Adhikarana അഥ കുഷ്ഠശ്വിത്രകൃമിനിദാനം നാമ ചതുര്ദശോऽധ്യായഃ | പ്രതിജ്ഞാ (൧) · Śloka ൧
അഥാതഃ കുഷ്ഠശ്വിത്രകൃമിനിദാന നാമാധ്യായം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ| ഇതി ഹ സ്മാഹുരാത്രേയാദയോ മഹര്ഷയഃ||൧||
अथातः कुष्ठश्वित्रकृमिनिदान नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
ധാതൂപധാതുത്വഗേകദോഷസാമാന്യാദ്വിസര്പാऽനന്തരം കുഷ്ഠാദിനിര്ണയായാധ്യായാരമ്ഭഃ|| ൧||
Adhikarana കുഷ്ഠനിദാനം സമ്പ്രാപ്തിശ്ച (൨) · Śloka ൨
മിഥ്യാഹാരവിഹാരേണ വിശേഷേണ വിരോധിനാ| സാധുനിന്ദാവധാന്യസ്വഹരണാദ്യൈശ്ച സേവിതൈഃ| പാപ്മഭിഃ കര്മഭിഃ സദ്യഃ പ്രാക്തനൈര്വേരിതാ മലാഃ| സിരാഃ പ്രപദ്യ തിര്യ്യഗ്ഗാസ്ത്വഗ്ലസീകാസൃഗാമിഷമ്| ദൂഷയന്തഃ ശ്ലഥീകൃത്യ നിശ്ചരന്തസ്തതോ ബഹിഃ| ത്വചഃ കുര്വന്തി വൈവര്ണ്യം ദുഷ്ടാഃ കുഷ്ഠമുശന്തി തത്||൨||
मिथ्याहारविहारेण विशेषेण विरोधिना| साधुनिन्दावधान्यस्वहरणाद्यैश्च सेवितैः| पाप्मभिः कर्मभिः सद्यः प्राक्तनैर्वेरिता मलाः| सिराः प्रपद्य तिर्य्यग्गास्त्वग्लसीकासृगामिषम्| दूषयन्तः श्लथीकृत्य निश्चरन्तस्ततो बहिः| त्वचः कुर्वन्ति वैवर्ण्यं दुष्टाः कुष्ठमुशन्ति तत्||२||
🔊 Audio coming soon
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
സര്വകുഷ്ഠാനാം സാമാന്യേന ഹേതുമാഹ-മിഥ്യാഹാരേത്യാദിനാ| മിഥ്യാഹാരാദിനാ തഥാ സാധുനിന്ദാവധാദിഭിര്നാനാവിധൈഃ പാപ്മഭിഃ കര്മഭിഃ സദ്യഃ കൃതൈഃ പ്രാക്തനൈര്ജന്മാന്തരകൃതൈര്വാ| മലാ ദുഷ്ടാസ്ത്വചോ വൈവര്ണ്യം യത്കുര്വന്തി തത് കുഷ്ഠമുശന്തി മുനയ ഇതി ശേഷഃ| സിരാഃ പ്രപദ്യേത്യാദിനാ സമ്പ്രാപ്തിഃ|| ൨||
Adhikarana കുഷ്ഠശബ്ദനിര്വചനമ് (൩) · Śloka ൩
കാലേനോപേക്ഷിതം യസ്മാത്സര്വം കുഷ്ണാതി തദ്വപുഃ||൩||
कालेनोपेक्षितं यस्मात्सर्वं कुष्णाति तद्वपुः||३||
🔊 Audio coming soon
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
കാലേനേത്യാദിനാ കുഷ്ഠശബ്ദസ്യാര്ഥഃ|| ൩||
Adhikarana ബാഹ്യകുഷ്ഠസ്യ സമ്പ്രാപ്തിഃ (൪) · Śloka ൪
