Adhikarana அத ப்ரமேஹநிதாநஂ நாம தஶமோऽத்யாயஃ |ப்ரதிஜ்ஞா (௧) · Śloka ௧
அத ப்ரமேஹநிதாநஂ நாமாத்யாயஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ||௧||
अथ प्रमेहनिदानं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
உக்தமத்யாயாரம்பப்ரயோஜநம்|| ௧||
Adhikarana ப்ரமேஹப்ரபேதாஃ (௨) · Śloka ௨
விஂஶதிஃ ப்ரமேஹா பவந்தி| தத்யாதா-கபாதுதகேக்ஷுஸாந்த்ர- ஸுராபிஷ்டஶுக்ராஸிகதாஶீதஶநைர்லாலாப்ரமேஹா தஶ| பித்தா- த்க்ஷாரகாலநீலஹாரித்ரமாஞ்சிஷ்டஶோணிதமேஹாஃ ஷட்| வாதா- த்வஸாமஜ்ஜஹஸ்திமதுமேஹாஶ்சத்வாரஃ இதி||௨||
विंशतिः प्रमेहा भवन्ति| तद्याथा-कफ़ादुदकेक्षुसान्द्र- सुरापिष्टशुक्रासिकताशीतशनैर्लालाप्रमेहा दश| पित्ता- त्क्षारकालनीलहारिद्रमाञ्चिष्ठशोणितमेहाः षट्| वाता- द्वसामज्जहस्तिमधुमेहाश्चत्वारः इति||२||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
விஂஶதிஃ ப்ரமேஹாஃ| ஸர்வேஷாஞ்சா ப்ரமேஹாணாஂ ஶ்லேஷ்மாஹேதுஃ| ஸர்வே ச ரோகஸ்வபாவாந்நாவோத்பந்நாஃ ஶ்லேஷ்மப்ரமேஹா பவந்தி| அதஃ கபாதிக்ரமேண நிர்திஶ்யந்தே| தஶோதகமேஹாதயஃ கபாத்பவந்தி| ஷட்க்ஷாராதயஃ பித்தாத்| வஸாதயஶ்சத்வாரோ வாதாதிதி|| ௨||
Adhikarana ப்ரமேஹநிதாநம் (௩) · Śloka ௩
தேஷாஂ யத்கிஞ்சிதாஹாரவிஹாரஜாதஂ ஶ்லேஷ்மமேதோமூத்ரஜநநஂ ஸ ஹேதுஃ||௩||
तेषां यत्किञ्चिदाहारविहारजातं श्लेष्ममेदोमूत्रजननं स हेतुः||३||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
தேஷாமித்யாதிநா ப்ரமேஹாணாஂ நிதாநமுச்யதே||௩||
Adhikarana ப்ரமேஹஸம்ப்ராப்திஃ (௪) · Śloka ௪
தத்ர வாதபித்தமேதஃ க்லேதமாஂஸஶுக்ரஸைரந்விதோ பஸ்திகதஃ ஶ்லேஷ்மா ப்ரமேஹாஞ்ஜநயதி| தைஃ கபஶோணிதாப்யாஂ ச யுக்தஂ பித்தம்| தைர்வஸாலஸீகாமஞ்ஜௌஜோபிஶ்ச வாயுஃ||௪||
तत्र वातपित्तमेदः क्लेदमांसशुक्रसैरन्वितो बस्तिगतः श्लेष्मा प्रमेहाञ्जनयति| तैः कफशोणिताभ्यां च युक्तं पित्तम्| तैर्वसालसीकामञ्जौजोभिश्च वायुः||४||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
தத்ரேத்யாதிநா ஸம்ப்ராப்திஃ| ஸ்வஹேதுதூஷிதஃ ஶ்லேஷ்மா ப்ராதாந்யேந யதா ப்ரமேஹாந் ஜநயதி ( கரோதி ) ததா வாதாதிபிரந்விதஃ ஸந் பஸ்திமந்வேதி| யதா பித்தஂ ததா தைஃ பூர்வோக்தைர்வாதாதிபீ ரஸாந்தைஃ பூர்வோக்தைஃ கபஶோணிதபித்தாந்தைர்வஸாதிபிஶ்சாந்விதஃ|| ௪||
Adhikarana ப்ரமேஹேஷு தோஷகோபதூஷ்யதுஷ்டிக்ரமஃ (௫) · Śloka ௫
த்ரயாணாமபி தோஷாணாஂ ஶ்லேஷ்மப்ரமேஹேஷு ப்ராக்ப்ரகோபமாபத்யதே| ஶ்லேஷ்மாதிஷ்டாநத்வாந்மூத்ரஸ்ய| தத் வத்தேர்மேத ஏவ ச தேந ப்ரதமஂ தூஷ்யதேऽத்யந்தஸபாகத்வாத்| ததநந்தரஂ தேஹக்லேதாதயஃ| ததஃ ஶ்லேஷ்மாதிக்ஷயே பித்தஂ ப்ரபலீபவச்சோணிதமபி தூஷயதி| தத் க்ஷயேऽபி வாயுர்வஸாதீந் தாதூந் ஶரீரஸ்ய பரமஸாரபூதாந் பஸ்திமாகஷ்ய மூத்ரேண ஸஹ விஸஜதி||௫||
