൧൨. ദൂതാദിവിജ്ഞാനീയഃ

Adhikarana അഥ ദൂതാദിവിജ്ഞാനീയോ നാമ ദ്വാദശോऽധ്യായഃ പ്രതിജ്ഞാ (൧) · Śloka ൧

അഥാതോ ദൂതാദിവിജ്ഞാനീയമധ്യായം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ| ഇതി ഹ സ്മാഹുരാത്രേയാദയോ മഹര്ഷയഃ|൧|

Adhikarana അഥ ദൂതാദിവിജ്ഞാനീയോ നാമ ദ്വാദശോऽധ്യായഃ പ്രതിജ്ഞാ (൧) · Śloka ൧

അഥാതോ ദൂതാദിവിജ്ഞാനീയമധ്യായം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ| ഇതി ഹ സ്മാഹുരാത്രേയാദയോ മഹര്ഷയഃ||൧||

Adhikarana അധ്യായപ്രയോജനമ് (൨) · Śloka ൨

നിര്ദിഷ്ടം രിഷ്ടമാതുരാശ്രയമ്| ദൂതസ്യാപി തു ജാതിവേഷഭാഷാചേഷ്ടിതദേശകാലാ വൈദ്യസ്യ ച തസ്സങ്ഗല്പപ്രസ്ഥാനപ്രയാണപ്രവേശാ ഗ്രഹചാരോऽപൂര്വസമ്ഭവഃ സ്വപ്നദര്ശനാനി ച രോഗിണഃ ശുഭാശുഭം സൂചയന്തി||൨||

Adhikarana അശുഭദൂതദര്ശനമ് (൧) · Śloka ൧

തത്രാऽऽതുരാദ്വര്ണോത്തമോऽന്യാശ്രമഃ പാഷണ്ഡഃ ഷണ്ഡോ മുണ്ഡീ ജടിലഃ സ്ത്രീ വ്യാധിതോऽനേകഃ|൧|

Adhikarana അശുഭ ദൂതാഃ (൧) · Śloka ൧

ജീര്ണവിവര്ണമലിനച്ഛിന്നാര്ദ്രൈകവസനഃ പങ്കതൈലദിഗ്ധോ രക്ത- മാല്യാനുലേപനോ വികൃതാങ്ഗരൂപകര്മാ ഖരോഷ്ട്രമഹിഷവാഹനോ വിക്ലവഃ ശ്വസന് രുദന്|൧|

Adhikarana അശുഭദൂതസ്യ ഭാഷാദി (൧) · Śloka ൧

നിഷ്ഠുരാമങ്ഗലാഭിധായീ ദൂരാദാഹ്വയമാനഃ||൧||

Adhikarana അശുഭദൂതസ്യ ചേഷ്ടിതമ് (൪) · Śloka ൪

തൃണലോഷ്ഠതുഷാങ്ഗാരഭസ്മതുഷസീസാസ്ഥികേശശിരോലലാടനാസികാസ്യദന്തജിഹ്വാഗ്രീവാനഖാനാമികാങ്ഗുലിസ്തനജഠര- നാഭിപൃഷ്ഠകടീമേഹനജങ്ഘാകപാലപലലോപലമുസലശുര്പോപാനന്മാര്ജനീശസ്ത്രവസ്ത്രാന്തദശാകാര്പാസഭഗ്നച്യുത സ്പൃക്കാഷ്ഠയഷ്ടീതുലാരജ്ജുപാശചര്മവേണുരിക്തഭാജനസ്നേഹഭാജനധരഃ| പാദാഭ്യാം ഭുവം മുഞ്ചന് വിലിഖന്| ഗൃഹീത്വാ പക്വം ഫലമസാരം വാ| തദ്വിധമന്യദ്വാ||൪||

