Adhikarana ೧ (೧-೨) · Śloka ೨
ಅಥಾತಶ್ಚತುರಙ್ಗುಲಕಲ್ಪಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ||೧|| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹ ಭಗವಾನಾತ್ರೇಯಃ||೨||
अथातश्चतुरङ्गुलकल्पं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
ಶ್ಯಾಮಾತ್ರಿವೃತ್ಕಲ್ಪಾನನ್ತರಂ ಮೃದುವಿರೇಚನತ್ವಸಾಮಾನ್ಯಾಚ್ಚತುರಙ್ಗುಲಕಲ್ಪೋಽಭಿಧೀಯತೇ||೧-೨||
Adhikarana ೨ (೩) · Śloka ೩
ಆರಗ್ವಧೋ ರಾಜವೃಕ್ಷಃ ಶಮ್ಪಾಕಶ್ಚತುರಙ್ಗುಲಃ| ಪ್ರಗ್ರಹಃ ಕೃತಮಾಲಶ್ಚ ಕರ್ಣಿಕಾರೋಽವಘಾತಕಃ||೩||
आरग्वधो राजवृक्षः शम्पाकश्चतुरङ्गुलः| प्रग्रहः कृतमालश्च कर्णिकारोऽवघातकः||३||
🔊 Audio coming soon
ವ್ಯವಹಾರಾರ್ಥಂ ಪರ್ಯಾಯಾನಾಹ- ಆರಗ್ವಧ ಇತ್ಯಾದಿ||೩||
Adhikarana ೩ (೪-೫) · Śloka ೫
ಜ್ವರಹೃದ್ರೋಗವಾತಾಸೃಗುದಾವರ್ತಾದಿರೋಗಿಷು| ರಾಜವೃಕ್ಷೋಽಧಿಕಂ ಪಥ್ಯೋ ಮೃದುರ್ಮಧುರಶೀತಲಃ||೪|| ಬಾಲೇ ವೃದ್ಧೇ ಕ್ಷತೇ ಕ್ಷೀಣೇ ಸುಕುಮಾರೇ ಚ ಮಾನವೇ| ಯೋಜ್ಯೋ ಮೃದ್ವನಪಾಯಿತ್ವಾದ್ವಿಶೇಷಾಚ್ಚತುರಙ್ಗುಲಃ||೫||
ज्वरहृद्रोगवातासृगुदावर्तादिरोगिषु| राजवृक्षोऽधिकं पथ्यो मृदुर्मधुरशीतलः||४|| बाले वृद्धे क्षते क्षीणे सुकुमारे च मानवे| योज्यो मृद्वनपायित्वाद्विशेषाच्चतुरङ्गुलः||५||
🔊 Audio coming soon
ಅಧಿಕಂ ಪಥ್ಯ ಇತಿ ಜ್ವರಾದಿಷು ವಿಶೇಷೇಣ ವಿರೇಚನಪ್ರಯೋಗೇ ಹಿತಃ||೪-೫||
Adhikarana ೪ (೬-೭) · Śloka ೭
ಫಲಕಾಲೇ ಫಲಂ ತಸ್ಯ ಗ್ರಾಹ್ಯಂ ಪರಿಣತಂ ಚ ಯತ್| ತೇಷಂ ಗುಣವತಾಂ ಭಾರಂ ಸಿಕತಾಸು ನಿಧಾಪಯೇತ್||೬|| ಸಪ್ತರಾತ್ರಾತ್ ಸಮುದ್ಧೃತ್ಯ ಶೋಷಯೇದಾತಪೇ ಭಿಷಕ್| ತತೋ ಮಜ್ಜಾನಮುದ್ಧೃತ್ಯ ಶುಚೌ ಭಾಣ್ಡೇ ನಿಧಾಪಯೇತ್||೭||
फलकाले फलं तस्य ग्राह्यं परिणतं च यत्| तेषं गुणवतां भारं सिकतासु निधापयेत्||६|| सप्तरात्रात् समुद्धृत्य शोषयेदातपे भिषक्| ततो मज्जानमुद्धृत्य शुचौ भाण्डे निधापयेत्||७||
