Adhikarana ಅಥ ದೂತಾದಿವಿಜ್ಞಾನೀಯೋ ನಾಮ ದ್ವಾದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ ಪ್ರತಿಜ್ಞಾ (೧) · Śloka ೧
ಅಥಾತೋ ದೂತಾದಿವಿಜ್ಞಾನೀಯಮಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ|
ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ|೧|
View original
अथातो दूतादिविज्ञानीयमध्यायं व्याख्यास्यामः|
इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः|१|
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ದೂತಾದಿವಿಜ್ಞಾನೀಯಮಪಿ ಆಯುಷ ಇದನ್ತಾಪರಿಜ್ಞಾನಾರ್ಥಮುಪಯುಜ್ಯತ ಇತಿ ತದರ್ಥಮಧ್ಯಾಯಾರಮ್ಭಃ| ಸುಬೋಧಮ್|| ೧||
Adhikarana ಅಥ ದೂತಾದಿವಿಜ್ಞಾನೀಯೋ ನಾಮ ದ್ವಾದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ ಪ್ರತಿಜ್ಞಾ (೧) · Śloka ೧
ಅಥಾತೋ ದೂತಾದಿವಿಜ್ಞಾನೀಯಮಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ|
ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ||೧||
View original
अथातो दूतादिविज्ञानीयमध्यायं व्याख्यास्यामः|
इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ದೂತಾದಿವಿಜ್ಞಾನೀಯಮಪಿ ಆಯುಷ ಇದನ್ತಾಪರಿಜ್ಞಾನಾರ್ಥಮುಪಯುಜ್ಯತ ಇತಿ ತದರ್ಥಮಧ್ಯಾಯಾರಮ್ಭಃ| ಸುಬೋಧಮ್|| ೧||
Adhikarana ಅಧ್ಯಾಯಪ್ರಯೋಜನಮ್ (೨) · Śloka ೨
ನಿರ್ದಿಷ್ಟಂ ರಿಷ್ಟಮಾತುರಾಶ್ರಯಮ್|
ದೂತಸ್ಯಾಪಿ ತು ಜಾತಿವೇಷಭಾಷಾಚೇಷ್ಟಿತದೇಶಕಾಲಾ ವೈದ್ಯಸ್ಯ ಚ ತಸ್ಸಙ್ಗಲ್ಪಪ್ರಸ್ಥಾನಪ್ರಯಾಣಪ್ರವೇಶಾ ಗ್ರಹಚಾರೋಽಪೂರ್ವಸಮ್ಭವಃ ಸ್ವಪ್ನದರ್ಶನಾನಿ ಚ ರೋಗಿಣಃ ಶುಭಾಶುಭಂ ಸೂಚಯನ್ತಿ||೨||
View original
निर्दिष्टं रिष्टमातुराश्रयम्|
दूतस्यापि तु जातिवेषभाषाचेष्टितदेशकाला वैद्यस्य च तस्सङ्गल्पप्रस्थानप्रयाणप्रवेशा ग्रहचारोऽपूर्वसम्भवः स्वप्नदर्शनानि च रोगिणः शुभाशुभं सूचयन्ति||२||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ನಿರ್ದಿಷ್ಟಮಿತ್ಯಾದಿನಾ ಶಾಸ್ತ್ರಕಾರಃ ಸ್ವಯಮಧ್ಯಾಯಪ್ರಯೋಜನಂ ಕಥಯತಿ| ದೂತಜಾತ್ಯಾದಯೋಽಪಿ ರೋಗಿಣಃ ಶುಭಾಶುಭಂ ಸೂಚಯನ್ತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ಜಾತಿಃ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾದಿಕಾ| ಭಾಷಾ ವಚನಮ್| ಚೇಷ್ಟಿತಂ ಕ್ರಿಯಾ| ದೇಶಃ ಉಷ್ಣಶೀತಾದಿಕೋ ವಿಕಾರಸಮಾನಾಸಮಾನಸ್ತದ್ವತ್ ಕಾಲೋಽಪಿ ಚ| ವೈದ್ಯಸ್ಯ ಚ ತತ್ಸಙ್ಗಮೇ ಯಃ ಸಙ್ಕಲ್ಪಸ್ತದಿತಿ ದೂತಸ್ಯ ವ್ಯಪದೇಶಃ| ಪ್ರಸ್ಥಾನಂ ಸ್ವವೇಶ್ಮನೋ ನಿರ್ಗಮನಮ್| ಪ್ರಯಾಣಂ ಪಥಿ| ಪ್ರವೇಶಃ ಆತುರವೇಶ್ಮನಿ| ಗ್ರಹಾಣಾಂ ಚಾರೋ ರಾಶಿಗಮನಮ್| ಅಪೂರ್ವಸಮ್ಭವೋ ವೈದ್ಯಾತುರಸಙ್ಗಮೇ ಪ್ರಥಮಮಯತ್ನೇನೋತ್ಪತ್ತಿರಭೂತಪೂರ್ವಸ್ಯ ಶುಭಾಶುಭಸೂಚಕಸ್ಯ|| ೨||
Adhikarana ಅಶುಭದೂತದರ್ಶನಮ್ (೧) · Śloka ೧
ತತ್ರಾಽಽತುರಾದ್ವರ್ಣೋತ್ತಮೋಽನ್ಯಾಶ್ರಮಃ ಪಾಷಣ್ಡಃ ಷಣ್ಡೋ ಮುಣ್ಡೀ ಜಟಿಲಃ ಸ್ತ್ರೀ ವ್ಯಾಧಿತೋಽನೇಕಃ|೧|
View original
तत्राऽऽतुराद्वर्णोत्तमोऽन्याश्रमः पाषण्डः षण्डो मुण्डी जटिलः स्त्री व्याधितोऽनेकः|१|
Adhikarana ಅಶುಭ ದೂತಾಃ (೧) · Śloka ೧
ಜೀರ್ಣವಿವರ್ಣಮಲಿನಚ್ಛಿನ್ನಾರ್ದ್ರೈಕವಸನಃ ಪಙ್ಕತೈಲದಿಗ್ಧೋ ರಕ್ತ- ಮಾಲ್ಯಾನುಲೇಪನೋ ವಿಕೃತಾಙ್ಗರೂಪಕರ್ಮಾ ಖರೋಷ್ಟ್ರಮಹಿಷವಾಹನೋ ವಿಕ್ಲವಃ ಶ್ವಸನ್ ರುದನ್|೧|
View original
जीर्णविवर्णमलिनच्छिन्नार्द्रैकवसनः पङ्कतैलदिग्धो रक्त- माल्यानुलेपनो विकृताङ्गरूपकर्मा खरोष्ट्रमहिषवाहनो विक्लवः श्वसन् रुदन्|१|
Adhikarana ಅಶುಭದೂತಸ್ಯ ಭಾಷಾದಿ (೧) · Śloka ೧
ನಿಷ್ಠುರಾಮಙ್ಗಲಾಭಿಧಾಯೀ ದೂರಾದಾಹ್ವಯಮಾನಃ||೧||
View original
निष्ठुरामङ्गलाभिधायी दूरादाह्वयमानः||१||
Adhikarana ಅಶುಭದೂತಸ್ಯ ಚೇಷ್ಟಿತಮ್ (೪) · Śloka ೪
ತೃಣಲೋಷ್ಠತುಷಾಙ್ಗಾರಭಸ್ಮತುಷಸೀಸಾಸ್ಥಿಕೇಶಶಿರೋಲಲಾಟನಾಸಿಕಾಸ್ಯದನ್ತಜಿಹ್ವಾಗ್ರೀವಾನಖಾನಾಮಿಕಾಙ್ಗುಲಿಸ್ತನಜಠರ- ನಾಭಿಪೃಷ್ಠಕಟೀಮೇಹನಜಙ್ಘಾಕಪಾಲಪಲಲೋಪಲಮುಸಲಶುರ್ಪೋಪಾನನ್ಮಾರ್ಜನೀಶಸ್ತ್ರವಸ್ತ್ರಾನ್ತದಶಾಕಾರ್ಪಾಸಭಗ್ನಚ್ಯುತ ಸ್ಪೃಕ್ಕಾಷ್ಠಯಷ್ಟೀತುಲಾರಜ್ಜುಪಾಶಚರ್ಮವೇಣುರಿಕ್ತಭಾಜನಸ್ನೇಹಭಾಜನಧರಃ|
ಪಾದಾಭ್ಯಾಂ ಭುವಂ ಮುಞ್ಚನ್ ವಿಲಿಖನ್|
ಗೃಹೀತ್ವಾ ಪಕ್ವಂ ಫಲಮಸಾರಂ ವಾ|
ತದ್ವಿಧಮನ್ಯದ್ವಾ||೪||
View original
तृणलोष्ठतुषाङ्गारभस्मतुषसीसास्थिकेशशिरोललाटनासिकास्यदन्तजिह्वाग्रीवानखानामिकाङ्गुलिस्तनजठर- नाभिपृष्ठकटीमेहनजङ्घाकपालपललोपलमुसलशुर्पोपानन्मार्जनीशस्त्रवस्त्रान्तदशाकार्पासभग्नच्युत स्पृक्काष्ठयष्टीतुलारज्जुपाशचर्मवेणुरिक्तभाजनस्नेहभाजनधरः|
पादाभ्यां भुवं मुञ्चन् विलिखन्|
गृहीत्वा पक्वं फलमसारं वा|
तद्विधमन्यद्वा||४||
Adhikarana ದೂತಾಗಮನಸ್ಯಾಪ್ರಶಸ್ತೋಉ ದೇಶಕಾಲೋಉ (೩) · Śloka ೩
ವಿಕಾರತುಲ್ಯಗುಣೇ ಚ ದೇಶೇ ಕಾಲೇ ವಾ ದೂತೋ ವೈದ್ಯಮುಪಸರ್ಪನ್ ಅಶುಭಃ||೩||
View original