Adhikarana ദൂതാഗമനസ്യാപ്രശസ്തോഉ ദേശകാലോഉ (൩) · Śloka ൩

വികാരതുല്യഗുണേ ച ദേശേ കാലേ വാ ദൂതോ വൈദ്യമുപസര്പന് അശുഭഃ||൩||

Adhikarana വികാസതുല്യഗുണോഉ ദേശകാലൌ (൪) · Śloka ൪

തദ്യഥാ-ഘൃതോദകാദിദ്രവസമീപസ്ഥമതിശീതസ്തബ്ധാഃ പ്രത്യു- ഷസി ശ്ലേഷ്മാമയേऽശുഭഃ| പിത്താമയേ തു ശുഭഃ| തഥാ സേതു- ഭങ്ഗേ ഛര്ദിമേഹാതിസാരാദിഷ്വശുഭഃ| സേതുബന്ധേ തു ശുഭഃ||൪||

Adhikarana ദൂതാഗമനേऽശുഭാ വേലാ (൫) · Śloka ൫

തഥാ മധ്യാഹ്നോഭയസന്ധ്യാര്ധരാത്രിചതുര്ഥീഷഷ്ഠീനവമീപര്വദിനേഷു ഗ്രഹോപരാഗോത്പാതദര്ശനഭരണീകൃത്തികാര്ദ്രാऽऽശ്ലേഷാമഘാമൂല- പൂര്വാസുചാശുഭഃ||൫||

Adhikarana ദൂതാഗമനേ അശുഭം വൈദ്യചേഷ്ടിതമ് (൬) · Śloka ൬

യശ്ഛ വൈദ്യം സുപ്തം നഗ്നഞ്ച ഭൂമോഉ ശയാനമഭ്യക്തം മുക്തകേശം ദക്ഷിണാഭിമുഖം വിക്ലവം ഛിന്ദന്തം ഭിന്ദന്തമഗ്നിപിതൃ- കാര്യ്യപ്രവണമശസ്തം ചിന്തയന്തം കഥയന്തം വോപതിഷ്ഠതി||൬||

Adhikarana വൈദ്യസ്യാപരം ചേഷ്ടിതമ് (൭) · Śloka ൭

യോ വാ ദിശം യാമ്യാം പ്രതികൃതാഞ്ജലിര്വിഷമൈകപാദസ്ഥഃ||൭||

Adhikarana അശുഭമാതുരസംശ്രയം ദൂതവാക്യമ് (൮) · Śloka ൮

യസ്മിന് വ്യാധിതാശ്രയം കഥയതി ദൂതേ ഭിഷഗശുഭമിന്ദ്രി- യാര്ഥമുപലക്ഷയേത് സങ്കല്പയേദ്വാ തം ച നാനുയായാത്||൮||

Adhikarana വൈദ്യസ്യ പ്രസ്ഥാനമ് (൯) · Śloka ൯

അതോऽന്യഥാ പുനഃ കരുണാപേശലേന മനസാ സൌമനസ്യവതാ മാതാപിതൃസമേനാതുരസ്യാത്യന്തമാരോഗ്യമാശംസമാനേന പ്രയാതവ്യമ്||൯||

Adhikarana വൈദ്യേന പ്രസ്ഥാനാദിഷു ദര്ശനാദിയോഗ്യാനി അഷ്ടോത്തരശതം മങ്ഗലാനി (൧൦) · Śloka ൧൦