പ്രപദ്യ ധാതൂന് വ്യാപ്യാന്തഃ സര്വന് സംക്ലേദ്യ ചാവഹേത്| സസ്വേദക്ലേദസങ്കോഥാന് കൃമീന് സൂക്ഷ്മാന് സുദാരുണാന്| ലോമത്വക്സ്നായുധമനീസ്തരുണാऽസ്ഥീനി യൈഃ ക്രമാത്| ഭക്ഷയേച്ഛ്വിത്രമസ്മാച്ച കുഷ്ഠം ബാഹ്യമുദാഹൃതമ്||൪||
प्रपद्य धातून् व्याप्यान्तः सर्वन् संक्लेद्य चावहेत्| सस्वेदक्लेदसङ्कोथान् कृमीन् सूक्ष्मान् सुदारुणान्| लोमत्वक्स्नायुधमनीस्तरुणाऽस्थीनि यैः क्रमात्| भक्षयेच्छ्वित्रमस्माच्च कुष्ठं बाह्यमुदाहृतम्||४||
🔊 Audio coming soon
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
പ്രപദ്യേത്യാദി കാലേനോപേക്ഷിതമിത്യനുവര്തതേ| തത് കുഷ്ഠം ധാതൂന് പ്രപദ്യതാംശ്ച സംക്ലേദ്യ കൃമീനാവഹേച്ഛരീരേ| യൈഃ കൃമിഭിഃ കരണഭൂതൈര്ലോമാദീനി ക്രമാത് കുഷ്ഠം ഭക്ഷയേത്| തരുണാസ്ഥീനി കര്ണനാസാദിഗതാനീഹ യാന്യുക്താനി| അസ്മാത് കാരണാത് ശ്വിത്രം ബാഹ്യകുഷ്ഠശബ്ദേനോച്യതേ| ക്ലേദകൃമ്യാദ്യഭാവാത്| സത്യാപി ത്വഗ്രോഗത്വ ഇത്യര്ഥഃ| സുബോധമ്|| ൪||
Adhikarana കുഷ്ഠപ്രഭേദാഃ (൫) · Śloka ൫
കുഷ്ഠാനി സപ്തധാ ദോഷൈഃ പൃഥങ്മിശ്രൈഃ സമാഗതൈഃ||൫||
कुष्ठानि सप्तधा दोषैः पृथङ्मिश्रैः समागतैः||५||
🔊 Audio coming soon
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
പൃഥഗ്ദോഷൈഃ ത്രീണി| സംസര്ഗേണ ച ത്രീണി| സന്നിപാതേനൈകമിതി സപ്തവിധാനി കുഷ്ഠാനി|| ൫||
Adhikarana ത്രിദോഷജത്വേऽപി കുഷ്ഠാനാം ദോഷാധിക്യാനുരോധേന വ്യപദേശഃ (൬) · Śloka ൬
സര്വേഷ്വപി ത്രിദോഷേഷു വ്യപദേശോऽധികത്വതഃ||൬||
सर्वेष्वपि त्रिदोषेषु व्यपदेशोऽधिकत्वतः||६||
🔊 Audio coming soon
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
നന്വേവം സത്യേകദോഷജം ദ്വിദോഷജം ച കുഷ്ഠം ന സര്വം ത്രിദോഷജം സ്യാദിത്യത ആഹ-സര്വേഷ്വപീത്യാദി| സര്വേഷ്വപി കുഷ്ഠേഷു സന്നിപാതജേഷ്വധികത്വേന വ്യപദേശഃ| സന്നിപാതസ്യ സമവിഷമാത്മകത്വാത്||൬||
Adhikarana കുഷ്ഠപ്രഭേദേഷു ദോഷാധിക്യാന്മഹാകുഷ്ഠാനി (൭) · Śloka ൭
വാതേന കുഷ്ഠം കാപാലം പിത്താദൌദുമ്ബരം കഫാത്| മണ്ഡലാഖ്യം വിചര്ചീ ച ഋശ്യാഖ്യം വാതപിത്തജമ്| ചര്മൈകകുഷ്ഠകിടിഭസിധ്മാലസവിപാദികാഃ| വാതശ്ലേഷ്മോദ്ഭവാഃ ശ്ലേഷ്മപിത്താദ്രുദ്ദശതാരുഷീ| പുണ്ഡരീകം സവിസ്ഫോടം പാമാ ചര്മദലം തഥാ| സര്വൈഃ സ്യാത്കാകണം പര്വം ത്രികം ദദ്രു സകാകണമ്| പുണ്ഡരീകര്ശ്യജിഹ്വേ ച മഹാകുഷ്ഠാനി സപ്ത തു||൭||
