Adhikarana அத தூதாதிவிஜ்ஞாநீயோ நாம த்வாதஶோऽத்யாயஃ ப்ரதிஜ்ஞா (௧) · Śloka ௧
அதாதோ தூதாதிவிஜ்ஞாநீயமத்யாயஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ|
இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ|௧|
View original
अथातो दूतादिविज्ञानीयमध्यायं व्याख्यास्यामः|
इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः|१|
Show commentary
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
தூதாதிவிஜ்ஞாநீயமபி ஆயுஷ இதந்தாபரிஜ்ஞாநார்தமுபயுஜ்யத இதி ததர்தமத்யாயாரம்பஃ| ஸுபோதம்|| ௧||
Adhikarana அத தூதாதிவிஜ்ஞாநீயோ நாம த்வாதஶோऽத்யாயஃ ப்ரதிஜ்ஞா (௧) · Śloka ௧
அதாதோ தூதாதிவிஜ்ஞாநீயமத்யாயஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ|
இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ||௧||
View original
अथातो दूतादिविज्ञानीयमध्यायं व्याख्यास्यामः|
इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
Show commentary
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
தூதாதிவிஜ்ஞாநீயமபி ஆயுஷ இதந்தாபரிஜ்ஞாநார்தமுபயுஜ்யத இதி ததர்தமத்யாயாரம்பஃ| ஸுபோதம்|| ௧||
Adhikarana அத்யாயப்ரயோஜநம் (௨) · Śloka ௨
நிர்திஷ்டஂ ரிஷ்டமாதுராஶ்ரயம்|
தூதஸ்யாபி து ஜாதிவேஷபாஷாசேஷ்டிததேஶகாலா வைத்யஸ்ய ச தஸ்ஸங்கல்பப்ரஸ்தாநப்ரயாணப்ரவேஶா க்ரஹசாரோऽபூர்வஸம்பவஃ ஸ்வப்நதர்ஶநாநி ச ரோகிணஃ ஶுபாஶுபஂ ஸூசயந்தி||௨||
View original
निर्दिष्टं रिष्टमातुराश्रयम्|
दूतस्यापि तु जातिवेषभाषाचेष्टितदेशकाला वैद्यस्य च तस्सङ्गल्पप्रस्थानप्रयाणप्रवेशा ग्रहचारोऽपूर्वसम्भवः स्वप्नदर्शनानि च रोगिणः शुभाशुभं सूचयन्ति||२||
Show commentary
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
நிர்திஷ்டமித்யாதிநா ஶாஸ்த்ரகாரஃ ஸ்வயமத்யாயப்ரயோஜநஂ கதயதி| தூதஜாத்யாதயோऽபி ரோகிணஃ ஶுபாஶுபஂ ஸூசயந்தீதி ஸம்பந்தஃ| ஜாதிஃ ப்ராஹ்மணாதிகா| பாஷா வசநம்| சேஷ்டிதஂ க்ரியா| தேஶஃ உஷ்ணஶீதாதிகோ விகாரஸமாநாஸமாநஸ்தத்வத் காலோऽபி ச| வைத்யஸ்ய ச தத்ஸங்கமே யஃ ஸங்கல்பஸ்ததிதி தூதஸ்ய வ்யபதேஶஃ| ப்ரஸ்தாநஂ ஸ்வவேஶ்மநோ நிர்கமநம்| ப்ரயாணஂ பதி| ப்ரவேஶஃ ஆதுரவேஶ்மநி| க்ரஹாணாஂ சாரோ ராஶிகமநம்| அபூர்வஸம்பவோ வைத்யாதுரஸங்கமே ப்ரதமமயத்நேநோத்பத்திரபூதபூர்வஸ்ய ஶுபாஶுபஸூசகஸ்ய|| ௨||
Adhikarana அஶுபதூததர்ஶநம் (௧) · Śloka ௧
தத்ராऽऽதுராத்வர்ணோத்தமோऽந்யாஶ்ரமஃ பாஷண்டஃ ஷண்டோ முண்டீ ஜடிலஃ ஸ்த்ரீ வ்யாதிதோऽநேகஃ|௧|
View original
तत्राऽऽतुराद्वर्णोत्तमोऽन्याश्रमः पाषण्डः षण्डो मुण्डी जटिलः स्त्री व्याधितोऽनेकः|१|
Adhikarana அஶுப தூதாஃ (௧) · Śloka ௧
ஜீர்ணவிவர்ணமலிநச்சிந்நார்த்ரைகவஸநஃ பங்கதைலதிக்தோ ரக்த- மால்யாநுலேபநோ விகதாங்கரூபகர்மா கரோஷ்ட்ரமஹிஷவாஹநோ விக்லவஃ ஶ்வஸந் ருதந்|௧|
View original
जीर्णविवर्णमलिनच्छिन्नार्द्रैकवसनः पङ्कतैलदिग्धो रक्त- माल्यानुलेपनो विकृताङ्गरूपकर्मा खरोष्ट्रमहिषवाहनो विक्लवः श्वसन् रुदन्|१|
Adhikarana அஶுபதூதஸ்ய பாஷாதி (௧) · Śloka ௧
நிஷ்டுராமங்கலாபிதாயீ தூராதாஹ்வயமாநஃ||௧||
View original
निष्ठुरामङ्गलाभिधायी दूरादाह्वयमानः||१||
Adhikarana அஶுபதூதஸ்ய சேஷ்டிதம் (௪) · Śloka ௪
தணலோஷ்டதுஷாங்காரபஸ்மதுஷஸீஸாஸ்திகேஶஶிரோலலாடநாஸிகாஸ்யதந்தஜிஹ்வாக்ரீவாநகாநாமிகாங்குலிஸ்தநஜடர- நாபிபஷ்டகடீமேஹநஜங்காகபாலபலலோபலமுஸலஶுர்போபாநந்மார்ஜநீஶஸ்த்ரவஸ்த்ராந்ததஶாகார்பாஸபக்நச்யுத ஸ்பக்காஷ்டயஷ்டீதுலாரஜ்ஜுபாஶசர்மவேணுரிக்தபாஜநஸ்நேஹபாஜநதரஃ|
பாதாப்யாஂ புவஂ முஞ்சந் விலிகந்|
கஹீத்வா பக்வஂ பலமஸாரஂ வா|
தத்விதமந்யத்வா||௪||
View original
तृणलोष्ठतुषाङ्गारभस्मतुषसीसास्थिकेशशिरोललाटनासिकास्यदन्तजिह्वाग्रीवानखानामिकाङ्गुलिस्तनजठर- नाभिपृष्ठकटीमेहनजङ्घाकपालपललोपलमुसलशुर्पोपानन्मार्जनीशस्त्रवस्त्रान्तदशाकार्पासभग्नच्युत स्पृक्काष्ठयष्टीतुलारज्जुपाशचर्मवेणुरिक्तभाजनस्नेहभाजनधरः|
पादाभ्यां भुवं मुञ्चन् विलिखन्|
गृहीत्वा पक्वं फलमसारं वा|
तद्विधमन्यद्वा||४||
Adhikarana தூதாகமநஸ்யாப்ரஶஸ்தோஉ தேஶகாலோஉ (௩) · Śloka ௩
விகாரதுல்யகுணே ச தேஶே காலே வா தூதோ வைத்யமுபஸர்பந் அஶுபஃ||௩||
View original
विकारतुल्यगुणे च देशे काले वा दूतो वैद्यमुपसर्पन् अशुभः||३||
Show commentary
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