🔊 Audio coming soon
ಫಲಕಾಲೇ ಇತಿ ಉಚಿತಫಲಕಾಲೇ| ತೇಷಾಮಿತಿ ಫಲಾನಾಮ್| ಭಾರಮಿತಿ ಭೂರಿದ್ರವ್ಯೋಪಲಕ್ಷಣಮ್| ಮಜ್ಜಾನಮಿತಿ ಫಲಮಜ್ಜಾನಮ್||೬-೭||
Adhikarana ೫ (೮) · Śloka ೯
ದ್ರಾಕ್ಷಾರಸಯುತಂ ದದ್ಯಾದ್ದಾಹೋದಾವರ್ತಪೀಡಿತೇ| ಚತುರ್ವರ್ಷಮುಖೇ ಬಾಲೇ ಯಾವದ್ದ್ವಾದಶವಾರ್ಷಿಕೇ||೮|| ಚತುರಙ್ಗುಲಮಜ್ಜ್ಞಸ್ತು ಪ್ರಸೃತಂ ವಾಽಥವಾಽಞ್ಜಲಿಮ್|೯|
द्राक्षारसयुतं दद्याद्दाहोदावर्तपीडिते| चतुर्वर्षमुखे बाले यावद्द्वादशवार्षिके||८|| चतुरङ्गुलमज्ज्ञस्तु प्रसृतं वाऽथवाऽञ्जलिम्|९|
🔊 Audio coming soon
ದ್ರಾಕ್ಷೇತ್ಯಾದಿಃ ಪ್ರಥಮೋ ಯೋಗಃ| ಚತುರ್ವರ್ಷಮುಖೇ ಬಾಲೇ ಯಾವದ್ದ್ವಾದಶವಾರ್ಷಿಕೇ ಇತ್ಯನೇನಾಸ್ಯ ಪ್ರಯೋಗಸ್ಯ ಚತುರ್ವರ್ಷಾದರ್ವಾಗೂರ್ಧ್ವಂ ಚ ದ್ವಾದಶವರ್ಷಾದವಶ್ಯತಯಾ ಯೌಗಿಕತ್ವಂ ನಿಷೇಧಯತಿ||೮||-
Adhikarana ೬ (೯-೧೦) · Śloka ೧೦
ಸುರಾಮಣ್ಡೇನ ಸಂಯುಕ್ತಮಥವಾ ಕೋಲಸೀಧುನಾ||೯|| ದಧಿಮಣ್ಡೇನ ವಾ ಯುಕ್ತಂ ರಸೇನಾಮಲಕಸ್ಯ ವಾ| ಕೃತ್ವಾ ಶೀತಕಷಾಯಂ ತಂ ಪಿಬೇತ್ ಸೌವೀರಕೇಣ ವಾ||೧೦||
सुरामण्डेन संयुक्तमथवा कोलसीधुना||९|| दधिमण्डेन वा युक्तं रसेनामलकस्य वा| कृत्वा शीतकषायं तं पिबेत् सौवीरकेण वा||१०||
🔊 Audio coming soon
ಸುರಾಮಣ್ಡೇನೇತಿ ದ್ವಿತೀಯಃ| ಅಥವಾ ಕೋಲಸೀಧುನೇತಿ ತೃತೀಯಃ| ಕೋಲಕೃತಃ ಸೀಧುಃ ಕೋಲಸೀಧುಃ| ಸೌವೀರಕೇಣ ವೇತ್ಯನ್ತೇನ ಯೋಗತ್ರಯಮಪರಂ ವ್ಯಕ್ತಮ್||೯-೧೦||
Adhikarana ೭ (೧೧) · Śloka ೧೧
ತ್ರಿವೃತೋ ವಾ ಕಷಾಯೇಣ ಮಜ್ಜ್ಞಃ ಕಲ್ಕಂ ತಥಾ ಪಿಬೇತ್| ತಥಾ ಬಿಲ್ವಕಷಾಯೇಣ ಲವಣಕ್ಷೌದ್ರಸಂಯುತಮ್||೧೧||
त्रिवृतो वा कषायेण मज्ज्ञः कल्कं तथा पिबेत्| तथा बिल्वकषायेण लवणक्षौद्रसंयुतम्||११||
🔊 Audio coming soon
ತ್ರಿವೃತೋ ವಾ ಕಷಾಯೇಣ ಮಜ್ಜ್ಞಃ ಕಲ್ಕಂ ತಥಾ ಪಿಬೇದಿತಿ ಸಪ್ತಮಃ| ತಥೇತ್ಯಾದಿನಾಽಷ್ಟಮಃ| ಏತತ್ಕಲ್ಕಕಷಾಯಯೋರ್ದ್ವಯಂ ಜತೂಕರ್ಣೇಽಪ್ಯುಕ್ತಮೇವ- ‘ತ್ರಿವೃದ್ಬಿಲ್ವಕಷಾಯಾಭ್ಯಾಂ ಸಕ್ಷೌದ್ರಲವಣೌ ದ್ವೌ’ ಇತಿ| ತೇನಾತ್ರ ಪಾಠಾನ್ತರಂ ನ ಪ್ರಮಾಣಮ್| ಸಙ್ಗ್ರಹೇ ಚ ಕರಿಷ್ಯತಿ- ‘ಕಷಾಯೇ ಚ ತ್ರಿವೃತೋ ಬಿಲ್ವಕಸ್ಯ ಚ’ ಇತಿ||೧೧||
