति ||१८||
🔊 Audio coming soon
துஷ்டோ வ்யதோ யாஸாஂ தா துஷ்டவ்யதாஃ| கதிஸங்க்யா இத்யாஹ- விஂஶதிஃ| கதஂ விஂஶதிரித்யாஹ- துர்வித்தேத்யாதி||௧௮||
Adhikarana ௧௮ (௧௯) · Śloka ௧௯
தத்ர யா ஸூக்ஷ்மஶஸ்த்ரவித்தாऽவ்யக்தமஸக் ஸ்ரவதி ருஜாஶோபவதீ ச ஸா துர்வித்தா, ப்ரமாணாதிரிக்தவித்தாயாமந்தஃ ப்ரவிஶதி ஶோணிதஂ ஶோணிதாதிப்ரவத்திர்வா ஸாऽதிவித்தா, குஞ்சிதாயாமப்யேவஂ, குண்டஶஸ்த்ரப்ரமதிதா பதுலீபாவமாபந்நா பிச்சிதா, அநாஸாதிதா புநஃ புநரந்தயோஶ்ச பஹுஶஃ ஶஸ்த்ராபிஹதா குட்டிதா, ஶீதபயமூர்ச்சாபிரப்ரவத்தஶோணிதா அப்ரஸ்ருதா, தீக்ஷ்ணமஹாமுகஶஸ்த்ரவித்தாऽத்யுதீர்ணா, அல்பரக்தஸ்ராவிண்யந்தேவித்தா, க்ஷீணஶோணிதஸ்யாநிலபூர்ணா பரிஶுஷ்கா, சதுர்பாகாஸாதிதா கிஞ்சித்ப்ரவத்தஶோணிதா கூணிதா, துஃஸ்தாநபந்தநாத்வேபமாநாயாஃ ஶோணிதஸம்மோஹோ பவதி ஸா வேபிதா, அநுத்திதவித்தாயாமப்யேவஂ, சிந்நாऽதிப்ரவத்தஶோணிதா க்ரியாஸங்ககரீ ஶஸ்த்ரஹதா, திர்யக்ப்ரணிஹிதஶஸ்த்ரா கிஞ்சிச்சேஷா திர்யக்வித்தா, பஹுஶஃ க்ஷதா ஹீநஶஸ்த்ரப்ரணிதாநேநாவித்தா, அஶஸ்த்ரகத்யா அவ்யத்யா, அநவஸ்திதவித்தா வித்ருதா, ப்ரதேஶஸ்ய பஹுஶோऽவகட்டநாதாரோஹத்வ்யதா முஹுர்முஹுஃ ஶோணிதஸ்ராவா தேநுகா, ஸூக்ஷ்மஶஸ்த்ரவ்யதநாத்பஹுஶோ பிந்நா புநஃ புநர்வித்தா, ஸ்நாய்வஸ்திஸிராஸந்திமர்மஸு வித்தா ருஜாஂ ஶோபஂ வைகல்யஂ மரணஂ சாபாதயதி ||௧௯||
तत्र या सूक्ष्मशस्त्रविद्धाऽव्यक्तमसृक् स्रवति रुजाशोफवती च सा दुर्विद्धा, प्रमाणातिरिक्तविद्धायामन्तः प्रविशति शोणितं शोणितातिप्रवृत्तिर्वा साऽतिविद्धा, कुञ्चितायामप्येवं, कुण्ठशस्त्रप्रमथिता पृथुलीभावमापन्ना पिच्चिता, अनासादिता पुनः पुनरन्तयोश्च बहुशः शस्त्राभिहता कुट्टिता, शीतभयमूर्च्छाभिरप्रवृत्तशोणिता अप्रस्रुता, तीक्ष्णमहामुखशस्त्रविद्धाऽत्युदीर्णा, अल्परक्तस्राविण्यन्तेविद्धा, क्षीणशोणितस्यानिलपूर्णा परिशुष्का, चतुर्भागासादिता किञ्चित्प्रवृत्तशोणिता