Adhikarana yōnikandasya nidānapūrvakaṁ sāmānyalakṣaṇam (1-2) · Śloka 2
atha yōnikandanidānam | divāsvapnādatikrōdhādvyāyāmādatimaithunāt | kṣatācca nakhadantādyairvātādyāḥ kupitā yadā ||1|| pūyaśōṇitasaṅkāśaṁ nikucākr̥tisannibham | janayanti yadā yōnau nāmnā kandaḥ sa yōnijaḥ ||2||
View original
अथ योनिकन्दनिदानम् | दिवास्वप्नादतिक्रोधाद्व्यायामादतिमैथुनात् | क्षताच्च नखदन्ताद्यैर्वाताद्याः कुपिता यदा ||१|| पूयशोणितसङ्काशं निकुचाकृतिसन्निभम् | जनयन्ति यदा योनौ नाम्ना कन्दः स योनिजः ||२||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
madhukōśa vyākhyā (vijayarakṣita, śrīkaṇṭhadatta kr̥ta)
yōnyāśrayatvāt yōnikandanidānamāha– divāsvapnādityādi| nakhadantādyairityatrādiśabdāt kaṇṭakādiparigrahaḥ| vātādyāḥ kupitā iti yathānidānaṁ pratyēkaṁ vātādayaḥ kupitāḥ| nikucākr̥tisannibhamiti vartulamityarthaḥ; asyānantaraṁ guḍakamiti draṣṭavyaṁ, tēna napuṁsakaliṅgatā saṅgatā bhavati| kandaḥ prāyēṇa jarannārīyōnigatō nikucākārō rōgaḥ||1-2||
ātaṅkadarpaṇa vyākhyā (vācaspati vaidya kr̥ta)
ihaiva yōnisaṁśritatvēna kandanidānamāha– divētyādi| nakhadantādyairityupalakṣaṇam| ādigrahaṇāt kaṇṭakādiparigrahaḥ| vātādyāḥ kupitā iti yathānidānēna vātādayaḥ pratyēkaṁ kupitāḥ| lakucākr̥tisannibhamētasyānantaraṁ guḍakamiti draṣṭavyam| kandaḥ prāyēṇa jarannārīyōnigatō lakucākārō rōgaḥ||1-2||