त्रयाणामपि दोषाणां श्लेष्मप्रमेहेषु प्राक्प्रकोपमापद्यते| श्लेष्माधिष्ठानत्वान्मूत्रस्य| तद् वृद्धेर्मेद एव च तेन प्रथमं दूष्यतेऽत्यन्तसभागत्वात्| तदनन्तरं देहक्लेदादयः| ततः श्लेष्मादिक्षये पित्तं प्रबलीभवच्छोणितमपि दूषयति| तत् क्षयेऽपि वायुर्वसादीन् धातून् शरीरस्य परमसारभूतान् बस्तिमाकृष्य मूत्रेण सह विसृजति||५||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
ஸர்வமேஹேஷு ச ரோகஸ்வபாவச்ச்லேஷ்மாப்ரகோபமாபத்யதே| பித்தஜேऽபி ப்ரதமமல்பஂ குபிதஃ ஶ்லேஷ்மா ஸ்வமல்பஂ லிங்கஂ தர்ஶயேத்| கிஞ்சித் காலஂ ஶ்லேஷ்மப்ரமேஹோ பூத்வா காலவஶாத் கபாதௌ க்ஷீணே பித்தமேஹதாஂ ப்ரதிபத்யதே| தத்ராபி ரக்தப்ரவதேஃ| காலேந ரக்தக்ஷயாதத்வாயுர்வஸாதீந் தேஹஸ்ய ஸாரபூதாநாऽऽகஷ்யாந்தே வாதப்ரமேஹாந் கரோதி| ஏவஂக்ரமேண தோஷாணாஂ காரணத்வஂ ப்ரதமமேவ வாதபித்தப்ராதாந்யேநோத்பந்நேऽபி பலதஃ கிஞ்சித் கபாந்வயத்வம்| ஸபாகத்வஂ ஸதஶத்வம்|| ௫||
Adhikarana ப்ரமேஹாணாஂ ஸாத்யத்வாதி தத்ர ஹேதுஶ்ச (௬) · Śloka ௬
தஸ்மாத் கபபித்தவாதஜாஃ க்ரமேண ஸாத்யயாப்யாஸாத்யாஃ| ததா பித்தஜாஃ ஸஂஸஷ்டதோஷமேதஃ ஸ்தாநத்வாத் விருத்தோபக்ரம- த்வாச்ச| வாதஜஃ புநஃ க்ஷீணேஷு தாதுஷு மஹாத்யயதயா விருத்தோபக்ரமத்வாச்ச| மேதஸி து நாதிதுஷ்டே பித்தஜா அபி ஸாத்யதாஂ கச்சேயுஃ||௬||
तस्मात् कफ़पित्तवातजाः क्रमेण साध्ययाप्यासाध्याः| तथा पित्तजाः संसृष्टदोषमेदः स्थानत्वाद् विरुद्धोपक्रम- त्वाच्च| वातजः पुनः क्षीणेषु धातुषु महात्ययतया विरुद्धोपक्रमत्वाच्च| मेदसि तु नातिदुष्टे पित्तजा अपि साध्यतां गच्छेयुः||६||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
தத்ர கபஜாஃ ப்ரமேஹா ஸாத்யாஃ| தஸ்மாதித்யுக்தாத்ரூபாத்| பித்தப்ரமேஹே து கபாऽநந்தரஜே ப்ரதமமேவ பித்தப்ராதாந்யேநோத்பந்நே ததேத்யாத்யுக்தாத்தேதோர்யாப்யத்வம்| தத்ராபி மேதஸி நாऽதிதுஷ்டே ஸாத்யத்வமேவ| வாதப்ரமேஹாணாஂ தாதுக்ஷயஂ விநாऽநுத்பத்தைரவஶ்யஂ ஸர்வப்ரமேஹாணாமந்தர்பாவஃ| யதோக்தாச்ச ஹேதோரஸாத்யத்வம்|| ௬||
Adhikarana ஸர்வப்ரமேஹேஷு ஸாதாரணஂ லிங்கம் (௭) · Śloka ௭
தாதுஸம்பர்காத்புநஃ ஸர்வமேஹேஷு மூத்ரமாவிலஂ பூரி ச பவதி||௭||
धातुसम्पर्कात्पुनः सर्वमेहेषु मूत्रमाविलं भूरि च भवति||७||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
யதோ தாதுஸம்பர்கஃ ஸர்வேஷு ததாவிலமூத்ரத்வாதிஸாதாரணஂ லிங்கம்||௭||
Adhikarana தோஷதூஷ்யஸஂயோகவிஶேஷாதிநா ப்ரமேஹாணாஂ பேதாஃ (௮) · Śloka ௮
தோஷாணாஂ தூஷ்யாணாஂ சோத்கஷ்டாபகஷ்டஸஂயோகேந மூத்ரவர்ணரஸ- ஸ்பர்ஶகந்தவிஶேஷாத்வர்ணாநாமிவ ஶுக்லகஷ்ணாதீநாஂ ஶபல- கல்மாஷாதயஃ ப்ரமேஹாணாஂ ப்ரபேதா பவந்தி||௮||
दोषाणां दूष्याणां चोत्कृष्टापकृष्टसंयोगेन मूत्रवर्णरस- स्पर्शगन्धविशेषाद्वर्णानामिव शुक्लकृष्णादीनां शबल- कल्माषादयः प्रमेहाणां प्रभेदा भवन्ति||८||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
தோஷாணாஂ ச நாநாவிதாத் ஸஂயோகாந்நாநாவிதவர்ணேத்பத்திஃ|| ௮||