कूणिता, दुःस्थानबन्धनाद्वेपमानायाः शोणितसम्मोहो भवति सा वेपिता, अनुत्थितविद्धायामप्येवं, छिन्नाऽतिप्रवृत्तशोणिता क्रियासङ्गकरी शस्त्रहता, तिर्यक्प्रणिहितशस्त्रा किञ्चिच्छेषा तिर्यग्विद्धा, बहुशः क्षता हीनशस्त्रप्रणिधानेनाविद्धा, अशस्त्रकृत्या अव्यध्या, अनवस्थितविद्धा विद्रुता, प्रदेशस्य बहुशोऽवघट्टनादारोहद्व्यधा मुहुर्मुहुः शोणितस्रावा धेनुका, सूक्ष्मशस्त्रव्यधनाद्बहुशो भिन्ना पुनः पुनर्विद्धा, स्नाय्वस्थिसिरासन्धिमर्मसु विद्धा रुजां शोफं वैकल्यं मरणं चापादयति ||१९||
🔊 Audio coming soon
இதாநீஂ துஷ்டவ்யதாநாஂ விவரணமாஹ- தத்ரேத்யாதி| அவ்யக்தமிதி அல்பதயா அஸ்பஷ்டம்| அந்தஃ ப்ரவிஶதீதி ஶரீராப்யந்தரஂ ப்ரவிஶதீத்யர்தஃ| குஞ்சிதாயாமிதி குடிலீபூதாயாமித்யர்தஃ| பதுலீபாவமாபந்நேதி குண்டஶஸ்த்ராபிபாதேந சிப்படதயா ப்ரஸரஂ ப்ராப்தா| அநாஸாதிதா அப்ராப்தா| சதுர்பாகாஸாதிதேதி சதுர்பாகேந ப்ராப்தா| வேபமாநாயா இதி கம்பமாநாயாஃ| ஶோணிதஸம்மோஹஃ ஶோணிதாப்ரவத்திஃ| சிந்நேதி த்விதாபூதா| க்ரியாஸங்ககரீதி கமநாதிக்ரியாவிநாஶகரீ| ப்ரதேஶஸ்யேதி ஸிராவ்யதநப்ரதேஶஸ்ய, பஹுஶோ கட்டநாதிதி பஹூந் வாராந் தாடநாத்| ஆரோஹத்வ்யதா உபர்யுபர்யாரோபிதஶஸ்த்ரபதா, அத ஏவ தைஃ ஶஸ்த்ரபதைர்தேநுஸ்தநேரிவ ஸ்ரவணாத் தேநுகா| பஹுஶோ பிந்நேதி ‘ஏகஸ்தாநே ஏவ’ இதி ஶேஷஃ| ஆஸு வ்யாபத்ஸு ப்ராகேவ வ்யாபத்காரணப்ரதிஷேதஃ, ஜாதாஸு தத்காரணவிபரீதகுணாசரணஂ, தத்காரணஜேஷு விகாரேஷு யதாஸ்வஂ ஶமநேந ப்ரஶமநமிதி||௧௯||
Adhikarana ௧௯ (௨௦) · Śloka ௨௦
பவந்தி சாத்ர- ஸிராஸு ஶிக்ஷிதோ நாஸ்தி சலா ஹ்யேதாஃ ஸ்வபாவதஃ | மத்ஸ்யவத் பரிவர்தந்தே தஸ்மாத்யத்நேந தாடயேத் ||௨௦||
भवन्ति चात्र- सिरासु शिक्षितो नास्ति चला ह्येताः स्वभावतः | मत्स्यवत् परिवर्तन्ते तस्माद्यत्नेन ताडयेत् ||२०||
🔊 Audio coming soon