वातेन कुष्ठं कापालं पित्तादौदुम्बरं कफात्| मण्डलाख्यं विचर्ची च ऋश्याख्यं वातपित्तजम्| चर्मैककुष्ठकिटिभसिध्मालसविपादिकाः| वातश्लेष्मोद्भवाः श्लेष्मपित्ताद्रुद्दशतारुषी| पुण्डरीकं सविस्फोटं पामा चर्मदलं तथा| सर्वैः स्यात्काकणं पर्वं त्रिकं दद्रु सकाकणम्| पुण्डरीकर्श्यजिह्वे च महाकुष्ठानि सप्त तु||७||
🔊 Audio coming soon
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
വാതേനേത്യാദിനാ സപ്തവിധസ്യ കുഷ്ഠസ്യ നാമാന്യുച്യന്തേ| യാന്യാശ്രിത്യ ലക്ഷണം വിധീയതേ| വാതാദേകം പിത്താദേകം ദ്വേ കഫാത്| ഏകം വാതപിത്താത്| ഷഡ് വാതകഫാത്| ഷട് കഫപിത്താത്| ഏകം സന്നിപാതാദേവമേതാന്യഷ്ടദശ കുഷ്ഠാനി| ഏഷാം മധ്യേ കപാലൌദുമ്ബരമണ്ഡലദദ്രുകാകണപുണ്ഡരീകര്ശ്യജിഹ്വാനി സപ്ത മഹാകുഷ്ഠാന്യുച്യന്തേ|| ൭||
Adhikarana കുഷ്ഠപൂര്വരൂപമ് (൮) · Śloka ൮
അതിശ്ലക്ഷ്ണഖരസ്പര്ശസ്വേദാസ്വേദവിവര്ണതാഃ| ദാഹഃ കണ്ഡൂസ്ത്വചി സ്വാപസ്തോദഃ കോഠോന്നതിഃ ശ്രമഃ| വ്രണാനാമധികം ശൂലം ശീഘ്രോത്പത്തിശ്ചിരസ്ഥിതിഃ| രൂഢാനാമപി രൂക്ഷത്വം നിമിത്തേऽല്പേऽപി കോഥനമ്| രോമഹര്ഷോऽസൃജഃ കാര്ഷ്ണ്യം കുഷ്ഠലക്ഷണമഗ്രജമ്||൮||
अतिश्लक्ष्णखरस्पर्शस्वेदास्वेदविवर्णताः| दाहः कण्डूस्त्वचि स्वापस्तोदः कोठोन्नतिः श्रमः| व्रणानामधिकं शूलं शीघ्रोत्पत्तिश्चिरस्थितिः| रूढानामपि रूक्षत्वं निमित्तेऽल्पेऽपि कोथनम्| रोमहर्षोऽसृजः कार्ष्ण्यं कुष्ठलक्षणमग्रजम्||८||
🔊 Audio coming soon
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
അതിശ്ലക്ഷ്ണേത്യാദിനാ സര്വകുഷ്ഠപൂര്വരൂപമ്| അസ്വേദോऽയന്തം സ്വേദാഭാവഃ| കോഠാ ഉത്സന്നാനി മണ്ഡലാനി| വ്രണാനാം ഭിന്നസ്ഫോടഭവാനാം കോഥനമ്| രൂഢാനാമപി വ്രണാനാം പുനഃ|| ൮||
Adhikarana കാപാലകുഷ്ഠലക്ഷണമ് (൯) · Śloka ൯
കൃഷ്ണാരുണകപാലാഭം രൂക്ഷം സുപ്തം ഖരം തനു| വിസ്തൃതാസമപര്യ്യന്തം ഹൃഷിതൈര്ലോമഭിശ്ചിതമ്| തോദാഢ്യമല്പകണ്ഡൂകം കാപാലം ശീഘ്രസര്പി ച||൯||
कृष्णारुणकपालाभं रूक्षं सुप्तं खरं तनु| विस्तृतासमपर्य्यन्तं हृषितैर्लोमभिश्चितम्| तोदाढ्यमल्पकण्डूकं कापालं शीघ्रसर्पि च||९||