Adhikarana ப்ரமேஹாணாஂ பூர்வரூபாணி (௯) · Śloka ௯
தேஷாஂ பூர்வரூபாண்யதிவத்திர்நகதீநாம்| ஜடிலீபாவஶ்ச கேஶா- நாம்| மாதுர்ய்யமாஸ்யஸ்ய| தாலுகண்டஶோஷஃ பிபாஸா மலா- திக்யஂ பஹிஃ காயே காயச்சித்ரேஷு| பாணிபாததாஹோऽதி- மாதுர்ய்யாத் பிபீலிகோபஸர்பணம்| விஸ்த்ரகந்ததா ச மூத்ர- ஶரீரயோஃ| ஶுக்லதா ச மூத்ரே| ஶ்வாஸநித்ராதந்த்ராலஸ்யப்ரகர்ஷஶ்ச||௯||
तेषां पूर्वरूपाण्यतिवृद्धिर्नखदीनाम्| जटिलीभावश्च केशा- नाम्| माधुर्य्यमास्यस्य| तालुकण्ठशोषः पिपासा मला- धिक्यं बहिः काये कायच्छिद्रेषु| पाणिपाददाहोऽति- माधुर्य्यात् पिपीलिकोपसर्पणम्| विस्त्रगन्धता च मूत्र- शरीरयोः| शुक्लता च मूत्रे| श्वासनिद्रातन्द्रालस्यप्रकर्षश्च||९||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
நகவத்தாதீநி ஸர்வப்ரமேஹாணாஂ பூர்வரூபாணி| மலஂ ப்ரஸித்தஂ பஹிஃகாயபவம்|| ௯||
Adhikarana கபஜமேஹாஃ, தத்ர உதகமேஹலக்ஷணம் (௧) · Śloka ௧
தத்ர ஶீதஂ ஶ்வதேமகந்தமச்சமுதகமிவோதகமேஹீ மேஹதி|௧|
तत्र शीतं श्वतेमगन्धमच्छमुदकमिवोदकमेही मेहति|१|
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
௦௦
Adhikarana இக்ஷுமேஹலக்ஷணம் (௧) · Śloka ௧
இக்ஷுரஸமிவாऽதிமதுரஂ ஶீதமீஷபிச்சிலாவிலாமிக்ஷுமேஹீ||௧||
इक्षुरसमिवाऽतिमधुरं शीतमीषपिच्छिलाविलामिक्षुमेही||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ஸாந்த்ரமேஹலக்ஷணம் (௧௦) · Śloka ௧௦
பர்ய்யுஷிதஂ ஸாந்த்ரிபவத் ஸாந்த்ரமேஹி||௧௦||
पर्य्युषितं सान्द्रिभवत् सान्द्रमेहि||१०||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
யந்மே தத் பர்ய்யுஷிதஂ ஸதஃ பரிவாஸாத்ஸாந்த்ரஂ கநஂ பவதி||௧௦||
Adhikarana ஸுராமேஹலக்ஷணம் (௧௧) · Śloka ௧௧
ஸுராதுல்யாமுபரி ப்ரஸந்நமதஃ ஸாந்த்ரஂ ஸுராமேஹீ|௧௧|
सुरातुल्यामुपरि प्रसन्नमधः सान्द्रं सुरामेही|११|
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
௦௦
Adhikarana பிஷ்டமேஹலக்ஷணம் (௧௧) · Śloka ௧௧
ஶுக்ராபஂ ஶுக்ரமிஶ்ரஂ வா ஶுக்ரமேஹீ|௧௧|
शुक्राभं शुक्रमिश्रं वा शुक्रमेही|११|
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
௦௦
Adhikarana ஸிகதாமேஹலக்ஷணம் (௧௧) · Śloka ௧௧
ஸருஜஂ ஸஸிகதஂ ஸிகதாமேஹீ| ப்ராயோ மதுரமதிஶீதஂ ஶீதமேஹீ| மந்தஂ மந்தஂ ஶநைஃ ஶநைர்மேஹீ| பிச்சிலஂ தந்துபத்தமிவ லாலாமேஹீ||௧௧||
सरुजं ससिकतं सिकतामेही| प्रायो मधुरमतिशीतं शीतमेही| मन्दं मन्दं शनैः शनैर्मेही| पिच्छिलं तन्तुबद्धमिव लालामेही||११||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
தத்ரேத்யாதிநா க்ரமேண ப்ரமேஹாணாஂ லக்ஷணமுச்யதே|| ௧௧||
Adhikarana பித்தஜமேஹாஃ, க்ஷாரமேஹலக்ஷணம் (௧௨) · Śloka ௧௨
வர்ணகந்தரஸஸ்பர்ஶைஃ ஸ்த்ருதக்ஷாரோபமஂ க்ஷாரமேஹீ||௧௨||
वर्णगन्धरसस्पर्शैः स्त्रुतक्षारोपमं क्षारमेही||१२||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
