Adhikarana ೧ (೧-೨) · Śloka ೨
ಅಥಾತೋ ವತ್ಸಕಕಲ್ಪಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ||೧|| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹ ಭಗವಾನಾತ್ರೇಯಃ||೨||
अथातो वत्सककल्पं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
ಯಥೋಕ್ತಸಮ್ಬನ್ಧಾದ್ವತ್ಸಕಕಲ್ಪಾಭಿಧಾನಮ್||೧-೨||
Adhikarana ೨ (೩-೬) · Śloka ೬
ಅಥ ವತ್ಸಕನಾಮಾನಿ ಭೇದಂ ಸ್ತ್ರೀಪುಂಸಯೋಸ್ತಥಾ| ಕಲ್ಪಂ ಚಾಸ್ಯ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ವಿಸ್ತರೇಣ ಯಥಾತಥಮ್||೩|| ವತ್ಸಕಃ ಕುಟಜಃ ಶಕ್ರೋ ವೃಕ್ಷಕೋ ಗಿರಿಮಲ್ಲಿಕಾ| ಬೀಜಾನೀನ್ದ್ರಯವಾಸ್ತಸ್ಯ ತಥೋಚ್ಯನ್ತೇ ಕಲಿಙ್ಗಕಾಃ||೪|| ಬೃಹತ್ಫಲಃ ಶ್ವೇತಪುಷ್ಪಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಪತ್ರಃ ಪುಮಾನ್ ಭವೇತ್| ಶ್ಯಾಮಾ ಚಾರುಣಪುಷ್ಪಾ ಸ್ತ್ರೀ ಫಲವೃನ್ತೈಸ್ತಥಾಽಣುಭಿಃ ||೫|| ರಕ್ತಪಿತ್ತಕಫಘ್ನಸ್ತು ಸುಕುಮಾರೇಷ್ವನತ್ಯಯಃ| ಹೃದ್ರೋಗಜ್ವರವಾತಾಸೃಗ್ವೀಸರ್ಪಾದಿಷು ಶಸ್ಯತೇ||೬||
अथ वत्सकनामानि भेदं स्त्रीपुंसयोस्तथा| कल्पं चास्य प्रवक्ष्यामि विस्तरेण यथातथम्||३|| वत्सकः कुटजः शक्रो वृक्षको गिरिमल्लिका| बीजानीन्द्रयवास्तस्य तथोच्यन्ते कलिङ्गकाः||४|| बृहत्फलः श्वेतपुष्पः स्निग्धपत्रः पुमान् भवेत्| श्यामा चारुणपुष्पा स्त्री फलवृन्तैस्तथाऽणुभिः ||५|| रक्तपित्तकफघ्नस्तु सुकुमारेष्वनत्ययः| हृद्रोगज्वरवातासृग्वीसर्पादिषु शस्यते||६||
🔊 Audio coming soon
ವತ್ಸಕನಾಮಾನಿ ವ್ಯವಹಾರಾರ್ಥಂ ಸ್ತ್ರೀಪುರುಷಭೇದಂ ಚಾಹ- ಅಥೇತ್ಯಾದಿ| ಅತ್ರ ವತ್ಸಕಸ್ತ್ರೀಪುರುಷಭೇದೇನ ಯದ್ಯಪಿ ಗುಣಭೇದಃ ಪ್ರಯೋಗಭೇದೋ ವಾ ನ ಪ್ರತಿಪಾದಿತಃ, ತಥಾಽಪಿ ಸ್ತ್ರೀರೂಪವತ್ಸಕೇಽಪುಷ್ಪಫಲತ್ವಾದಿವಿಶಿಷ್ಟಲಕ್ಷಣಯುಕ್ತೇಽಪ್ಯವಿಶೇಷೇಣೋಭಾಭ್ಯಾಮೇವಾಮಯನಿವೃತ್ತಿಃ ಸ್ಯಾದಿತ್ಯೇತದರ್ಥಮುಭಯೋರಪಿ ಸಮಾನಗುಣತಾ ಜ್ಞಾತವ್ಯಾ||೩-೬||
Adhikarana ೩ (೭-೮) · Śloka ೯
ಕಾಲೇ ಫಲಾನಿ ಸಙ್ಗೃಹ್ಯಾ ತಯೋಃ ಶುಷ್ಕಾಣಿ ನಿಕ್ಷಿಪೇತ್ | ತೇಷಾಮನ್ತರ್ನಖಂ ಮುಷ್ಟಿಂ ಜರ್ಜರೀಕೃತ್ಯ ಭಾವಯೇತ್ ||೭|| ಮಧುಕಸ್ಯ ಕಷಾಯೇಣ ಕೋವಿದಾರಾದಿಭಿಸ್ತಥಾ| ನಿಶಿ ಸ್ಥಿತಂ ವಿಮೃದ್ಯೈತಲ್ಲವಣಕ್ಷೌದ್ರಸಂಯುತಮ್||೮|| ಪಿಬೇತ್ತದ್ವಮನಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಂ ಪಿತ್ತಶ್ಲೇಷ್ಮನಿಬರ್ಹಣಮ್|೯|