विकारतुल्यगुणे च देशे काले वा दूतो वैद्यमुपसर्पन् अशुभः||३||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಆತುರಾದಿತ್ಯಾದೇರ್ದೂತೋ ವೈದ್ಯಮುಪಸರ್ಪನ್ನ ಶುಭ ಇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ ಆತುರವರ್ಣಾದುತ್ತಮೋ ವರ್ಣೋಉ ಯಸ್ಯ ದೂತಸ್ಯ| ಯಥಾ ಶೂದ್ರಸ್ಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾದೀನಾಂ ತ್ರಯಾಣಾಮನ್ಯತಮೋ ದೂತಃ| ವೈಶ್ಯಸ್ಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕ್ಷತ್ರಿಯಾಭ್ಯಾಮನ್ಯತರಸ್ತಥಾ ಕ್ಷತ್ರಿಯಸ್ಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಇತಿ| ಅನ್ಯಾಶ್ರಮೋ ಭಿನ್ನಾಶ್ರಮಃ| ಚತ್ವಾರ ಆಶ್ರಮಾಃ| ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಗೃಹಸ್ಥೋ ಯತಿರ್ವಾನಪ್ರಸ್ಥಃ ಇತಿ| ಪಾಷಣ್ಡಾ ಲಿಙ್ಗಿನಃ ಷಣ್ಡಃ ಕ್ಲೀಬಃ| ಸ್ತ್ರೀದೂತಃ| ಅನೇಕೋ ಯುಗಪದ್ ಬಹವೋ ದೂತಾಃ ಜೀರ್ಣಾದಿವಸನಃ| ವಿವರ್ಣೋ ವಿಶಿಷ್ಟವರ್ಣಃ ವಿಕ್ಲವೋ ಭೀರುಃ| ನಿಷ್ಠುರೋ ರೂಕ್ಷಃ| ಅಮಙ್ಗಲಾದ್ಯಭಿಧಾಯೀ| ದೂರಾದಾಹ್ವಯಮಾನೋ ವೈದ್ಯಮ್| ತೃಣಾದಿ ಸ್ಪೃಕ್| ಅನಾಮಿಕಾಙ್ಗುಲಿಃ ಕನಿಷ್ಠಾಯಾಃ ಪೂರ್ವಾ| ಮಾರ್ಜನೀ ಶೋಧನೀ| ಭಗ್ನಚ್ಯುತೋಉ ತಥಾವಿಧೋಉ ಭಾಣ್ಡೋಉ| ತಥಾ ಕಾಷ್ಠಾದಿಧರಃ| ಪಾದಾಭ್ಯಂ ಭುವನತಲ್ಪಾದೀನಿ ಮುಞ್ಚನ್| ಅಥವಾ ಪಕ್ವಂ ಫಲಾನಿ ಗೃಹೀತ್ವಾ ದೂತೋ ವೈದ್ಯಮುಪಸರ್ಪನ್ನಶುಭಃ| ತದ್ವಿಧಮನ್ಯತ್ ಕ್ಲಿನ್ನದುರ್ಗನ್ಧಾದಿ|| ೩||
Adhikarana ವಿಕಾಸತುಲ್ಯಗುಣೋಉ ದೇಶಕಾಲೌ (೪) · Śloka ೪
ತದ್ಯಥಾ-ಘೃತೋದಕಾದಿದ್ರವಸಮೀಪಸ್ಥಮತಿಶೀತಸ್ತಬ್ಧಾಃ ಪ್ರತ್ಯು- ಷಸಿ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾಮಯೇಽಶುಭಃ|
ಪಿತ್ತಾಮಯೇ ತು ಶುಭಃ|
ತಥಾ ಸೇತು- ಭಙ್ಗೇ ಛರ್ದಿಮೇಹಾತಿಸಾರಾದಿಷ್ವಶುಭಃ|
ಸೇತುಬನ್ಧೇ ತು ಶುಭಃ||೪||
View original
तद्यथा-घृतोदकादिद्रवसमीपस्थमतिशीतस्तब्धाः प्रत्यु- षसि श्लेष्मामयेऽशुभः|
पित्तामये तु शुभः|
तथा सेतु- भङ्गे छर्दिमेहातिसारादिष्वशुभः|
सेतुबन्धे तु शुभः||४||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ವಿಕಾರಾತುಲ್ಯಗುಣೋಉ ದೇಶಕಾಲೋಉ ತದ್ಯಥೇತ್ಯಾದಿನಾ ದರ್ಶಯತಿ| ಶ್ಲೇಷ್ಮಾಮಯೇಷು ಘೃತೋದಕಾದಿ ಸಮೀಪಸ್ಥಂ ವೈದ್ಯಂ ದೂತ ಉಪಸರ್ಪನ್ನಶುಭಃ| ಪಿತ್ತಾಮಯೇಷು ಶುಭಃ| ಛರ್ದ್ಯಾದಿಷು ಸೇತುಭಙ್ಗೇ ಅಶುಭಃ| ಸೇತುಬನ್ಧೇ ಶುಭಃ| ದೇಶಾ ಉಕ್ತಾಃ|
Adhikarana ದೂತಾಗಮನೇಽಶುಭಾ ವೇಲಾ (೫) · Śloka ೫
ತಥಾ ಮಧ್ಯಾಹ್ನೋಭಯಸನ್ಧ್ಯಾರ್ಧರಾತ್ರಿಚತುರ್ಥೀಷಷ್ಠೀನವಮೀಪರ್ವದಿನೇಷು ಗ್ರಹೋಪರಾಗೋತ್ಪಾತದರ್ಶನಭರಣೀಕೃತ್ತಿಕಾರ್ದ್ರಾಽಽಶ್ಲೇಷಾಮಘಾಮೂಲ- ಪೂರ್ವಾಸುಚಾಶುಭಃ||೫||
View original
तथा मध्याह्नोभयसन्ध्यार्धरात्रिचतुर्थीषष्ठीनवमीपर्वदिनेषु ग्रहोपरागोत्पातदर्शनभरणीकृत्तिकार्द्राऽऽश्लेषामघामूल- पूर्वासुचाशुभः||५||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತಥೇತ್ಯಾದಿನಾ ಕಾಲ ಉಚ್ಯತೇ| ಉಭಯಸನ್ಧ್ಯಾ ಪೂರ್ವಾ ಚಾಪರಾ ಚ| ನಕ್ಷತ್ರಂ ಮಹಾರೋಗದೇಶಾನ್ತರವಿವಕ್ಷಯಾ|| ೫||
Adhikarana ದೂತಾಗಮನೇ ಅಶುಭಂ ವೈದ್ಯಚೇಷ್ಟಿತಮ್ (೬) · Śloka ೬
ಯಶ್ಛ ವೈದ್ಯಂ ಸುಪ್ತಂ ನಗ್ನಞ್ಚ ಭೂಮೋಉ ಶಯಾನಮಭ್ಯಕ್ತಂ ಮುಕ್ತಕೇಶಂ ದಕ್ಷಿಣಾಭಿಮುಖಂ ವಿಕ್ಲವಂ ಛಿನ್ದನ್ತಂ ಭಿನ್ದನ್ತಮಗ್ನಿಪಿತೃ- ಕಾರ್ಯ್ಯಪ್ರವಣಮಶಸ್ತಂ ಚಿನ್ತಯನ್ತಂ ಕಥಯನ್ತಂ ವೋಪತಿಷ್ಠತಿ||೬||
View original
यश्छ वैद्यं सुप्तं नग्नञ्च भूमोउ शयानमभ्यक्तं मुक्तकेशं दक्षिणाभिमुखं विक्लवं छिन्दन्तं भिन्दन्तमग्निपितृ- कार्य्यप्रवणमशस्तं चिन्तयन्तं कथयन्तं वोपतिष्ठति||६||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಯಶ್ಛ ದೂತಃ ಸುಪ್ತಾದಿಕಂ ವೈದ್ಯಮುಪತಿಷ್ಠತಿ ತಂ ದೂತಂ ವೈದ್ಯೋ ನಾನುಯಾಯಾತ್|
Adhikarana ವೈದ್ಯಸ್ಯಾಪರಂ ಚೇಷ್ಟಿತಮ್ (೭) · Śloka ೭
ಯೋ ವಾ ದಿಶಂ ಯಾಮ್ಯಾಂ ಪ್ರತಿಕೃತಾಞ್ಜಲಿರ್ವಿಷಮೈಕಪಾದಸ್ಥಃ||೭||
View original
यो वा दिशं याम्यां प्रतिकृताञ्जलिर्विषमैकपादस्थः||७||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಯೋ ವಾ ಇತ್ಯಾದಿ ಭಿಷಗ್ವಿಶೇಷಣಮ್| ವಿಷಯೋ ಭೂಮಾವಸಮ್ಯಕ್ ಸ್ಥಿತ ಏಕಪಾದಸ್ತೇನ ತಿಷ್ಠತಿ ಯಃ|| ೭||
Adhikarana ಅಶುಭಮಾತುರಸಂಶ್ರಯಂ ದೂತವಾಕ್ಯಮ್ (೮) · Śloka ೮
ಯಸ್ಮಿನ್ ವ್ಯಾಧಿತಾಶ್ರಯಂ ಕಥಯತಿ ದೂತೇ ಭಿಷಗಶುಭಮಿನ್ದ್ರಿ- ಯಾರ್ಥಮುಪಲಕ್ಷಯೇತ್ ಸಙ್ಕಲ್ಪಯೇದ್ವಾ ತಂ ಚ ನಾನುಯಾಯಾತ್||೮||
View original
यस्मिन् व्याधिताश्रयं कथयति दूते भिषगशुभमिन्द्रि- यार्थमुपलक्षयेत् सङ्कल्पयेद्वा तं च नानुयायात्||८||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಯಸ್ಮಿನ್ ವ್ಯಾಧಿತಾಶ್ರಯಮಾತುರಮುದ್ದಿಶ್ಯ ದೂತೇ ಕಥಯತ್ಯಶುಭಮಿನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥಂ ಶಬ್ದಸ್ಪರ್ಶಾದಿಕಂ ಭಿಷಗನುಭವತಿ ವಾ ಸಙ್ಕಲ್ಪಯತಿ ವಾ| ತಂ ದೂತಂ ನಾಯುಯಾಯಾತ್|| ೮||
Adhikarana ವೈದ್ಯಸ್ಯ ಪ್ರಸ್ಥಾನಮ್ (೯) · Śloka ೯
ಅತೋಽನ್ಯಥಾ ಪುನಃ ಕರುಣಾಪೇಶಲೇನ ಮನಸಾ ಸೌಮನಸ್ಯವತಾ ಮಾತಾಪಿತೃಸಮೇನಾತುರಸ್ಯಾತ್ಯನ್ತಮಾರೋಗ್ಯಮಾಶಂಸಮಾನೇನ ಪ್ರಯಾತವ್ಯಮ್||೯||
View original
अतोऽन्यथा पुनः करुणापेशलेन मनसा सौमनस्यवता मातापितृसमेनातुरस्यात्यन्तमारोग्यमाशंसमानेन प्रयातव्यम्||९||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅತೋ ಯಥೋಕ್ತಾದಾತುರಾದ್ವರ್ಣೋತ್ತಮ ಇತ್ಯಾದಿ ದರ್ಶಿತಾದ್ವೈಪರೀತ್ಯೇ ಕರುಣಾಪೇಶಲತ್ವಾದಿಯುಕ್ತೇನ ಭಿಷಜಾ ಆತುರಂ ದ್ರಷ್ಟುಂ ಪ್ರಯಾತವ್ಯಮ್|| ೯||
Adhikarana ವೈದ್ಯೇನ ಪ್ರಸ್ಥಾನಾದಿಷು ದರ್ಶನಾದಿಯೋಗ್ಯಾನಿ ಅಷ್ಟೋತ್ತರಶತಂ ಮಙ್ಗಲಾನಿ (೧೦) · Śloka ೧೦