ஆதுராதித்யாதேர்தூதோ வைத்யமுபஸர்பந்ந ஶுப இதி ஸம்பந்தஃ ஆதுரவர்ணாதுத்தமோ வர்ணோஉ யஸ்ய தூதஸ்ய| யதா ஶூத்ரஸ்ய ப்ராஹ்மணாதீநாஂ த்ரயாணாமந்யதமோ தூதஃ| வைஶ்யஸ்ய ப்ராஹ்மணக்ஷத்ரியாப்யாமந்யதரஸ்ததா க்ஷத்ரியஸ்ய ப்ராஹ்மண இதி| அந்யாஶ்ரமோ பிந்நாஶ்ரமஃ| சத்வார ஆஶ்ரமாஃ| ப்ரஹ்மசாரீ கஹஸ்தோ யதிர்வாநப்ரஸ்தஃ இதி| பாஷண்டா லிங்கிநஃ ஷண்டஃ க்லீபஃ| ஸ்த்ரீதூதஃ| அநேகோ யுகபத் பஹவோ தூதாஃ ஜீர்ணாதிவஸநஃ| விவர்ணோ விஶிஷ்டவர்ணஃ விக்லவோ பீருஃ| நிஷ்டுரோ ரூக்ஷஃ| அமங்கலாத்யபிதாயீ| தூராதாஹ்வயமாநோ வைத்யம்| தணாதி ஸ்பக்| அநாமிகாங்குலிஃ கநிஷ்டாயாஃ பூர்வா| மார்ஜநீ ஶோதநீ| பக்நச்யுதோஉ ததாவிதோஉ பாண்டோஉ| ததா காஷ்டாதிதரஃ| பாதாப்யஂ புவநதல்பாதீநி முஞ்சந்| அதவா பக்வஂ பலாநி கஹீத்வா தூதோ வைத்யமுபஸர்பந்நஶுபஃ| தத்விதமந்யத் க்லிந்நதுர்கந்தாதி|| ௩||
Adhikarana விகாஸதுல்யகுணோஉ தேஶகாலௌ (௪) · Śloka ௪
தத்யதா-கதோதகாதித்ரவஸமீபஸ்தமதிஶீதஸ்தப்தாஃ ப்ரத்யு- ஷஸி ஶ்லேஷ்மாமயேऽஶுபஃ|
பித்தாமயே து ஶுபஃ|
ததா ஸேது- பங்கே சர்திமேஹாதிஸாராதிஷ்வஶுபஃ|
ஸேதுபந்தே து ஶுபஃ||௪||
View original
तद्यथा-घृतोदकादिद्रवसमीपस्थमतिशीतस्तब्धाः प्रत्यु- षसि श्लेष्मामयेऽशुभः|
पित्तामये तु शुभः|
तथा सेतु- भङ्गे छर्दिमेहातिसारादिष्वशुभः|
सेतुबन्धे तु शुभः||४||
Show commentary
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
விகாராதுல்யகுணோஉ தேஶகாலோஉ தத்யதேத்யாதிநா தர்ஶயதி| ஶ்லேஷ்மாமயேஷு கதோதகாதி ஸமீபஸ்தஂ வைத்யஂ தூத உபஸர்பந்நஶுபஃ| பித்தாமயேஷு ஶுபஃ| சர்த்யாதிஷு ஸேதுபங்கே அஶுபஃ| ஸேதுபந்தே ஶுபஃ| தேஶா உக்தாஃ|
Adhikarana தூதாகமநேऽஶுபா வேலா (௫) · Śloka ௫
ததா மத்யாஹ்நோபயஸந்த்யார்தராத்ரிசதுர்தீஷஷ்டீநவமீபர்வதிநேஷு க்ரஹோபராகோத்பாததர்ஶநபரணீகத்திகார்த்ராऽऽஶ்லேஷாமகாமூல- பூர்வாஸுசாஶுபஃ||௫||
View original
तथा मध्याह्नोभयसन्ध्यार्धरात्रिचतुर्थीषष्ठीनवमीपर्वदिनेषु ग्रहोपरागोत्पातदर्शनभरणीकृत्तिकार्द्राऽऽश्लेषामघामूल- पूर्वासुचाशुभः||५||
Show commentary
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
ததேத்யாதிநா கால உச்யதே| உபயஸந்த்யா பூர்வா சாபரா ச| நக்ஷத்ரஂ மஹாரோகதேஶாந்தரவிவக்ஷயா|| ௫||
Adhikarana தூதாகமநே அஶுபஂ வைத்யசேஷ்டிதம் (௬) · Śloka ௬
யஶ்ச வைத்யஂ ஸுப்தஂ நக்நஞ்ச பூமோஉ ஶயாநமப்யக்தஂ முக்தகேஶஂ தக்ஷிணாபிமுகஂ விக்லவஂ சிந்தந்தஂ பிந்தந்தமக்நிபித- கார்ய்யப்ரவணமஶஸ்தஂ சிந்தயந்தஂ கதயந்தஂ வோபதிஷ்டதி||௬||
View original
यश्छ वैद्यं सुप्तं नग्नञ्च भूमोउ शयानमभ्यक्तं मुक्तकेशं दक्षिणाभिमुखं विक्लवं छिन्दन्तं भिन्दन्तमग्निपितृ- कार्य्यप्रवणमशस्तं चिन्तयन्तं कथयन्तं वोपतिष्ठति||६||
Show commentary
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
யஶ்ச தூதஃ ஸுப்தாதிகஂ வைத்யமுபதிஷ்டதி தஂ தூதஂ வைத்யோ நாநுயாயாத்|
Adhikarana வைத்யஸ்யாபரஂ சேஷ்டிதம் (௭) · Śloka ௭
யோ வா திஶஂ யாம்யாஂ ப்ரதிகதாஞ்ஜலிர்விஷமைகபாதஸ்தஃ||௭||
View original
यो वा दिशं याम्यां प्रतिकृताञ्जलिर्विषमैकपादस्थः||७||
Show commentary
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
யோ வா இத்யாதி பிஷக்விஶேஷணம்| விஷயோ பூமாவஸம்யக் ஸ்தித ஏகபாதஸ்தேந திஷ்டதி யஃ|| ௭||
Adhikarana அஶுபமாதுரஸஂஶ்ரயஂ தூதவாக்யம் (௮) · Śloka ௮
யஸ்மிந் வ்யாதிதாஶ்ரயஂ கதயதி தூதே பிஷகஶுபமிந்த்ரி- யார்தமுபலக்ஷயேத் ஸங்கல்பயேத்வா தஂ ச நாநுயாயாத்||௮||
View original
यस्मिन् व्याधिताश्रयं कथयति दूते भिषगशुभमिन्द्रि- यार्थमुपलक्षयेत् सङ्कल्पयेद्वा तं च नानुयायात्||८||
Show commentary
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
யஸ்மிந் வ்யாதிதாஶ்ரயமாதுரமுத்திஶ்ய தூதே கதயத்யஶுபமிந்த்ரியார்தஂ ஶப்தஸ்பர்ஶாதிகஂ பிஷகநுபவதி வா ஸங்கல்பயதி வா| தஂ தூதஂ நாயுயாயாத்|| ௮||
Adhikarana வைத்யஸ்ய ப்ரஸ்தாநம் (௯) · Śloka ௯
அதோऽந்யதா புநஃ கருணாபேஶலேந மநஸா ஸௌமநஸ்யவதா மாதாபிதஸமேநாதுரஸ்யாத்யந்தமாரோக்யமாஶஂஸமாநேந ப்ரயாதவ்யம்||௯||
View original
अतोऽन्यथा पुनः करुणापेशलेन मनसा सौमनस्यवता मातापितृसमेनातुरस्यात्यन्तमारोग्यमाशंसमानेन प्रयातव्यम्||९||
Show commentary
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
அதோ யதோக்தாதாதுராத்வர்ணோத்தம இத்யாதி தர்ஶிதாத்வைபரீத்யே கருணாபேஶலத்வாதியுக்தேந பிஷஜா ஆதுரஂ த்ரஷ்டுஂ ப்ரயாதவ்யம்|| ௯||
Adhikarana வைத்யேந ப்ரஸ்தாநாதிஷு தர்ஶநாதியோக்யாநி அஷ்டோத்தரஶதஂ மங்கலாநி (௧௦) · Śloka ௧௦
ப்ரஸ்தாநகமநப்ரவேஶேஷு ததிமதுகதலாஜபுஷ்பாக்ஷதோதும்பராஶ்வத்தமுக்தாமணிச்சத்ரதுர்வாங்குராதர்ஶகந்யாத்வஜஸ்யந்தநாஷ்டாபதா- க்ஷாநபஶ்ரீதருர்பத்ரபீடாநி ஸஸ்யாநி மத்ஸ்யா ஹயா ஹஂஸசாஷௌ வஷஃ கேஸரீ தக்ஷிணாவர்த்தஶங்காப்ஜஸித்தார்தகாரோசநாஃ ஸ்வஸ்திகஸ்தோரணஂ கீசகா வேணவோ வரவதூர்மதஸிக்தகண்டோ கஜஸ்தோயலம்போऽம்புதஃ பூர்ணகும்போ ஹரித்ராऽத்ரிரிந்த்ரஃ பலாந்யார்த்ரமாஂஸஂ ஸிதஂ சாமரங்கோஉஃ ஸவத்ஸாங்கநா புத்ரிணீ மாநுஷஂ வர்தமாநஂ ஸஹஸ்ரஂ நராணாஂ ப்ரயுக்தாநி யாநாநி தந்வந்தரிர்வாமநோ ப்ராஹ்மணோ பூமிரப்யுத்ததா ஸித்தமந்நஂ வராஹஶ்ச தோயோத்திதஸ்த்ரிணயநமதுஸூதநஸ்கந்தபத்மாஸநாஃ லோகபாலாஃ ஸுராஃ கஂ திஶோऽக்நிஃ ஸராஂஸி ஸ்ரவந்த்யஃ ஸமுத்ரா மகா மாருதா ஜ்யோதிஷஂ தர்ம்மஶாஸ்த்ராணி தீர்தாநி காவ்யஂ தர்மார்த- காமாமதஂ வாலகில்யாதயோ வேதவாக்யஂ நிதிஃ கோஉஸ்துபஃ கஞ்சநஂ மாணிபத்ரஃ ஸுமேருஃ ப்ரியங்குஃ ப்ரதீபோ வசாமோதகௌ திதிரதிதிரருந்ததீ த்திஃ ஸாவித்ர்யுமாகாஶகங்கா ஶசீ தேவஸேநா ஸ்வதா ஶாந்திர்லக்ஷ்மீஃ ஸரஸ்வத்யபத்யஂ க்ஷமா ஸ்வஸ்திஶப்தோ வஷட்காராஉம்காரபுண்யாஹதர்மக்ரியாஶ்சைததஷ்டோத்தரஂ மங்கலாநாஂ ஶதஂ தர்ஶநாத் ஸ்பர்ஶநாத் கீர்த்தநாச்சாஶுபாநி வ்யபோஹ்யார்தஸித்திஂ திஶந்த்யுத்தமாம்||௧௦||
