௬௪. மூடகர்பநிதாநம்

மதுகோஶ வ்யாக்யா (விஜயரக்ஷித, ஶ்ரீகண்டதத்த கத)

யோநிஸ்தாநவிகாராநுவத்தேஃ ஸ்த்ரீரோகநிதாநாரம்பஃ| தத்ர கர்பபாதநிதாநமாஹ– பயாபிகாதாதித்யாதி| ஏதச்சோபலக்ஷணஂ, தேநாந்யேऽபி ஸுஶ்ருதோக்தா க்ராம்யதர்மயாநவாஹநபதநஸ்கலநாதயோ போத்தவ்யாஃ| பததீதி ஸ்ரஂஸமாநே, தேந ஸ்ராவபாதயோரபி ஸஶூலஂ ரக்ததர்ஶநஂ பவதி, ஏதத்து பூர்வரூபமிதி தர்ஶயதி||௧||

ஆதங்கதர்பண வ்யாக்யா (வாசஸ்பதி வைத்ய கத)

அத ஸ்த்ரீவிகாராதிகாராத்ஸ்த்ரீரோகநிதாநம்| தத்ர கர்பபாதஹேதுமாஹ– பயேத்யாதி| ஏதச்சோபலக்ஷணம்| தேநாந்யேऽபி ஸுஶ்ருதோக்தா க்ராம்யதர்மயாநவாஹநபதநஸ்கலநாதயோ க்ராஹ்யாஃ| பததீதி ஸ்ரஂஸமாநே, ஸஶூலஂ ரக்ததர்ஶநஂ பவதீதி பூர்வரூபகதநம்||௧||

மதுகோஶ வ்யாக்யா (விஜயரக்ஷித, ஶ்ரீகண்டதத்த கத)

ஏதயோஃ காலபேதமாஹ– ஆசதுர்தாதித்யாதி| கர்பவித்ரவ இதி அநதிகநாவயவத்வேந விஶேஷேண த்ரவரூபதயா கர்பவித்ரவோ பண்யதே; ஸ்ராவோ நாதிகநத்வாத், பாதஸ்து கநத்வாத்| யத்து போஜேऽபிஹிதம்– “ஆததீயாத்ததோ மாஸாத்கர்பஃ ஸ்ரவதி ஶோணிதம்| ஊர்த்வஂ ஸங்காதபூதஸ்து கர்பஃ பததி யோஷிதாம்||” இதி| ஸங்காதபூதஃ கோமலாங்கஃ, பிண்டிதாவஸ்த இத்யர்தஃ| அத ஏவ ஸுஶ்ருதே சதுர்தமாஸேऽப்யதடத்வாத் ஸ்ராவஃ கதிதஃ| ஸ்திரஶரீரஸ்யேதி கடிநஶரீராவயவஸ்ய| பஞ்சமஷஷ்டயோரிதி ஸப்தமே அநுகுணஜநநே ஜீவதர்ஶநாயோக்தஂ, விகுணஜநநே து ஸப்தமாதிமாஸேஷ்வபி கர்பபாதஃ| அந்யே து பஞ்சமஷஷ்டயோரேவ பாதஃ, ஸப்தமாதிஷு தோஷவைகுண்யாத்தி ப்ரஸவ இதி ஆசார்யப்ராமாண்யாத்வ்யவஹாராச்ச மந்யந்தே||௨||

ஆதங்கதர்பண வ்யாக்யா (வாசஸ்பதி வைத்ய கத)

ஸ்ராவபாதயோரிதாநீஂ காலநியமமாஹ– ஆசதுர்தாதித்யாதி| அநதிகநாவயவத்வேந விஶேஷேண த்ரவரூபதயா கர்பவித்ரவோ பண்யதே| யதுக்தஂ போஜே– “ஆததீயாத்ததோ மாஸாத்கர்பஃ ஸ்ரவதி ஶோணிதம்| ஊர்த்வஂ ஸங்காதபூதஸ்து கர்பஃ பததி யோஷிதாம்||” இதி| தச்சதுர்தே மாஸி ஸஂயாவரூபதயா அநபிவ்யக்ததஷ்டாங்கதயா ஸுஶ்ருதேந ஸ்ராவபக்ஷே நிக்ஷிப்தம்| ஸ்திரஶரீரஸ்யேதி கடிநஶரீராவயவஸ்ய| பஞ்சமஷஷ்டயோரிதி ஸப்தமே அநுகுணஜநநே ஜீவநதர்ஶநாயோக்திஃ| விகுணஜநநே து ஸப்தமாதிமாஸேஷ்வபி பாதஃ| ஸப்தமாதிஷு து தோஷவைகுண்யாத்தி ப்ரஸவ இதி ஆசார்யப்ராமாண்யாத்வ்யவஹாராச்ச மந்யந்தே||௨||