ಪ್ರಸ್ಥಾನಗಮನಪ್ರವೇಶೇಷು ದಧಿಮಧುಘೃತಲಾಜಪುಷ್ಪಾಕ್ಷತೋದುಮ್ಬರಾಶ್ವತ್ಥಮುಕ್ತಾಮಣಿಚ್ಛತ್ರದುರ್ವಾಙ್ಕುರಾದರ್ಶಕನ್ಯಾಧ್ವಜಸ್ಯನ್ದನಾಷ್ಟಾಪದಾ- ಕ್ಷಾನೃಪಶ್ರೀತರುರ್ಭದ್ರಪೀಠಾನಿ ಸಸ್ಯಾನಿ ಮತ್ಸ್ಯಾ ಹಯಾ ಹಂಸಚಾಷೌ ವೃಷಃ ಕೇಸರೀ ದಕ್ಷಿಣಾವರ್ತ್ತಶಙ್ಖಾಬ್ಜಸಿದ್ಧಾರ್ಥಕಾರೋಚನಾಃ ಸ್ವಸ್ತಿಕಸ್ತೋರಣಂ ಕೀಚಕಾ ವೇಣವೋ ವರವಧೂರ್ಮದಸಿಕ್ತಗಣ್ಡೋ ಗಜಸ್ತೋಯಲಮ್ಬೋಽಮ್ಬುದಃ ಪೂರ್ಣಕುಮ್ಭೋ ಹರಿದ್ರಾಽತ್ರಿರಿನ್ದ್ರಃ ಫಲಾನ್ಯಾರ್ದ್ರಮಾಂಸಂ ಸಿತಂ ಚಾಮರಙ್ಗೋಉಃ ಸವತ್ಸಾಙ್ಗನಾ ಪುತ್ರಿಣೀ ಮಾನುಷಂ ವರ್ಧಮಾನಂ ಸಹಸ್ರಂ ನರಾಣಾಂ ಪ್ರಯುಕ್ತಾನಿ ಯಾನಾನಿ ಧನ್ವನ್ತರಿರ್ವಾಮನೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಭೂಮಿರಭ್ಯುದ್ಧೃತಾ ಸಿದ್ಧಮನ್ನಂ ವರಾಹಶ್ಛ ತೋಯೋತ್ಥಿತಸ್ತ್ರಿಣಯನಮಧುಸೂದನಸ್ಕನ್ದಪದ್ಮಾಸನಾಃ ಲೋಕಪಾಲಾಃ ಸುರಾಃ ಖಂ ದಿಶೋಽಗ್ನಿಃ ಸರಾಂಸಿ ಸ್ರವನ್ತ್ಯಃ ಸಮುದ್ರಾ ಮಖಾ ಮಾರುತಾ ಜ್ಯೋತಿಷಂ ಧರ್ಮ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಾಣಿ ತೀರ್ಥಾನಿ ಕಾವ್ಯಂ ಧರ್ಮಾರ್ಥ- ಕಾಮಾಮೃತಂ ವಾಲಖಿಲ್ಯಾದಯೋ ವೇದವಾಕ್ಯಂ ನಿಧಿಃ ಕೋಉಸ್ತುಭಃ ಕಞ್ಚನಂ ಮಾಣಿಭದ್ರಃ ಸುಮೇರುಃ ಪ್ರಿಯಙ್ಗುಃ ಪ್ರದೀಪೋ ವಚಾಮೋದಕೌ ದಿತಿರದಿತಿರರುನ್ಧತೀ ಋದ್ಧಿಃ ಸಾವಿತ್ರ್ಯುಮಾಕಾಶಗಙ್ಗಾ ಶಚೀ ದೇವಸೇನಾ ಸ್ವಧಾ ಶಾನ್ತಿರ್ಲಕ್ಷ್ಮೀಃ ಸರಸ್ವತ್ಯಪತ್ಯಂ ಕ್ಷಮಾ ಸ್ವಸ್ತಿಶಬ್ದೋ ವಷಟ್ಕಾರಾಉಮ್ಕಾರಪುಣ್ಯಾಹಧರ್ಮಕ್ರಿಯಾಶ್ಛೈತದಷ್ಟೋತ್ತರಂ ಮಙ್ಗಲಾನಾಂ ಶತಂ ದರ್ಶನಾತ್ ಸ್ಪರ್ಶನಾತ್ ಕೀರ್ತ್ತನಾಚ್ಚಾಶುಭಾನಿ ವ್ಯಪೋಹ್ಯಾರ್ಥಸಿದ್ಧಿಂ ದಿಶನ್ತ್ಯುತ್ತಮಾಮ್||೧೦||
View original
प्रस्थानगमनप्रवेशेषु दधिमधुघृतलाजपुष्पाक्षतोदुम्बराश्वत्थमुक्तामणिच्छत्रदुर्वाङ्कुरादर्शकन्याध्वजस्यन्दनाष्टापदा- क्षानृपश्रीतरुर्भद्रपीठानि सस्यानि मत्स्या हया हंसचाषौ वृषः केसरी दक्षिणावर्त्तशङ्खाब्जसिद्धार्थकारोचनाः स्वस्तिकस्तोरणं कीचका वेणवो वरवधूर्मदसिक्तगण्डो गजस्तोयलम्बोऽम्बुदः पूर्णकुम्भो हरिद्राऽत्रिरिन्द्रः फलान्यार्द्रमांसं सितं चामरङ्गोउः सवत्साङ्गना पुत्रिणी मानुषं वर्धमानं सहस्रं नराणां प्रयुक्तानि यानानि धन्वन्तरिर्वामनो ब्राह्मणो भूमिरभ्युद्धृता सिद्धमन्नं वराहश्छ तोयोत्थितस्त्रिणयनमधुसूदनस्कन्दपद्मासनाः लोकपालाः सुराः खं दिशोऽग्निः सरांसि स्रवन्त्यः समुद्रा मखा मारुता ज्योतिषं धर्म्मशास्त्राणि तीर्थानि काव्यं धर्मार्थ- कामामृतं वालखिल्यादयो वेदवाक्यं निधिः कोउस्तुभः कञ्चनं माणिभद्रः सुमेरुः प्रियङ्गुः प्रदीपो वचामोदकौ दितिरदितिररुन्धती ऋद्धिः सावित्र्युमाकाशगङ्गा शची देवसेना स्वधा शान्तिर्लक्ष्मीः सरस्वत्यपत्यं क्षमा स्वस्तिशब्दो वषट्काराउम्कारपुण्याहधर्मक्रियाश्छैतदष्टोत्तरं मङ्गलानां शतं दर्शनात् स्पर्शनात् कीर्त्तनाच्चाशुभानि व्यपोह्यार्थसिद्धिं दिशन्त्युत्तमाम्||१०||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ವೈದ್ಯಸ್ಯಾನ್ಯಸ್ಯ ಚ ದಧ್ಯಾದಿಕಂ ಮಙ್ಗಲಾನಾಮಷ್ಟೋತ್ತರಶತಂ ದರ್ಶನಾದಿಭ್ಯೋಽಶುಭಾನಿ ವ್ಯಪೋಹ್ಯ ಉತ್ತಮಾರ್ಥಸಿದ್ಧಿಂ ದಿಶತಿ| ಅಕ್ಷತಾ ಯವಾಃ| ಸ್ಯನ್ದನಂ ರಥಾದಿ| ಅಷ್ಟಾಪದಂ ಚತುರಙ್ಗಫಲಕಮ್| ಅಕ್ಷಾಃ ಪಾಶಾಃ| ಶ್ರೀತರುಃ ಬಿಲ್ವವೃಕ್ಷಃ| ಭದ್ರಪೀಠಂ ದೇವಾಸನಂ ಚತುಷ್ಕೋಣಮ್| ಸ್ವಸ್ತಿಕಾ ಆಕಾರವಿಶೇಷಾಃ| ಕೀಚಕಾ ವೇಣವೋ, ಯೇ ವೇಣವೋ ವಾಯುನಾ ಶಬ್ದಾಯನ್ತೇ| ವರವಧೂರುತ್ತಮಾ ಸ್ತ್ರೀ| ವರ್ಧಮಾನಮಲಙ್ಕಾರವಿಶೇಷಃ| ಯಾನಾನ್ಯಶ್ವಾದೀನಿ ಪ್ರಯುಕ್ತಾನಿ| ಬೋಧಕರಣೇನ ಧನ್ವನ್ತರಿಶ್ಛಿತ್ರಾದಿಕೃತಃ| ವಾಮನೋ ಯಃ ಕಶ್ಛಿತ್| ತಥಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಃ| ವರಾಹಃ ಸೂಕರಃ ತೋಯಮಧ್ಯಾದುತ್ಥಿತಃ ಸನ್| ಅಮೃತಂ ಶಬ್ದ ಏವ| ಮಾಣಿಭದ್ರೋ ಯಕ್ಷವಿಶೇಷಃ| ದಿತಿರಸುರಮಾತಾ| ಅದಿತಿಃ ಸೂರ್ಯಮಾತಾ| ದೇವಸೇನಾ ತತ್ಸಂಜ್ಞಾ| ಸ್ವಧಾ ಪಿತೃಣಾಮ್| ಶಾನ್ತಿರ್ಧರ್ಮಸ್ಯ| ಅಪತ್ಯಂ ಸ್ವಸ್ಯ| ಕ್ಷಮಾ ಧರ್ಮಸ್ಯ| ಸ್ವಸ್ತೀತ್ಯಯಂ ಶಬ್ದಃ|| ೧೦||
Adhikarana ವೈದ್ಯಸ್ಯ ಪ್ರಸ್ಥಾನಾದಿಷು ಪಕ್ಷ್ಯಾದಿಭಿಃ ಶುಭಾಶುಭಸೂಚನಾಃ (೧೧) · Śloka ೧೧
ಅಪಿ ಚ-ಪುನ್ನಾಮಾನಃ ಪಕ್ಷಿಣೋ ವಾಮಾಃ ಶಿವಾಃ||೧೧||
View original
अपि च-पुन्नामानः पक्षिणो वामाः शिवाः||११||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅಪಿ ಚೇತಿ ಸಮುಚ್ಚಯೇ| ಪುನ್ನಾಮಾನೋ ಯೇ ಸ್ತ್ರೀವ್ಯಞ್ಜನಾ ಅಪಿ ಪುರುಷಾಭಿಧಾನಾಃ ಶುಕ್ರಚಾಷಾದಯಸ್ತೇ ವಾಮಾಃ ಶಿವಾಃ ಶುಭಾಃ ಪ್ರಸ್ಥಾನಾದಿಷು|
Adhikarana ಶುಭಸೂಚಕಾಃ ದಕ್ಷಿಣಾಃ ಪ್ರಾಣಿನಃ (೧೨) · Śloka ೧೨
ಶಿವಾ ಶ್ಯಾಮಾ ಪಿಙ್ಗಲಾ ಕೋಕಿಲಾಽರಲಾ ಚುಚ್ಛುನ್ದರೀ ಸೂಕರೀ ಗೃಹಗೋಧಿಕೈಕಶಫಾಶ್ಛ ಸ್ತ್ರೀನಾಮಾನೋ ದಕ್ಷಿಣಾಃ|
ಶಿಖೀ ಚಷಕಶ್ಯೇನಗಜಾಜಕಪಯಶ್ಛ||೧೨||
View original
शिवा श्यामा पिङ्गला कोकिलाऽरला चुच्छुन्दरी सूकरी गृहगोधिकैकशफाश्छ स्त्रीनामानो दक्षिणाः|
शिखी चषकश्येनगजाजकपयश्छ||१२||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಶಿವಾದಯೋ ದಕ್ಷಿಣಾಃ ಶಿವಾ ಇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ಶಿವಾ ಪ್ರಸಿದ್ಧಾ| ಶ್ಯಾಮಾ ಪಿಙ್ಗಲಾ| ಅರಲಾ ಚೇತಿ ಪಕ್ಷಿವಿಶೇಷಾಃ| ಚುಚ್ಛುನ್ದರೀ ಗನ್ಧಮೂಷಿಕಾ| ಗೃಹಗೋಧಿಕಾ ಮುಸಲೀ| ಏಕಶಫಾ ವಡವಾದಿಃ| ಸ್ತ್ರೀನಾಮಾನಃ ಶಿಖ್ಯಾದಯಶ್ಛ ದಕ್ಷಿಣಾಃ ಶಿವಾಃ| ಶಿಖೀ ಮಯೂರಃ| ಚಷಕಃ ಪ್ರಾಣಿವಿಶೇಷಸ್ತತ್ಸಂಜ್ಞಕಃ|| ೧೨||
Adhikarana ಪ್ರವೇಶೇ ಪಶುಪಕ್ಷಿಣಾಮವಸ್ಥಾನಮ್ (೧೩) · Śloka ೧೩
ಪ್ರವೇಶೇ ತು ವಿಪರೀತಾಃ||೧೩||
View original
प्रवेशे तु विपरीताः||१३||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಯೇ ವಾಮಾ ಉಕ್ತಾಸ್ತೇ ಪ್ರವೇಶೇ ದಕ್ಷಿಣಾಃ ಶುಭಾಃ| ಯೇ ಚ ದಕ್ಷಿಣಾ ಉಕ್ತಾಸ್ತೇ ಪ್ರವೇಶೇ ವಾಮಾಃ|| ೧೩||
Adhikarana ಶ್ವಶೃಗಾಲಯೋಸ್ವಸ್ಥಾನಮ್ (೧) · Śloka ೧
ಸರ್ವತ್ರ ಚ ದಕ್ಷಿಣಾದ್ವಾಮಗಮನಮಿಷ್ಟಂ ಶ್ವಶೃಗಾಲಯೋಃ||೧||
View original
सर्वत्र च दक्षिणाद्वामगमनमिष्टं श्वशृगालयोः||१||
Adhikarana ಮೃಗವಿಹಙ್ಗಯೋರವಸ್ಥಾನಮ್ (೧೪) · Śloka ೧೪
ವಿಪರೀತಂ ಮೃಗವಿಹಙ್ಗಯೋಃ||೧೪||
View original
विपरीतं मृगविहङ्गयोः||१४||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಮೃಗವಿಹಙ್ಗಯೋರ್ವಿಪರೀತಂ ವಾಮಾದ್ದಕ್ಷಿಣಗಮನಮ್| ಸರ್ವತ್ರ ಪ್ರಸ್ಥಾನಾದಿಷು|