പ്രസ്ഥാനഗമനപ്രവേശേഷു ദധിമധുഘൃതലാജപുഷ്പാക്ഷതോദുമ്ബരാശ്വത്ഥമുക്താമണിച്ഛത്രദുര്വാങ്കുരാദര്ശകന്യാധ്വജസ്യന്ദനാഷ്ടാപദാ- ക്ഷാനൃപശ്രീതരുര്ഭദ്രപീഠാനി സസ്യാനി മത്സ്യാ ഹയാ ഹംസചാഷൌ വൃഷഃ കേസരീ ദക്ഷിണാവര്ത്തശങ്ഖാബ്ജസിദ്ധാര്ഥകാരോചനാഃ സ്വസ്തികസ്തോരണം കീചകാ വേണവോ വരവധൂര്മദസിക്തഗണ്ഡോ ഗജസ്തോയലമ്ബോऽമ്ബുദഃ പൂര്ണകുമ്ഭോ ഹരിദ്രാऽത്രിരിന്ദ്രഃ ഫലാന്യാര്ദ്രമാംസം സിതം ചാമരങ്ഗോഉഃ സവത്സാങ്ഗനാ പുത്രിണീ മാനുഷം വര്ധമാനം സഹസ്രം നരാണാം പ്രയുക്താനി യാനാനി ധന്വന്തരിര്വാമനോ ബ്രാഹ്മണോ ഭൂമിരഭ്യുദ്ധൃതാ സിദ്ധമന്നം വരാഹശ്ഛ തോയോത്ഥിതസ്ത്രിണയനമധുസൂദനസ്കന്ദപദ്മാസനാഃ ലോകപാലാഃ സുരാഃ ഖം ദിശോऽഗ്നിഃ സരാംസി സ്രവന്ത്യഃ സമുദ്രാ മഖാ മാരുതാ ജ്യോതിഷം ധര്മ്മശാസ്ത്രാണി തീര്ഥാനി കാവ്യം ധര്മാര്ഥ- കാമാമൃതം വാലഖില്യാദയോ വേദവാക്യം നിധിഃ കോഉസ്തുഭഃ കഞ്ചനം മാണിഭദ്രഃ സുമേരുഃ പ്രിയങ്ഗുഃ പ്രദീപോ വചാമോദകൌ ദിതിരദിതിരരുന്ധതീ ഋദ്ധിഃ സാവിത്ര്യുമാകാശഗങ്ഗാ ശചീ ദേവസേനാ സ്വധാ ശാന്തിര്ലക്ഷ്മീഃ സരസ്വത്യപത്യം ക്ഷമാ സ്വസ്തിശബ്ദോ വഷട്കാരാഉമ്കാരപുണ്യാഹധര്മക്രിയാശ്ഛൈതദഷ്ടോത്തരം മങ്ഗലാനാം ശതം ദര്ശനാത് സ്പര്ശനാത് കീര്ത്തനാച്ചാശുഭാനി വ്യപോഹ്യാര്ഥസിദ്ധിം ദിശന്ത്യുത്തമാമ്||൧൦||

Adhikarana വൈദ്യസ്യ പ്രസ്ഥാനാദിഷു പക്ഷ്യാദിഭിഃ ശുഭാശുഭസൂചനാഃ (൧൧) · Śloka ൧൧

അപി ച-പുന്നാമാനഃ പക്ഷിണോ വാമാഃ ശിവാഃ||൧൧||

Adhikarana ശുഭസൂചകാഃ ദക്ഷിണാഃ പ്രാണിനഃ (൧൨) · Śloka ൧൨

ശിവാ ശ്യാമാ പിങ്ഗലാ കോകിലാऽരലാ ചുച്ഛുന്ദരീ സൂകരീ ഗൃഹഗോധികൈകശഫാശ്ഛ സ്ത്രീനാമാനോ ദക്ഷിണാഃ| ശിഖീ ചഷകശ്യേനഗജാജകപയശ്ഛ||൧൨||