🔊 Audio coming soon
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
അഥ ക്രമേണാഷ്ടാദശാനാം കുഷ്ഠാനാം ലക്ഷണമുച്യതേ-കൃഷ്ണാരുണേത്യാദിനാ| കപാലോ ഘടാകര്പരഃ| സുപ്തമചേതനമ്| വിസ്തൃതാനി വിസ്തീര്ണാനി| അസമാനി ഹ്രസ്വദീര്ഘാണി പര്യ്യന്താനി യസ്യ തത്തഥോക്രമ്| ശീഘ്രസര്പി ച ക്ഷിപ്രവ്യാപീതി കാപാലമ്|| ൯||
Adhikarana ഔദുമ്ബരകുഷ്ഠലക്ഷണമ് (൧൦) · Śloka ൧൦
പക്വോദുമ്ബരതാമ്രത്വഗ്രോമഗൌരസിരാചിതമ്| ബഹലം ബഹുലക്ലേദം രക്തം ദാഹരുജാകരമ്| ആശൂത്ഥാനാവദരണകൃമിവിദ്യാദുദുമ്ബരമ്||൧൦||
पक्वोदुम्बरताम्रत्वग्रोमगौरसिराचितम्| बहलं बहुलक्लेदं रक्तं दाहरुजाकरम्| आशूत्थानावदरणकृमिविद्यादुदुम्बरम्||१०||
🔊 Audio coming soon
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
പക്വോദുമ്ബരഫലവത് താമ്രാണി ത്വഗ്ലോമാനി ച യസ്യ തത്തഥോക്തമ്| ബഹലം ഘനമ്| ആശൂത്ഥാനാദീനി യസ്യ തദേവമ്| അവദരണം കോഥനമ്|| ൧൦||
Adhikarana മണ്ഡലകുഷ്ഠലക്ഷണമ് (൧൧) · Śloka ൧൧
സ്ഥിരം സ്ത്യാനം ഗുരു സ്നിഗ്ധം ശ്വേതരക്തമനാശുഗമ്| അന്യോന്യാസക്തമുത്സന്നം ബഹുകണ്ഡൂസ്രുതിക്രിമീ| ശ്ലക്ഷ്ണപീതാഭപര്യ്യന്തം മണ്ഡലം പരിമണ്ഡലമ്||൧൧||
स्थिरं स्त्यानं गुरु स्निग्धं श्वेतरक्तमनाशुगम्| अन्योन्यासक्तमुत्सन्नं बहुकण्डूस्रुतिक्रिमी| श्लक्ष्णपीताभपर्य्यन्तं मण्डलं परिमण्डलम्||११||
🔊 Audio coming soon
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
സ്ഥിരത്വാദിയുതം മണ്ഡലം വിദ്യാദിതി സമ്ബന്ധഃ| ബഹുകണ്ഡ്വാദികം യത്ര തത്തഥോക്തമ്| പരിമണ്ഡലം വര്തുലമ്|| ൧൧||
Adhikarana വിചര്ചികാകുഷ്ഠലക്ഷണമ് (൧൨) · Śloka ൧൨
സകണ്ഡൂപിടകാശ്യാവാലസീകാഢ്യാ വിചര്ചികാ||൧൨||
सकण्डूपिटकाश्यावालसीकाढ्या विचर्चिका||१२||
🔊 Audio coming soon
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
സകണ്ഡിവത്യാദിനാ വിചര്ചികാ| ലസീകാ ജലപ്രായഃ|| ൧൨||
Adhikarana ഋഷ്യജിഹ്വകുഷ്ഠലക്ഷണമ് (൧൩) · Śloka ൧൩
പരുഷം തനുരക്താന്തമന്തഃ ശ്യാവം സമുന്നതമ്| സതോദദാഹസൃക്ക്ലേദം കര്കശൈഃ പിടകൈശ്ചിതമ്| ഋഷ്യജിഹ്വാകൃതിപ്രോക്തമൃഷ്യജിഹ്വം ബഹികൃമി||൧൩||