View original
प्रस्थानगमनप्रवेशेषु दधिमधुघृतलाजपुष्पाक्षतोदुम्बराश्वत्थमुक्तामणिच्छत्रदुर्वाङ्कुरादर्शकन्याध्वजस्यन्दनाष्टापदा- क्षानृपश्रीतरुर्भद्रपीठानि सस्यानि मत्स्या हया हंसचाषौ वृषः केसरी दक्षिणावर्त्तशङ्खाब्जसिद्धार्थकारोचनाः स्वस्तिकस्तोरणं कीचका वेणवो वरवधूर्मदसिक्तगण्डो गजस्तोयलम्बोऽम्बुदः पूर्णकुम्भो हरिद्राऽत्रिरिन्द्रः फलान्यार्द्रमांसं सितं चामरङ्गोउः सवत्साङ्गना पुत्रिणी मानुषं वर्धमानं सहस्रं नराणां प्रयुक्तानि यानानि धन्वन्तरिर्वामनो ब्राह्मणो भूमिरभ्युद्धृता सिद्धमन्नं वराहश्छ तोयोत्थितस्त्रिणयनमधुसूदनस्कन्दपद्मासनाः लोकपालाः सुराः खं दिशोऽग्निः सरांसि स्रवन्त्यः समुद्रा मखा मारुता ज्योतिषं धर्म्मशास्त्राणि तीर्थानि काव्यं धर्मार्थ- कामामृतं वालखिल्यादयो वेदवाक्यं निधिः कोउस्तुभः कञ्चनं माणिभद्रः सुमेरुः प्रियङ्गुः प्रदीपो वचामोदकौ दितिरदितिररुन्धती ऋद्धिः सावित्र्युमाकाशगङ्गा शची देवसेना स्वधा शान्तिर्लक्ष्मीः सरस्वत्यपत्यं क्षमा स्वस्तिशब्दो वषट्काराउम्कारपुण्याहधर्मक्रियाश्छैतदष्टोत्तरं मङ्गलानां शतं दर्शनात् स्पर्शनात् कीर्त्तनाच्चाशुभानि व्यपोह्यार्थसिद्धिं दिशन्त्युत्तमाम्||१०||
Show commentary
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
வைத்யஸ்யாந்யஸ்ய ச தத்யாதிகஂ மங்கலாநாமஷ்டோத்தரஶதஂ தர்ஶநாதிப்யோऽஶுபாநி வ்யபோஹ்ய உத்தமார்தஸித்திஂ திஶதி| அக்ஷதா யவாஃ| ஸ்யந்தநஂ ரதாதி| அஷ்டாபதஂ சதுரங்கபலகம்| அக்ஷாஃ பாஶாஃ| ஶ்ரீதருஃ பில்வவக்ஷஃ| பத்ரபீடஂ தேவாஸநஂ சதுஷ்கோணம்| ஸ்வஸ்திகா ஆகாரவிஶேஷாஃ| கீசகா வேணவோ, யே வேணவோ வாயுநா ஶப்தாயந்தே| வரவதூருத்தமா ஸ்த்ரீ| வர்தமாநமலங்காரவிஶேஷஃ| யாநாந்யஶ்வாதீநி ப்ரயுக்தாநி| போதகரணேந தந்வந்தரிஶ்சித்ராதிகதஃ| வாமநோ யஃ கஶ்சித்| ததா ப்ராஹ்மணஃ| வராஹஃ ஸூகரஃ தோயமத்யாதுத்திதஃ ஸந்| அமதஂ ஶப்த ஏவ| மாணிபத்ரோ யக்ஷவிஶேஷஃ| திதிரஸுரமாதா| அதிதிஃ ஸூர்யமாதா| தேவஸேநா தத்ஸஂஜ்ஞா| ஸ்வதா பிதணாம்| ஶாந்திர்தர்மஸ்ய| அபத்யஂ ஸ்வஸ்ய| க்ஷமா தர்மஸ்ய| ஸ்வஸ்தீத்யயஂ ஶப்தஃ|| ௧௦||
Adhikarana வைத்யஸ்ய ப்ரஸ்தாநாதிஷு பக்ஷ்யாதிபிஃ ஶுபாஶுபஸூசநாஃ (௧௧) · Śloka ௧௧
அபி ச-புந்நாமாநஃ பக்ஷிணோ வாமாஃ ஶிவாஃ||௧௧||
View original
अपि च-पुन्नामानः पक्षिणो वामाः शिवाः||११||
Show commentary
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
அபி சேதி ஸமுச்சயே| புந்நாமாநோ யே ஸ்த்ரீவ்யஞ்ஜநா அபி புருஷாபிதாநாஃ ஶுக்ரசாஷாதயஸ்தே வாமாஃ ஶிவாஃ ஶுபாஃ ப்ரஸ்தாநாதிஷு|
Adhikarana ஶுபஸூசகாஃ தக்ஷிணாஃ ப்ராணிநஃ (௧௨) · Śloka ௧௨
ஶிவா ஶ்யாமா பிங்கலா கோகிலாऽரலா சுச்சுந்தரீ ஸூகரீ கஹகோதிகைகஶபாஶ்ச ஸ்த்ரீநாமாநோ தக்ஷிணாஃ|
ஶிகீ சஷகஶ்யேநகஜாஜகபயஶ்ச||௧௨||
View original
शिवा श्यामा पिङ्गला कोकिलाऽरला चुच्छुन्दरी सूकरी गृहगोधिकैकशफाश्छ स्त्रीनामानो दक्षिणाः|
शिखी चषकश्येनगजाजकपयश्छ||१२||
Show commentary
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
ஶிவாதயோ தக்ஷிணாஃ ஶிவா இதி ஸம்பந்தஃ| ஶிவா ப்ரஸித்தா| ஶ்யாமா பிங்கலா| அரலா சேதி பக்ஷிவிஶேஷாஃ| சுச்சுந்தரீ கந்தமூஷிகா| கஹகோதிகா முஸலீ| ஏகஶபா வடவாதிஃ| ஸ்த்ரீநாமாநஃ ஶிக்யாதயஶ்ச தக்ஷிணாஃ ஶிவாஃ| ஶிகீ மயூரஃ| சஷகஃ ப்ராணிவிஶேஷஸ்தத்ஸஂஜ்ஞகஃ|| ௧௨||
Adhikarana ப்ரவேஶே பஶுபக்ஷிணாமவஸ்தாநம் (௧௩) · Śloka ௧௩
ப்ரவேஶே து விபரீதாஃ||௧௩||
View original
प्रवेशे तु विपरीताः||१३||
Show commentary
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
யே வாமா உக்தாஸ்தே ப்ரவேஶே தக்ஷிணாஃ ஶுபாஃ| யே ச தக்ஷிணா உக்தாஸ்தே ப்ரவேஶே வாமாஃ|| ௧௩||
Adhikarana ஶ்வஶகாலயோஸ்வஸ்தாநம் (௧) · Śloka ௧
ஸர்வத்ர ச தக்ஷிணாத்வாமகமநமிஷ்டஂ ஶ்வஶகாலயோஃ||௧||
View original
सर्वत्र च दक्षिणाद्वामगमनमिष्टं श्वशृगालयोः||१||
Adhikarana மகவிஹங்கயோரவஸ்தாநம் (௧௪) · Śloka ௧௪
விபரீதஂ மகவிஹங்கயோஃ||௧௪||
View original
विपरीतं मृगविहङ्गयोः||१४||
Show commentary
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
மகவிஹங்கயோர்விபரீதஂ வாமாத்தக்ஷிணகமநம்| ஸர்வத்ர ப்ரஸ்தாநாதிஷு|
Adhikarana ஸர்வதா தர்ஶநீயாஃ ப்ராணிநஃ (௧௫) · Śloka ௧௫