Adhikarana പ്രവേശേ പശുപക്ഷിണാമവസ്ഥാനമ് (൧൩) · Śloka ൧൩

പ്രവേശേ തു വിപരീതാഃ||൧൩||

Adhikarana ശ്വശൃഗാലയോസ്വസ്ഥാനമ് (൧) · Śloka ൧

സര്വത്ര ച ദക്ഷിണാദ്വാമഗമനമിഷ്ടം ശ്വശൃഗാലയോഃ||൧||

Adhikarana മൃഗവിഹങ്ഗയോരവസ്ഥാനമ് (൧൪) · Śloka ൧൪

വിപരീതം മൃഗവിഹങ്ഗയോഃ||൧൪||

Adhikarana സര്വഥാ ദര്ശനീയാഃ പ്രാണിനഃ (൧൫) · Śloka ൧൫

സര്വഥാപി ദര്ശനം ഭരദ്വാജചാഷഭാസനകുലാനാമ്||൧൫||

Adhikarana കീര്ത്തനീയാഃ പ്രാണിനഃ (൧൬) · Śloka ൧൬

ശശസര്പാജാऽവിഗോധാജാവികസൂകരാണാന്തു കീര്തനമിഷ്ടമ്| ന ദര്ശനം വിരുതം വാ||൧൬||

Adhikarana ഋക്ഷവാനരയോഃ കീര്ത്തനമിഷ്ടമ് (൧) · Śloka ൧

വിപരീതമൃക്ഷവാനരയോഃ||൧||

Adhikarana സര്വഥാ അശിവാഃ പ്രാണിനഃ (൧൭) · Śloka ൧൭

സര്വമപി ത്വനിഷ്ടം സരടകുക്കുടവിഡാലോലൂകാനാമ്||൧൭||

Adhikarana വ്യാധിവിശേഷേ ഛേദഭേദരുദ്ധപ്രവത്തനാദി ശബ്ദാഃ ദൂതസ്യ ശുഭാവഹാഃ (൧൮) · Śloka ൧൮

തഥാ ഗ്രന്ഥ്യര്ബുദാദിഷു ഛേദശബ്ദ ഇഷ്ടോ ഗുല്മോദരാദിഷു ഭേദശബ്ദോऽതീസാരരക്തപിത്താദിഷു രുദ്ധശബ്ദോऽശ്മര്യ്യുദരാദിഷു പ്രവര്ത്തനശബ്ദ ഇതി| ഏവമന്യേऽപി ധ്വനയോ യോജ്യാഃ||൧൮||

Adhikarana സര്വത്രൈവ ശുഭാവഹാഃ ശബ്ദാഃ (൧൯) · Śloka ൧൯

സര്വത്രൈവ ച സ്ഥിരസ്ഥാവരവര്ദ്ധമാനത്രാതാऽചലധ്രുവക്ഷേമ- ശിവാ-ദയഃ ശബ്ദാഃ ധന്യവാദിത്രസ്വരാശ്ഛ ശ്രേഷ്ഠാഃ||൧൯||

Adhikarana ചികിത്സാപ്രതിഷേധകാഃ ശബ്ദാഃ (൨൦) · Śloka ൨൦

ക്ഷതഹതപതിതാക്രോശപ്രഹാരച്ഛേദഭേദദാഹഹാഹാപ്രതിഷേധാദിശബ്ദാ- ശ്ഛികിത്സാപ്രതിഷേധായ||൨൦||

Adhikarana ദിഗാദിവിശേഷേഷു ചികിത്സാപ്രതിഷേധകാഃ ശബ്ദാഃ (൨൧) · Śloka ൨൧

ദീപ്തായാം ച ദിശി ക്രൂരാഃ പക്ഷിമൃഗധ്വനയോ വൃക്ഷേ വാ രൂക്ഷ- ശുഷ്കേ സവല്ലീകണ്ടകേ| തദ്വിധേ വാ ദേശേ||൨൧||

Adhikarana ചികിത്സാപ്രതിഷേധകം ദര്ശനമ് (൨൨) · Śloka ൨൨

ദര്ശനഞ്ച തൃണപലലകാഷ്ഠഭാരകര്പൂരകലോഷ്ഠാദീനാങ്കണ്ടകോര്ധ്വപാദയാനശയനാദിഭഗ്നോപസ്കരരിക്തകുമ്ഭകമദ്യ- വസാതൈലതിലഗര്ഭിണീശ്വപാകവ്യസനിമൃതാനാഞ്ച||൨൨||