மதுகோஶ வ்யாக்யா (விஜயரக்ஷித, ஶ்ரீகண்டதத்த கத)

கர்பஸ்யாகாலபாதே நிதாநபூர்வகஂ தஷ்டாந்தமாஹ– கர்போऽபிகாதேத்யாதி| பக்வஂ த்ருமாதிவேதி தஷ்டாந்தேநைவ தர்ஶயதி– யதா வந்தலக்நஂ பக்வபலமபிகாதேநாகால ஏவ பததி, ததோக்தஹேதுபிரகாலே கர்பபாதஃ|௩|–

ஆதங்கதர்பண வ்யாக்யா (வாசஸ்பதி வைத்ய கத)

கர்பஸ்யாசிரபாதஂ ஸதஷ்டாந்தமாஹ– கர்ப இத்யாதி| பூர்ணஸர்வாவயவஸ்து ப்ரஸவஃ ஸமுசிதே காலே|௩|–

மதுகோஶ வ்யாக்யா (விஜயரக்ஷித, ஶ்ரீகண்டதத்த கத)

உசிதப்ரஸவகாலே யதா மூடோ கர்பஃ ஸ்யாத்ததாஹ– மூடஃ கரோதீத்யாதி| மூடோ வ்யாஸக்தகதிஃ, ஶூலஂ ச யோநிஜடராதிஷு ‘கரோதி’ இதி ஶேஷஃ; மூத்ரஸங்கமித்யத்ர கரோதீதி ஸம்பத்யதே||௩||

ஆதங்கதர்பண வ்யாக்யா (வாசஸ்பதி வைத்ய கத)

யதா மூடோ கர்போ பவதி ததாஹ– மூட இத்யாதி| மூடோ வ்யாஸக்தகதிஃ, மூடகர்பஂ கரோதி, யோநிஜடராதிஷு ஶூலஂ ச கரோதி, மூத்ரஸங்கஂ ச கரோதீதி ஸம்பத்யதே||௩||

மதுகோஶ வ்யாக்யா (விஜயரக்ஷித, ஶ்ரீகண்டதத்த கத)

விகுணாநிலத்வாதஸங்க்யேயத்வேऽபி விஶிஷ்டா அஷ்டௌ கதீராஹ– புக்நோऽநிலேநேத்யாதி| புக்நோ விகுணீகதஃ| பஹுதேதி கதிதப்ரகாராதப்யதிகஂ தர்ஶயதி| த்வாரஂ நிருத்ய ஶிரஸேத்யேகஃ ப்ரகாரஃ, ஶிரஸா விபுலேந த்வாரஂ யோநிமுகஂ பிதாய லக்நோ பவதீத்யர்தஃ| ஜடரேண கஶ்சிதித்யபரஃ, ஜடரேணோதரேண யோநித்வாரஂ பிதாய ஸக்தோ பவதீத்யர்தஃ| கஶ்சித் ஶரீரபரிவர்திதகுப்ஜதேஹ இதி ஶரீரபரிவர்தநேந குப்ஜதேஹஃ கஶ்சித் ஸக்தோ பவதி, அநேநாந்தஃகுப்ஜபஷ்டகுப்ஜயோஃ பரிக்ரஹஃ| ஏகேநேதி பாஹுநா, அயஂ சதுர்தஃ| திர்யக்கத இதி அர்கலாயமாநஃ| கஶ்சிதவாங்முகோऽந்ய இதி க்ரீவாபங்காததஃ ஸஂலக்நஃ| பார்ஶ்வாபவத்தகதிரிதி பார்ஶ்வபங்கேந விகுணீகதஃ; பார்ஶ்வநத இதி யாவத்| ஏதீதி ஸ்வஸ்தாநாதபைதி, ததைவேதி அவாங்முகஃ ஸந்| ஸுஶ்ருதேऽப்யஷ்டதா கதிரேவ பட்யதே| யதா– “கஶ்சித்த்வாப்யாஂ ஸக்திப்யாஂ யோநிமுகஂ ப்ரபத்யதே, கஶ்சிதாபுக்நைகஸக்திரேகேந ஸக்த்நா, கஶ்சிதாபுக்நஸக்திஶரீரஃ ஸ்பிக்தேஶேந திர்யகாகதஃ, கஶ்சிதுதரபஷ்டபார்ஶ்வாநாமந்யதமேந யோநித்வாரஂ பிதாயாவதிஷ்டதே, அந்தஃபார்ஶ்வாபவத்தஶிராஃ கஶ்சிதேகேந பாஹுநா, கஶ்சிதாபுக்நஶிரா பாஹுத்வயேந, கஶ்சிதாபுக்நமத்யோ ஹஸ்தபாதஶிரோபிஃ, கஶ்சிதேகேந ஸக்த்நா யோநிமுகமபிப்ரபத்யதே அபரேண பாயும்|” (ஸு. நி. அ. ௮) இதி||௪-௫||

