Skip to content

൬൫. സൂതികാരോഗനിദാനമ്

Adhikarana സൂതികാരോഗലക്ഷണമ് (൧) · Śloka

അഥ സൂതികാരോഗനിദാനമ് | അങ്ഗമര്ദോ ജ്വരഃ കമ്പഃ പിപാസാ ഗുരുഗാത്രതാ | ശോഥഃ ശൂലാതിസാരൌ ച സൂതികാരോഗലക്ഷണമ് ||൧||

View original

अथ सूतिकारोगनिदानम् | अङ्गमर्दो ज्वरः कम्पः पिपासा गुरुगात्रता | शोथः शूलातिसारौ च सूतिकारोगलक्षणम् ||१||

🔊 Audio coming soon

Hide commentary

മധുകോശ വ്യാഖ്യാ (വിജയരക്ഷിത, ശ്രീകണ്ഠദത്ത കൃത)

ക്രമപ്രാപ്തത്വാത് സൂതികാരോഗനിദാനാരമ്ഭഃ– അങ്ഗമര്ദ ഇത്യാദി| സൂതികാരോഗലക്ഷണമിതി സൂതികാരോഗ ഏവ ലക്ഷണമ്, അങ്ഗമര്ദാദിവ്യതിരിക്തസ്യ രോഗസ്യാനഭിധാനാത്| ഏതേऽങ്ഗമര്ദാദയഃ പ്രായേണ സൂതികായാ ഭവന്തഃ സൂതികാരോഗത്വേന ലക്ഷ്യന്തേ ഇത്യര്ഥഃ||൧||

ആതങ്കദര്പണ വ്യാഖ്യാ (വാചസ്പതി വൈദ്യ കൃത)

സൂതികാരോഗലക്ഷണമാഹ– അങ്ഗമര്ദ ഇത്യാദി| സൂതികാരോഗ ഏവ ലക്ഷണമ്, അങ്ഗമര്ദാദിവ്യതിരിക്തസ്യ രോഗസ്യാനഭിധാനാത്| ഏതേനാങ്ഗമര്ദാദയഃ പ്രായേണ സൂതികായാ ഭവന്തഃ സൂതികാരോഗത്വേന ലക്ഷ്യന്ത ഇത്യര്ഥഃ||൧||

Adhikarana സൂതികാരോഗനിദാനാദയഃ (൨-൪) · Śloka

മിഥ്യോപചാരാത് സങ്ക്ലേശാദ്വിഷമാജീര്ണഭോജനത് | സൂതികായാശ്ച യേ രോഗാ ജായന്തേ ദാരുണാസ്തു തേ ||൨|| ജ്വരാതീസാരശോഥാശ്ച ശൂലാനാഹബലക്ഷയാഃ | തന്ദ്രാരുചിപ്രസേകാദ്യാഃ കഫവാതാമയോദ്ഭവാഃ ||൩|| കൃച്ഛ്രസാധ്യാ ഹി തേ രോഗാഃ ക്ഷീണമാംസബലാഗ്നിതഃ | തേ സര്വേ സൂതികാനാമ്നാ രോഗാസ്തേ ചാപ്യുപദ്രവാഃ ||൪||

View original

मिथ्योपचारात् सङ्क्लेशाद्विषमाजीर्णभोजनत् | सूतिकायाश्च ये रोगा जायन्ते दारुणास्तु ते ||२|| ज्वरातीसारशोथाश्च शूलानाहबलक्षयाः | तन्द्रारुचिप्रसेकाद्याः कफवातामयोद्भवाः ||३|| कृच्छ्रसाध्या हि ते रोगाः क्षीणमांसबलाग्नितः | ते सर्वे सूतिकानाम्ना रोगास्ते चाप्युपद्रवाः ||४||

🔊 Audio coming soon

Hide commentary

മധുകോശ വ്യാഖ്യാ (വിജയരക്ഷിത, ശ്രീകണ്ഠദത്ത കൃത)