ஸ்த்ருதக்ஷாரஃ க்ஷாரஜலம்|| ௧௨||
Adhikarana காலமேஹலக்ஷணம் (௧௩) · Śloka ௧௩
ஊஷ்ணஂ மஷீகாலஂ காலமேஹீ|௧௩|
ऊष्णं मषीकालं कालमेही|१३|
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
௦௦
Adhikarana நீலமேஹலக்ஷணம் (௧௩) · Śloka ௧௩
ஸபேநமச்சமம்லஂ சாஷபத்ரநீலஂ நீலமேஹீ|௧௩|
सफेनमच्छमम्लं चाषपत्रनीलं नीलमेही|१३|
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
௦௦
Adhikarana ஹாரித்ரமேஹலக்ஷணம் (௧௩) · Śloka ௧௩
கடுகஂ ஸதாஹஂ ஹரித்ராயுக்தமிவ ஹாரித்ரமேஹீ|௧௩|
कटुकं सदाहं हरिद्रायुक्तमिव हारिद्रमेही|१३|
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
௦௦
Adhikarana மாஞ்ஜிஷ்டமேஹலக்ஷணம் (௧௩) · Śloka ௧௩
விஸ்த்ரஂ மஞ்ஜிஷ்டோதகவர்ணமிவ மஞ்ஜிஷ்டாமேஹீ|௧௩|
विस्त्रं मञ्जिष्ठोदकवर्णमिव मञ्जिष्ठामेही|१३|
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
௦௦
Adhikarana ஶோணிதமேஹலக்ஷணம் (௧௩) · Śloka ௧௩
விஸ்த்ரமுஷ்ணஂ ஸலவணஂ ஶோணிதஸங்காஶஂ ஶோணிதமேஹீ|௧௩|
विस्त्रमुष्णं सलवणं शोणितसङ्काशं शोणितमेही|१३|
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
௦௦
Adhikarana வாதஜமேஹாஃ, வாஸாமேஹலக்ஷணம் (௧௩) · Śloka ௧௩
வஸாமிஶ்ரஂ வஸாஂ வா வஸாமேஹீ|௧௩|
वसामिश्रं वसां वा वसामेही|१३|
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
௦௦
Adhikarana மஜ்ஜமேஹலக்ஷணம் (௧௩) · Śloka ௧௩
மஜ்ஜமிஶ்ரஂ மஜ்ஜாநஂ வா மஜ்ஜமேஹீ|௧௩|
मज्जमिश्रं मज्जानं वा मज्जमेही|१३|
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
௦௦
Adhikarana ஹஸ்திமேஹலக்ஷணம் (௧௩) · Śloka ௧௩
ஸலஸீகஂ மதுரவேகஂ லஸீகயைவ ச விபத்தமநுபத்த- மஜஸ்த்ரஂ மத்த இவ ஹஸ்தீ ஸ்த்ரவதி ஹஸ்திமேஹீ||௧௩||
सलसीकं मधुरवेगं लसीकयैव च विबद्धमनुबद्ध- मजस्त्रं मत्त इव हस्ती स्त्रवति हस्तिमेही||१३||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
லஸீகா விலீநமேதஃ ப்ராயம்||௧௩||
Adhikarana மதுமேஹலக்ஷணம் (௧௪) · Śloka ௧௪
ஓஜஃ ஸ்நிக்தமதுரஂ தத்ரௌக்ஷ்யாத்வாயுஃ கஷாயத்வேநோபஸஜதி| தேந கஷாயமதுராநுயதஂ மத்விவமேஹதி மதுமேஹீ||௧௪||
ओजः स्निग्धमधुरं तद्रौक्ष्याद्वायुः कषायत्वेनोपसृजति| तेन कषायमधुरानुयतं मध्विवमेहति मधुमेही||१४||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
ஓஜ இத்யாதிநா மதுமேஹலக்ஷணம்| ஓஜோ நாம ப்ரதாநதாதுஃ| பூர்வோக்தஂ(அ. ஸஂ. ஶா. - ௩௪௩) ப்ரஸதமாநம்| தத் ஸ்நிக்தஂ மதுரஞ்ச| வாதஸஂயோகாத்து கஷாயமதுரஂ கிஞ்சித்||௧௪||
Adhikarana கேஷாஞ்சிந்மதேந மதுமேஹஸ்ய த்வைவித்யம் (௧௫) · Śloka ௧௫
ஸ து த்விதா கைஶ்சிதிஷ்யதே| தாதுக்ஷயேணாऽநிலகோபாத் தோஷாவரேண வா||௧௫||
स तु द्विधा कैश्चिदिष्यते| धातुक्षयेणाऽनिलकोपाद् दोषावरेण वा||१५||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
பக்ஷாந்தரபோதநாய கைஶ்சிதிதி||௧௫||