परुषं तनुरक्तान्तमन्तः श्यावं समुन्नतम्| सतोददाहसृक्क्लेदं कर्कशैः पिटकैश्चितम्| ऋष्यजिह्वाकृतिप्रोक्तमृष्यजिह्वं बहिकृमि||१३||
🔊 Audio coming soon
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
പരുഷമിത്യാദിനാ ഋഷ്യജിഹ്വമ്| ഋഷ്യജിഹ്വാ രോഹിജിഹ്വാ|
Adhikarana ചര്മൈകകുഷ്ഠലക്ഷണമ് (൧൪) · Śloka ൧൪
ഹസ്തിചര്മഖരസ്പര്ശം ചര്മ ||൧൪||
हस्तिचर्मखरस्पर्शं चर्म ||१४||
🔊 Audio coming soon
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
ഹസ്തിചര്മേത്യാദിനാ ചര്മ|| ൧൪||
Adhikarana ഏകാഖ്യകുഷ്ഠലക്ഷണമ് (൧൫) · Śloka ൧൫
ഏകാഖ്യം മഹാശ്രയമ്| അസ്വേദം മത്സ്യശകലസന്നിഭം ||൧൫||
एकाख्यं महाश्रयम्| अस्वेदं मत्स्यशकलसन्निभं ||१५||
🔊 Audio coming soon
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
ഏകാഖ്യമിത്യാദിനാ ഏകാഖ്യമ്| മഹാശ്രയം ഗമ്ഭീരമൂലമ്| മത്സ്യശകലസന്നിഭാന്തം ച|| ൧൫||
Adhikarana കിടിഭകുഷ്ഠലക്ഷണമ് (൧൬) · Śloka ൧൬
കിടിഭം പുനഃ| രൂക്ഷം കിണഖരസ്പര്ശം കണ്ഡൂമത്പരുഷാസിതമ്||൧൬||
किटिभं पुनः| रूक्षं किणखरस्पर्शं कण्डूमत्परुषासितम्||१६||
🔊 Audio coming soon
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
കിടിഭമിത്യാദിനാ കിടിഭമ്| കിണമങ്ഗേ ഘര്ഷണാത് ഗ്രന്ഥിസ്തദ്വത് ഖരസ്പര്ശമ്|| ൧൬||
Adhikarana സിധ്മകുഷ്ഠലക്ഷണമ് (൧൭) · Śloka ൧൭
സിധ്മം രൂക്ഷം ബഹിഃ സ്നിഗ്ധമന്തര്ഘൃഷ്ടം രജഃ കിരേത്| ശ്ലക്ഷ്ണസ്പര്ശം തനുശ്വേതതാമ്രം ദൌഗ്ധികപുഷ്പവത്| പ്രായേണ ചോര്ധ്വകായേ സ്യാത് ||൧൭||
सिध्मं रूक्षं बहिः स्निग्धमन्तर्घृष्टं रजः किरेत्| श्लक्ष्णस्पर्शं तनुश्वेतताम्रं दौग्धिकपुष्पवत्| प्रायेण चोर्ध्वकाये स्यात् ||१७||
🔊 Audio coming soon
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
രൂക്ഷമിത്യാദിനാ സിധ്മമ്|| ൧൭||
Adhikarana അലസകുഷ്ഠലക്ഷണമ് (൧൮) · Śloka ൧൮
ഗണ്ഡൈഃ കണ്ഡൂയുതൈശ്ചിതമ്| രക്തൈരലസകം ||൧൮||
गण्डैः कण्डूयुतैश्चितम्| रक्तैरलसकं ||१८||
🔊 Audio coming soon
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