സൂതികാരോഗനിദാനമാഹ– മിഥ്യേത്യാദി| സങ്ക്ലേശാദിതി സങ്ക്ലിശ്യതേ ഉത്ക്ലിശ്യതേ ദോഷോऽനേനേതി സങ്ക്ലേശോ ദോഷജനകമന്നമ്| വിഷമാജീര്ണഭോജനാദിതി വിഷമഭോജനാദജീര്ണഭോജനാച്ച| ജ്വരാതീസാരാദീനാമങ്ഗമര്ദാദിഭ്യഃ പൃഥക് പുനരുപാദാനം രോഗാധിക്യം കൃച്ഛ്രത്വമുപദ്രവത്വം ച ഖ്യാപയിതുമ്| കഫവാതാമയോദ്ഭവാഃ ഇതി തന്ദ്രാരുചിപ്രസേകാദ്യാ ഇത്യസ്യ വിശേഷണമ്| മന്യന്തേ കേചിത്, അന്യേ സര്വസ്യ ജ്വരാതിസാരാദേഃ| കഫവാതജേ വികാരേ സതി യേഷാമുദ്ഭവസ്തേ കഫവാതാമയോദ്ഭവാഃ ജ്വരാതീസാരാദയഃ കൃച്ഛ്രസാധ്യാ ഇത്യര്ഥഃ| തേ സര്വേ സൂതികാനാമ്നേതി തേ ജ്വരാതീസാരാദയഃ സര്വേ സൂതികാഭവത്വേനാശ്രയാശ്രിതയോരഭേദോപചാരാത് സൂതികാനാമ്നോച്യന്തേ; തേ ചാപ്യുപദ്രവാഃ തേ ഉപദ്രവാശ്ച ഭവന്തി ഉക്താനാം രോഗാണാമന്യതമം പ്രധാനീകൃത്യ||൨-൪||

ആതങ്കദര്പണ വ്യാഖ്യാ (വാചസ്പതി വൈദ്യ കൃത)

മിഥ്യോപചാരാദിത്യാദി| മിഥ്യോപചാരാദിഭിഃ സൂതികായാ യേ രോഗാ ജായന്തേ| സങ്ക്ലേശാദിതി സങ്ക്ലിശ്യതേ ഉത്ക്ലിശ്യതേ ദോഷോऽനേനേതി സങ്ക്ലേശോ ദോഷജനകമന്നമ്| വിഷമാജീര്ണഭോജനാദിതി വിഷമഭോജനാദജീര്ണഭോജനാച്ച| ജ്വരാതീസാരാദീനാമങ്ഗമര്ദാദിഭ്യഃ പൃഥഗുപാദാനം കൃച്ഛ്രസാധ്യാ ഇത്യര്ഥഃ| തേ സര്വേ സൂതികാനാമ്നേത്യാദി| ജ്വരാതീസാരാദയഃ സര്വേ സൂതികാഭവത്വേനാശ്രയാശ്രിതയോരഭേദോപചാരാത്സൂതികാനാമ്നോച്യന്തേ| തേ ചാപ്യുപദ്രവാ ഇതി, തേ ഉപദ്രവാശ്ച ഭവന്തി രോഗാണാമന്യതമം പ്രധാനീകൃത്യ ||൨-൪||

Adhikarana പുഷ്പികാ · Śloka ൬൫

ഇതി ശ്രീമാധവകരവിരചിതേ മാധവനിദാനേ സൂതികാരോഗനിദാനം സമാപ്തമ് ||൬൫||

View original

इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने सूतिकारोगनिदानं समाप्तम् ||६५||

🔊 Audio coming soon

Hide commentary

മധുകോശ വ്യാഖ്യാ (വിജയരക്ഷിത, ശ്രീകണ്ഠദത്ത കൃത)

ഇതി ശ്രീകണ്ഠദത്തകൃതായാം മധുകോശവ്യാഖ്യായാം സൂതികാരോഗനിദാനം സമാപ്തമ്||൬൫||

ആതങ്കദര്പണ വ്യാഖ്യാ (വാചസ്പതി വൈദ്യ കൃത)

ഇതി ശ്രീവാചസ്പതിവൈദ്യവിരചിതായാം മാധവനിദാനടീകായാമാതങ്കദര്പണാഖ്യായാം സൂതികാരോഗനിദാനമ്||൬൫||