Adhikarana தோஷாவதவாதஜமதுமேஹஸ்ய கச்ச்ரஸாத்யத்வம் (௧௬) · Śloka ௧௬
ததாவதோ ஹி வாயுராஹாரப்ரஸதமாதாய முஹுர்முஹுரநிமித்தஂ தோஷலிங்காநி வத்திக்ஷயௌ சாவிர்பாவயந் கச்ச்ரஸாத்யஂ மதுமேஹஂ ப்ரவர்த்தயதி||௧௬||
तदावृतो हि वायुराहारप्रसदमादाय मुहुर्मुहुरनिमित्तं दोषलिङ्गानि वृद्धिक्षयौ चाविर्भावयन् कृच्छ्रसाध्यं मधुमेहं प्रवर्त्तयति||१६||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
ததாவதோ தோஷாவதஃ| கச்ச்ரஸாத்யத்வாவரணாந்மதுமேஹஃ| தாதுக்ஷயஜந்மா த்வஸாத்யஃ||௧௬||
Adhikarana ஸர்வஹாநாமுபேக்ஷயா மதுமேஹத்வப்ராப்த்யாதி (௧௭) · Śloka ௧௭
ஸர்வ ஏவ சோபேக்ஷ்யமாணா மதுமேஹத்வமாயாந்தி| தஸ்மாத் ஸர்வேऽபி மதுமேஹஶப்தேநோச்யதே| யதஃ ஸர்வேஷ்வபி ப்ராங்மத்விவ மதுரரஸஶ்சாஸ்ய தேஹோ பவதீதி|௧௭|
सर्व एव चोपेक्ष्यमाणा मधुमेहत्वमायान्ति| तस्मात् सर्वेऽपि मधुमेहशब्देनोच्यते| यतः सर्वेष्वपि प्राङ्मध्विव मधुररसश्चास्य देहो भवतीति|१७|
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
௦௦
Adhikarana ஶ்லேஷ்மஜப்ரமேஹோபத்ரவாஃ (௧௭) · Śloka ௧௭
தத்ர ப்ரதிஶ்யாயஃ ஶரீரஶைதில்யமரோசகாவிபாகௌ ப்ரஸேகஶ்சர்திர்நித்ராகாஸஶ்ச ஶ்லேஷ்மஜாணாமுபத்ரவா பவந்தி||௧௭||
तत्र प्रतिश्यायः शरीरशैथिल्यमरोचकाविपाकौ प्रसेकश्छर्दिर्निद्राकासश्च श्लेष्मजाणामुपद्रवा भवन्ति||१७||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
ப்ரதிஶ்யாயாதீநி ஶ்லேஷ்மப்ரமேஹோபத்ரவாஃ||௧௭||
Adhikarana பித்தஜப்ரமேஹோபத்ரவாஃ (௧௮) · Śloka ௧௮
வஷணாவதரணஂ பஸ்திமேட்ரதோதோऽம்லகஃ பிபாஸாஜ்வரோ தாஹோ மூர்ச்சாதீஸாரஃ பாண்டுரோகஶ்ச பித்தஜாநாம்||௧௮||
वृषणावदरणं बस्तिमेढ्रतोदोऽम्लकः पिपासाज्वरो दाहो मूर्च्छातीसारः पाण्डुरोगश्च पित्तजानाम्||१८||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
வஷணாவதரணாதயஃ பித்தஜே||௧௮||
Adhikarana வாதப்ரமேஹோபத்ரவாஃ (௧௯) · Śloka ௧௯
ஹத்க்ரஹோ லௌல்யமநித்ரதாகம்பஃ ஶூலஂ பத்தபுரீஷத்வஂ ஶோஷஃ காஸஃ ஶ்வாஸஶ்ச வாதஜாநாம்||௧௯||
हृद्ग्रहो लौल्यमनिद्रताकम्पः शूलं बद्धपुरीषत्वं शोषः कासः श्वासश्च वातजानाम्||१९||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
ஹத்ரோகாதயோ வாதஜே| லௌல்யஂ விஷயகத்திஃ||௧௯||
Adhikarana ப்ரமேஹிணாஂ பிடகாஸம்பவஃ (௨௦) · Śloka ௨௦
அதைவமஸ்ய மேதஃக்லேதாதிபிரபிஷ்யண்ணதேஹஸ்ய தோஷைரநுகததாதோஃ ப்ரமேஹாபிவத்தௌ மாஂஸலேஷ்வவகாஶேஷு ஸந்திமர்மஸு ச ப்ரதேஶவிஶேஷாஶ்ரயத்வாத்ப்ராணாபஹாரிண்யோ பூயஃ கஷ்டத்மோபத்ரவாஃ தஶபிடகா ஜாயந்தே ஸுதராஂ சாऽதஃகாயே| ததபிமுகா ஹி ப்ரமேஹிணாஂ தோஷாஃ| தத்யதா-ஶ்ராவிகா-கச்சபிகா-ஜாலிநீ-புத்ரிணீ-விதாரிகா-ஸர்ஷபிகா-மஸூரிகா-ऽலஜீ-விநதா-வித்ரதிஶ்ச||௨௦||