ஸர்வதாபி தர்ஶநஂ பரத்வாஜசாஷபாஸநகுலாநாம்||௧௫||
View original
सर्वथापि दर्शनं भरद्वाजचाषभासनकुलानाम्||१५||
Show commentary
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
ஸர்வதா ஸர்வப்ரகாராஂ புரஃ பஶ்சாத் ப்ரவேஶே ப்ரஸ்தாநே சேத்யேவமாதி பரத்வாஜாதீநாஂ தர்ஶநம்|| ௧௫||
Adhikarana கீர்த்தநீயாஃ ப்ராணிநஃ (௧௬) · Śloka ௧௬
ஶஶஸர்பாஜாऽவிகோதாஜாவிகஸூகராணாந்து கீர்தநமிஷ்டம்|
ந தர்ஶநஂ விருதஂ வா||௧௬||
View original
शशसर्पाजाऽविगोधाजाविकसूकराणान्तु कीर्तनमिष्टम्|
न दर्शनं विरुतं वा||१६||
Show commentary
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
ஶஶாதீநாஂ கீர்த்தநஂ பர்ய்யாயேணாபி கீர்த்தநமேவைஷாஂ ஶஸ்தஂ ந தர்ஶநம்| தர்ஶநஂ விருதஂ சைவ நோ கீர்த்தநமிதி விபரீதார்தஃ|| ௧௬||
Adhikarana க்ஷவாநரயோஃ கீர்த்தநமிஷ்டம் (௧) · Śloka ௧
விபரீதமக்ஷவாநரயோஃ||௧||
View original
विपरीतमृक्षवानरयोः||१||
Adhikarana ஸர்வதா அஶிவாஃ ப்ராணிநஃ (௧௭) · Śloka ௧௭
ஸர்வமபி த்வநிஷ்டஂ ஸரடகுக்குடவிடாலோலூகாநாம்||௧௭||
View original
सर्वमपि त्वनिष्टं सरटकुक्कुटविडालोलूकानाम्||१७||
Show commentary
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
ஸரடாதேஏநாஂ ஸம்பந்தி ஸர்வமநிஷ்டதர்ஶநஂ விருதஂ கேஏர்தநஂ ச || ௧௭||
Adhikarana வ்யாதிவிஶேஷே சேதபேதருத்தப்ரவத்தநாதி ஶப்தாஃ தூதஸ்ய ஶுபாவஹாஃ (௧௮) · Śloka ௧௮
ததா க்ரந்த்யர்புதாதிஷு சேதஶப்த இஷ்டோ குல்மோதராதிஷு பேதஶப்தோऽதீஸாரரக்தபித்தாதிஷு ருத்தஶப்தோऽஶ்மர்ய்யுதராதிஷு ப்ரவர்த்தநஶப்த இதி|
ஏவமந்யேऽபி த்வநயோ யோஜ்யாஃ||௧௮||
View original
तथा ग्रन्थ्यर्बुदादिषु छेदशब्द इष्टो गुल्मोदरादिषु भेदशब्दोऽतीसाररक्तपित्तादिषु रुद्धशब्दोऽश्मर्य्युदरादिषु प्रवर्त्तनशब्द इति|
एवमन्येऽपि ध्वनयो योज्याः||१८||
Show commentary
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
க்ரந்தாதிஷு சேதநஶப்த இஷ்டஃ| குல்மாதிஷு பேதஶப்தஃ| ரக்தபித்தாதிஷ்வித்யத்ராதிக்ரஹணேந வமநவிரேசநபஸ்த்யாதீநாஂ க்ரஹணம்| ஏவமந்யே த்வநயோ யோஜ்யாஃ| ததா பாண்டுரோகே ஶூநஶப்தஃ| காஸே க்ஷதஶப்தஃ| ஶ்வாஸே சிந்நஃ| யக்ஷ்மிணஃ ஸஂஸ்திதஃ இத்யேவமாதிஃ|| ௧௮||
Adhikarana ஸர்வத்ரைவ ஶுபாவஹாஃ ஶப்தாஃ (௧௯) · Śloka ௧௯
ஸர்வத்ரைவ ச ஸ்திரஸ்தாவரவர்த்தமாநத்ராதாऽசலத்ருவக்ஷேம- ஶிவா-தயஃ ஶப்தாஃ தந்யவாதித்ரஸ்வராஶ்ச ஶ்ரேஷ்டாஃ||௧௯||
View original
सर्वत्रैव च स्थिरस्थावरवर्द्धमानत्राताऽचलध्रुवक्षेम- शिवा-दयः शब्दाः धन्यवादित्रस्वराश्छ श्रेष्ठाः||१९||
Show commentary
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
ஸ்திராதிஶப்தா தந்யாநாஂ ச வாதித்ராணாஂ த்வநயஃ ஸர்வத்ர ஶ்ரேஷ்டாஃ|
Adhikarana சிகித்ஸாப்ரதிஷேதகாஃ ஶப்தாஃ (௨௦) · Śloka ௨௦
க்ஷதஹதபதிதாக்ரோஶப்ரஹாரச்சேதபேததாஹஹாஹாப்ரதிஷேதாதிஶப்தா- ஶ்சிகித்ஸாப்ரதிஷேதாய||௨௦||
View original
क्षतहतपतिताक्रोशप्रहारच्छेदभेददाहहाहाप्रतिषेधादिशब्दा- श्छिकित्साप्रतिषेधाय||२०||
Show commentary
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
க்ஷதாதயஃ ப்ரஸ்துதப்ரதிஷேதாய பவந்தி| ஶப்தா இதி க்ஷதாதிபிரபிஸம்பத்யதே| தேந க்ஷதாதிபர்ய்யாயாணாமபி க்ரஹணம்| ஆ-மா-நோ-ந ப்ரதிஷேதஶப்தாஃ| ஆதிக்ரஹணேந நிவத்த்யாதிபர்ய்யாயாணாஂ க்ரஹணம்| அதவா ப்ரதிஷேத இத்யயஂ ஶப்த ஆதிர்யேஷாஂ ஶப்தாநாஂ தே ப்ரதிஷேதாதயஃ| ப்ரதிஷேதப்ரகாரா இத்யர்தஃ|| ௨௦||
Adhikarana திகாதிவிஶேஷேஷு சிகித்ஸாப்ரதிஷேதகாஃ ஶப்தாஃ (௨௧) · Śloka ௨௧
தீப்தாயாஂ ச திஶி க்ரூராஃ பக்ஷிமகத்வநயோ வக்ஷே வா ரூக்ஷ- ஶுஷ்கே ஸவல்லீகண்டகே|
தத்விதே வா தேஶே||௨௧||
View original
दीप्तायां च दिशि क्रूराः पक्षिमृगध्वनयो वृक्षे वा रूक्ष- शुष्के सवल्लीकण्टके|
तद्विधे वा देशे||२१||
Show commentary
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
தீப்தேத்யாதிகஂ சிகித்ஸப்ரதிஷேதாயேத்யநேந ஸம்பத்யதே| தீப்தாஂ திஶஂ ப்ரதி க்ரூராணாஂ மகாணாஂ பக்ஷிணாஂ ச த்வநயஃ| ப்ராச்யாதிப்ரத்யயஹேதுத்வேநாऽநுமிதைகாऽபி ஸதீ திக்வ்யவஹாரர்தமதிஷ்டாததேவதாவிஶேஷநியமவஶாத் ப்ரவிபக்தைவாऽஷ்டதா விபஜ்யதே| தத்ர விஷுவதி ஸூர்ய்யோ யத உதேதி ஸா ஸஹஸ்ராக்ஷாதிஷ்டிதா ஐந்த்ரீநாம திக்| ததபிமுகஸ்ய தக்ஷிணே பார்ஶ்வே வைரஸ்யதா க்ராந்தமூர்திர்யாம்யா நாம| தஸ்யைவ பஶ்சாத் பத்யா யாதஸாமாலிங்கிதா வாருணீ நாம| தஸ்யைவ வாமதோ ராஜராஜஸ்வீகதா கோஉபேரீ நாம| தாஸாமந்தராலேஷு விதிஶஃ| தத்ர தக்ஷிணபூர்வா சைத்ரபாநவீ| தக்ஷிணபாஶ்சிமா நைதீ பஶ்சிமோத்தரா பாவநீ| உத்தரபூர்வா ஐஶாநீதி| ஆஸாமஷ்டாநாஂ குகுபாஂ பகவந் ஸஹஸ்ரஶ்மிஃ பூர்வாதிக்ரமேணாஹோராத்ரபாகேஷ்வஷ்டாஸ்வேவாவரோதவேஶ்மஸ்விவ தக்ஷிணஃ காமீ க்ரமேணைவ போக்தத்வமநுபவதி| தத்ர பூர்வே திநஸ்யாயாமே ஶாதக்ரதவீமாஶாமவலம்பதே பகவாந்| த்விதீயே ஜாதவேதஸீம்| ததீயே ஸமதர்ஶிலாஞ்சிதாம்| சதுர்தே ரக்ஷோமாலிநீம்| ப்ரதமே நிஶாயாமே வருணாஶ்வாஸிதாம்| த்விதீயே ஸமீகரணநாயிகாம்| ததீயே புண்யஜாதாக்ஷிப்தாம்| சதுர்தே வக்ஷத்வஜபாலிதாமிதி| தாஸாஞ்ச ஸம்ப்ரதி ரவிர்யாமுபபுங்க்தே ஸா ஸ்வாதீநபர்தகேவ தீப்தா| யாமுபபுஜ்ய யாதஃ ஸா ப்ரோஷிதபர்தகேவாங்கரிதா| யாஂ யாஸ்யதி ஸா வாஸகஸஜ்ஜேவ தூமிதா| ஶேஷாஃ பரித்யக்ததத்ஸமாகமாஷாஃ ப்ரவ்ரஜிதா இவ ஶாந்தாஃ தத்ராத்மாநமவதிஂ கத்வ திஶி தீப்தா யாஂ க்ரூரமகபக்ஷிவாசஃ| க்ரூரா மகாஃ க்ரவ்யாதாஃ ஶகாலஸிஂஹாதயஃ பக்ஷிணோ கத்ரோலூகாதயஃ | க்ரவ்யாதாஃ க்ரூராஃ| பலஶால்யாதிபுஜோ மகபக்ஷிணஃ ஸௌம்யாஃ| தத்விதே தேஶே ரோஉக்ஷ்யாதியுக்தே|| ௨௧||