ஆதங்கதர்பண வ்யாக்யா (வாசஸ்பதி வைத்ய கத)

விகுணாநிலயோகாதஸங்க்யேயாஂ கதிமாஹ– புக்ந இத்யாதி| புக்நோ விபரீதீகதஃ, பஹுதேதி உக்தப்ரகாராததிகம்| தத்ர வ்யவஹாரயோக்யாநஷ்டௌ ப்ரகாராநாஹ– த்வாரமிதி| விபுலேந ஶிரஸா யோநிமுகஂ பிதாய லக்நோ பவதி, இத்யேகஃ ப்ரகாரஃ| அபரோ த்மாதேந ஜடரேணோதரேண யோநிகுப்ஜமுகஂ பிதாய ஸக்தோ பவதீதி த்விதீயஃ ப்ரகாரஃ| கஶ்சித் ஶரீரபரிவர்தநேந விபரீதவர்தநேந தேஹஃ ஸக்தோ பவதி, அநேந சாந்தஃகுப்ஜபஷ்டகுப்ஜயோஃ பரிக்ரஹஃ, அயஂ ததீயஃ ப்ரகாரஃ| கஶ்சிதேகேந பாஹுநா இதி சதுர்தஃ ப்ரகாரஃ| அபரோ பாஹுத்வயேநேதி பஞ்சமஃ ப்ரகாரஃ| பார்ஶ்வாபவத்தகதிரிதி பார்ஶ்வபங்கேந விகுணீகதஃ பார்ஶ்வநத இதி யாவத்| ஏதீதி ஸ்வஸ்தாநாதபைதி| ததைவேத்யவாங்முகஃ ஸந், ஏவமஷ்டதா கதிர்பவதி| கர்பஸ்ய சதுரஃ ப்ரகாராந் புநராஹ– அப்யபராஶ்சதுர்தா இத்யாதி| ஸங்கீலகாதிபேதேந அபரா வக்ஷ்யமாணாஶ்சதுஃப்ரகாராஃ||௪-௫||

மதுகோஶ வ்யாக்யா (விஜயரக்ஷித, ஶ்ரீகண்டதத்த கத)

இத்யஷ்டவிதா கதீஃ ப்ரதர்ஶ்ய சதுஃப்ரகாரேண யே கதிவிஶேஷாஃ கதிதாஸ்தாநாஹ– ஸங்கீலக இத்யாதி| ஸம்யக் கீலவத் ஸங்கீலகஃ, ஸ்வார்தே கந்| தேநோர்த்வபாஹுசரணஶிரோபிஃ கீலகவல்லக்நோ யோந்யாஂ ஸங்கீலகஃ| பஷ்டேந யோந்யாஂ ததைதத்விபரீதேந தஶ்யைஃ ஹஸ்தபாதஶிரோபிஃ ப்ரதிகுரஃ குரஸாதர்ம்யாத்; குரஶப்தேந ஹஸ்தபாதாவுச்யேதே| கச்சேத்புஜத்வயஶிரா இதி புஜத்வயோபஹிதஂ ஶிரோ யஸ்ய ஸ ததாபூதஃ ஸந் யோ கச்சேத் ஸ பீஜகஃ காயஸங்கீ| போஜேऽப்யேதா கதயஃ பட்யந்தே| ததாஹி– “ஊர்த்வபாஹுஶிரஃபாதோ ருந்த்யாத்யோநிமுகஂ து யஃ| ப்ரதிகீலோபமஸ்தித்யா ஸ ச கீலகஸஞ்ஜ்ஞிதஃ|| அதஸ்தாத் பார்ஶ்வதோ வாऽபி ததைவாகுஞ்சிதோऽபி வா| யோ நிஃஸத்ய முகஂ யோநேர்ஜ்ஞேயஃ ப்ரதிகுரஸ்து ஸஃ|| யோநித்வாராத்து நிர்கச்சேத்யஶ்சைகஃ ஸஶிரோபுஜஃ| தமாஹுர்பீஜகஂ நாம மூடகர்பசிகித்ஸகாஃ|| யோநிமாவத்ய யஸ்திஷ்டேத் பரிகோ கோபுரஂ யதா| ததாऽந்தர்கர்பமாயாந்தஂ வித்யாத் பரிகஸஞ்ஜ்ஞிதம்||” இதி||௬||

