Skip to content

౬౩. యోనికందనిదానం

Adhikarana యోనికందస్య నిదానపూర్వకం సామాన్యలక్షణం (౧-౨) · Śloka

అథ యోనికందనిదానం | దివాస్వప్నాదతిక్రోధాద్వ్యాయామాదతిమైథునాత్ | క్షతాచ్చ నఖదంతాద్యైర్వాతాద్యాః కుపితా యదా ||1|| పూయశోణితసంకాశం నికుచాకృతిసన్నిభం | జనయంతి యదా యోనౌ నామ్నా కందః స యోనిజః ||2||

View original

अथ योनिकन्दनिदानम् | दिवास्वप्नादतिक्रोधाद्व्यायामादतिमैथुनात् | क्षताच्च नखदन्ताद्यैर्वाताद्याः कुपिता यदा ||१|| पूयशोणितसङ्काशं निकुचाकृतिसन्निभम् | जनयन्ति यदा योनौ नाम्ना कन्दः स योनिजः ||२||

🔊 Audio coming soon

Hide commentary

మధుకోశ వ్యాఖ్యా (విజయరక్షిత, శ్రీకంఠదత్త కృత)

యోన్యాశ్రయత్వాత్ యోనికందనిదానమాహ– దివాస్వప్నాదిత్యాది| నఖదంతాద్యైరిత్యత్రాదిశబ్దాత్ కంటకాదిపరిగ్రహః| వాతాద్యాః కుపితా ఇతి యథానిదానం ప్రత్యేకం వాతాదయః కుపితాః| నికుచాకృతిసన్నిభమితి వర్తులమిత్యర్థః; అస్యానంతరం గుడకమితి ద్రష్టవ్యం, తేన నపుంసకలింగతా సంగతా భవతి| కందః ప్రాయేణ జరన్నారీయోనిగతో నికుచాకారో రోగః||1-2||

ఆతంకదర్పణ వ్యాఖ్యా (వాచస్పతి వైద్య కృత)

ఇహైవ యోనిసంశ్రితత్వేన కందనిదానమాహ– దివేత్యాది| నఖదంతాద్యైరిత్యుపలక్షణం| ఆదిగ్రహణాత్ కంటకాదిపరిగ్రహః| వాతాద్యాః కుపితా ఇతి యథానిదానేన వాతాదయః ప్రత్యేకం కుపితాః| లకుచాకృతిసన్నిభమేతస్యానంతరం గుడకమితి ద్రష్టవ్యం| కందః ప్రాయేణ జరన్నారీయోనిగతో లకుచాకారో రోగః||1-2||

Adhikarana యోనికందస్య వాతజాదిభేదేన లక్షణాని (౩-౪) · Śloka

రూక్షం వివర్ణం స్ఫుటితం వాతికం తం వినిర్దిశేత్ | దాహరాగజ్వరయుతం విద్యాత్ పిత్తాత్మకం తు తం ||3|| నీలపుష్పప్రతీకాశం కండూమంతం కఫాత్మకం | సర్వలింగసమాయుక్తం సన్నిపాతాత్మకం విదుః ||4||

View original

रूक्षं विवर्णं स्फुटितं वातिकं तं विनिर्दिशेत् | दाहरागज्वरयुतं विद्यात् पित्तात्मकं तु तम् ||३|| नीलपुष्पप्रतीकाशं कण्डूमन्तं कफात्मकम् | सर्वलिङ्गसमायुक्तं सन्निपातात्मकं विदुः ||४||

🔊 Audio coming soon

Hide commentary

మధుకోశ వ్యాఖ్యా (విజయరక్షిత, శ్రీకంఠదత్త కృత)

వాతజాదిభేదేన రూపమాహ– రూక్షమిత్యాది| నీలపుష్పప్రతీకాశమితి అతసీకుసుమవర్ణం| కఫజేऽపి నీలతా వ్యాధిప్రభావాదేవ; అన్యే తు పైత్తికలక్షణ ఏవ సంబధ్నంతి, యోగ్యత్వాత్||3-4||

ఆతంకదర్పణ వ్యాఖ్యా (వాచస్పతి వైద్య కృత)

వాతజమాహ– రూక్షమిత్యాది| సుగమం| పైత్తికమాహ– దాహేత్యాది| సుగమం| శ్లైష్మికమాహ– నీలేత్యాది| అతసీకుసుమాదేవవర్ణం| ఏవంవిధవర్ణతా చ కఫజేऽపి రోగప్రభావాత్, అన్యే త్వేతత్పైత్తికే ఏవ సంబధ్నంతి, యోగ్యత్వాత్, వదంతి చ– “దాహరాగజ్వరయుతం” ఇత్యభిధానాదికల్పితమేతదవగంతవ్యమితి| సన్నిపాతికమాహ– సర్వేత్యాది; సుగమం||3-4||

Adhikarana పుష్పికా · Śloka ౬౩

ఇతి శ్రీమాధవకరవిరచితే మాధవనిదానే యోనికందనిదానం సమాప్తం ||63||

View original

इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने योनिकन्दनिदानं समाप्तम् ||६३||

🔊 Audio coming soon

Hide commentary

మధుకోశ వ్యాఖ్యా (విజయరక్షిత, శ్రీకంఠదత్త కృత)

ఇతి శ్రీకంఠదత్తకృతాయాం మధుకోశవ్యాఖ్యాయాం యోనికందనిదానం సమాప్తం||63||

ఆతంకదర్పణ వ్యాఖ్యా (వాచస్పతి వైద్య కృత)

ఇతి శ్రీవాచస్పతివైద్యప్రణీతాయాం మాధవనిదానవ్యాఖ్యాయామాతంకదర్పణాఖ్యాయాం యోనికందనిదానం||63||

63. योनिकन्दनिदानम् - Madhava Nidana | Ayana Ayurveda | Dr Vijaya Dwarampudi