Adhikarana சிகித்ஸாப்ரதிஷேதகஂ தர்ஶநம் (௨௨) · Śloka ௨௨
தர்ஶநஞ்ச தணபலலகாஷ்டபாரகர்பூரகலோஷ்டாதீநாங்கண்டகோர்த்வபாதயாநஶயநாதிபக்நோபஸ்கரரிக்தகும்பகமத்ய- வஸாதைலதிலகர்பிணீஶ்வபாகவ்யஸநிமதாநாஞ்ச||௨௨||
View original
दर्शनञ्च तृणपललकाष्ठभारकर्पूरकलोष्ठादीनाङ्कण्टकोर्ध्वपादयानशयनादिभग्नोपस्कररिक्तकुम्भकमद्य- वसातैलतिलगर्भिणीश्वपाकव्यसनिमृतानाञ्च||२२||
Show commentary
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
தணாதீநாஂ தர்ஶநஂ சிகித்ஸாப்ரதிஷேதாய| பலலஸ்திலகல்கஃ| ஊர்த்வகாஃ பாதா யேஷாஂ யாநாதீநாம்| உபஸ்கர உபகரணத்ரவ்யம்| ஶ்வபாகஶ்சண்டாலஃ லுப்தகஃ| வ்யஸந்யதிதுஃகீ| மதஂ ஶவம்|
Adhikarana வைத்யஸ்ய ஆதுரகஹப்ரவேஶஸமயே சிகித்ஸாப்ரதிஷேதகாஃ (௨௩) · Śloka ௨௩
ப்ரவேஶே சாதுரகஹாத்பூர்வோக்தமாங்கல்யநிர்கமஃ|
ப்ரவிஷ்டஸ்ய து பிஷஜோ ந ஸத்காரோ லாபதுஷ்டிஸ்துதயஶ்சாஶுபாஃ||௨௩||
View original
प्रवेशे चातुरगृहात्पूर्वोक्तमाङ्गल्यनिर्गमः|
प्रविष्टस्य तु भिषजो न सत्कारो लाभतुष्टिस्तुतयश्छाशुभाः||२३||
Show commentary
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
பூர்வோக்தாநி மங்கலாநி கதாதீநி| தேஷாமாऽऽதுரகஹாந்நிர்கமோ வைத்யஸ்ய ப்ரவிஶதஃ|| ௨௩||
Adhikarana ஆதுரஸ்ய சிகித்ஸாப்ரதிஷேதகாநி க்ரஹநக்ஷத்ராணி (௨௪) · Śloka ௨௪
ஆதுரஸ்ய வக்ராநுவக்ரா க்ரஹாகர்ஹிதஸ்தாநஸ்தாஃ||௨௪||
View original
आतुरस्य वक्रानुवक्रा ग्रहागर्हितस्थानस्थाः||२४||
Show commentary
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
ஆதுரஸ்ய வக்ராநுவக்ராதிசிகித்ஸாப்ரதிஷேதாய த்ருவஂ ப்ரதிபந்தாய| ராஶிசக்ரே ஸ்பஷ்டகதே யே ப்ரதிநிவத்த்ய கந்துஂ ப்ரவத்தாஸ்தே வக்ராஃ| ததோऽபி புநவ்யாவத்தாஃ ஸ்பஷ்டமார்கமநுப்ராப்தா அநுவக்ராஃ கர்ஹிதே ஸ்தாநே திஷ்டந்தீதி கர்ஹிதஸ்தாநஸ்தாஃ| கர்ஹிதஸ்தாநமநுபசயராஶிலக்ஷணம்| அநுபசயாஶ்ச ராஶயஃ| ஸ்வஜந்மநக்ஷத்ரராஶோஃ ப்ரதமத்விதீயசதுர்தபஞ்சமஸப்தமாஷ்டமநவமத்வாதஶராஶயஃ| உபசயாஸ்த்ரிஷடேகாதஶதஶமாஃ| தத்ராஶ்விந்யாதீநாஂ ஸப்தவிஂஶதிஃ ஸபாதநக்ஷத்ரத்வயவிபாகேந க்ரமேண மேஷவஷபமிதுநகர்கடகஸிஂஹகந்யாதுலாவஶ்சிகதநுமகரகும்பமீநாக்யா த்வாதஶராஶயஃ|| ௨௪||
Adhikarana கேத்வாதிபிர்ஜந்மர்க்ஷாபிபவஃ (௨௫) · Śloka ௨௫
கேதுஶநிராஹுபிர்ஜந்மர்க்ஷாऽऽபிபவஃ||௨௫||
View original
केतुशनिराहुभिर्जन्मर्क्षाऽऽभिभवः||२५||
Show commentary
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
கேத்வாதிபிர்ஜந்மர்க்ஷாऽऽபிபவஃ| ஜந்மர்க்ஷோ ஜந்மராஶிஃ| தஸ்மிந் ஸந்நிபாதஸ்ததாऽऽபிபவஃ|| ௨௫||
Adhikarana கஹதாராதிஷு கர்ஹித லக்ஷணப்ராதுர்பாவஃ (௨௬) · Śloka ௨௬
கஹதாரஶயநாஸநவாஹநமணிரத்நோபகரணேஷு வா கர்ஹித- லக்ஷணப்ராதுர்பாவஶ்சிகித்ஸாப்ரதிஷேதாய||௨௬||
View original
गृहदारशयनासनवाहनमणिरत्नोपकरणेषु वा गर्हित- लक्षणप्रादुर्भावश्छिकित्साप्रतिषेधाय||२६||
Show commentary
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
கஹதாராதிஷு கர்ஹிதாநாமஶுபாநாஂ லக்ஷணாநாஂ ப்ராதுர்பாவஃ|| ௨௬||
Adhikarana ஸ்வப்நப்ரகரணம் (ஶுபாஶுபஹேதுஃ ஸப்தவிதஃ ஸ்வப்நஃ) (௨௭) · Śloka ௨௭
ஸ்வப்நஸ்து ஸ்வயமந்யேந வா தஷ்டஃ ஶுபாஶுபஹேதுஃ ஸப்த- விதோ தஷ்டஃ ஶ்ருதோऽநுபூதஃ ப்ரார்திதஃ ஸங்கல்பிதோ பாவிகோ தோஷஜஶ்ச||௨௭||
View original
स्वप्नस्तु स्वयमन्येन वा दृष्टः शुभाशुभहेतुः सप्त- विधो दृष्टः श्रुतोऽनुभूतः प्रार्थितः सङ्कल्पितो भाविको दोषजश्छ||२७||
Show commentary
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
ஸாமாந்யேநாதஷ்டபூர்வதர்ஶநஃ ஸ்வப்நஶ்ச ஶுபாஶுபஹேதுஃ| ஸ்வயஂ தஷ்ட உபபோக்த்ராऽऽந்யேந வா| தமுத்திஶ்ய தஷ்டஃ| ஸ ச தஷ்டாதிபேதேந ஸப்தவிதஃ| தஷ்டஶ்ச க்ஷுஷா கஹீதஸ்ய ஸ்வாபே தர்ஶநம்| ஶ்ருதஸ்யாக்யாயிகாரூபேண ஸ்வாபே தர்ஶநஂ ஶ்ருதஃ| அநுபூதஃ ஸ்வஸஂவேதநாதிநா| ப்ரார்தித ஆகாங்க்ஷிதஃ| இதஂ கதஂ நு மே ஸ்யாத் இதி கல்பிதஃ ஸங்கல்பிதஃ | இதஂ மயாऽவஶ்யகர்த்தவ்யமித்யஸ்ய தர்ஶநஂ பாவிகஃ| ஸ்வபாவாதாகதஃ| தோஷஜோ வாதாதிஸாமர்த்யாந்நபோகமநாதிஃ|| ௨௭||
Adhikarana அபலாஃ ஸபலா அல்பபலாஶ்ச ஸ்வப்நாஃ (௨௮) · Śloka ௨௮