Adhikarana വൈദ്യസ്യ ആതുരഗൃഹപ്രവേശസമയേ ചികിത്സാപ്രതിഷേധകാഃ (൨൩) · Śloka ൨൩

പ്രവേശേ ചാതുരഗൃഹാത്പൂര്വോക്തമാങ്ഗല്യനിര്ഗമഃ| പ്രവിഷ്ടസ്യ തു ഭിഷജോ ന സത്കാരോ ലാഭതുഷ്ടിസ്തുതയശ്ഛാശുഭാഃ||൨൩||

Adhikarana ആതുരസ്യ ചികിത്സാപ്രതിഷേധകാനി ഗ്രഹനക്ഷത്രാണി (൨൪) · Śloka ൨൪

ആതുരസ്യ വക്രാനുവക്രാ ഗ്രഹാഗര്ഹിതസ്ഥാനസ്ഥാഃ||൨൪||

Adhikarana കേത്വാദിഭിര്ജന്മര്ക്ഷാഭിഭവഃ (൨൫) · Śloka ൨൫

കേതുശനിരാഹുഭിര്ജന്മര്ക്ഷാऽऽഭിഭവഃ||൨൫||

Adhikarana ഗൃഹദാരാദിഷു ഗര്ഹിത ലക്ഷണപ്രാദുര്ഭാവഃ (൨൬) · Śloka ൨൬

ഗൃഹദാരശയനാസനവാഹനമണിരത്നോപകരണേഷു വാ ഗര്ഹിത- ലക്ഷണപ്രാദുര്ഭാവശ്ഛികിത്സാപ്രതിഷേധായ||൨൬||

Adhikarana സ്വപ്നപ്രകരണമ് (ശുഭാശുഭഹേതുഃ സപ്തവിധഃ സ്വപ്നഃ) (൨൭) · Śloka ൨൭

സ്വപ്നസ്തു സ്വയമന്യേന വാ ദൃഷ്ടഃ ശുഭാശുഭഹേതുഃ സപ്ത- വിധോ ദൃഷ്ടഃ ശ്രുതോऽനുഭൂതഃ പ്രാര്ഥിതഃ സങ്കല്പിതോ ഭാവികോ ദോഷജശ്ഛ||൨൭||

Adhikarana അഫലാഃ സഫലാ അല്പഫലാശ്ഛ സ്വപ്നാഃ (൨൮) · Śloka ൨൮

തത്രാദ്യഃ പഞ്ചവിധോऽഫലഃ| യഥാ യഥാസ്വപ്രകൃതിഃ വിസ്മൃതോ ദിവാऽതിഹ്രസ്വോऽതിദീര്ഘോ നാऽതിസുപ്തദൃഷ്ടശ്ഛ||൨൮||

Adhikarana രാത്രേഃ പൂര്വപരഭാഗവിശേഷേണ ഫലവിശേഷഃ (൨൯) · Śloka ൨൯

പൂര്വരാത്രേऽല്പം ചിരാച്ച ഫലം കരോതി| ഗോസര്ഗേ മഹത്സ- ദ്യശ്ഛ||൨൯||

Adhikarana മഹത്ഫലജനകസ്വപ്നോപായാഃ (൩൦) · Śloka ൩൦

നിദ്രയാ ച പുനരനുപഹതഃ പ്രതീപൈര്വാ വചോഭിര്ദാനയമനിയമാദിഭിര്വാ||൩൦||

Adhikarana തത്ര ജ്വരാദിസമ്ഭവേ മരണ സൂചകാഃ സ്വപ്നാഃ (൧) · Śloka ൧

തത്ര യഃ പ്രേതൈഃ സഹ മദ്യം പിബന് ശുനാऽऽകൃഷ്യതേ സ ഹന്യതേ ജ്വരേണ||൧||

Adhikarana രക്തപിത്തേ സ്വപ്നഃ (൨) · Śloka ൨

യോ ലാക്ഷാരക്താऽऽഭമമ്ബരം പശ്യതി| യോ വാ രക്ത- ദേഹമാല്യവസ്ത്രോ ഹസന്നാര്യ്യാ ഹ്നീയതേ, സ രക്തപിത്തേന||൨||