இதாநீஂ ஸிராவ்யதநே யத்நஂ தர்ஶயந்நாஹ- ஸிராஸ்வித்யாதி| ஶிக்ஷிதோऽப்யாஸேந நிபுணஃ ஸிராஸு நாஸ்தி, மத்ஸ்யவச்சலநாத்; தஸ்மாத்தத்வ்யதே யத்நோ விதேய இத்யர்தஃ||௨௦||
Adhikarana ௨௦ (௨௧) · Śloka ௨௧
அஜாநதா கஹீதே து ஶஸ்த்ரே காயநிபாதிதே | பவந்தி வ்யாபதஶ்சைதா பஹவஶ்சாப்யுபத்ரவாஃ ||௨௧||
अजानता गृहीते तु शस्त्रे कायनिपातिते | भवन्ति व्यापदश्चैता बहवश्चाप्युपद्रवाः ||२१||
🔊 Audio coming soon
இதாநீஂ ஶஸ்த்ரகர்மாநிபுணவைத்யாத்வ்யாபத்ஸம்பவஂ தர்ஶயந்நாஹ- அஜாநதா இத்யாதி||௨௧||
Adhikarana ௨௧ (௨௨) · Śloka ௨௨
ஸ்நேஹாதிபிஃ க்ரியாயோகைர்ந ததா லேபநைரபி | யாந்த்யாஶு வ்யாதயஃ ஶாந்திஂ யதா ஸம்யக் ஸிராவ்யதாத் ||௨௨||
स्नेहादिभिः क्रियायोगैर्न तथा लेपनैरपि | यान्त्याशु व्याधयः शान्तिं यथा सम्यक् सिराव्यधात् ||२२||
🔊 Audio coming soon
இதாநீஂ ஸ்நேஹாதிகர்மணஃ ஸிராவ்யதஸ்ய குணோத்கர்ஷஂ ப்ரதிபாதயந்நாஹ- ஸ்நேஹாதிபிரித்யாதி||௨௨||
Adhikarana ௨௨ (௨௩) · Śloka ௨௩
ஸிராவ்யதஶ்சிகித்ஸார்தஂ ஶல்யதந்த்ரே ப்ரகீர்திதஃ | யதா ப்ரணிஹிதஃ ஸம்யக்பஸ்திஃ காயசிகித்ஸிதே ||௨௩||
सिराव्यधश्चिकित्सार्धं शल्यतन्त्रे प्रकीर्तितः | यथा प्रणिहितः सम्यग्बस्तिः कायचिकित्सिते ||२३||
🔊 Audio coming soon
அதுநா ஸிராவ்யதஸ்ய சிகித்ஸார்தத்வஂ தர்ஶயந்நாஹ- ஸிரேத்யாதி| சிகித்ஸார்தமிதி சிகித்ஸாமத்யே ப்ரதாநமித்யர்தஃ; அபரேऽர்தஶப்தஂ ஸங்க்யாவாசகமாஹுஃ| (“மாஂஸமேதோऽஸ்திமஜ்ஜாநஃ ஶோணிதஸ்யாவஸேசநாத்| தமந்யஶ்ச விஶுத்த்யந்தி துஷ்டரக்தாஸ்த்வசஶ்ச யாஃ|| ரஸஸ்வேதாதிநிஷ்யந்தாத்விஶுத்த்யந்தி ந புஷ்கலம் ” - இதி)||௨௩||
Adhikarana ௨௩ (௨௪) · Śloka ௨௪
தத்ர ஸ்நிக்தஸ்விந்நவாந்தவிரிக்தாஸ்தாபிதாநுவஸிதஸிராவித்தைஃ பரிஹர்தவ்யாநி- க்ரோதாயாஸமைதுநதிவாஸ்வப்நவாக்வ்யாயாமயாநாத்யயநஸ்தாநாஸநசங்க்ரமணஶீதவாதாதபவிருத்தாஸாத்ம்யாஜீர்ணாந்யாபலலாபாத் , மாஸமேகே மந்யந்தே | ஏதேஷாஂ விஸ்தரமுபரிஷ்டாத்வக்ஷ்யாமஃ ||௨௪||