ஆதங்கதர்பண வ்யாக்யா (வாசஸ்பதி வைத்ய கத)

தாநாஹ– ஸங்கீலக இத்யாதி| ஊர்த்வபாஹுசரணஶிரோபிஃ கீலிதைஃ யோந்யாஂ காயலக்நஃ ஸங்கீலகஃ| யோநிமிதி யோநிஂ ப்ரதிகுரைரிதி குரஸாதர்ம்யாத்குரஶப்தேந ஹஸ்தபாதா உச்யந்தே, தேந ஹஸ்தபாதைஃ பஹிர்கதைஃ ப்ரதிகுர உச்யதே, ஸ ப்ரதிகுரஃ காயஸங்கீ நிருத்தகாயோ பவதி| பீஜகமாஹ– கச்சேதித்யாதி| புஜத்வயோபஹிதஂ ஶிரோ யஸ்ய ஸ ததாபூதஃ ஸந் யோ கச்சேத் ஸ பீஜகஃ| பரிகமாஹ– யோ யோநிமாவத்ய திஷ்டேத்ஸ பரிகஃ| பரிகேண துல்ய இதி| பரிகோऽர்கலாதண்டஃ| போஜேऽப்யேதா கதயஃ பட்யந்தே– “ஊர்த்வபாஹுஶிரஃபாதோ ருஜந்யோநிமுகஂ து யஃ| ப்ரதிகீலோபமஃ ஸ்தித்வா ஸங்கீல இதி ஸஞ்ஜ்ஞிதஃ|| அதஃபார்ஶ்வகதோ வாபி ததைவாகுஞ்சிதோऽபி வா| யோ நிஃஸத்ய முகஂ யோநேர்ஜ்ஞேயஃ ப்ரதிகுரஸ்து ஸஃ|| யோநித்வாராத்து நிர்கச்சேத்யஶ்சைகாஂஸஶிரோபுஜஃ| தமாஹுர்பீஜகஂ நாம மூடகர்பசிகித்ஸகாஃ| யோநிமாவத்ய யஸ்திஷ்டேத்பரிகோ கோபுரஂ யதா| ததாऽந்தர்கர்பமாயாந்தஂ வித்யாத்பரிகஸஞ்ஜ்ஞிதம்||” இதி||௬||

மதுகோஶ வ்யாக்யா (விஜயரக்ஷித, ஶ்ரீகண்டதத்த கத)

அஸாத்யமூடகர்பகர்பிண்யோர்லக்ஷணமாஹ– அபவித்தஶிரா யா த்வித்யாதி| அபவித்தஶிரா ஶிரோ தாரயிதுமஶக்தேத்யர்தஃ, அவநதஶிரா இதி கதாதரஃ| நிரபத்ரபா லஜ்ஜாஶூந்யா| நீலோத்கதஸிரா இதி நீலவர்ணா உத்கதாஃ ஸிராஃ குக்ஷௌ யஸ்யாஃ ஸா ததா| ஸ சேதி கர்பஃ||௭||

ஆதங்கதர்பண வ்யாக்யா (வாசஸ்பதி வைத்ய கத)

அஸாத்யமூடகர்பகர்பிண்யோர்லக்ஷணமாஹ– அபவித்தேத்யாதி| அபவித்தஶிராஃ ஶிரோ தாரயிதுமஶக்தா| அவநதஶிரா இதி கதாதரஃ| நிரபத்ரபா லஜ்ஜாரஹிதா| நீலோத்கதஸிரேதி நீலா உத்ககதாஃ ஸிராஃ குக்ஷௌ யஸ்யாஃ ஸா ததா, ஸா கர்பஂ ஹந்தி ஸ சேதி கர்பஸ்தாமித்யர்தஃ||௭||