Adhikarana ೮ (೧೨) · Śloka ೧೨
ಕಷಾಯೇಣಾಥವಾ ತಸ್ಯ ತ್ರಿವೃಚ್ಚೂರ್ಣಂ ಗುಡಾನ್ವಿತಮ್| ಸಾಧಯಿತ್ವಾ ಶನೈರ್ಲೇಹಂ ಲೇಹಯೇನ್ಮಾತ್ರಯಾ ನರಮ್||೧೨||
कषायेणाथवा तस्य त्रिवृच्चूर्णं गुडान्वितम्| साधयित्वा शनैर्लेहं लेहयेन्मात्रया नरम्||१२||
🔊 Audio coming soon
ಕಷಾಯೇಣೇತ್ಯಾದಿಕೋ ಲೇಹೋ ನವಮಃ||೧೨||
Adhikarana ೯ (೧೩) · Śloka ೧೩
ಚತುರಙ್ಗುಲಸಿದ್ಧಾದ್ವಾ ಕ್ಷೀರಾದ್ಯದುದಿಯಾದ್ಘೃತಮ್| ಮಜ್ಜ್ಞಃ ಕಲ್ಕೇನ ಧಾತ್ರೀಣಾಂ ರಸೇ ತತ್ಸಾಧಿತಂ ಪಿಬೇತ್||೧೩||
चतुरङ्गुलसिद्धाद्वा क्षीराद्यदुदियाद्घृतम्| मज्ज्ञः कल्केन धात्रीणां रसे तत्साधितं पिबेत्||१३||
🔊 Audio coming soon
ಚತುರಙ್ಗುಲೇತ್ಯಾದಿನಾ ಪ್ರಥಮಂ ಘೃತಮ್| ಮಜ್ಜ್ಞ ಇತಿ ಚತುರಙ್ಗುಲಮಜ್ಜ್ಞಃ||೧೩||
Adhikarana ೧೦ (೧೪) · Śloka ೧೪
ತದೇವ ದಶಮೂಲಸ್ಯ ಕುಲತ್ಥಾನಾಂ ಯವಸ್ಯ ಚ| ಕಷಾಯೇ ಸಾಧಿತಂ ಸರ್ಪಿಃ ಕಲ್ಕೈಃ ಶ್ಯಾಮಾದಿಭಿಃ ಪಿಬೇತ್||೧೪||
तदेव दशमूलस्य कुलत्थानां यवस्य च| कषाये साधितं सर्पिः कल्कैः श्यामादिभिः पिबेत्||१४||
🔊 Audio coming soon
ತದೇವೇತ್ಯಾದಿನಾ ಚ ದ್ವಿತೀಯಂ ಘೃತಮ್| ಶ್ಯಾಮಾದಿಭಿರಿತಿ ಮದನಕಲ್ಪಪಠಿತೈರ್ನವಭಿಃ ‘ಶ್ಯಾಮಾತ್ರಿವೃದ್ದನ್ತೀ ... ’ (ಕ.ಅ.೧) ಇತ್ಯಾದಿಭಿಃ||೧೪||
Adhikarana ೧೧ (೧೫) · Śloka ೧೫
ದನ್ತೀಕ್ವಾಥೇಽಞ್ಜಲಿಂ ಮಜ್ಜ್ಞಾಃ ಶಮ್ಪಾಕಸ್ಯ ಗುಡಸ್ಯ ಚ| ದತ್ತ್ವಾ ಮಾಸಾರ್ಧಮಾಸಸ್ಥಮರಿಷ್ಟಂ ಪಾಯಯೇತ ಚ||೧೫||
दन्तीक्वाथेऽञ्जलिं मज्ज्ञाः शम्पाकस्य गुडस्य च| दत्त्वा मासार्धमासस्थमरिष्टं पाययेत च||१५||
🔊 Audio coming soon
ದನ್ತೀತ್ಯಾದಿನಾಽರಿಷ್ಟಯೋಗಮಾಹ| ಗುಡಸ್ಯ ಚಾಞ್ಜಲಿಮಿತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ಮಾಸಾರ್ಧಮಾಸಸ್ಥಮಿತಿ ಸಾರ್ಧಮಾಸಸ್ಥಮ್||೧೫||