ഗണ്ഡൈഃ കണ്ഡൂയുതൈശ്ചിതമിത്യേവമന്തര്ലക്ഷണമ്| അലസകം രക്തൈര്ഗണ്ഡൈര്ഭവതി|| ൧൮||
Adhikarana വിപാദികാകുഷ്ഠലക്ഷണമ് (൧൯) · Śloka ൧൯
പാണിപാദദാര്യോ വിപാദികാഃ| തീവ്രാത്യോ മന്ദകണ്ഡ്വശ്ച സരാഗപിടകാചിതാഃ||൧൯||
पाणिपाददार्यो विपादिकाः| तीव्रात्यो मन्दकण्ड्वश्च सरागपिटकाचिताः||१९||
🔊 Audio coming soon
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
പാണിപാദദരണാദി വിപാദികാലക്ഷണമ്|| ൧൯||
Adhikarana ദദ്രുകുഷ്ഠലക്ഷണമ് (൨൦) · Śloka ൨൦
ദീര്ഘപ്രതാനാ ദൂര്വാവദതസീകുസുമച്ഛവിഃ| ഉത്സന്നമണ്ഡലാ ദദ്രുഃ കണ്ഡൂമത്യനുഷങ്ഗിണീ||൨൦||
दीर्घप्रताना दूर्वावदतसीकुसुमच्छविः| उत्सन्नमण्डला दद्रुः कण्डूमत्यनुषङ्गिणी||२०||
🔊 Audio coming soon
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
ദദ്രുലിങ്ഗമാഹ| ദീര്ഘപ്രതാനാ ദൂര്വാവത് ശാദ്വലകാണ്ഡവത്| ഉത്സന്നം മണ്ഡലം യസ്യാഃ| അനുഷങ്ഗിണീ ബഹുകാലസ്ഥാ|| ൨൦||
Adhikarana ശതാരുകുഷ്ഠമ് (൨൧) · Śloka ൨൧
സ്ഥൂലമൂലം സദാഹാര്തിരക്തശ്യാവം ബഹുവ്രണമ്| ശതാരുഃ ക്ലേദജന്ത്വാഢ്യം പ്രായശഃ പൂര്വജന്മ ച||൨൧||
स्थूलमूलं सदाहार्तिरक्तश्यावं बहुव्रणम्| शतारुः क्लेदजन्त्वाढ्यं प्रायशः पूर्वजन्म च||२१||
🔊 Audio coming soon
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
ശരുഃ സ്ഥൂലമൂലത്വാദിലിങ്ഗമ്| ജന്തവഃ കൃമയഃ| പര്വാണ്യസ്ഥിസന്ധീനി|| ൨൧||
Adhikarana പുണ്ഡരീകകുഷ്ഠമ് (൨൨) · Śloka ൨൨
രക്താന്തമന്തരാപാണ്ഡുകണ്ഡൂദാഹരുജാന്വിതമ്| സോത്സേധമാചിതം രക്തൈഃ പദ്മപത്രമിവാംശുഭിഃ| ഘനഭൂരിലസീകാസൃക്പ്രായമാശു ബിഭേദി ച| പുണ്ഡരീകമ് ||൨൨||
रक्तान्तमन्तरापाण्डुकण्डूदाहरुजान्वितम्| सोत्सेधमाचितं रक्तैः पद्मपत्रमिवांशुभिः| घनभूरिलसीकासृक्प्रायमाशु बिभेदि च| पुण्डरीकम् ||२२||
🔊 Audio coming soon
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
രക്താന്താദി പുണ്ഡരീകലക്ഷണമ്| അന്തര്മധ്യേ ആപാണ്ഡുഃ| അംശവോ രജാംസി തൈരാചിതമ്|| ൨൨||
Adhikarana വിസ്ഫോടകുഷ്ഠമ് (൨൩) · Śloka ൨൩
തനുത്വഗ്ഭിശ്ചിതം സ്ഫോടൈഃ സിരാരുണൈഃ| വിസ്ഫോടഃ ||൨൩||
तनुत्वग्भिश्चितं स्फोटैः सिरारुणैः| विस्फोटः ||२३||