மதுகோஶ வ்யாக்யா (விஜயரக்ஷித, ஶ்ரீகண்டதத்த கத)

மதகர்பலக்ஷணமாஹ கர்பாஸ்பந்தநமித்யாதி| அஸ்பந்தநஂ நிஶ்சலத்வஂ, ஜீவதோ கர்பஸ்யாவயவசலநஂ பவதி| ஆவீநாஂ ப்ரணாஶஃ ப்ரஸவவேதநாநாமபாவஃ; அதவா ஆவீஶப்தேந ப்ரஸவலிங்காந்யுச்யந்தே, தாநி ச மூத்ரகபப்ரஸேகாதீநி, தேஷாஂ நாஶஃ| ஶூநதேதி உச்சூநதா, அந்தர்கதஸ்ய மூடகர்பஸ்யாத்மாபநேந||௮||

ஆதங்கதர்பண வ்யாக்யா (வாசஸ்பதி வைத்ய கத)

அத கர்பிணீரக்ஷார்தஂ மதஸ்ய மூடகர்பஸ்ய பரிபீட்யாகர்ஷணார்தஂ லக்ஷணமாஹ– கர்பேத்யாதி| கர்பாஸ்பந்தநஂ கர்பஸ்யாऽசலத்வம்| ஆவீநாஂ ப்ரணாஶ இதி ப்ரஸவவேதநாநாமபாவஃ, அதவா ஆவீஶப்தேந ப்ரஸவலிங்காநி பண்யந்தே, தாநி ச மூத்ரகபப்ரஸேகாதீநி, தேஷாஂ நாஶஃ| ஶூநதேதி உத்தததா, மதஸ்ய கர்பஸ்யாத்மாபநேந||௮||

மதுகோஶ வ்யாக்யா (விஜயரக்ஷித, ஶ்ரீகண்டதத்த கத)

தஸ்யாந்தர்கதஸ்ய மாநஸாகந்துதுஃகவ்யாதிபேதேந த்விவிதஂ மரணஹேதுமாஹ– மாநஸாகந்துபிரித்யாதி| உபதாபைஃ துஃகைஃ||௯||

ஆதங்கதர்பண வ்யாக்யா (வாசஸ்பதி வைத்ய கத)

தஸ்யாந்தர்மதஸ்ய மாநஸாகந்துதுஷ்டவ்யாதிபேதேந த்விவிதஂ ஹேதுமாஹ– மாநஸேத்யாதி| உபதாபைரிதி துஃகைஃ, ததாகந்துபிரபி பீடிதஃ||௯||

மதுகோஶ வ்யாக்யா (விஜயரக்ஷித, ஶ்ரீகண்டதத்த கத)

அபரமஸாத்யகர்பிணீலக்ஷணமாஹ– யோநிஸஂவரணமித்யாதி| யோநிஸஂவரணஂ தந்த்ராந்தரபடிதோ ரோகஃ| ததாஹி– “வாதலாந்யந்நபாநாநி க்ராம்யதர்மஂ ப்ரஜாகரம்| அத்யர்தஂ ஸேவமாநாயா கர்பிண்யா யோநிமார்ககஃ|| மாதரிஶ்வா ப்ரகுபிதோ யோநித்வாரஸ்ய ஸஂவதிம்| குருதே ருத்தமார்கத்வாத் புநரந்தர்கதோऽநிலஃ|| நிருணத்த்யாஶயத்வாரஂ பீடயந் கர்பஸஂஸ்திதிம்| நிருத்தவதநோச்ச்வாஸோ கர்பஶ்சாஶு விபத்யதே|| பத்தாஂ ஸஂருத்தஹதயாஂ நாஶயத்யாஶு கர்பிணீம்| யோநிஸஂவரணஂ வித்யாத்வ்யாதிமேநஂ ஸுதாருணம்|| அந்தகப்ரதிமஂ கோரஂ நாரபேத சிகித்ஸிதம்|” இதி| ஸங்கஃ குக்ஷாவிதி யோநிஸஂவரணே ப்ரதிநிவத்தோ வாயுர்கர்பாஶயஂ யதா நிருணத்தி ததா கர்பஃ குக்ஷௌ ஸக்தோ பவதி| ஸ உச்யதே– ஸங்கஃ குக்ஷாவிதி| மக்கல்லோ ரக்தமாருதஜஃ ஶூலவிஶேஷஃ| யத்யபி ப்ரஸூதாயாஃ ஶூலஂ மக்கல்லமுக்தஂ ஸுஶ்ருதே– “ ப்ரஜாதாயாஶ்சோத்தரகாலஂ தீக்ஷ்ணைரவிஶோதிதஂ ரக்தஂ மக்கல்லஂ கரோதி|” (ஸு. ஶா. அ. ௧௦) இதி, ததாऽபி ப்ரஜாதாயாஶ்சேதி சகாரேணாப்ரஜாதாயா அபி ஶூலஂ மக்கல்லமிதி| யதோக்தாஶ்சாப்யுபத்ரவா இதி யதோக்தா யே யே உக்தாஸ்தே புநராக்ஷேபகஶ்வாஸாதயஃ||௧௦-௧௧||