अथैवमस्य मेदःक्लेदादिभिरभिष्यण्णदेहस्य दोषैरनुगतधातोः प्रमेहाभिवृद्धौ मांसलेष्ववकाशेषु सन्धिमर्मसु च प्रदेशविशेषाश्रयत्वात्प्राणापहारिण्यो भूयः कष्टत्मोपद्रवाः दशपिटका जायन्ते सुतरां चाऽधःकाये| तदभिमुखा हि प्रमेहिणां दोषाः| तद्यथा-श्राविका-कच्छपिका-जालिनी-पुत्रिणी-विदारिका-सर्षपिका-मसूरिका-ऽलजी-विनता-विद्रधिश्च||२०||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
அதேத்யாதிநா ப்ரமேஹாணாமுபத்ரவபூதாஃ ஶராவிகாத்யா தஶ பிடகா ஜாயந்த இத்யுச்யதே| மாஸலேஷ்வவகாஶாதிஷு உர்வாதிஷு| ப்ரதேஶவிஶேஷாஶ்ரயத்வாத்ஸுகுமாரப்ரதேஶாக்ராந்தேஃ பூயாஂஸஃ கஷ்டதமாஃ| உபத்ரவாஃ பஶ்சாத்காலபாவிநோ ரோகாஃ யாஸு தாஸ்ததோக்தாஃ| ததபிமுகாஃ அதஃகாயாபிமுகாஃ||௨௦||
Adhikarana ஶராவிகாலக்ஷணம் (௨௧) · Śloka ௨௧
தத்ர ஶ்யாவா க்லேதவேதநாயுக்தா நிம்நமத்யோந்நதௌஷ்டா ஶராவஸஂஸ்தாநப்ரமாணா ஶராவிகா||௨௧||
तत्र श्यावा क्लेदवेदनायुक्ता निम्नमध्योन्नतौष्ठा शरावसंस्थानप्रमाणा शराविका||२१||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
தத்ர ஶ்யாவேத்யாதிநா தாஸாஂ க்ரமேணலக்ஷணமுச்யதே| ஶராவிகா ஸஂஜ்ஞாபிடகா ஶ்யாவாதிகுணயுக்தா பவதி| ஶராவஸ்யேவ ஸஂஸ்தாநமாகாரஃப்ரமாணஂ மாநஞ்ச யஸ்யாஃ ஸைவம்||௨௧||
Adhikarana கச்சபிகாலக்ஷணம் (௨௨) · Śloka ௨௨
மஹாமூலாऽவகாடாऽர்த்திதோதா ஶ்லக்ஷ்ணா கச்சபபஷ்டநிபா கச்சபிகா||௨௨||
महामूलाऽवगाढाऽर्त्तितोदा श्लक्ष्णा कच्छपपृष्ठनिभा कच्छपिका||२२||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
மஹாமூலேத்யாதிகச்சபிகாயா லக்ஷணம்| ஸுபோதம்| அவகாடோ கநஃ||௨௨||
Adhikarana ஜாலிநீலக்ஷணம் (௨௩) · Śloka ௨௩
மஹாஶயாऽர்த்திதோத ஸ்தப்தா ஸ்நிக்தஸ்ராவிணீ ஸூக்ஷ்மச்சித்ரா மாஸஸிராஜாலாவதா ஜாலிநீ|௨௩|
महाशयाऽर्त्तितोद स्तब्धा स्निग्धस्राविणी सूक्ष्मच्छिद्रा माससिराजालावृता जालिनी|२३|
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
௦௦
Adhikarana புத்ரிணீலக்ஷணம் (௨௩) · Śloka ௨௩
மஹதீ பிடகாபிரல்பாபிராசிதா புத்ரிணீ|௨௩|
महती पिटकाभिरल्पाभिराचिता पुत्रिणी|२३|
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
௦௦
Adhikarana விதாரிகாலக்ஷணம் (௨௩) · Śloka ௨௩
கடிணா விதாரிகந்தவத்வத்தா விதாரிகாஃ||௨௩||
कठिणा विदारिकन्दवद्वृत्ता विदारिकाः||२३||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
விதாரீகந்தஂ ஶகாலிகாகந்தம்||௨௩||
Adhikarana ஸர்ஷபிகாலக்ஷணம் (௨௪) · Śloka ௨௪
ஶீக்ரா பாகா மஹாவேதநா ஸர்ஷபாகதிப்ரமாணா தத்விதாபிஶ்ச பிடகாபிஶ்சிதா ஸர்ஷபிகா|௨௪|
शीघ्रा पाका महावेदना सर्षपाकृतिप्रमाणा तद्विधाभिश्च पिटकाभिश्चिता सर्षपिका|२४|
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
௦௦
Adhikarana மஸூரிகாலக்ஷணம் (௨௪) · Śloka ௨௪
மஸூரிகாரப்ரமாணா மஸூரிகா|௨௪|
मसूरिकारप्रमाणा मसूरिका|२४|
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
௦௦
Adhikarana அலஜீலக்ஷணம் (௨௪) · Śloka ௨௪