Adhikarana ೧೨ (೧೬) · Śloka ೧೬
ಯಸ್ಯ ಯತ್ ಪಾನಮನ್ನಂ ಚ ಹೃದ್ಯಂ ಸ್ವಾದ್ವಥ ವಾ ಕಟು| ಲವಣಂ ವಾ ಭವೇತ್ತೇನ ಯುಕ್ತಂ ದದ್ಯಾದ್ವಿರೇಚನಮ್||೧೬||
यस्य यत् पानमन्नं च हृद्यं स्वाद्वथ वा कटु| लवणं वा भवेत्तेन युक्तं दद्याद्विरेचनम्||१६||
🔊 Audio coming soon
ಯಸ್ಯ ಯದಿತ್ಯಾದಿನಾಽನುಕ್ತಮಪರಾಪರಸಾಧನಂ ವಿಧತ್ತೇ| ಹೃದ್ಯೇನ ಹಿ ವಿರೇಚನಯೋಗಸ್ಯ ಪ್ರಿಯತಾ ಸ್ಯಾತ್| ಪಾನಮನ್ನಂ ಚೇತಿ ಹೃದ್ಯಮಿತ್ಯಾದಿಭಿಃ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ಸಮ್ಬಧ್ಯತೇ||೧೬||
Adhikarana ೧೩ (೧೭-೧೮) · Śloka ೧೮
ತತ್ರ ಶ್ಲೋಕಾಃ ದ್ರಾಕ್ಷಾರಸೇ ಸುರಾಸೀಧ್ವೋರ್ದಧ್ನಿ ಚಾಮಲಕೀರಸೇ| ಸೌವೀರಕೇ ಕಷಾಯೇ ಚ ತ್ರಿವೃತೋ ಬಿಲ್ವಕಸ್ಯ ಚ||೧೭|| ಲೇಹೇಽರಿಷ್ಟೇ ಘೃತೇ ದ್ವೇ ಚ ಯೋಗಾ ದ್ವಾದಶ ಕೀರ್ತಿತಾಃ| ಚತುರಙ್ಗುಲಕಲ್ಪೇಽಸ್ಮಿನ್ ಸುಕುಮಾರಾಃ ಸುಖೋದಯಾಃ||೧೮||
तत्र श्लोकाः द्राक्षारसे सुरासीध्वोर्दध्नि चामलकीरसे| सौवीरके कषाये च त्रिवृतो बिल्वकस्य च||१७|| लेहेऽरिष्टे घृते द्वे च योगा द्वादश कीर्तिताः| चतुरङ्गुलकल्पेऽस्मिन् सुकुमाराः सुखोदयाः||१८||
🔊 Audio coming soon
ದ್ರಾಕ್ಷೇತ್ಯಾದಿಸಙ್ಗ್ರಹೋ ವ್ಯಕ್ತಃ||೧೭-೧೮||
Adhikarana ಪುಷ್ಪಿಕಾ · Śloka ೮
ಇತ್ಯಗ್ನಿವೇಶಕೃತೇ ತನ್ತ್ರೇ ಚರಕಪ್ರತಿಸಂಸ್ಕೃತೇಽಪ್ರಾಪ್ತೇ ದೃಢಬಲಸಮ್ಪೂರಿತೇ ಕಲ್ಪಸ್ಥಾನೇ ಚತುರಙ್ಗುಲಕಲ್ಪೋ ನಾಮಾಷ್ಟಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೮||
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृतेऽप्राप्ते दृढबलसम्पूरिते कल्पस्थाने चतुरङ्गुलकल्पो नामाष्टमोऽध्यायः||८||
🔊 Audio coming soon
ಇತಿ ಶ್ರೀಚಕ್ರಪಾಣಿದತ್ತವಿರಚಿತಾಯಾಮಾಯುರ್ವೇದದೀಪಿಕಾಯಾಂ ಚರಕತಾತ್ಪರ್ಯಟೀಕಾಯಾಂ ಕಲ್ಪಸ್ಥಾನೇ ಚತುರಙ್ಗುಲಕಲ್ಪೋ ನಾಮಾಷ್ಟಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೮||