ஆதங்கதர்பண வ்யாக்யா (வாசஸ்பதி வைத்ய கத)

அபரமஸாத்யகர்பிணீலக்ஷணமாஹ– யோநீத்யாதி| யோநிஸஂவரணே ஸதி ப்ரதிநிவத்தோ வாயுர்கர்பாஶயத்வாரஂ யதா ருணத்தி, ததா கர்பஃ குக்ஷௌ ஸக்தோ பவதி ஸ உச்யதே– ஸங்கஃ குக்ஷாவிதி| மக்கல்லோ ரக்தமாருதஜஃ ஶூலவிஶேஷஃ| யோநிஸஂவரணஂ தந்த்ராந்தரே ரோகவிஶேஷஃ| யதா “வாதலாந்யந்நபாநாநி க்ராம்யதர்மஂ ப்ரஜாகரம்| அத்யர்தஂ ஸேவமாநாயாஂ கர்பிண்யா யோநிமார்ககஃ|| மாதரிஶ்வா ப்ரகுபிதோ யோநித்வாரஸ்ய ஸஂவதிம்| குருதே ருத்தமார்கத்வாத்புநரந்தர்கதோऽநிலஃ| நிருணத்த்யாஶயத்வாரஂ பீடயந் கர்பஸஂஸ்திதம்| நிருத்தவதநோச்ச்வாஸோ கர்பஶ்சாஶு விபத்யதே|| விபந்நஃ ஶூநஸர்வாங்கஃ ஸர்வாண்யேவாயநாநி ச| பத்தாஂ ஸஂருத்தஹதயாஂ நாஶயத்யாஶு கர்பிணீம்|| யோநிஸஂவரணஂ நாம வ்யாதிமேநஂ ஸுதாருணம்| அந்தகப்ரதிமஂ கோரஂ நாரபேத சிகித்ஸிதம்||” இதி| யதோக்தாஶ்சாப்யுபத்ரவாஸ்தே ச புநராக்ஷேபககாஸஶ்வாஸாதயஃ| “பூதிகந்தி ததா ஸ்வேதோ ஜிஹ்வா தாலு ச ஶுஷ்யதி| வேபதே ப்ராம்யதி ததா ஜீவிதஂ சோபருத்யதே|| ஏதைர்லிங்கைர்விஜாநீயாந்மூடகர்பஂ சிகித்ஸகஃ||” மக்கல்லமாஹ– வாயுஃ ப்ரகுபித இத்யாதி| யத்யபி ப்ரஸூதாயாஃ ஶூலஂ மக்கல்லமுக்தம்| யதுக்தஂ ஸுஶ்ருதே– “ப்ரஜாதாயாஶ்சோத்தரகாலஂ தீக்ஷ்ணைரவஶோஷிதஂ ரக்தஂ மக்கலஂ கரோதி” இதி, ததாபி ப்ரஜாதாயாஶ்சேதி சகாரேணாப்ரஜாதாயா அபி ஶூலஂ மக்கல்லமிதி||௧௦-௧௧||

மதுகோஶ வ்யாக்யா (விஜயரக்ஷித, ஶ்ரீகண்டதத்த கத)

இதி ஶ்ரீகண்டதத்தகதாயாஂ மதுகோஶவ்யாக்யாயாஂ மூடகர்பநிதாநஂ ஸமாப்தம்||௬௪||

ஆதங்கதர்பண வ்யாக்யா (வாசஸ்பதி வைத்ய கத)

இதி ஶ்ரீவாசஸ்பதிவைத்யவிரசிதாயாஂ மாதவநிதாநவ்யாக்யாயாமாதங்கதர்பணாக்யாயாஂ மூடகர்பநிதாநம்||௬௪||