Adhikarana ಸರ್ವಥಾ ದರ್ಶನೀಯಾಃ ಪ್ರಾಣಿನಃ (೧೫) · Śloka ೧೫
ಸರ್ವಥಾಪಿ ದರ್ಶನಂ ಭರದ್ವಾಜಚಾಷಭಾಸನಕುಲಾನಾಮ್||೧೫||
View original
सर्वथापि दर्शनं भरद्वाजचाषभासनकुलानाम्||१५||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸರ್ವಥಾ ಸರ್ವಪ್ರಕಾರಾಂ ಪುರಃ ಪಶ್ಛಾತ್ ಪ್ರವೇಶೇ ಪ್ರಸ್ಥಾನೇ ಚೇತ್ಯೇವಮಾದಿ ಭರದ್ವಾಜಾದೀನಾಂ ದರ್ಶನಮ್|| ೧೫||
Adhikarana ಕೀರ್ತ್ತನೀಯಾಃ ಪ್ರಾಣಿನಃ (೧೬) · Śloka ೧೬
ಶಶಸರ್ಪಾಜಾಽವಿಗೋಧಾಜಾವಿಕಸೂಕರಾಣಾನ್ತು ಕೀರ್ತನಮಿಷ್ಟಮ್|
ನ ದರ್ಶನಂ ವಿರುತಂ ವಾ||೧೬||
View original
शशसर्पाजाऽविगोधाजाविकसूकराणान्तु कीर्तनमिष्टम्|
न दर्शनं विरुतं वा||१६||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಶಶಾದೀನಾಂ ಕೀರ್ತ್ತನಂ ಪರ್ಯ್ಯಾಯೇಣಾಪಿ ಕೀರ್ತ್ತನಮೇವೈಷಾಂ ಶಸ್ತಂ ನ ದರ್ಶನಮ್| ದರ್ಶನಂ ವಿರುತಂ ಚೈವ ನೋ ಕೀರ್ತ್ತನಮಿತಿ ವಿಪರೀತಾರ್ಥಃ|| ೧೬||
Adhikarana ಋಕ್ಷವಾನರಯೋಃ ಕೀರ್ತ್ತನಮಿಷ್ಟಮ್ (೧) · Śloka ೧
ವಿಪರೀತಮೃಕ್ಷವಾನರಯೋಃ||೧||
View original
विपरीतमृक्षवानरयोः||१||
Adhikarana ಸರ್ವಥಾ ಅಶಿವಾಃ ಪ್ರಾಣಿನಃ (೧೭) · Śloka ೧೭
ಸರ್ವಮಪಿ ತ್ವನಿಷ್ಟಂ ಸರಟಕುಕ್ಕುಟವಿಡಾಲೋಲೂಕಾನಾಮ್||೧೭||
View original
सर्वमपि त्वनिष्टं सरटकुक्कुटविडालोलूकानाम्||१७||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸರಟಾದೇಏನಾಂ ಸಮ್ಬನ್ಧಿ ಸರ್ವಮನಿಷ್ಟದರ್ಶನಂ ವಿರುತಂ ಕೇಏರ್ತನಂ ಚ || ೧೭||
Adhikarana ವ್ಯಾಧಿವಿಶೇಷೇ ಛೇದಭೇದರುದ್ಧಪ್ರವತ್ತನಾದಿ ಶಬ್ದಾಃ ದೂತಸ್ಯ ಶುಭಾವಹಾಃ (೧೮) · Śloka ೧೮
ತಥಾ ಗ್ರನ್ಥ್ಯರ್ಬುದಾದಿಷು ಛೇದಶಬ್ದ ಇಷ್ಟೋ ಗುಲ್ಮೋದರಾದಿಷು ಭೇದಶಬ್ದೋಽತೀಸಾರರಕ್ತಪಿತ್ತಾದಿಷು ರುದ್ಧಶಬ್ದೋಽಶ್ಮರ್ಯ್ಯುದರಾದಿಷು ಪ್ರವರ್ತ್ತನಶಬ್ದ ಇತಿ|
ಏವಮನ್ಯೇಽಪಿ ಧ್ವನಯೋ ಯೋಜ್ಯಾಃ||೧೮||
View original
तथा ग्रन्थ्यर्बुदादिषु छेदशब्द इष्टो गुल्मोदरादिषु भेदशब्दोऽतीसाररक्तपित्तादिषु रुद्धशब्दोऽश्मर्य्युदरादिषु प्रवर्त्तनशब्द इति|
एवमन्येऽपि ध्वनयो योज्याः||१८||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಗ್ರನ್ಥಾದಿಷು ಛೇದನಶಬ್ದ ಇಷ್ಟಃ| ಗುಲ್ಮಾದಿಷು ಭೇದಶಬ್ದಃ| ರಕ್ತಪಿತ್ತಾದಿಷ್ವಿತ್ಯತ್ರಾದಿಗ್ರಹಣೇನ ವಮನವಿರೇಚನಬಸ್ತ್ಯಾದೀನಾಂ ಗ್ರಹಣಮ್| ಏವಮನ್ಯೇ ಧ್ವನಯೋ ಯೋಜ್ಯಾಃ| ತಥಾ ಪಾಣ್ಡುರೋಗೇ ಶೂನಶಬ್ದಃ| ಕಾಸೇ ಕ್ಷತಶಬ್ದಃ| ಶ್ವಾಸೇ ಛಿನ್ನಃ| ಯಕ್ಷ್ಮಿಣಃ ಸಂಸ್ಥಿತಃ ಇತ್ಯೇವಮಾದಿಃ|| ೧೮||
Adhikarana ಸರ್ವತ್ರೈವ ಶುಭಾವಹಾಃ ಶಬ್ದಾಃ (೧೯) · Śloka ೧೯
ಸರ್ವತ್ರೈವ ಚ ಸ್ಥಿರಸ್ಥಾವರವರ್ದ್ಧಮಾನತ್ರಾತಾಽಚಲಧ್ರುವಕ್ಷೇಮ- ಶಿವಾ-ದಯಃ ಶಬ್ದಾಃ ಧನ್ಯವಾದಿತ್ರಸ್ವರಾಶ್ಛ ಶ್ರೇಷ್ಠಾಃ||೧೯||
View original
सर्वत्रैव च स्थिरस्थावरवर्द्धमानत्राताऽचलध्रुवक्षेम- शिवा-दयः शब्दाः धन्यवादित्रस्वराश्छ श्रेष्ठाः||१९||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸ್ಥಿರಾದಿಶಬ್ದಾ ಧನ್ಯಾನಾಂ ಚ ವಾದಿತ್ರಾಣಾಂ ಧ್ವನಯಃ ಸರ್ವತ್ರ ಶ್ರೇಷ್ಠಾಃ|
Adhikarana ಚಿಕಿತ್ಸಾಪ್ರತಿಷೇಧಕಾಃ ಶಬ್ದಾಃ (೨೦) · Śloka ೨೦
ಕ್ಷತಹತಪತಿತಾಕ್ರೋಶಪ್ರಹಾರಚ್ಛೇದಭೇದದಾಹಹಾಹಾಪ್ರತಿಷೇಧಾದಿಶಬ್ದಾ- ಶ್ಛಿಕಿತ್ಸಾಪ್ರತಿಷೇಧಾಯ||೨೦||
View original
क्षतहतपतिताक्रोशप्रहारच्छेदभेददाहहाहाप्रतिषेधादिशब्दा- श्छिकित्साप्रतिषेधाय||२०||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಕ್ಷತಾದಯಃ ಪ್ರಸ್ತುತಪ್ರತಿಷೇಧಾಯ ಭವನ್ತಿ| ಶಬ್ದಾ ಇತಿ ಕ್ಷತಾದಿಭಿರಭಿಸಮ್ಬಧ್ಯತೇ| ತೇನ ಕ್ಷತಾದಿಪರ್ಯ್ಯಾಯಾಣಾಮಪಿ ಗ್ರಹಣಮ್| ಆ-ಮಾ-ನೋ-ನ ಪ್ರತಿಷೇಧಶಬ್ದಾಃ| ಆದಿಗ್ರಹಣೇನ ನಿವೃತ್ತ್ಯಾದಿಪರ್ಯ್ಯಾಯಾಣಾಂ ಗ್ರಹಣಮ್| ಅಥವಾ ಪ್ರತಿಷೇಧ ಇತ್ಯಯಂ ಶಬ್ದ ಆದಿರ್ಯೇಷಾಂ ಶಬ್ದಾನಾಂ ತೇ ಪ್ರತಿಷೇಧಾದಯಃ| ಪ್ರತಿಷೇಧಪ್ರಕಾರಾ ಇತ್ಯರ್ಥಃ|| ೨೦||
Adhikarana ದಿಗಾದಿವಿಶೇಷೇಷು ಚಿಕಿತ್ಸಾಪ್ರತಿಷೇಧಕಾಃ ಶಬ್ದಾಃ (೨೧) · Śloka ೨೧
ದೀಪ್ತಾಯಾಂ ಚ ದಿಶಿ ಕ್ರೂರಾಃ ಪಕ್ಷಿಮೃಗಧ್ವನಯೋ ವೃಕ್ಷೇ ವಾ ರೂಕ್ಷ- ಶುಷ್ಕೇ ಸವಲ್ಲೀಕಣ್ಟಕೇ|
ತದ್ವಿಧೇ ವಾ ದೇಶೇ||೨೧||
View original
दीप्तायां च दिशि क्रूराः पक्षिमृगध्वनयो वृक्षे वा रूक्ष- शुष्के सवल्लीकण्टके|
तद्विधे वा देशे||२१||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ದೀಪ್ತೇತ್ಯಾದಿಕಂ ಚಿಕಿತ್ಸಪ್ರತಿಷೇಧಾಯೇತ್ಯನೇನ ಸಮ್ಬಧ್ಯತೇ| ದೀಪ್ತಾಂ ದಿಶಂ ಪ್ರತಿ ಕ್ರೂರಾಣಾಂ ಮೃಗಾಣಾಂ ಪಕ್ಷಿಣಾಂ ಚ ಧ್ವನಯಃ| ಪ್ರಾಚ್ಯಾದಿಪ್ರತ್ಯಯಹೇತುತ್ವೇನಾಽನುಮಿತೈಕಾಽಪಿ ಸತೀ ದಿಗ್ವ್ಯವಹಾರರ್ಥಮಧಿಷ್ಠಾತೃದೇವತಾವಿಶೇಷನಿಯಮವಶಾತ್ ಪ್ರವಿಭಕ್ತೈವಾಽಷ್ಟಧಾ ವಿಭಜ್ಯತೇ| ತತ್ರ ವಿಷುವತಿ ಸೂರ್ಯ್ಯೋ ಯತ ಉದೇತಿ ಸಾ ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷಾಧಿಷ್ಠಿತಾ ಐನ್ದ್ರೀನಾಮ ದಿಕ್| ತದಭಿಮುಖಸ್ಯ ದಕ್ಷಿಣೇ ಪಾರ್ಶ್ವೇ ವೈರಸ್ಯತಾ ಕ್ರಾನ್ತಮೂರ್ತಿರ್ಯಾಮ್ಯಾ ನಾಮ| ತಸ್ಯೈವ ಪಶ್ಛಾತ್ ಪತ್ಯಾ ಯಾದಸಾಮಾಲಿಙ್ಗಿತಾ ವಾರುಣೀ ನಾಮ| ತಸ್ಯೈವ ವಾಮತೋ ರಾಜರಾಜಸ್ವೀಕೃತಾ ಕೋಉಬೇರೀ ನಾಮ| ತಾಸಾಮನ್ತರಾಲೇಷು ವಿದಿಶಃ| ತತ್ರ ದಕ್ಷಿಣಪೂರ್ವಾ ಚೈತ್ರಭಾನವೀ| ದಕ್ಷಿಣಪಾಶ್ಛಿಮಾ ನೈಋತೀ ಪಶ್ಛಿಮೋತ್ತರಾ ಪಾವನೀ| ಉತ್ತರಪೂರ್ವಾ ಐಶಾನೀತಿ| ಆಸಾಮಷ್ಟಾನಾಂ ಕುಕುಭಾಂ ಭಗವನ್ ಸಹಸ್ರಶ್ಮಿಃ ಪೂರ್ವಾದಿಕ್ರಮೇಣಾಹೋರಾತ್ರಭಾಗೇಷ್ವಷ್ಟಾಸ್ವೇವಾವರೋಧವೇಶ್ಮಸ್ವಿವ ದಕ್ಷಿಣಃ ಕಾಮೀ ಕ್ರಮೇಣೈವ ಭೋಕ್ತೃತ್ವಮನುಭವತಿ| ತತ್ರ ಪೂರ್ವೇ ದಿನಸ್ಯಾಯಾಮೇ ಶಾತಕ್ರತವೀಮಾಶಾಮವಲಮ್ಬತೇ ಭಗವಾನ್| ದ್ವಿತೀಯೇ ಜಾತವೇದಸೀಮ್| ತೃತೀಯೇ ಸಮದರ್ಶಿಲಾಞ್ಛಿತಾಮ್| ಚತುರ್ಥೇ ರಕ್ಷೋಮಾಲಿನೀಮ್| ಪ್ರಥಮೇ ನಿಶಾಯಾಮೇ ವರುಣಾಶ್ವಾಸಿತಾಮ್| ದ್ವಿತೀಯೇ ಸಮೀಕರಣನಾಯಿಕಾಮ್| ತೃತೀಯೇ ಪುಣ್ಯಜಾತಾಕ್ಷಿಪ್ತಾಮ್| ಚತುರ್ಥೇ ವೃಕ್ಷಧ್ವಜಪಾಲಿತಾಮಿತಿ| ತಾಸಾಞ್ಚ ಸಮ್ಪ್ರತಿ ರವಿರ್ಯಾಮುಪಭುಙ್ಕ್ತೇ ಸಾ ಸ್ವಾಧೀನಭರ್ತೃಕೇವ ದೀಪ್ತಾ| ಯಾಮುಪಭುಜ್ಯ ಯಾತಃ ಸಾ ಪ್ರೋಷಿತಭರ್ತೃಕೇವಾಙ್ಗರಿತಾ| ಯಾಂ ಯಾಸ್ಯತಿ ಸಾ ವಾಸಕಸಜ್ಜೇವ ಧೂಮಿತಾ| ಶೇಷಾಃ ಪರಿತ್ಯಕ್ತತತ್ಸಮಾಗಮಾಷಾಃ ಪ್ರವ್ರಜಿತಾ ಇವ ಶಾನ್ತಾಃ ತತ್ರಾತ್ಮಾನಮವಧಿಂ ಕೃತ್ವ ದಿಶಿ ದೀಪ್ತಾ ಯಾಂ ಕ್ರೂರಮೃಗಪಕ್ಷಿವಾಚಃ| ಕ್ರೂರಾ ಮೃಗಾಃ ಕ್ರವ್ಯಾದಾಃ ಶೃಗಾಲಸಿಂಹಾದಯಃ ಪಕ್ಷಿಣೋ ಗೃಧ್ರೋಲೂಕಾದಯಃ | ಕ್ರವ್ಯಾದಾಃ ಕ್ರೂರಾಃ| ಫಲಶಾಲ್ಯಾದಿಭುಜೋ ಮೃಗಪಕ್ಷಿಣಃ ಸೌಮ್ಯಾಃ| ತದ್ವಿಧೇ ದೇಶೇ ರೋಉಕ್ಷ್ಯಾದಿಯುಕ್ತೇ|| ೨೧||