த்வசமுத்தாந ஏவ தஹந்தீ ஸ்போடைராவதா விஸர்பந்தீ ரக்தாகஷ்ணாऽதிதண்மோஹஜ்வரகரீ தாஹபூயிஷ்டாऽதிகஷ்டா சாலஜீ||௨௪||
त्वचमुत्थान एव दहन्ती स्फोटैरावृता विसर्पन्ती रक्ताकृष्णाऽतितृण्मोहज्वरकरी दाहभूयिष्ठाऽतिकष्टा चालजी||२४||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
த்வசமுத்தாந ஏவேத்யாதிநாऽலஜீலக்ஷணம்||௨௪||
Adhikarana விநதாலக்ஷணம் (௨௫) · Śloka ௨௫
மஹதீ நீலாऽவகாடருஜாக்லேதா-பஷ்டோதராऽந்யதராதிஷ்டாநாவிநதா விநதா||௨௫||
महती नीलाऽवगाढरुजाक्लेदा-पृष्ठोदराऽन्यतराधिष्ठानाविनता विनता||२५||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
மஹதீத்யாதிநா விநதாலக்ஷணம்||௨௫||
Adhikarana வித்ரதிலக்ஷணம் (௨௬) · Śloka ௨௬
வித்ரதிஸ்து வக்ஷ்யதே ( அ. ஸஂ. நி. - ௩௯௯-௪௧௮) பதகேவ||௨௬||
विद्रधिस्तु वक्ष्यते ( अ. सं. नि. - ३९९-४१८) पृथगेव||२६||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
வித்ரதிஸ்து பஹுவக்தவ்யத்வாத்||௨௬||
Adhikarana விதாரிகாந்தாநாஂ துஸ்ஸஹத்வம் (௨௭) · Śloka ௨௭
தாஸாமாத்யாஃ பஞ்சாதிபலஶ்லேஷ்மமேதஃ ஸம்பவேந| மூலவ்யாத்யேகரூபத்வாத் தத்வத்திகாரிதயா துஃஸஹாஃ||௨௭||
तासामाद्याः पञ्चातिबलश्लेष्ममेदः सम्भवेन| मूलव्याध्येकरूपत्वात् तद्वद्धिकारितया दुःसहाः||२७||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
தாஸாஂ பிடகாநாமாத்யாஃ பஞ்ச விதாரிகாந்தா அதிபலஶ்லேஷ்மமேதஃ ப்ரபவத்வாதிஹேதோர்துஃ ஸஹா பவந்தி||௨௭||
Adhikarana ஸர்ஷபிகாதீநாஂ ஸஹத்வம் (௨௮) · Śloka ௨௮
ந த்விதராஃ| பித்தோல்பணதயாऽல்பபமேதோபாவாத்||௨௮||
न त्वितराः| पित्तोल्बणतयाऽल्पफमेदोभावात्||२८||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
இதராஃ ஸர்ஷபிகாத்யாஃ பஞ்ச| ந து துஃஸஹாஃ பித்தோல்பணத்வாதிஹேதோஃ||௨௮||
Adhikarana ப்ரமேஹாநுகுணஂ பிடகாஸு தோஷோத்ரேகஃ (௨௯) · Śloka ௨௯
ப்ரமேஹவஶாச்ச பிடகாஸு யதாஸ்வஂ தோஷோத்ரேகோ பவதீதி||௨௯||
प्रमेहवशाच्च पिटकासु यथास्वं दोषोद्रेको भवतीति||२९||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
ஆஸாஂ ச பிடகாநாஂ ப்ரமேஹவஶாத்தோஷோத்ரேகோ பவதி| யேநைவ ப்ரமேஹேண ஸஹ வர்தந்தே தத்தோஷா ஏவஂ பவந்தீத்யர்தஃ||௨௯||
Adhikarana கேவலமேததுஷ்ட்யாபி பிடகோத்பத்யாதி (௩௦) · Śloka ௩௦
பவதி சாத்ர ஶ்லோகஃ-- ப்ரமேஹேண விநாப்யேதா ஜாயந்தே துஷ்டமேதஸஃ||௩௦||
भवति चात्र श्लोकः-- प्रमेहेण विनाप्येता जायन्ते दुष्टमेदसः||३०||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
பவதி சாத்ரேதி தந்த்ரரீதிஃ| ப்ரமேஹேணேத்யாதி| ஏதாஃ பூர்வோக்தாஃபிடகாஃ| துஷ்டமேதஸஃ புருஷஸ்ய ப்ரமேஹேண விநாऽபி ஜாயந்தே||௩௦||
Adhikarana பிடகாநாஂ வஸ்துபரிக்ரஹேண லக்ஷ்யத்வம் (௩௧) · Śloka ௩௧
தாவச்ச நோபலக்ஷ்யந்தே யாவத்வஸ்துபரிக்ரஹஃ||௩௧||
तावच्च नोपलक्ष्यन्ते यावद्वस्तुपरिग्रहः||३१||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