Adhikarana യക്ഷ്മണി സ്വപ്നഃ (൧) · Śloka ൧

യോ യാമ്യാം ദിശം ഖരോഷ്ട്രമഹിഷവരാഹാന്യതമേന സ യക്ഷ്മണാ|൧|

Adhikarana ഗുല്മേ സ്വപ്നഃ (൧) · Śloka ൧

യസ്യ കണ്ടകിനീ ലതാ വംശസ്താലോ വാ ഹൃദി ജായതേ സ ഗുല്മേന|൧|

Adhikarana ശിരച്ഛേദേ സ്വപ്നഃ (൧) · Śloka ൧

യസ്യ ശിരസി സ ശിരോരോഗേണ വാ ശിരച്ഛേദേന|൧|

Adhikarana കുഷ്ഠേ സ്വപ്നഃ (൧) · Śloka ൧

യസ്യ നഗ്നസ്യാജ്യാവസിക്തസ്യാഗ്നിമനര്ചിഷം ജുഹ്വതോ ജായന്തേ പദ്മാന്യുരസി സ കുഷ്ഠേന|൧|

Adhikarana പ്രമേഹേ സ്വപ്നഃ (൧) · Śloka ൧

യശ്ഛണ്ഡാലൈഃ സഹ സ്നേഹം പിബതി സ പ്രമേഹേണ|൧|

Adhikarana ഉന്മാദേ സ്വപ്നഃ (൧) · Śloka ൧

യോ രക്ഷോഭിഃ സഹ നൃത്യന്നപ്സു നിമിജ്ജതി സ ഉന്മാദേന|൧|

Adhikarana അപസ്മാരേ സ്വപ്നഃ (൧) · Śloka ൧

യോ മത്തഃ സോऽപസ്മാരേണ|൧|

Adhikarana നേത്രരോഗജനകഃ സ്വപ്നഃ (൧) · Śloka ൧

യശ്ഛന്ദ്രസൂര്യ്യയോരുപരാഗം പശ്യതി തസ്യ നേത്രരോഗ ഉപജായതേ||൧||

Adhikarana നേത്രവിനാശജനകഃ സ്വപ്നഃ (൩൧) · Śloka ൩൧

യസ്തയോഃ പതനം തസ്യ നേത്രവിനാശഃ||൩൧||

Adhikarana വ്യാധിതസ്യ മാരകാഃ സ്വസ്ഥസ്യ ജീവിതസന്ദേഹകരാഃ സ്വപ്നാഃ ഛര്ദിജനകശ്ഛ സ്വപ്നഃ (൩൨) · Śloka ൩൨