தத்ராத்யஃ பஞ்சவிதோऽபலஃ|
யதா யதாஸ்வப்ரகதிஃ விஸ்மதோ திவாऽதிஹ்ரஸ்வோऽதிதீர்கோ நாऽதிஸுப்ததஷ்டஶ்ச||௨௮||
View original
तत्राद्यः पञ्चविधोऽफलः|
यथा यथास्वप्रकृतिः विस्मृतो दिवाऽतिह्रस्वोऽतिदीर्घो नाऽतिसुप्तदृष्टश्छ||२८||
Show commentary
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
தத்ராऽऽத்யாஃ-தஷ்டஶ்ருதாநுபூதப்ரார்திதஸங்கல்பிதாஃ பஞ்ச அபலாஃ| பாவிகதோஷஜோஉ ஸபலோஉ| தோஷஜோऽபி யதா ஸ்வப்ரகதிர்நிஷ்பலஃ| யதா வாதப்ரகதேர்கதஜஃ| பித்தப்ரகதேஃ பித்தஜஃ| ஏவஂ கபேऽபி வாச்யம்| ததா திவா தஷ்டஶ்ச நிஷ்பலஃ| விஸ்மதாதிரூபோऽபி நிஷ்பலஃ| விஸ்மதோ யஃ ஸாது ந ஸ்மர்ய்யதே|| ௨௮||
Adhikarana ராத்ரேஃ பூர்வபரபாகவிஶேஷேண பலவிஶேஷஃ (௨௯) · Śloka ௨௯
பூர்வராத்ரேऽல்பஂ சிராச்ச பலஂ கரோதி|
கோஸர்கே மஹத்ஸ- த்யஶ்ச||௨௯||
View original
पूर्वरात्रेऽल्पं चिराच्च फलं करोति|
गोसर्गे महत्स- द्यश्छ||२९||
Show commentary
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
நிஶாதோஉ தஷ்டஃ ஸபலோऽபி ஶுபாஶுபஶ்சிராத்பலமல்பஂ ச கரோதி| கோஸர்கோ ராத்ரேஃ க்ஷயஃ தஸ்மிந் ஸத்யஃ பலஂ மஹாபலஂ ச|| ௨௯||
Adhikarana மஹத்பலஜநகஸ்வப்நோபாயாஃ (௩௦) · Śloka ௩௦
நித்ரயா ச புநரநுபஹதஃ ப்ரதீபைர்வா வசோபிர்தாநயமநியமாதிபிர்வா||௩௦||
View original
निद्रया च पुनरनुपहतः प्रतीपैर्वा वचोभिर्दानयमनियमादिभिर्वा||३०||
Show commentary
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
ஶுபஶ்ச ஸ்வப்நஃ ஸ்வப்நாதநந்தரஂ நித்ரயாऽநுபஹதோ மஹத்பலஂ ததாதி ஸத்யஶ்ச| ததா ப்ரதீபைர்தஷ்டஸ்வப்நப்ரதிகூலைர்வசோபிர்நோபஹதஃ| அதவா ஸ ஸர்வஂ ஸ்வப்நோ தாநாதிபிர்மஹத் ஸத்யஶ்ச பலஂ ததாதி| யமஃ இந்த்ரியாணாஂ விஷயேப்யோ நிவத்திஃ| நியமஃ ஸத்தத்தம்| ஆதிக்ரஹணேந மணிமந்த்ராதீநாஂ க்ரஹணம்|| ௩௦||
Adhikarana தத்ர ஜ்வராதிஸம்பவே மரண ஸூசகாஃ ஸ்வப்நாஃ (௧) · Śloka ௧
தத்ர யஃ ப்ரேதைஃ ஸஹ மத்யஂ பிபந் ஶுநாऽऽகஷ்யதே ஸ ஹந்யதே ஜ்வரேண||௧||
View original
तत्र यः प्रेतैः सह मद्यं पिबन् शुनाऽऽकृष्यते स हन्यते ज्वरेण||१||
Show commentary
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
Adhikarana ரக்தபித்தே ஸ்வப்நஃ (௨) · Śloka ௨
யோ லாக்ஷாரக்தாऽऽபமம்பரஂ பஶ்யதி|
யோ வா ரக்த- தேஹமால்யவஸ்த்ரோ ஹஸந்நார்ய்யா ஹ்நீயதே, ஸ ரக்தபித்தேந||௨||
View original
यो लाक्षारक्ताऽऽभमम्बरं पश्यति|
यो वा रक्त- देहमाल्यवस्त्रो हसन्नार्य्या ह्नीयते, स रक्तपित्तेन||२||
Adhikarana யக்ஷ்மணி ஸ்வப்நஃ (௧) · Śloka ௧
யோ யாம்யாஂ திஶஂ கரோஷ்ட்ரமஹிஷவராஹாந்யதமேந ஸ யக்ஷ்மணா|௧|
View original
यो याम्यां दिशं खरोष्ट्रमहिषवराहान्यतमेन स यक्ष्मणा|१|
Adhikarana குல்மே ஸ்வப்நஃ (௧) · Śloka ௧
யஸ்ய கண்டகிநீ லதா வஂஶஸ்தாலோ வா ஹதி ஜாயதே ஸ குல்மேந|௧|
View original
यस्य कण्टकिनी लता वंशस्तालो वा हृदि जायते स गुल्मेन|१|
Adhikarana ஶிரச்சேதே ஸ்வப்நஃ (௧) · Śloka ௧
யஸ்ய ஶிரஸி ஸ ஶிரோரோகேண வா ஶிரச்சேதேந|௧|
View original
यस्य शिरसि स शिरोरोगेण वा शिरच्छेदेन|१|
Adhikarana குஷ்டே ஸ்வப்நஃ (௧) · Śloka ௧
யஸ்ய நக்நஸ்யாஜ்யாவஸிக்தஸ்யாக்நிமநர்சிஷஂ ஜுஹ்வதோ ஜாயந்தே பத்மாந்யுரஸி ஸ குஷ்டேந|௧|
View original
यस्य नग्नस्याज्यावसिक्तस्याग्निमनर्चिषं जुह्वतो जायन्ते पद्मान्युरसि स कुष्ठेन|१|
Adhikarana ப்ரமேஹே ஸ்வப்நஃ (௧) · Śloka ௧
யஶ்சண்டாலைஃ ஸஹ ஸ்நேஹஂ பிபதி ஸ ப்ரமேஹேண|௧|
View original
यश्छण्डालैः सह स्नेहं पिबति स प्रमेहेण|१|
Adhikarana உந்மாதே ஸ்வப்நஃ (௧) · Śloka ௧
யோ ரக்ஷோபிஃ ஸஹ நத்யந்நப்ஸு நிமிஜ்ஜதி ஸ உந்மாதேந|௧|
View original
यो रक्षोभिः सह नृत्यन्नप्सु निमिज्जति स उन्मादेन|१|
Adhikarana அபஸ்மாரே ஸ்வப்நஃ (௧) · Śloka ௧
யோ மத்தஃ ஸோऽபஸ்மாரேண|௧|
View original
यो मत्तः सोऽपस्मारेण|१|
Adhikarana நேத்ரரோகஜநகஃ ஸ்வப்நஃ (௧) · Śloka ௧
யஶ்சந்த்ரஸூர்ய்யயோருபராகஂ பஶ்யதி தஸ்ய நேத்ரரோக உபஜாயதே||௧||
View original
यश्छन्द्रसूर्य्ययोरुपरागं पश्यति तस्य नेत्ररोग उपजायते||१||
Adhikarana நேத்ரவிநாஶஜநகஃ ஸ்வப்நஃ (௩௧) · Śloka ௩௧
யஸ்தயோஃ பதநஂ தஸ்ய நேத்ரவிநாஶஃ||௩௧||
View original
यस्तयोः पतनं तस्य नेत्रविनाशः||३१||
Show commentary
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
தத்ரேத்யாதிநா ஸ்வப்நவிஶேஷாந் தர்ஶயதி| ஸுபோதம்| ப்ரேதா நிகஷ்ட பூதவிஶேஷாஃ| யஸ்ய ஹதி கண்டகீலதாதிகஂ ஜாயதே ஸ குல்மேந ஹந்யத இதி ஸம்பந்தஃ| யஸ்ய புநஃ கண்டகீலதாதிகஂ ஶிரஸி ஜாயதே ஸ ஶிரோரோகேண ஹந்யதே| ஶஸ்த்ரேண கர்த்ரா ஶிரஃச்சேதேந கரணபூதேந ஹந்யதே| ஸர்வத்ர ததீயாந்தஂ ஹந்யத இதி ஸம்பத்யதே| உபராகோ ராஹுச்சாயயா| தயோரிதி சந்த்ரஸூர்ய்யயோஃ|| ௩௧||
Adhikarana வ்யாதிதஸ்ய மாரகாஃ ஸ்வஸ்தஸ்ய ஜீவிதஸந்தேஹகராஃ ஸ்வப்நாஃ சர்திஜநகஶ்ச ஸ்வப்நஃ (௩௨) · Śloka ௩௨