Adhikarana ಚಿಕಿತ್ಸಾಪ್ರತಿಷೇಧಕಂ ದರ್ಶನಮ್ (೨೨) · Śloka ೨೨
ದರ್ಶನಞ್ಚ ತೃಣಪಲಲಕಾಷ್ಠಭಾರಕರ್ಪೂರಕಲೋಷ್ಠಾದೀನಾಙ್ಕಣ್ಟಕೋರ್ಧ್ವಪಾದಯಾನಶಯನಾದಿಭಗ್ನೋಪಸ್ಕರರಿಕ್ತಕುಮ್ಭಕಮದ್ಯ- ವಸಾತೈಲತಿಲಗರ್ಭಿಣೀಶ್ವಪಾಕವ್ಯಸನಿಮೃತಾನಾಞ್ಚ||೨೨||
View original
दर्शनञ्च तृणपललकाष्ठभारकर्पूरकलोष्ठादीनाङ्कण्टकोर्ध्वपादयानशयनादिभग्नोपस्कररिक्तकुम्भकमद्य- वसातैलतिलगर्भिणीश्वपाकव्यसनिमृतानाञ्च||२२||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತೃಣಾದೀನಾಂ ದರ್ಶನಂ ಚಿಕಿತ್ಸಾಪ್ರತಿಷೇಧಾಯ| ಪಲಲಸ್ತಿಲಕಲ್ಕಃ| ಊರ್ಧ್ವಗಾಃ ಪಾದಾ ಯೇಷಾಂ ಯಾನಾದೀನಾಮ್| ಉಪಸ್ಕರ ಉಪಕರಣದ್ರವ್ಯಮ್| ಶ್ವಪಾಕಶ್ಛಣ್ಡಾಲಃ ಲುಬ್ಧಕಃ| ವ್ಯಸನ್ಯತಿದುಃಖೀ| ಮೃತಂ ಶವಮ್|
Adhikarana ವೈದ್ಯಸ್ಯ ಆತುರಗೃಹಪ್ರವೇಶಸಮಯೇ ಚಿಕಿತ್ಸಾಪ್ರತಿಷೇಧಕಾಃ (೨೩) · Śloka ೨೩
ಪ್ರವೇಶೇ ಚಾತುರಗೃಹಾತ್ಪೂರ್ವೋಕ್ತಮಾಙ್ಗಲ್ಯನಿರ್ಗಮಃ|
ಪ್ರವಿಷ್ಟಸ್ಯ ತು ಭಿಷಜೋ ನ ಸತ್ಕಾರೋ ಲಾಭತುಷ್ಟಿಸ್ತುತಯಶ್ಛಾಶುಭಾಃ||೨೩||
View original
प्रवेशे चातुरगृहात्पूर्वोक्तमाङ्गल्यनिर्गमः|
प्रविष्टस्य तु भिषजो न सत्कारो लाभतुष्टिस्तुतयश्छाशुभाः||२३||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಪೂರ್ವೋಕ್ತಾನಿ ಮಙ್ಗಲಾನಿ ಘೃತಾದೀನಿ| ತೇಷಾಮಾಽಽತುರಗೃಹಾನ್ನಿರ್ಗಮೋ ವೈದ್ಯಸ್ಯ ಪ್ರವಿಶತಃ|| ೨೩||
Adhikarana ಆತುರಸ್ಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾಪ್ರತಿಷೇಧಕಾನಿ ಗ್ರಹನಕ್ಷತ್ರಾಣಿ (೨೪) · Śloka ೨೪
ಆತುರಸ್ಯ ವಕ್ರಾನುವಕ್ರಾ ಗ್ರಹಾಗರ್ಹಿತಸ್ಥಾನಸ್ಥಾಃ||೨೪||
View original
आतुरस्य वक्रानुवक्रा ग्रहागर्हितस्थानस्थाः||२४||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಆತುರಸ್ಯ ವಕ್ರಾನುವಕ್ರಾದಿಚಿಕಿತ್ಸಾಪ್ರತಿಷೇಧಾಯ ಧ್ರುವಂ ಪ್ರತಿಬನ್ಧಾಯ| ರಾಶಿಚಕ್ರೇ ಸ್ಪಷ್ಟಗತೇ ಯೇ ಪ್ರತಿನಿವೃತ್ತ್ಯ ಗನ್ತುಂ ಪ್ರವೃತ್ತಾಸ್ತೇ ವಕ್ರಾಃ| ತತೋಽಪಿ ಪುನವ್ಯಾವೃತ್ತಾಃ ಸ್ಪಷ್ಟಮಾರ್ಗಮನುಪ್ರಾಪ್ತಾ ಅನುವಕ್ರಾಃ ಗರ್ಹಿತೇ ಸ್ಥಾನೇ ತಿಷ್ಠನ್ತೀತಿ ಗರ್ಹಿತಸ್ಥಾನಸ್ಥಾಃ| ಗರ್ಹಿತಸ್ಥಾನಮನುಪಚಯರಾಶಿಲಕ್ಷಣಮ್| ಅನುಪಚಯಾಶ್ಛ ರಾಶಯಃ| ಸ್ವಜನ್ಮನಕ್ಷತ್ರರಾಶೋಃ ಪ್ರಥಮದ್ವಿತೀಯಚತುರ್ಥಪಞ್ಚಮಸಪ್ತಮಾಷ್ಟಮನವಮದ್ವಾದಶರಾಶಯಃ| ಉಪಚಯಾಸ್ತ್ರಿಷಡೇಕಾದಶದಶಮಾಃ| ತತ್ರಾಶ್ವಿನ್ಯಾದೀನಾಂ ಸಪ್ತವಿಂಶತಿಃ ಸಪಾದನಕ್ಷತ್ರದ್ವಯವಿಭಾಗೇನ ಕ್ರಮೇಣ ಮೇಷವೃಷಭಮಿಥುನಕರ್ಕಟಕಸಿಂಹಕನ್ಯಾತುಲಾವೃಶ್ಛಿಕಧನುಮಕರಕುಮ್ಭಮೀನಾಖ್ಯಾ ದ್ವಾದಶರಾಶಯಃ|| ೨೪||
Adhikarana ಕೇತ್ವಾದಿಭಿರ್ಜನ್ಮರ್ಕ್ಷಾಭಿಭವಃ (೨೫) · Śloka ೨೫
ಕೇತುಶನಿರಾಹುಭಿರ್ಜನ್ಮರ್ಕ್ಷಾಽಽಭಿಭವಃ||೨೫||
View original
केतुशनिराहुभिर्जन्मर्क्षाऽऽभिभवः||२५||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಕೇತ್ವಾದಿಭಿರ್ಜನ್ಮರ್ಕ್ಷಾಽಽಭಿಭವಃ| ಜನ್ಮರ್ಕ್ಷೋ ಜನ್ಮರಾಶಿಃ| ತಸ್ಮಿನ್ ಸನ್ನಿಪಾತಸ್ತದಾಽಽಭಿಭವಃ|| ೨೫||
Adhikarana ಗೃಹದಾರಾದಿಷು ಗರ್ಹಿತ ಲಕ್ಷಣಪ್ರಾದುರ್ಭಾವಃ (೨೬) · Śloka ೨೬
ಗೃಹದಾರಶಯನಾಸನವಾಹನಮಣಿರತ್ನೋಪಕರಣೇಷು ವಾ ಗರ್ಹಿತ- ಲಕ್ಷಣಪ್ರಾದುರ್ಭಾವಶ್ಛಿಕಿತ್ಸಾಪ್ರತಿಷೇಧಾಯ||೨೬||
View original
गृहदारशयनासनवाहनमणिरत्नोपकरणेषु वा गर्हित- लक्षणप्रादुर्भावश्छिकित्साप्रतिषेधाय||२६||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಗೃಹದಾರಾದಿಷು ಗರ್ಹಿತಾನಾಮಶುಭಾನಾಂ ಲಕ್ಷಣಾನಾಂ ಪ್ರಾದುರ್ಭಾವಃ|| ೨೬||
Adhikarana ಸ್ವಪ್ನಪ್ರಕರಣಮ್ (ಶುಭಾಶುಭಹೇತುಃ ಸಪ್ತವಿಧಃ ಸ್ವಪ್ನಃ) (೨೭) · Śloka ೨೭
ಸ್ವಪ್ನಸ್ತು ಸ್ವಯಮನ್ಯೇನ ವಾ ದೃಷ್ಟಃ ಶುಭಾಶುಭಹೇತುಃ ಸಪ್ತ- ವಿಧೋ ದೃಷ್ಟಃ ಶ್ರುತೋಽನುಭೂತಃ ಪ್ರಾರ್ಥಿತಃ ಸಙ್ಕಲ್ಪಿತೋ ಭಾವಿಕೋ ದೋಷಜಶ್ಛ||೨೭||
View original
स्वप्नस्तु स्वयमन्येन वा दृष्टः शुभाशुभहेतुः सप्त- विधो दृष्टः श्रुतोऽनुभूतः प्रार्थितः सङ्कल्पितो भाविको दोषजश्छ||२७||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸಾಮಾನ್ಯೇನಾದೃಷ್ಟಪೂರ್ವದರ್ಶನಃ ಸ್ವಪ್ನಶ್ಛ ಶುಭಾಶುಭಹೇತುಃ| ಸ್ವಯಂ ದೃಷ್ಟ ಉಪಭೋಕ್ತ್ರಾಽಽನ್ಯೇನ ವಾ| ತಮುದ್ದಿಶ್ಯ ದೃಷ್ಟಃ| ಸ ಚ ದೃಷ್ಟಾದಿಭೇದೇನ ಸಪ್ತವಿಧಃ| ದೃಷ್ಟಶ್ಛ ಕ್ಷುಷಾ ಗೄಹೀತಸ್ಯ ಸ್ವಾಪೇ ದರ್ಶನಮ್| ಶ್ರುತಸ್ಯಾಖ್ಯಾಯಿಕಾರೂಪೇಣ ಸ್ವಾಪೇ ದರ್ಶನಂ ಶ್ರುತಃ| ಅನುಭೂತಃ ಸ್ವಸಂವೇದನಾದಿನಾ| ಪ್ರಾರ್ಥಿತ ಆಕಾಙ್ಕ್ಷಿತಃ| ಇದಂ ಕಥಂ ನು ಮೇ ಸ್ಯಾತ್ ಇತಿ ಕಲ್ಪಿತಃ ಸಙ್ಕಲ್ಪಿತಃ | ಇದಂ ಮಯಾಽವಶ್ಯಕರ್ತ್ತವ್ಯಮಿತ್ಯಸ್ಯ ದರ್ಶನಂ ಭಾವಿಕಃ| ಸ್ವಭಾವಾದಾಗತಃ| ದೋಷಜೋ ವಾತಾದಿಸಾಮರ್ಥ್ಯಾನ್ನಭೋಗಮನಾದಿಃ|| ೨೭||
Adhikarana ಅಫಲಾಃ ಸಫಲಾ ಅಲ್ಪಫಲಾಶ್ಛ ಸ್ವಪ್ನಾಃ (೨೮) · Śloka ೨೮
ತತ್ರಾದ್ಯಃ ಪಞ್ಚವಿಧೋಽಫಲಃ|
ಯಥಾ ಯಥಾಸ್ವಪ್ರಕೃತಿಃ ವಿಸ್ಮೃತೋ ದಿವಾಽತಿಹ್ರಸ್ವೋಽತಿದೀರ್ಘೋ ನಾಽತಿಸುಪ್ತದೃಷ್ಟಶ್ಛ||೨೮||
View original
तत्राद्यः पञ्चविधोऽफलः|