യഃ ശഷ്കുലീരപൂപാന്വാऽഭ്യവഹൃത്യ പ്രതിബുദ്ധശ്ഛര്ദയതി||൩൨||

Adhikarana സ്വസ്ഥാതുരയോരിഷ്ടഫലാഃ സ്വപ്നാഃ (൩൩) · Śloka ൩൩

യസ്യ ശിരസി ലതാദയോ ജായന്തേ| വയാംസി ച നിലീയന്തേ| മോഉഢ്യം വാ ഭവതി| യോ ഗൃധ്രോലൂകകാകാദ്യൈഃ പ്രേതപിശാചരക്ഷോദ്രവിഡാന്ധ്രസ്ത്രീചന്ഡാലാദ്യൈര്വാ പരിവാര്യ്യതേ| ദക്ഷിണാഭുമുഖം വാ സ്ത്രിയാ നൃത്യന്നാകൃഷ്യതേ| അന്താവസായിഭിര്വാ സ്വയം വാ ദിഗ്വാസാ യാതി ശൂന്യാടവീമ് വാ| കപിരഥേന പ്രേതൈഃ പ്രവ്രജിതൈര്വാ പരിഷ്വജ്യതേ| നഗ്നോ വാ രക്താം സ്രജം ധാരയതി| പങ്കദിഗ്ധോ ഹസതി നൃത്യതി വാ| വേത്രവംശകണ്ടകതൃണഗഹനേ സംസൃജ്യതേ പതതി വാ| പാംസൂപധാനായാം ഭുവി വല്മീകഭസ്മശ്മശാനശ്വഭ്രായതനേഷു| പങ്കകൂപകലുഷോദകേഷു വാ മജ്ജതി| സ്രോതസാ വാ ഹ്നിയതേ| രക്തകുസുമവനാം ഭൂമിം ഗുഹാമന്ധകാരാചിതാം പാപകര്മാലയം സമ്ബാധം ജനനീം വാ പ്രവിശതി| മത്സ്യേന വാ ഗ്രസ്യതേ| ശ്മശ്രുകര്മ ച യോ ഗാത്രവൃദ്ധിം വിവാഹം ചാനുഭവതി| ശൈലാസാദാഗ്രാത് പതത്യാऽऽരോഹതി വാ യൂപപുഷ്പാഢ്യശാല്മലീകോവിദാരകിംശുകപാരിഭദ്രകാന്| യോ വാ പരാജീയതേ ബധ്യതേ ഛര്ദയതി വിരിച്യതേ ഹൃഷ്യതി ലഭതേ വാ ഹിരണ്യലോഹലവണതൈലപിണ്യാകകാര്പാസാന്| അശ്നാതി പക്വാന്നമ്| പിബതി മദ്യമ്| സ്നേഹം വാऽഭ്യജ്യതി| നിര്ഭര്ത്സ്യതേ വാ കുപിതൈഃ പിതൃഭിഃ| ചന്ദ്രാऽര്കതാരാദീപദേവതാനേത്രദര്ശനാന്യനുപതതോ ന ശ്യതോ വാ പശ്യതി| വക്രം വാ ബാഹുമങ്ഗം വാ വിഭിദ്യമാനമ്| പുരുഷാണ് വാ നഗ്നാന് കഷായവാസസോऽസൌമ്യാന് ദണ്ഡപാശഹസ്താന് കൃഷ്ണാന്രക്താക്ഷാണ്| സ്ത്രിയം വാ കൃഷ്ണശുക്ലദര്ശനാം ദീര്ഘകേശസ്തനീം കാലരാത്രിരൂപാമ്| തേ വ്യാധിതാഃ പഞ്ചതാമാപ്നുവന്തി| സ്വസ്ഥാസ്തു ജീവിതസന്ദേഹമിതി||൩൩||

Adhikarana ദാരുണസ്വപ്നസമ്ഭവഹേതുഃ (൨) · Śloka ൨

ഭവന്തി ചാത്ര- മനോവഹാനാം പൂര്ണത്വാത് സ്രോതസാം പ്രബലൈര്മലൈഃ| ദൃശ്യന്തേ ദാരുണാഃ സ്വപ്നാ വിനാശാഭിമുഖാത്മഭിഃ|൨|

Adhikarana ശുഭഫലപ്രദഃ സ്വപ്നഃ (൨) · Śloka ൨

അകല്യാണമപി സ്വപ്നം ദൃഷ്ട്വാ തത്രൈവ യഃ പുനഃ| പശ്യേത്സൌമ്യം ശുഭം തസ്യ ശുഭമേവ ഫലം ഭവേത്||൨||