काले फलानि सङ्गृह्या तयोः शुष्काणि निक्षिपेत् | तेषामन्तर्नखं मुष्टिं जर्जरीकृत्य भावयेत् ||७|| मधुकस्य कषायेण कोविदारादिभिस्तथा| निशि स्थितं विमृद्यैतल्लवणक्षौद्रसंयुतम्||८|| पिबेत्तद्वमनं श्रेष्ठं पित्तश्लेष्मनिबर्हणम्|९|
🔊 Audio coming soon
ಕಾಲೇ ಇತಿ ಉಚಿತೇ ಕಾಲೇ| ಶುಷ್ಕಾಣೀತಿ ಪಕ್ವಶುಷ್ಕಾಣಿ| ತೇಷಾಮನ್ತರ್ನಖಮಿತ್ಯಾದಿನಾ ಕಷಾಯೈರ್ನವಯೋಗಾನಾಹ| ಕ್ಷೌದ್ರಸೈನ್ಧವಯೋಗೋ ಯದ್ಯಪಿ ಸರ್ವವಮನೇಷ್ವೇವ ಸಾಮಾನ್ಯೇನ ವಿಹಿತಃ, ತಥಾಽಪೀಹ ‘ಲವಣಕ್ಷೌದ್ರಸಂಯುತಮ್’ ಇತಿ ವಚನಾದುತ್ಕರ್ಷೋ ಲವಣಸೈನ್ಧವಯೋರಭಿಧೀಯತೇ||೭-೮||-
Adhikarana ೪ (೯-೧೦) · Śloka ೧೧
ಅಷ್ಟಾಹಂ ಪಯಸಾಽಽರ್ಕೇಣ ತೇಷಾಂ ಚೂರ್ಣಾನಿ ಭಾವಯೇತ್||೯|| ಜೀವಕಸ್ಯ ಕಷಾಯೇಣ ತತಃ ಪಾಣಿತಲಂ ಪಿಬೇತ್| ಫಲಜೀಮೂತಕೇಕ್ಷ್ವಾಕುಜೀವನ್ತೀನಾಂ ಪೃಥಕ್ ತಥಾ||೧೦|| ಸರ್ಷಪಾಣಾಂ ಮಧೂಕಾನಾಂ ಲವಣಸ್ಯಾಥವಾಽಮ್ಬುನಾ|೧೧|
अष्टाहं पयसाऽऽर्केण तेषां चूर्णानि भावयेत्||९|| जीवकस्य कषायेण ततः पाणितलं पिबेत्| फलजीमूतकेक्ष्वाकुजीवन्तीनां पृथक् तथा||१०|| सर्षपाणां मधूकानां लवणस्याथवाऽम्बुना|११|
🔊 Audio coming soon
ಅಷ್ಟಾಹಮಿತ್ಯಾದಿನಾ ಪಞ್ಚ ಚೂರ್ಣಯೋಗಾನಾಹ||೯-೧೦||-
Adhikarana ೫ (೧೧) · Śloka ೧೧
ಕೃಶರೇಣಾಥವಾ ಯುಕ್ತಂ ವಿದಧ್ಯಾದ್ವಮನಂ ಭಿಷಕ್||೧೧||
कृशरेणाथवा युक्तं विदध्याद्वमनं भिषक्||११||
🔊 Audio coming soon
ಕೃಶರೇಣೇತ್ಯಾದಿನಾ ಕೃಶರಯೋಗ ಉಚ್ಯತೇ| ಅತ್ರ ಚ ಇನ್ದ್ರಯವಚೂರ್ಣಮಧಿಕೃತತ್ವಾದೇವೋಚ್ಯತೇ||೧೧||
Adhikarana ೬ (೧೨) · Śloka ೧೨
ತತ್ರ ಶ್ಲೋಕಃ- ಕಷಾಯೈರ್ನವ ಚೂರ್ಣೈಶ್ಚ ಪಞ್ಚೋಕ್ತಾಃ ಸಲಿಲೈಸ್ತ್ರಯಃ| ಏಕಶ್ಚ ಕೃಶರಾಯಾಂ ಸ್ಯಾದ್ಯೋಗಾಸ್ತೇಽಷ್ಟಾದಶ ಸ್ಮೃತಾಃ ||೧೨||
तत्र श्लोकः- कषायैर्नव चूर्णैश्च पञ्चोक्ताः सलिलैस्त्रयः| एकश्च कृशरायां स्याद्योगास्तेऽष्टादश स्मृताः ||१२||
🔊 Audio coming soon
ಕಷಾಯೈರಿತ್ಯಾದಿಸಙ್ಗ್ರಹಶ್ಲೋಕೋ ವ್ಯಾಖ್ಯಾತಾರ್ಥ ಏವ||೧೨||
Adhikarana ಪುಷ್ಪಿಕಾ · Śloka ೫
ಇತ್ಯಗ್ನಿವೇಶಕೃತೇ ತನ್ತ್ರೇ ಚರಕಪ್ರತಿಸಂಸ್ಕೃತೇಽಪ್ರಾಪ್ತೇ ದೃಢಬಲಸಮ್ಪೂರಿತೇ ಕಲ್ಪಸ್ಥಾನೇ ವತ್ಸಕಕಲ್ಪೋ ನಾಮ ಪಞ್ಚಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೫||
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृतेऽप्राप्ते दृढबलसम्पूरिते कल्पस्थाने वत्सककल्पो नाम पञ्चमोऽध्यायः||५||
🔊 Audio coming soon
ಇತಿ ಶ್ರೀಚಕ್ರಪಾಣಿದತ್ತವಿರಚಿತಾಯಾಮಾಯುರ್ವೇದದೀಪಿಕಾಯಾಂ ಚರಕತಾತ್ಪರ್ಯಟೀಕಾಯಾಂ ಕಲ್ಪಸ್ಥಾನೇ ವತ್ಸಕಕಲ್ಪೋ ನಾಮ ಪಞ್ಚಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೫||