यथा यथास्वप्रकृतिः विस्मृतो दिवाऽतिह्रस्वोऽतिदीर्घो नाऽतिसुप्तदृष्टश्छ||२८||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತತ್ರಾಽಽದ್ಯಾಃ-ದೃಷ್ಟಶ್ರುತಾನುಭೂತಪ್ರಾರ್ಥಿತಸಙ್ಕಲ್ಪಿತಾಃ ಪಞ್ಚ ಅಫಲಾಃ| ಭಾವಿಕದೋಷಜೋಉ ಸಫಲೋಉ| ದೋಷಜೋಽಪಿ ಯಥಾ ಸ್ವಪ್ರಕೃತಿರ್ನಿಷ್ಫಲಃ| ಯಥಾ ವಾತಪ್ರಕೃತೇರ್ಕತಜಃ| ಪಿತ್ತಪ್ರಕೃತೇಃ ಪಿತ್ತಜಃ| ಏವಂ ಕಫೇಽಪಿ ವಾಚ್ಯಮ್| ತಥಾ ದಿವಾ ದೃಷ್ಟಶ್ಛ ನಿಷ್ಫಲಃ| ವಿಸ್ಮೃತಾದಿರೂಪೋಽಪಿ ನಿಷ್ಫಲಃ| ವಿಸ್ಮೃತೋ ಯಃ ಸಾಧು ನ ಸ್ಮರ್ಯ್ಯತೇ|| ೨೮||
Adhikarana ರಾತ್ರೇಃ ಪೂರ್ವಪರಭಾಗವಿಶೇಷೇಣ ಫಲವಿಶೇಷಃ (೨೯) · Śloka ೨೯
ಪೂರ್ವರಾತ್ರೇಽಲ್ಪಂ ಚಿರಾಚ್ಚ ಫಲಂ ಕರೋತಿ|
ಗೋಸರ್ಗೇ ಮಹತ್ಸ- ದ್ಯಶ್ಛ||೨೯||
View original
पूर्वरात्रेऽल्पं चिराच्च फलं करोति|
गोसर्गे महत्स- द्यश्छ||२९||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ನಿಶಾದೋಉ ದೃಷ್ಟಃ ಸಫಲೋಽಪಿ ಶುಭಾಶುಭಶ್ಛಿರಾತ್ಫಲಮಲ್ಪಂ ಚ ಕರೋತಿ| ಗೋಸರ್ಗೋ ರಾತ್ರೇಃ ಕ್ಷಯಃ ತಸ್ಮಿನ್ ಸದ್ಯಃ ಫಲಂ ಮಹಾಫಲಂ ಚ|| ೨೯||
Adhikarana ಮಹತ್ಫಲಜನಕಸ್ವಪ್ನೋಪಾಯಾಃ (೩೦) · Śloka ೩೦
ನಿದ್ರಯಾ ಚ ಪುನರನುಪಹತಃ ಪ್ರತೀಪೈರ್ವಾ ವಚೋಭಿರ್ದಾನಯಮನಿಯಮಾದಿಭಿರ್ವಾ||೩೦||
View original
निद्रया च पुनरनुपहतः प्रतीपैर्वा वचोभिर्दानयमनियमादिभिर्वा||३०||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಶುಭಶ್ಛ ಸ್ವಪ್ನಃ ಸ್ವಪ್ನಾದನನ್ತರಂ ನಿದ್ರಯಾಽನುಪಹತೋ ಮಹತ್ಫಲಂ ದದಾತಿ ಸದ್ಯಶ್ಛ| ತಥಾ ಪ್ರತೀಪೈರ್ದೃಷ್ಟಸ್ವಪ್ನಪ್ರತಿಕೂಲೈರ್ವಚೋಭಿರ್ನೋಪಹತಃ| ಅಥವಾ ಸ ಸರ್ವಂ ಸ್ವಪ್ನೋ ದಾನಾದಿಭಿರ್ಮಹತ್ ಸದ್ಯಶ್ಛ ಫಲಂ ದದಾತಿ| ಯಮಃ ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣಾಂ ವಿಷಯೇಭ್ಯೋ ನಿವೃತ್ತಿಃ| ನಿಯಮಃ ಸದ್ದೃತ್ತಮ್| ಆದಿಗ್ರಹಣೇನ ಮಣಿಮನ್ತ್ರಾದೀನಾಂ ಗ್ರಹಣಮ್|| ೩೦||
Adhikarana ತತ್ರ ಜ್ವರಾದಿಸಮ್ಭವೇ ಮರಣ ಸೂಚಕಾಃ ಸ್ವಪ್ನಾಃ (೧) · Śloka ೧
ತತ್ರ ಯಃ ಪ್ರೇತೈಃ ಸಹ ಮದ್ಯಂ ಪಿಬನ್ ಶುನಾಽಽಕೃಷ್ಯತೇ ಸ ಹನ್ಯತೇ ಜ್ವರೇಣ||೧||
View original
तत्र यः प्रेतैः सह मद्यं पिबन् शुनाऽऽकृष्यते स हन्यते ज्वरेण||१||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
Adhikarana ರಕ್ತಪಿತ್ತೇ ಸ್ವಪ್ನಃ (೨) · Śloka ೨
ಯೋ ಲಾಕ್ಷಾರಕ್ತಾಽಽಭಮಮ್ಬರಂ ಪಶ್ಯತಿ|
ಯೋ ವಾ ರಕ್ತ- ದೇಹಮಾಲ್ಯವಸ್ತ್ರೋ ಹಸನ್ನಾರ್ಯ್ಯಾ ಹ್ನೀಯತೇ, ಸ ರಕ್ತಪಿತ್ತೇನ||೨||
View original
यो लाक्षारक्ताऽऽभमम्बरं पश्यति|
यो वा रक्त- देहमाल्यवस्त्रो हसन्नार्य्या ह्नीयते, स रक्तपित्तेन||२||
Adhikarana ಯಕ್ಷ್ಮಣಿ ಸ್ವಪ್ನಃ (೧) · Śloka ೧
ಯೋ ಯಾಮ್ಯಾಂ ದಿಶಂ ಖರೋಷ್ಟ್ರಮಹಿಷವರಾಹಾನ್ಯತಮೇನ ಸ ಯಕ್ಷ್ಮಣಾ|೧|
View original
यो याम्यां दिशं खरोष्ट्रमहिषवराहान्यतमेन स यक्ष्मणा|१|
Adhikarana ಗುಲ್ಮೇ ಸ್ವಪ್ನಃ (೧) · Śloka ೧
ಯಸ್ಯ ಕಣ್ಟಕಿನೀ ಲತಾ ವಂಶಸ್ತಾಲೋ ವಾ ಹೃದಿ ಜಾಯತೇ ಸ ಗುಲ್ಮೇನ|೧|
View original
यस्य कण्टकिनी लता वंशस्तालो वा हृदि जायते स गुल्मेन|१|
Adhikarana ಶಿರಚ್ಛೇದೇ ಸ್ವಪ್ನಃ (೧) · Śloka ೧
ಯಸ್ಯ ಶಿರಸಿ ಸ ಶಿರೋರೋಗೇಣ ವಾ ಶಿರಚ್ಛೇದೇನ|೧|
View original
यस्य शिरसि स शिरोरोगेण वा शिरच्छेदेन|१|
Adhikarana ಕುಷ್ಠೇ ಸ್ವಪ್ನಃ (೧) · Śloka ೧
ಯಸ್ಯ ನಗ್ನಸ್ಯಾಜ್ಯಾವಸಿಕ್ತಸ್ಯಾಗ್ನಿಮನರ್ಚಿಷಂ ಜುಹ್ವತೋ ಜಾಯನ್ತೇ ಪದ್ಮಾನ್ಯುರಸಿ ಸ ಕುಷ್ಠೇನ|೧|
View original
यस्य नग्नस्याज्यावसिक्तस्याग्निमनर्चिषं जुह्वतो जायन्ते पद्मान्युरसि स कुष्ठेन|१|
Adhikarana ಪ್ರಮೇಹೇ ಸ್ವಪ್ನಃ (೧) · Śloka ೧
ಯಶ್ಛಣ್ಡಾಲೈಃ ಸಹ ಸ್ನೇಹಂ ಪಿಬತಿ ಸ ಪ್ರಮೇಹೇಣ|೧|
View original
यश्छण्डालैः सह स्नेहं पिबति स प्रमेहेण|१|
Adhikarana ಉನ್ಮಾದೇ ಸ್ವಪ್ನಃ (೧) · Śloka ೧
ಯೋ ರಕ್ಷೋಭಿಃ ಸಹ ನೃತ್ಯನ್ನಪ್ಸು ನಿಮಿಜ್ಜತಿ ಸ ಉನ್ಮಾದೇನ|೧|
View original
यो रक्षोभिः सह नृत्यन्नप्सु निमिज्जति स उन्मादेन|१|
Adhikarana ಅಪಸ್ಮಾರೇ ಸ್ವಪ್ನಃ (೧) · Śloka ೧
ಯೋ ಮತ್ತಃ ಸೋಽಪಸ್ಮಾರೇಣ|೧|
View original
यो मत्तः सोऽपस्मारेण|१|
Adhikarana ನೇತ್ರರೋಗಜನಕಃ ಸ್ವಪ್ನಃ (೧) · Śloka ೧
ಯಶ್ಛನ್ದ್ರಸೂರ್ಯ್ಯಯೋರುಪರಾಗಂ ಪಶ್ಯತಿ ತಸ್ಯ ನೇತ್ರರೋಗ ಉಪಜಾಯತೇ||೧||
View original
यश्छन्द्रसूर्य्ययोरुपरागं पश्यति तस्य नेत्ररोग उपजायते||१||
Adhikarana ನೇತ್ರವಿನಾಶಜನಕಃ ಸ್ವಪ್ನಃ (೩೧) · Śloka ೩೧
ಯಸ್ತಯೋಃ ಪತನಂ ತಸ್ಯ ನೇತ್ರವಿನಾಶಃ||೩೧||
View original
यस्तयोः पतनं तस्य नेत्रविनाशः||३१||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತತ್ರೇತ್ಯಾದಿನಾ ಸ್ವಪ್ನವಿಶೇಷಾನ್ ದರ್ಶಯತಿ| ಸುಬೋಧಮ್| ಪ್ರೇತಾ ನಿಕೃಷ್ಟ ಭೂತವಿಶೇಷಾಃ| ಯಸ್ಯ ಹೃದಿ ಕಣ್ಟಕೀಲತಾದಿಕಂ ಜಾಯತೇ ಸ ಗುಲ್ಮೇನ ಹನ್ಯತ ಇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ಯಸ್ಯ ಪುನಃ ಕಣ್ಟಕೀಲತಾದಿಕಂ ಶಿರಸಿ ಜಾಯತೇ ಸ ಶಿರೋರೋಗೇಣ ಹನ್ಯತೇ| ಶಸ್ತ್ರೇಣ ಕರ್ತ್ರಾ ಶಿರಃಚ್ಛೇದೇನ ಕರಣಭೂತೇನ ಹನ್ಯತೇ| ಸರ್ವತ್ರ ತೃತೀಯಾನ್ತಂ ಹನ್ಯತ ಇತಿ ಸಮ್ಬಧ್ಯತೇ| ಉಪರಾಗೋ ರಾಹುಚ್ಛಾಯಯಾ| ತಯೋರಿತಿ ಚನ್ದ್ರಸೂರ್ಯ್ಯಯೋಃ|| ೩೧||
Adhikarana ವ್ಯಾಧಿತಸ್ಯ ಮಾರಕಾಃ ಸ್ವಸ್ಥಸ್ಯ ಜೀವಿತಸನ್ದೇಹಕರಾಃ ಸ್ವಪ್ನಾಃ ಛರ್ದಿಜನಕಶ್ಛ ಸ್ವಪ್ನಃ (೩೨) · Śloka ೩೨
ಯಃ ಶಷ್ಕುಲೀರಪೂಪಾನ್ವಾಽಭ್ಯವಹೃತ್ಯ ಪ್ರತಿಬುದ್ಧಶ್ಛರ್ದಯತಿ||೩೨||
View original
यः शष्कुलीरपूपान्वाऽभ्यवहृत्य प्रतिबुद्धश्छर्दयति||३२||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಶುಷ್ಕುಲೀ ತಿಲಕೃತಾ ಛರ್ದಯತಿ| ತದೇವ ಯತ್ಸ್ವಪ್ನೇ ಜಗ್ಧಮ್|| ೩೨||