तत्र स्निग्धस्विन्नवान्तविरिक्तास्थापितानुवसितसिराविद्धैः परिहर्तव्यानि- क्रोधायासमैथुनदिवास्वप्नवाग्व्यायामयानाध्ययनस्थानासनचङ्क्रमणशीतवातातपविरुद्धासात्म्याजीर्णान्याबललाभात् , मासमेके मन्यन्ते | एतेषां विस्तरमुपरिष्ठाद्वक्ष्यामः ||२४||
🔊 Audio coming soon
இதாநீஂ ஸ்நிக்தாதிபிஃ புருஷைஃ க்ரோதாதீநி ஸாமாந்யேந பரிஹர்தவ்யாநீதி தர்ஶயந்நாஹ- தத்ரேத்யாதி| ஸ்தாநம் ஊர்த்வீபவநம், ஆஸநம் உபவேஶநம்| ஏதேஷாஂ க்ரோதாயாஸாதீநாஂ பஞ்சதஶாநாம்| உபரிஷ்டாத் ஆதுரோபத்ரவசிகித்ஸிதே||௨௪||
Adhikarana ௨௪ (௨௫) · Śloka ௨௫
ஸிராவிஷாணதும்பைஸ்து ஜலௌகாபிஃ பதைஸ்ததா | அவகாடஂ யதாபூர்வஂ நிர்ஹரேத்துஷ்டஶோணிதம் ||௨௫||
सिराविषाणतुम्बैस्तु जलौकाभिः पदैस्तथा | अवगाढं यथापूर्वं निर्हरेद्दुष्टशोणितम् ||२५||
🔊 Audio coming soon
இதாநீஂ ஸிராவிஷாணாதீநாஂ ரக்தாவஸேசநோபாயாநாஂ யதாபூர்வஂ குருதாஂ தர்ஶயந்நாஹ- ஸிராவிஷாணேத்யாதி| பதைஃ ப்ரச்சந்நைஃ | அவகாடம் அப்யந்தராஶ்ரயம்| யதாபூர்வஂ பூர்வாநதிக்ரமேண; ஏதேநோத்தாநஂ பதைஃ, அவகாடஂ ஜலௌகோபிஃ, அவகாடதரஂ தும்பைஃ, அவகாடதமஂ விஷாணேந; ஸார்வாங்கிகமவகாடதமஂ ச ஸிராபிரிதி||௨௫||
Adhikarana ௨௫ (௨௬) · Śloka ௨௬
அவகாடே ஜலௌகா ஸ்யாத் ப்ரச்சந்நஂ பிண்டிதே ஹிதம் | ஸிராऽங்கவ்யாபகே ரக்தே ஶங்காலாபூ த்வசி ஸ்திதே ||௨௬||
अवगाढे जलौका स्यात् प्रच्छन्नं पिण्डिते हितम् | सिराऽङ्गव्यापके रक्ते शृङ्गालाबू त्वचि स्थिते ||२६||
🔊 Audio coming soon
தத்ர ஸிராவிஷாணதும்பஜலௌகஃப்ரச்சந்நாநாஂ விஷயஂ கஶ்சிதாஹ- அவகாடே இத்யாதி||௨௬||
Adhikarana புஷ்பிகா · Śloka ௮
இதி ஸுஶ்ருதஸஂஹிதாயாஂ ஶாரீரஸ்தாநே ஸிராவ்யதவிதிஶாரீரஂ நாமாஷ்டமோऽத்யாயஃ ||௮||
इति सुश्रुतसंहितायां शारीरस्थाने सिराव्यधविधिशारीरं नामाष्टमोऽध्यायः ||८||
🔊 Audio coming soon
இதி ஶ்ரீடல்ஹ(ஹ்ல)ணவிரசிதாயாஂ நிபந்தஸங்க்ரஹாக்யாயாஂ ஸுஶ்ருதவ்யாக்யாயாஂ ஶாரீரஸ்தாநேऽஷ்டமோऽத்யாயஃ||௮||