தாவதித்யாதி| ஏதாஃ ஶராவிகாத்யாஃ பிகாஸதாவந்ந லக்ஷந்தே யாவத்வஸ்துபரிக்ரஹஃ| ஏததுக்தஂ பவதி-ஆஸாஂ பிடகாநாஂ ஸ்வரூபாநுரோதாத் வ்ரணவஸ்தூநி த்வக்ரக்தமாஂஸமேதோமஜ்ஜாஸிராஸிராஸ்நாய்வாதீநி| தோஷாஃ- ஸந்தூஷ்ய உத்தாநதோ கம்பீரதோ வா கர்துஂ ப்ராப்தாஃ| ததா காலேந ஸந்தூஷணஂ ந நிர்வத்தஂ தாவந்ந லக்ஷ்யந்தே யாவதா காலேந ஸந்த்Zஊஷணஂ நிர்வத்தஂ ததா லக்ஷ்யந்தே| ஆஸாஞ்ச வஸ்துபரிக்ரஹத்வாத் பூர்வரூபாஸம்பவஃ| வஸ்துபரிக்ரஹஃ கடிநாபோகக்ரஹணம்| ஆஸாஂ ச ப்ரமேஹலக்ஷணாந்வயேந தோஷாந்வயோऽப்யூஹஃ||௩௧||
Adhikarana ரக்தபித்தே ப்ரமேஹப்ராந்திநிராஸஃ (௩௨) · Śloka ௩௨
ஹரித்ராவர்ணஂ ரக்தஂ வா மேஹப்ராக்ரூபவர்ஜிதம்| யோமூத்ரயேந்ந தஂ மேஹஂ ரக்தபித்தஂ து தஂ விதுஃ||௩௨||
हरिद्रावर्णं रक्तं वा मेहप्राग्रूपवर्जितम्| योमूत्रयेन्न तं मेहं रक्तपित्तं तु तं विदुः||३२||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
ஹாரித்ரவர்ணமித்யாதிநா ஸம்பவத் ப்ராந்திநிவத்திஂ கரோதி| ஸுபோதம்||௩௨||
Adhikarana மதுமேஹஸ்ய கபஸம்பவத்வஂ, வாதஸம்பவத்வஞ்ச (௩௩) · Śloka ௩௩
தஷ்ட்வா ப்ரமேஹ மதுரஂ ஸபிச்சஂ மதூபமஂ ஸ்யாத்விவிதோ விசாரஃ| ஸம்பூணாச்ச்லேஷ்மஸமுத்பவஃ ஸ்யாத் க்ஷீணேஷு தோஷேஷ்வநிலாத்மகோ வா||௩௩||
दृष्ट्वा प्रमेह मधुरं सपिच्छं मधूपमं स्याद्विविधो विचारः| सम्पूणाच्छ्लेष्मसमुद्भवः स्यात् क्षीणेषु दोषेष्वनिलात्मको वा||३३||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
௦௦
Adhikarana ப்ரமேஹேஷு தோஷபேதேந ஸத்யாஸாத்யே யாப்யத்வஞ்ச (௩௪-௧௦) · Śloka ௧௦
அபூர்வரூபாஃ கபபித்தமேஹாஃ க்ரமேண யே வாதகதாஶ்ச மேஹாஃ| ஸாத்யா ந தே பித்தகதாஸ்து யாப்யாஃ ஸத்யாஸ்து மேதோ யதி நாऽதிதுஷ்டம்||௩௪|| இதி வைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸ்ய ஸூநோர்வாக்படஸ்ய கதௌ அஷ்டாங்கஸஂக்ரஹஸஂஹிதாயாஂ நிதாநஸ்தாநே ப்ரமேஹநிதாநஂ நாம தஶமோऽத்யாயஃ||௧௦||
अपूर्वरूपाः कफपित्तमेहाः क्रमेण ये वातकृताश्च मेहाः| साध्या न ते पित्तकृतास्तु याप्याः सध्यास्तु मेदो यदि नाऽतिदुष्टम्||३४|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतौ अष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां निदानस्थाने प्रमेहनिदानं नाम दशमोऽध्यायः||१०||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
ஸர்வமேஹேஷு ச ரோகஸ்வ்பாவச்ச்லேஷ்மா ப்ரகோபமாத்யதே| தத்ர யதாந்யதோஷாபேக்ஷயா ஸ்வல்பஃ ப்ரகோபோ பவதி யதா ப்ரதமஂ பவந்நபி ஶ்மேஷ்மா ஸ்வல்பஂ லிங்கஂ தர்ஶயேத்| யதா து ந ஸ்வல்பஃ ததா ப்ரதமஂ ஸம்பூர்ண ஏவ ஶ்லேஷ்மப்ரமேஹோ பூத்வா காலவஶாத்கபாதௌக்ஷீணே பித்தமேஹதாஂ தேஹஸ்ய ஸாரபூதாநாமஷ்யாந்தே வாதப்ரமேஹாந் கரோதீதி க்ரமேணேத்யுக்தம்||௩௪|| இதி ஶ்ரீமந்மஹாமஹோபாத்யாயேந்துவிரசிதாயாம் அஷ்டாங்கஸஂக்ரஹவ்யாக்யாயாஂ ஶஶிலேகாயாஂ நிதாநஸ்தாநே தஶமோऽத்யாயஃ