🔊 Audio coming soon
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
തനുത്വഗ്ഭിരിത്യാദിവിസ്ഫോടലക്ഷണമ്| വിസ്ഫോടാസ്തനുത്വചഃ|
Adhikarana പാമാകുഷ്ഠലക്ഷണമ് (൨൪) · Śloka ൨൪
പിടകാഃ പാമാകണ്ഡൂക്ലേദരുജാധികാഃ| സൂക്ഷ്മാഃ ശ്യാവാരുണാഃ ബഹ്വയഃ പ്രായഃ സ്ഫിക്പാണികൂര്പരേ||൨൪||
पिटकाः पामाकण्डूक्लेदरुजाधिकाः| सूक्ष्माः श्यावारुणाः बह्वयः प्रायः स्फिक्पाणिकूर्परे||२४||
🔊 Audio coming soon
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
പിടകാ ഇത്യാദിപാമാലക്ഷണമ്| കണ്ഡ്വാദ്യന്വിതാഃ പിടകാഃ പാമാ ഇത്യുച്യന്തേ| തച്ച പാമാഖ്യം സ്ഫിഗാദൌ പ്രായോ ഭവതി|| ൨൪||
Adhikarana ചര്മദലകുഷ്ഠലക്ഷണമ് (൨൫) · Śloka ൨൫
സസ്ഫോടമസ്പര്ശസഹം കണ്ഡ്വാതോദദാഹവത്| രക്തം ദലച്ചര്മദലഃ ||൨൫||
सस्फोटमस्पर्शसहं कण्ड्वातोददाहवत्| रक्तं दलच्चर्मदलः ||२५||
🔊 Audio coming soon
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
സസ്ഫോടമിത്യാദിനാ ചര്മദലമ്|| ൨൫||
Adhikarana കാകണകുഷ്ഠലക്ഷണമ് (൨൬) · Śloka ൨൬
കാകണം തീവ്രദാഹരുക്| പൂര്വം രക്തഞ്ച കൃൗഷ്ണഞ്ച കാകനന്ദീഫലോപമമ്| കുഷ്ഠലിങ്ഗൈര്യുതം സര്വൈര്നൈകവര്ണം തതോ ഭവേത്||൨൬||
काकणं तीव्रदाहरुक्| पूर्वं रक्तञ्च कॄष्णञ्च काकनन्दीफलोपमम्| कुष्ठलिङ्गैर्युतं सर्वैर्नैकवर्णं ततो भवेत्||२६||
🔊 Audio coming soon
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
തീവ്രദാഹയുതത്വാദി കാകണലക്ഷണമ്| കാകനന്ദീ ഗുഞ്ജാ| തത്ഫലമര്ധേ കൃഷ്ണമര്ധേ രക്തം ഭവതി| തച്ച സര്വദോഷജത്വാത് സര്വലിങ്ഗമനേകവര്ണം ച ഭവേദിതി|| ൨൬||
Adhikarana കുഷ്ഠേഷു ദോഷോല്ബണതാം തത്തല്ലിങ്ഗകര്മഭിര്വിദ്യാത് (൨൭) · Śloka ൨൭
ദോഷഭേദീയവിഹിതൈരാദിശേല്ലിങ്ഗകര്മഭിഃ| കുഷ്ഠേഷു ദോഷോല്ബണതാം ||൨൭||
दोषभेदीयविहितैरादिशेल्लिङ्गकर्मभिः| कुष्ठेषु दोषोल्बणतां ||२७||
🔊 Audio coming soon
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
ഏതേഷു ച കാപാലാദ്യേഷു കുഷ്ഠേഷു പ്രത്യേകം വാതാദ്യന്യതമദോഷോല്ബണതാം (അ. സം. സൂ. അ. - ൨൦) ദോഷഭേദീയവിഹിതൈര്വാതാദീനാം ലിങ്ഗൈഃ കര്മഭിശ്ചാദിശേത്| അസ്മിന് കുഷ്ഠവിശേഷേ ഇയാന് ദോഷകോപ ഇതി| ദോഷാണാം ലിങ്ഗകര്മഭിഃ സ്രംസവ്യാസാദിഭിഃ (അ. സം. സൂ. അ. - ൨൦) പരിപൂര്ണാപരിപൂര്ണൈരധ്യവസ്യേത്|| ൨൭||