யஃ ஶஷ்குலீரபூபாந்வாऽப்யவஹத்ய ப்ரதிபுத்தஶ்சர்தயதி||௩௨||
View original
यः शष्कुलीरपूपान्वाऽभ्यवहृत्य प्रतिबुद्धश्छर्दयति||३२||
Show commentary
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
ஶுஷ்குலீ திலகதா சர்தயதி| ததேவ யத்ஸ்வப்நே ஜக்தம்|| ௩௨||
Adhikarana ஸ்வஸ்தாதுரயோரிஷ்டபலாஃ ஸ்வப்நாஃ (௩௩) · Śloka ௩௩
யஸ்ய ஶிரஸி லதாதயோ ஜாயந்தே|
வயாஂஸி ச நிலீயந்தே|
மோஉட்யஂ வா பவதி|
யோ கத்ரோலூககாகாத்யைஃ ப்ரேதபிஶாசரக்ஷோத்ரவிடாந்த்ரஸ்த்ரீசந்டாலாத்யைர்வா பரிவார்ய்யதே|
தக்ஷிணாபுமுகஂ வா ஸ்த்ரியா நத்யந்நாகஷ்யதே|
அந்தாவஸாயிபிர்வா ஸ்வயஂ வா திக்வாஸா யாதி ஶூந்யாடவீம் வா|
கபிரதேந ப்ரேதைஃ ப்ரவ்ரஜிதைர்வா பரிஷ்வஜ்யதே|
நக்நோ வா ரக்தாஂ ஸ்ரஜஂ தாரயதி|
பங்கதிக்தோ ஹஸதி நத்யதி வா|
வேத்ரவஂஶகண்டகதணகஹநே ஸஂஸஜ்யதே பததி வா|
பாஂஸூபதாநாயாஂ புவி வல்மீகபஸ்மஶ்மஶாநஶ்வப்ராயதநேஷு|
பங்ககூபகலுஷோதகேஷு வா மஜ்ஜதி|
ஸ்ரோதஸா வா ஹ்நியதே|
ரக்தகுஸுமவநாஂ பூமிஂ குஹாமந்தகாராசிதாஂ பாபகர்மாலயஂ ஸம்பாதஂ ஜநநீஂ வா ப்ரவிஶதி|
மத்ஸ்யேந வா க்ரஸ்யதே|
ஶ்மஶ்ருகர்ம ச யோ காத்ரவத்திஂ விவாஹஂ சாநுபவதி|
ஶைலாஸாதாக்ராத் பதத்யாऽऽரோஹதி வா யூபபுஷ்பாட்யஶால்மலீகோவிதாரகிஂஶுகபாரிபத்ரகாந்|
யோ வா பராஜீயதே பத்யதே சர்தயதி விரிச்யதே ஹஷ்யதி லபதே வா ஹிரண்யலோஹலவணதைலபிண்யாககார்பாஸாந்|
அஶ்நாதி பக்வாந்நம்|
பிபதி மத்யம்|
ஸ்நேஹஂ வாऽப்யஜ்யதி|
நிர்பர்த்ஸ்யதே வா குபிதைஃ பிதபிஃ|
சந்த்ராऽர்கதாராதீபதேவதாநேத்ரதர்ஶநாந்யநுபததோ ந ஶ்யதோ வா பஶ்யதி|
வக்ரஂ வா பாஹுமங்கஂ வா விபித்யமாநம்|
புருஷாண் வா நக்நாந் கஷாயவாஸஸோऽஸௌம்யாந் தண்டபாஶஹஸ்தாந் கஷ்ணாந்ரக்தாக்ஷாண்|
ஸ்த்ரியஂ வா கஷ்ணஶுக்லதர்ஶநாஂ தீர்ககேஶஸ்தநீஂ காலராத்ரிரூபாம்|
தே வ்யாதிதாஃ பஞ்சதாமாப்நுவந்தி|
ஸ்வஸ்தாஸ்து ஜீவிதஸந்தேஹமிதி||௩௩||
View original
यस्य शिरसि लतादयो जायन्ते|
वयांसि च निलीयन्ते|
मोउढ्यं वा भवति|
यो गृध्रोलूककाकाद्यैः प्रेतपिशाचरक्षोद्रविडान्ध्रस्त्रीचन्डालाद्यैर्वा परिवार्य्यते|
दक्षिणाभुमुखं वा स्त्रिया नृत्यन्नाकृष्यते|
अन्तावसायिभिर्वा स्वयं वा दिग्वासा याति शून्याटवीम् वा|
कपिरथेन प्रेतैः प्रव्रजितैर्वा परिष्वज्यते|
नग्नो वा रक्तां स्रजं धारयति|
पङ्कदिग्धो हसति नृत्यति वा|
वेत्रवंशकण्टकतृणगहने संसृज्यते पतति वा|
पांसूपधानायां भुवि वल्मीकभस्मश्मशानश्वभ्रायतनेषु|
पङ्ककूपकलुषोदकेषु वा मज्जति|
स्रोतसा वा ह्नियते|
रक्तकुसुमवनां भूमिं गुहामन्धकाराचितां पापकर्मालयं सम्बाधं जननीं वा प्रविशति|
मत्स्येन वा ग्रस्यते|
श्मश्रुकर्म च यो गात्रवृद्धिं विवाहं चानुभवति|
शैलासादाग्रात् पतत्याऽऽरोहति वा यूपपुष्पाढ्यशाल्मलीकोविदारकिंशुकपारिभद्रकान्|
यो वा पराजीयते बध्यते छर्दयति विरिच्यते हृष्यति लभते वा हिरण्यलोहलवणतैलपिण्याककार्पासान्|
अश्नाति पक्वान्नम्|
पिबति मद्यम्|
स्नेहं वाऽभ्यज्यति|
निर्भर्त्स्यते वा कुपितैः पितृभिः|
चन्द्राऽर्कतारादीपदेवतानेत्रदर्शनान्यनुपततो न श्यतो वा पश्यति|
वक्रं वा बाहुमङ्गं वा विभिद्यमानम्|
पुरुषाण् वा नग्नान् कषायवाससोऽसौम्यान् दण्डपाशहस्तान् कृष्णान्रक्ताक्षाण्|
स्त्रियं वा कृष्णशुक्लदर्शनां दीर्घकेशस्तनीं कालरात्रिरूपाम्|
ते व्याधिताः पञ्चतामाप्नुवन्ति|
स्वस्थास्तु जीवितसन्देहमिति||३३||
Show commentary
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
லதாதயோ லதாவஂஶதாலஃ| வயாஂஸி பக்ஷிணஃ| கத்ராதிபிஃ பரிவாரணம்| ஆந்த்ரத்ரவிடோஉ தாக்ஷிணாத்யஜநபதநாமநீ| அந்தாவஸாயிநஶ்சண்டாலாதயஃ| வேத்ரஂ காஷ்டவிஶேஷஃ| வல்மீகாதிஷு வா பததி| வல்மீகஂ பிபீலிகாஸ்தாநம்| ஸம்பாதஂ ஸங்கடம்| ஜநநீ மாதா| வயோவத்திர்யதா பால்யே யோஉவநஂ வார்தகஂ வா| யூபாதீந் வா ஆரோஹதி| சந்த்ராதீந் பததோ நஶ்யதோ வா யஃ பஶ்யதி| ஏவமேதச்சாஷ்குல்யபூபாதிகஂ தஷ்ட்வா வ்யாதிதா நிஶ்சிதஂ பஞ்சத்வஂ ப்ராப்நுவந்தி| ஸ்வஸ்தாஸ்து ஜீவிதஸந்தேஹமிதி|| ௩௩||
Adhikarana தாருணஸ்வப்நஸம்பவஹேதுஃ (௨) · Śloka ௨
பவந்தி சாத்ர- மநோவஹாநாஂ பூர்ணத்வாத் ஸ்ரோதஸாஂ ப்ரபலைர்மலைஃ|
தஶ்யந்தே தாருணாஃ ஸ்வப்நா விநாஶாபிமுகாத்மபிஃ|௨|
View original
भवन्ति चात्र- मनोवहानां पूर्णत्वात् स्रोतसां प्रबलैर्मलैः|
दृश्यन्ते दारुणाः स्वप्ना विनाशाभिमुखात्मभिः|२|
Adhikarana ஶுபபலப்ரதஃ ஸ்வப்நஃ (௨) · Śloka ௨
அகல்யாணமபி ஸ்வப்நஂ தஷ்ட்வா தத்ரைவ யஃ புநஃ|
பஶ்யேத்ஸௌம்யஂ ஶுபஂ தஸ்ய ஶுபமேவ பலஂ பவேத்||௨||
View original
अकल्याणमपि स्वप्नं दृष्ट्वा तत्रैव यः पुनः|
पश्येत्सौम्यं शुभं तस्य शुभमेव फलं भवेत्||२||
Adhikarana ஆயுராரோக்யாதிதாயகாஃ ப்ரஶஸ்தாஃ ஸ்வப்நாஃ (௩௪) · Śloka ௩௪
தேவாந் த்விஜாந் கோவஷபாந் ஜீவதஃ ஸுஹதோ நபாந்|
ஸாதூந் யஶஸ்விநோ வஹ்நிமித்தஂஸ்வச்சாஞ்ஜலாஶயாந்|