Adhikarana ಸ್ವಸ್ಥಾತುರಯೋರಿಷ್ಟಫಲಾಃ ಸ್ವಪ್ನಾಃ (೩೩) · Śloka ೩೩
ಯಸ್ಯ ಶಿರಸಿ ಲತಾದಯೋ ಜಾಯನ್ತೇ|
ವಯಾಂಸಿ ಚ ನಿಲೀಯನ್ತೇ|
ಮೋಉಢ್ಯಂ ವಾ ಭವತಿ|
ಯೋ ಗೃಧ್ರೋಲೂಕಕಾಕಾದ್ಯೈಃ ಪ್ರೇತಪಿಶಾಚರಕ್ಷೋದ್ರವಿಡಾನ್ಧ್ರಸ್ತ್ರೀಚನ್ಡಾಲಾದ್ಯೈರ್ವಾ ಪರಿವಾರ್ಯ್ಯತೇ|
ದಕ್ಷಿಣಾಭುಮುಖಂ ವಾ ಸ್ತ್ರಿಯಾ ನೃತ್ಯನ್ನಾಕೃಷ್ಯತೇ|
ಅನ್ತಾವಸಾಯಿಭಿರ್ವಾ ಸ್ವಯಂ ವಾ ದಿಗ್ವಾಸಾ ಯಾತಿ ಶೂನ್ಯಾಟವೀಮ್ ವಾ|
ಕಪಿರಥೇನ ಪ್ರೇತೈಃ ಪ್ರವ್ರಜಿತೈರ್ವಾ ಪರಿಷ್ವಜ್ಯತೇ|
ನಗ್ನೋ ವಾ ರಕ್ತಾಂ ಸ್ರಜಂ ಧಾರಯತಿ|
ಪಙ್ಕದಿಗ್ಧೋ ಹಸತಿ ನೃತ್ಯತಿ ವಾ|
ವೇತ್ರವಂಶಕಣ್ಟಕತೃಣಗಹನೇ ಸಂಸೃಜ್ಯತೇ ಪತತಿ ವಾ|
ಪಾಂಸೂಪಧಾನಾಯಾಂ ಭುವಿ ವಲ್ಮೀಕಭಸ್ಮಶ್ಮಶಾನಶ್ವಭ್ರಾಯತನೇಷು|
ಪಙ್ಕಕೂಪಕಲುಷೋದಕೇಷು ವಾ ಮಜ್ಜತಿ|
ಸ್ರೋತಸಾ ವಾ ಹ್ನಿಯತೇ|
ರಕ್ತಕುಸುಮವನಾಂ ಭೂಮಿಂ ಗುಹಾಮನ್ಧಕಾರಾಚಿತಾಂ ಪಾಪಕರ್ಮಾಲಯಂ ಸಮ್ಬಾಧಂ ಜನನೀಂ ವಾ ಪ್ರವಿಶತಿ|
ಮತ್ಸ್ಯೇನ ವಾ ಗ್ರಸ್ಯತೇ|
ಶ್ಮಶ್ರುಕರ್ಮ ಚ ಯೋ ಗಾತ್ರವೃದ್ಧಿಂ ವಿವಾಹಂ ಚಾನುಭವತಿ|
ಶೈಲಾಸಾದಾಗ್ರಾತ್ ಪತತ್ಯಾಽಽರೋಹತಿ ವಾ ಯೂಪಪುಷ್ಪಾಢ್ಯಶಾಲ್ಮಲೀಕೋವಿದಾರಕಿಂಶುಕಪಾರಿಭದ್ರಕಾನ್|
ಯೋ ವಾ ಪರಾಜೀಯತೇ ಬಧ್ಯತೇ ಛರ್ದಯತಿ ವಿರಿಚ್ಯತೇ ಹೃಷ್ಯತಿ ಲಭತೇ ವಾ ಹಿರಣ್ಯಲೋಹಲವಣತೈಲಪಿಣ್ಯಾಕಕಾರ್ಪಾಸಾನ್|
ಅಶ್ನಾತಿ ಪಕ್ವಾನ್ನಮ್|
ಪಿಬತಿ ಮದ್ಯಮ್|
ಸ್ನೇಹಂ ವಾಽಭ್ಯಜ್ಯತಿ|
ನಿರ್ಭರ್ತ್ಸ್ಯತೇ ವಾ ಕುಪಿತೈಃ ಪಿತೃಭಿಃ|
ಚನ್ದ್ರಾಽರ್ಕತಾರಾದೀಪದೇವತಾನೇತ್ರದರ್ಶನಾನ್ಯನುಪತತೋ ನ ಶ್ಯತೋ ವಾ ಪಶ್ಯತಿ|
ವಕ್ರಂ ವಾ ಬಾಹುಮಙ್ಗಂ ವಾ ವಿಭಿದ್ಯಮಾನಮ್|
ಪುರುಷಾಣ್ ವಾ ನಗ್ನಾನ್ ಕಷಾಯವಾಸಸೋಽಸೌಮ್ಯಾನ್ ದಣ್ಡಪಾಶಹಸ್ತಾನ್ ಕೃಷ್ಣಾನ್ರಕ್ತಾಕ್ಷಾಣ್|
ಸ್ತ್ರಿಯಂ ವಾ ಕೃಷ್ಣಶುಕ್ಲದರ್ಶನಾಂ ದೀರ್ಘಕೇಶಸ್ತನೀಂ ಕಾಲರಾತ್ರಿರೂಪಾಮ್|
ತೇ ವ್ಯಾಧಿತಾಃ ಪಞ್ಚತಾಮಾಪ್ನುವನ್ತಿ|
ಸ್ವಸ್ಥಾಸ್ತು ಜೀವಿತಸನ್ದೇಹಮಿತಿ||೩೩||
View original
यस्य शिरसि लतादयो जायन्ते|
वयांसि च निलीयन्ते|
मोउढ्यं वा भवति|
यो गृध्रोलूककाकाद्यैः प्रेतपिशाचरक्षोद्रविडान्ध्रस्त्रीचन्डालाद्यैर्वा परिवार्य्यते|
दक्षिणाभुमुखं वा स्त्रिया नृत्यन्नाकृष्यते|
अन्तावसायिभिर्वा स्वयं वा दिग्वासा याति शून्याटवीम् वा|
कपिरथेन प्रेतैः प्रव्रजितैर्वा परिष्वज्यते|
नग्नो वा रक्तां स्रजं धारयति|
पङ्कदिग्धो हसति नृत्यति वा|
वेत्रवंशकण्टकतृणगहने संसृज्यते पतति वा|
पांसूपधानायां भुवि वल्मीकभस्मश्मशानश्वभ्रायतनेषु|
पङ्ककूपकलुषोदकेषु वा मज्जति|
स्रोतसा वा ह्नियते|
रक्तकुसुमवनां भूमिं गुहामन्धकाराचितां पापकर्मालयं सम्बाधं जननीं वा प्रविशति|
मत्स्येन वा ग्रस्यते|
श्मश्रुकर्म च यो गात्रवृद्धिं विवाहं चानुभवति|
शैलासादाग्रात् पतत्याऽऽरोहति वा यूपपुष्पाढ्यशाल्मलीकोविदारकिंशुकपारिभद्रकान्|
यो वा पराजीयते बध्यते छर्दयति विरिच्यते हृष्यति लभते वा हिरण्यलोहलवणतैलपिण्याककार्पासान्|
अश्नाति पक्वान्नम्|
पिबति मद्यम्|
स्नेहं वाऽभ्यज्यति|
निर्भर्त्स्यते वा कुपितैः पितृभिः|
चन्द्राऽर्कतारादीपदेवतानेत्रदर्शनान्यनुपततो न श्यतो वा पश्यति|
वक्रं वा बाहुमङ्गं वा विभिद्यमानम्|
पुरुषाण् वा नग्नान् कषायवाससोऽसौम्यान् दण्डपाशहस्तान् कृष्णान्रक्ताक्षाण्|
स्त्रियं वा कृष्णशुक्लदर्शनां दीर्घकेशस्तनीं कालरात्रिरूपाम्|
ते व्याधिताः पञ्चतामाप्नुवन्ति|
स्वस्थास्तु जीवितसन्देहमिति||३३||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಲತಾದಯೋ ಲತಾವಂಶತಾಲಃ| ವಯಾಂಸಿ ಪಕ್ಷಿಣಃ| ಗೃಧ್ರಾದಿಭಿಃ ಪರಿವಾರಣಮ್| ಆನ್ಧ್ರದ್ರವಿಡೋಉ ದಾಕ್ಷಿಣಾತ್ಯಜನಪದನಾಮನೀ| ಅನ್ತಾವಸಾಯಿನಶ್ಛಣ್ಡಾಲಾದಯಃ| ವೇತ್ರಂ ಕಾಷ್ಠವಿಶೇಷಃ| ವಲ್ಮೀಕಾದಿಷು ವಾ ಪತತಿ| ವಲ್ಮೀಕಂ ಪಿಪೀಲಿಕಾಸ್ಥಾನಮ್| ಸಮ್ಬಾಧಂ ಸಙ್ಕಟಮ್| ಜನನೀ ಮಾತಾ| ವಯೋವೃದ್ಧಿರ್ಯಥಾ ಬಾಲ್ಯೇ ಯೋಉವನಂ ವಾರ್ಧಕಂ ವಾ| ಯೂಪಾದೀನ್ ವಾ ಆರೋಹತಿ| ಚನ್ದ್ರಾದೀನ್ ಪತತೋ ನಶ್ಯತೋ ವಾ ಯಃ ಪಶ್ಯತಿ| ಏವಮೇತಚ್ಛಾಷ್ಕುಲ್ಯಪೂಪಾದಿಕಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ವ್ಯಾಧಿತಾ ನಿಶ್ಛಿತಂ ಪಞ್ಚತ್ವಂ ಪ್ರಾಪ್ನುವನ್ತಿ| ಸ್ವಸ್ಥಾಸ್ತು ಜೀವಿತಸನ್ದೇಹಮಿತಿ|| ೩೩||
Adhikarana ದಾರುಣಸ್ವಪ್ನಸಮ್ಭವಹೇತುಃ (೨) · Śloka ೨
ಭವನ್ತಿ ಚಾತ್ರ- ಮನೋವಹಾನಾಂ ಪೂರ್ಣತ್ವಾತ್ ಸ್ರೋತಸಾಂ ಪ್ರಬಲೈರ್ಮಲೈಃ|
ದೃಶ್ಯನ್ತೇ ದಾರುಣಾಃ ಸ್ವಪ್ನಾ ವಿನಾಶಾಭಿಮುಖಾತ್ಮಭಿಃ|೨|
View original
भवन्ति चात्र- मनोवहानां पूर्णत्वात् स्रोतसां प्रबलैर्मलैः|
दृश्यन्ते दारुणाः स्वप्ना विनाशाभिमुखात्मभिः|२|
Adhikarana ಶುಭಫಲಪ್ರದಃ ಸ್ವಪ್ನಃ (೨) · Śloka ೨
ಅಕಲ್ಯಾಣಮಪಿ ಸ್ವಪ್ನಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತತ್ರೈವ ಯಃ ಪುನಃ|
ಪಶ್ಯೇತ್ಸೌಮ್ಯಂ ಶುಭಂ ತಸ್ಯ ಶುಭಮೇವ ಫಲಂ ಭವೇತ್||೨||
View original
अकल्याणमपि स्वप्नं दृष्ट्वा तत्रैव यः पुनः|
पश्येत्सौम्यं शुभं तस्य शुभमेव फलं भवेत्||२||
Adhikarana ಆಯುರಾರೋಗ್ಯಾದಿದಾಯಕಾಃ ಪ್ರಶಸ್ತಾಃ ಸ್ವಪ್ನಾಃ (೩೪) · Śloka ೩೪
ದೇವಾನ್ ದ್ವಿಜಾನ್ ಗೋವೃಷಭಾನ್ ಜೀವತಃ ಸುಹೃದೋ ನೃಪಾನ್|
ಸಾಧೂನ್ ಯಶಸ್ವಿನೋ ವಹ್ನಿಮಿದ್ಧಂಸ್ವಚ್ಛಾಞ್ಜಲಾಶಯಾನ್|
ಕನ್ಯಾಃ ಕುಮಾರಕಾನ್ ಗೋಉರಾನ್ ಶುಕ್ಲವಸ್ತ್ರಾನ್ ಸುತೇಜಸಃ|
ನರಾಶನಂ ದೀಪ್ತತನುಂ ಸಮನ್ತಾದ್ ರುಧಿರೋಕ್ಷಿತಮ್|
ಯಃ ಪಶ್ಯೇಲ್ಲಭತೇ ಯೋ ವಾ ಛತ್ರಾದರ್ಶವಿಷಾಮಿಷಮ್|
ಶುಕ್ಲಾಃ ಸುಮನಸೋ ವಸ್ತ್ರಮಮೇಧ್ಯಾಽಽಲೇಪನಂ ಫಲಮ್|
ಶೈಲಂ ಪ್ರಾಸಾದಾಸಫಲವೃಕ್ಷಸಿಂಹನರದ್ವಿಪಾನ್|
ಆರೋಹೇದ್ ಗೋಽಶ್ವಯಾನಞ್ಚ ತರೇನ್ನದಹ್ರದೋದಧೀನ್|
ಪೂರ್ವೋತ್ತರೇಣ ಗಮನಮಗಮ್ಯಾಗಮನಂ ಮೃತಿಃ|