Adhikarana ആയുരാരോഗ്യാദിദായകാഃ പ്രശസ്താഃ സ്വപ്നാഃ (൩൪) · Śloka ൩൪

ദേവാന് ദ്വിജാന് ഗോവൃഷഭാന് ജീവതഃ സുഹൃദോ നൃപാന്| സാധൂന് യശസ്വിനോ വഹ്നിമിദ്ധംസ്വച്ഛാഞ്ജലാശയാന്| കന്യാഃ കുമാരകാന് ഗോഉരാന് ശുക്ലവസ്ത്രാന് സുതേജസഃ| നരാശനം ദീപ്തതനും സമന്താദ് രുധിരോക്ഷിതമ്| യഃ പശ്യേല്ലഭതേ യോ വാ ഛത്രാദര്ശവിഷാമിഷമ്| ശുക്ലാഃ സുമനസോ വസ്ത്രമമേധ്യാऽऽലേപനം ഫലമ്| ശൈലം പ്രാസാദാസഫലവൃക്ഷസിംഹനരദ്വിപാന്| ആരോഹേദ് ഗോऽശ്വയാനഞ്ച തരേന്നദഹ്രദോദധീന്| പൂര്വോത്തരേണ ഗമനമഗമ്യാഗമനം മൃതിഃ| സമ്ബാധാന്നിസ്സൃതിഃ സ്പര്ശാസ്താരകാऽऽചലഭാസ്വതാമ്| രോദനം പതിതോത്താനം ദ്വിഷതാം ചാവമര്ദനമ്| യസ്യ സ്യാദായുരാരോഗ്യം വിത്തം സ ബഹുശോऽശ്നുതേ||൩൪||

Adhikarana അശുഭഃ സ്വപ്നഃ (൨) · Śloka ൨

പിതൃദേവദ്വിജാതീനാം ക്രുദ്ധഭീതകൃശാത്മനാമ്| മലിനാമ്ബരപുഷ്പാണാം ദര്ശനം ന പ്രശസ്യതേ|൨|

Adhikarana ശുഭഃ സ്വപ്നഃ (൨) · Śloka ൨

തേഷാമേവ തു തുഷ്ടാനാം ശുദ്ധപുഷ്പാമ്ബരാത്മനാമ്| ദര്ശനം ശസ്യതേ സ്വപ്നേ തൈശ്ച സമ്ഭാഷണം ശുഭമ്||൨||

Adhikarana സ്വപ്നദര്ശനോത്തരമനുഷ്ഠാനമ് (൩൫) · Śloka ൩൫

ദൃഷ്ട്വാ സ്വപ്നാന് ദാരുണാന് ശോഭനാന് വാ| പ്രാതഃ സ്നാതഃ സര്ഷപാനഗ്നിവര്ണാന്| ഹൃത്വാ സാവിത്ര്യാ സര്പിഷാക്താംസ്തിലാന് വാ| പൂതഃ പാപൈര്മുച്യതേ വ്യാധിഭിശ്ച||൩൫||

Adhikarana ആതുരസ്യാരോഗ്യലക്ഷണമ് (൩൬) · Śloka ൩൬

മങ്ഗലാചാരസമ്പന്നഃ പരിവാരസ്തഥാऽऽതുരഃ| ശ്രദ്ധധാനോऽനുകൂലശ്ച പ്രഭൂതദ്രവ്യസംഗ്രഹഃ| സത്വലക്ഷണസംയോഗോ ഭക്തിര്വൈദ്യദ്വിജാതിഷു| ചികിത്സായാമനിര്വേദസ്തദാऽऽരോഗസ്യ ലക്ഷണമ്||൩൬||

Adhikarana ശാരീരസ്ഥാനനാമനിരൂപണമ് (൩൭-൩൮) · Śloka ൩൮

ഇത്യത്ര ജന്മമരണം യതഃ സമ്യഗുദാഹൃതമ്| ശരീരസ്യ തതഃ സ്ഥാനം ശാരീരമിദമുച്യതേ||൩൭|| ഇതി വൈദ്യപതിസിംഹഗുപ്തസ്യ സൂനോര്വാഗ്ഭടസ്യ കൃതൌ അഷ്ടാങ്ഗസംഗ്രഹസംഹിതായാം ശാരീരസ്ഥാനേ ദൂതാദിവിജ്ഞാനീയോ നാമ ദ്വാദശോऽധ്യായഃ||൩൮||