கந்யாஃ குமாரகாந் கோஉராந் ஶுக்லவஸ்த்ராந் ஸுதேஜஸஃ|
நராஶநஂ தீப்ததநுஂ ஸமந்தாத் ருதிரோக்ஷிதம்|
யஃ பஶ்யேல்லபதே யோ வா சத்ராதர்ஶவிஷாமிஷம்|
ஶுக்லாஃ ஸுமநஸோ வஸ்த்ரமமேத்யாऽऽலேபநஂ பலம்|
ஶைலஂ ப்ராஸாதாஸபலவக்ஷஸிஂஹநரத்விபாந்|
ஆரோஹேத் கோऽஶ்வயாநஞ்ச தரேந்நதஹ்ரதோததீந்|
பூர்வோத்தரேண கமநமகம்யாகமநஂ மதிஃ|
ஸம்பாதாந்நிஸ்ஸதிஃ ஸ்பர்ஶாஸ்தாரகாऽऽசலபாஸ்வதாம்|
ரோதநஂ பதிதோத்தாநஂ த்விஷதாஂ சாவமர்தநம்|
யஸ்ய ஸ்யாதாயுராரோக்யஂ வித்தஂ ஸ பஹுஶோऽஶ்நுதே||௩௪||
View original
देवान् द्विजान् गोवृषभान् जीवतः सुहृदो नृपान्|
साधून् यशस्विनो वह्निमिद्धंस्वच्छाञ्जलाशयान्|
कन्याः कुमारकान् गोउरान् शुक्लवस्त्रान् सुतेजसः|
नराशनं दीप्ततनुं समन्ताद् रुधिरोक्षितम्|
यः पश्येल्लभते यो वा छत्रादर्शविषामिषम्|
शुक्लाः सुमनसो वस्त्रममेध्याऽऽलेपनं फलम्|
शैलं प्रासादासफलवृक्षसिंहनरद्विपान्|
आरोहेद् गोऽश्वयानञ्च तरेन्नदह्रदोदधीन्|
पूर्वोत्तरेण गमनमगम्यागमनं मृतिः|
सम्बाधान्निस्सृतिः स्पर्शास्तारकाऽऽचलभास्वताम्|
रोदनं पतितोत्तानं द्विषतां चावमर्दनम्|
यस्य स्यादायुरारोग्यं वित्तं स बहुशोऽश्नुते||३४||
Show commentary
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
பவந்தி சாத்ரேதி பத்யாரம்பே தந்த்ரரீதிஃ| மநோவஹாநாமித்யாதி ஸுபோதம்| தேவாநித்யாதிநா ஶுபாஃ ஸ்வப்நா உச்யந்தே| தேவாநித்யாதேர்யஃ பஶ்யேதிதி ஸம்பந்தஃ ததா சத்ராதீநி யோ லபதே| ஶைலாதீஂஶ்சऽऽரோஹேத்| நத்யாதீஂஶ்ச தரேத்| பூர்வோத்தரகமநாதிகஞ்ச யஸ்ய ஸ்யாத் ஸ ஆயுராதிகமஶ்நுதே| நராஶநோ ராக்ஷஸஃ புஷ்பாணி உக்ஷிதஂ ஸிக்தம்| ஸுமநஸஃ ஹதோ கம்பீரஃ| அகம்யாஃ ஸகுல்யாந்த்யஜாதிஶ்ச| மதிர்மரணம்||௩௪||
Adhikarana அஶுபஃ ஸ்வப்நஃ (௨) · Śloka ௨
பிததேவத்விஜாதீநாஂ க்ருத்தபீதகஶாத்மநாம்|
மலிநாம்பரபுஷ்பாணாஂ தர்ஶநஂ ந ப்ரஶஸ்யதே|௨|
View original
पितृदेवद्विजातीनां क्रुद्धभीतकृशात्मनाम्|
मलिनाम्बरपुष्पाणां दर्शनं न प्रशस्यते|२|
Adhikarana ஶுபஃ ஸ்வப்நஃ (௨) · Śloka ௨
தேஷாமேவ து துஷ்டாநாஂ ஶுத்தபுஷ்பாம்பராத்மநாம்|
தர்ஶநஂ ஶஸ்யதே ஸ்வப்நே தைஶ்ச ஸம்பாஷணஂ ஶுபம்||௨||
View original
तेषामेव तु तुष्टानां शुद्धपुष्पाम्बरात्मनाम्|
दर्शनं शस्यते स्वप्ने तैश्च सम्भाषणं शुभम्||२||
Adhikarana ஸ்வப்நதர்ஶநோத்தரமநுஷ்டாநம் (௩௫) · Śloka ௩௫
தஷ்ட்வா ஸ்வப்நாந் தாருணாந் ஶோபநாந் வா|
ப்ராதஃ ஸ்நாதஃ ஸர்ஷபாநக்நிவர்ணாந்|
ஹத்வா ஸாவித்ர்யா ஸர்பிஷாக்தாஂஸ்திலாந் வா|
பூதஃ பாபைர்முச்யதே வ்யாதிபிஶ்ச||௩௫||
View original
दृष्ट्वा स्वप्नान् दारुणान् शोभनान् वा|
प्रातः स्नातः सर्षपानग्निवर्णान्|
हृत्वा सावित्र्या सर्पिषाक्तांस्तिलान् वा|
पूतः पापैर्मुच्यते व्याधिभिश्च||३५||
Show commentary
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
பிதப்ரபதீநாஂ ஶுபாநாமபி கத்தாத்யாத்மநாஂ ஸதாஂ மலிநாம்பரபுஷ்பதாரிணாஂ ச தர்ஶநஂ நேஷ்யதே| தேஷாமேவ பித்ராதீநாஂ துஷ்டாதிகுணாநாஂ தர்ஶநஂ ஶஸ்யத இதி ஸம்பந்தஃ| தைரதிதுஷ்டாதிகுணைஃ பித்ராதிபிஃ|
Adhikarana ஆதுரஸ்யாரோக்யலக்ஷணம் (௩௬) · Śloka ௩௬
மங்கலாசாரஸம்பந்நஃ பரிவாரஸ்ததாऽऽதுரஃ|
ஶ்ரத்ததாநோऽநுகூலஶ்ச ப்ரபூதத்ரவ்யஸஂக்ரஹஃ|
ஸத்வலக்ஷணஸஂயோகோ பக்திர்வைத்யத்விஜாதிஷு|
சிகித்ஸாயாமநிர்வேதஸ்ததாऽऽரோகஸ்ய லக்ஷணம்||௩௬||
View original
मङ्गलाचारसम्पन्नः परिवारस्तथाऽऽतुरः|
श्रद्धधानोऽनुकूलश्च प्रभूतद्रव्यसंग्रहः|
सत्वलक्षणसंयोगो भक्तिर्वैद्यद्विजातिषु|
चिकित्सायामनिर्वेदस्तदाऽऽरोगस्य लक्षणम्||३६||
Show commentary
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
மங்கலாசாரஸம்பந்நாதிகமாரோக்யலக்ஷணம்| ப்ரபூதாநாஂ த்ரவ்யாணாஂ ஸஂக்ரஹஸ்ததோக்தஃ| ஸத்த்வலக்ஷணாநி ஶௌசாஸ்திக்யாதீநி||௩௬||
Adhikarana ஶாரீரஸ்தாநநாமநிரூபணம் (௩௭-௩௮) · Śloka ௩௮
இத்யத்ர ஜந்மமரணஂ யதஃ ஸம்யகுதாஹதம்|
ஶரீரஸ்ய ததஃ ஸ்தாநஂ ஶாரீரமிதமுச்யதே||௩௭||
இதி வைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸ்ய ஸூநோர்வாக்படஸ்ய கதௌ அஷ்டாங்கஸஂக்ரஹஸஂஹிதாயாஂ ஶாரீரஸ்தாநே தூதாதிவிஜ்ஞாநீயோ நாம த்வாதஶோऽத்யாயஃ||௩௮||
View original
इत्यत्र जन्ममरणं यतः सम्यगुदाहृतम्|
शरीरस्य ततः स्थानं शारीरमिदमुच्यते||३७||
इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतौ अष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां शारीरस्थाने दूतादिविज्ञानीयो नाम द्वादशोऽध्यायः||३८||
Show commentary
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
ஸ்தாநநாம நிரூப்யதே| அஸ்மிந் ஸ்தாநே ஶரீரஸ்ய ஜந்மநஃ ப்ரபதிமரணஂ யாவத்யதஃ ஸம்யகுதாஹதஂ ப்ரதர்ஶிதம்| அதஃ ஸ்தாநஂ ஶாரீரமுச்யத இதி||௩௭|| இதி ஶ்ரீமந்மஹாமஹோபாத்யாயேந்துவிரசிதாயாஂ அஷ்டாங்கஸஂக்ரஹவ்யாக்யாயாஂ ஶஶிலேகாயாஂ ஶாரீரஸ்தாநே த்வாதஶோऽத்யாயஃ