ಸಮ್ಬಾಧಾನ್ನಿಸ್ಸೃತಿಃ ಸ್ಪರ್ಶಾಸ್ತಾರಕಾಽಽಚಲಭಾಸ್ವತಾಮ್|
ರೋದನಂ ಪತಿತೋತ್ತಾನಂ ದ್ವಿಷತಾಂ ಚಾವಮರ್ದನಮ್|
ಯಸ್ಯ ಸ್ಯಾದಾಯುರಾರೋಗ್ಯಂ ವಿತ್ತಂ ಸ ಬಹುಶೋಽಶ್ನುತೇ||೩೪||
View original
देवान् द्विजान् गोवृषभान् जीवतः सुहृदो नृपान्|
साधून् यशस्विनो वह्निमिद्धंस्वच्छाञ्जलाशयान्|
कन्याः कुमारकान् गोउरान् शुक्लवस्त्रान् सुतेजसः|
नराशनं दीप्ततनुं समन्ताद् रुधिरोक्षितम्|
यः पश्येल्लभते यो वा छत्रादर्शविषामिषम्|
शुक्लाः सुमनसो वस्त्रममेध्याऽऽलेपनं फलम्|
शैलं प्रासादासफलवृक्षसिंहनरद्विपान्|
आरोहेद् गोऽश्वयानञ्च तरेन्नदह्रदोदधीन्|
पूर्वोत्तरेण गमनमगम्यागमनं मृतिः|
सम्बाधान्निस्सृतिः स्पर्शास्तारकाऽऽचलभास्वताम्|
रोदनं पतितोत्तानं द्विषतां चावमर्दनम्|
यस्य स्यादायुरारोग्यं वित्तं स बहुशोऽश्नुते||३४||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಭವನ್ತಿ ಚಾತ್ರೇತಿ ಪದ್ಯಾರಮ್ಭೇ ತನ್ತ್ರರೀತಿಃ| ಮನೋವಹಾನಾಮಿತ್ಯಾದಿ ಸುಬೋಧಮ್| ದೇವಾನಿತ್ಯಾದಿನಾ ಶುಭಾಃ ಸ್ವಪ್ನಾ ಉಚ್ಯನ್ತೇ| ದೇವಾನಿತ್ಯಾದೇರ್ಯಃ ಪಶ್ಯೇದಿತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ ತಥಾ ಛತ್ರಾದೀನಿ ಯೋ ಲಭತೇ| ಶೈಲಾದೀಂಶ್ಚಽಽರೋಹೇತ್| ನದ್ಯಾದೀಂಶ್ಚ ತರೇತ್| ಪೂರ್ವೋತ್ತರಗಮನಾದಿಕಞ್ಚ ಯಸ್ಯ ಸ್ಯಾತ್ ಸ ಆಯುರಾದಿಕಮಶ್ನುತೇ| ನರಾಶನೋ ರಾಕ್ಷಸಃ ಪುಷ್ಪಾಣಿ ಉಕ್ಷಿತಂ ಸಿಕ್ಥಮ್| ಸುಮನಸಃ ಹೃದೋ ಗಮ್ಭೀರಃ| ಅಗಮ್ಯಾಃ ಸಕುಲ್ಯಾನ್ತ್ಯಜಾತಿಶ್ಚ| ಮೃತಿರ್ಮರಣಮ್||೩೪||
Adhikarana ಅಶುಭಃ ಸ್ವಪ್ನಃ (೨) · Śloka ೨
ಪಿತೃದೇವದ್ವಿಜಾತೀನಾಂ ಕ್ರುದ್ಧಭೀತಕೃಶಾತ್ಮನಾಮ್|
ಮಲಿನಾಮ್ಬರಪುಷ್ಪಾಣಾಂ ದರ್ಶನಂ ನ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ|೨|
View original
पितृदेवद्विजातीनां क्रुद्धभीतकृशात्मनाम्|
मलिनाम्बरपुष्पाणां दर्शनं न प्रशस्यते|२|
Adhikarana ಶುಭಃ ಸ್ವಪ್ನಃ (೨) · Śloka ೨
ತೇಷಾಮೇವ ತು ತುಷ್ಟಾನಾಂ ಶುದ್ಧಪುಷ್ಪಾಮ್ಬರಾತ್ಮನಾಮ್|
ದರ್ಶನಂ ಶಸ್ಯತೇ ಸ್ವಪ್ನೇ ತೈಶ್ಚ ಸಮ್ಭಾಷಣಂ ಶುಭಮ್||೨||
View original
तेषामेव तु तुष्टानां शुद्धपुष्पाम्बरात्मनाम्|
दर्शनं शस्यते स्वप्ने तैश्च सम्भाषणं शुभम्||२||
Adhikarana ಸ್ವಪ್ನದರ್ಶನೋತ್ತರಮನುಷ್ಠಾನಮ್ (೩೫) · Śloka ೩೫
ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸ್ವಪ್ನಾನ್ ದಾರುಣಾನ್ ಶೋಭನಾನ್ ವಾ|
ಪ್ರಾತಃ ಸ್ನಾತಃ ಸರ್ಷಪಾನಗ್ನಿವರ್ಣಾನ್|
ಹೃತ್ವಾ ಸಾವಿತ್ರ್ಯಾ ಸರ್ಪಿಷಾಕ್ತಾಂಸ್ತಿಲಾನ್ ವಾ|
ಪೂತಃ ಪಾಪೈರ್ಮುಚ್ಯತೇ ವ್ಯಾಧಿಭಿಶ್ಚ||೩೫||
View original
दृष्ट्वा स्वप्नान् दारुणान् शोभनान् वा|
प्रातः स्नातः सर्षपानग्निवर्णान्|
हृत्वा सावित्र्या सर्पिषाक्तांस्तिलान् वा|
पूतः पापैर्मुच्यते व्याधिभिश्च||३५||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಪಿತೃಪ್ರಭೃತೀನಾಂ ಶುಭಾನಾಮಪಿ ಕೃದ್ಧಾದ್ಯಾತ್ಮನಾಂ ಸತಾಂ ಮಲಿನಾಮ್ಬರಪುಷ್ಪಧಾರಿಣಾಂ ಚ ದರ್ಶನಂ ನೇಷ್ಯತೇ| ತೇಷಾಮೇವ ಪಿತ್ರಾದೀನಾಂ ತುಷ್ಟಾದಿಗುಣಾನಾಂ ದರ್ಶನಂ ಶಸ್ಯತ ಇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ತೈರತಿತುಷ್ಟಾದಿಗುಣೈಃ ಪಿತ್ರಾದಿಭಿಃ|
Adhikarana ಆತುರಸ್ಯಾರೋಗ್ಯಲಕ್ಷಣಮ್ (೩೬) · Śloka ೩೬
ಮಙ್ಗಲಾಚಾರಸಮ್ಪನ್ನಃ ಪರಿವಾರಸ್ತಥಾಽಽತುರಃ|
ಶ್ರದ್ಧಧಾನೋಽನುಕೂಲಶ್ಚ ಪ್ರಭೂತದ್ರವ್ಯಸಂಗ್ರಹಃ|
ಸತ್ವಲಕ್ಷಣಸಂಯೋಗೋ ಭಕ್ತಿರ್ವೈದ್ಯದ್ವಿಜಾತಿಷು|
ಚಿಕಿತ್ಸಾಯಾಮನಿರ್ವೇದಸ್ತದಾಽಽರೋಗಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್||೩೬||
View original
मङ्गलाचारसम्पन्नः परिवारस्तथाऽऽतुरः|
श्रद्धधानोऽनुकूलश्च प्रभूतद्रव्यसंग्रहः|
सत्वलक्षणसंयोगो भक्तिर्वैद्यद्विजातिषु|
चिकित्सायामनिर्वेदस्तदाऽऽरोगस्य लक्षणम्||३६||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಮಙ್ಗಲಾಚಾರಸಮ್ಪನ್ನಾದಿಕಮಾರೋಗ್ಯಲಕ್ಷಣಮ್| ಪ್ರಭೂತಾನಾಂ ದ್ರವ್ಯಾಣಾಂ ಸಂಗ್ರಹಸ್ತಥೋಕ್ತಃ| ಸತ್ತ್ವಲಕ್ಷಣಾನಿ ಶೌಚಾಸ್ತಿಕ್ಯಾದೀನಿ||೩೬||
Adhikarana ಶಾರೀರಸ್ಥಾನನಾಮನಿರೂಪಣಮ್ (೩೭-೩೮) · Śloka ೩೮
ಇತ್ಯತ್ರ ಜನ್ಮಮರಣಂ ಯತಃ ಸಮ್ಯಗುದಾಹೃತಮ್|
ಶರೀರಸ್ಯ ತತಃ ಸ್ಥಾನಂ ಶಾರೀರಮಿದಮುಚ್ಯತೇ||೩೭||
ಇತಿ ವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸ್ಯ ಸೂನೋರ್ವಾಗ್ಭಟಸ್ಯ ಕೃತೌ ಅಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಶಾರೀರಸ್ಥಾನೇ ದೂತಾದಿವಿಜ್ಞಾನೀಯೋ ನಾಮ ದ್ವಾದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೩೮||
View original
इत्यत्र जन्ममरणं यतः सम्यगुदाहृतम्|
शरीरस्य ततः स्थानं शारीरमिदमुच्यते||३७||
इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतौ अष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां शारीरस्थाने दूतादिविज्ञानीयो नाम द्वादशोऽध्यायः||३८||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸ್ಥಾನನಾಮ ನಿರೂಪ್ಯತೇ| ಅಸ್ಮಿನ್ ಸ್ಥಾನೇ ಶರೀರಸ್ಯ ಜನ್ಮನಃ ಪ್ರಭೃತಿಮರಣಂ ಯಾವದ್ಯತಃ ಸಮ್ಯಗುದಾಹೃತಂ ಪ್ರದರ್ಶಿತಮ್| ಅತಃ ಸ್ಥಾನಂ ಶಾರೀರಮುಚ್ಯತ ಇತಿ||೩೭|| ಇತಿ ಶ್ರೀಮನ್ಮಹಾಮಹೋಪಾಧ್ಯಾಯೇನ್ದುವಿರಚಿತಾಯಾಂ ಅಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹವ್ಯಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಶಶಿಲೇಖಾಯಾಂ ಶಾರೀರಸ್ಥಾನೇ ದ್ವಾದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