Adhikarana കുഷ്ഠേ അസാധ്യം കുഷ്ഠമ് (൨൮) · Śloka ൨൮
സര്വദോഷോല്ബണം ത്യജേത്| രിഷ്ടോക്തം യച്ച യച്ചാസ്ഥിമജ്ജശുക്രസമാശ്രയമ്||൨൮||
सर्वदोषोल्बणं त्यजेत्| रिष्टोक्तं यच्च यच्चास्थिमज्जशुक्रसमाश्रयम्||२८||
🔊 Audio coming soon
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
തത്ര യസ്മിന് സര്വ ഉവോല്ബണാസ്തം ത്യജേത്| രിഷ്ടോക്തം (അ. സം. ശാ. - ൭൧൫) 'കുഷ്ഠം വിശീര്യ്യമാണാങ്ഗം' ഇത്യാദിനാ അസ്ഥ്യാദ്യാശ്രയം യത്തച്ച ത്യജേത്| അസ്ഥ്യാദ്യാശ്രയസ്യാത്രൈവ ലക്ഷണം വക്ഷ്യതേ (അ. സം. വി. - ൫൫൯) ഇത്യേതത്സര്വമസാധ്യമ്|| ൨൮||
Adhikarana യാപ്യകുഷ്ഠമ് (൨൯) · Śloka ൨൯
യാപ്യം മേദോഗതം ||൨൯||
याप्यं मेदोगतं ||२९||
🔊 Audio coming soon
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
മേദോഗതം യാപ്യമ്|| ൨൯||
Adhikarana കൃച്ഛ്രകുഷ്ഠമ് (൩൦) · Śloka ൩൦
കൃച്ഛ്രം പിത്താദ്വന്ദ്വാസ്രമാംസഗമ്||൩൦||
कृच्छ्रं पित्ताद्वन्द्वास्रमांसगम्||३०||
🔊 Audio coming soon
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
പിത്താദിവിശിഷ്ടം കൃച്ഛ്രമ്|| ൩൦||
Adhikarana സുഖസാധ്യം കുഷ്ഠമ് (൩൧) · Śloka ൩൧
അകൃച്ഛ്രം കഫവാതഢ്യം ത്വക്സ്ഥമേകമലഞ്ച യത്||൩൧||
अकृच्छ्रं कफवातढ्यं त्वक्स्थमेकमलञ्च यत्||३१||
🔊 Audio coming soon
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
കഫവാതജമകൃച്ഛ്രം സുഖമിത്യര്ഥഃ| തഥാ ത്വഗാശ്രയമേകദോഷം ച|| ൩൧||
Adhikarana ത്വഗ്ഗതകുഷ്ഠലക്ഷണമ് (൩൨) · Śloka ൩൨
തത്ര ത്വചി സ്ഥിതേ കുഷ്ഠേ തോദവൈവര്ണ്യരൂക്ഷതാഃ||൩൨||
तत्र त्वचि स्थिते कुष्ठे तोदवैवर्ण्यरूक्षताः||३२||
🔊 Audio coming soon
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
തത്രേത്യാദിനാ ത്വഗാദ്യാശ്രയവിശേഷവശേന കുഷ്ഠലക്ഷണമുച്യതേ| തേഷു മധ്യേ ത്വചി സ്ഥിതേ കുഷ്ഠേ തോദാദയഃ|| ൩൨||
Adhikarana ത്വഗ്ഗതകുഷ്ഠലക്ഷണമ് (൩൩) · Śloka ൩൩
സ്വേദസ്വാപശ്വയഥവഃ ശോണിതേ||൩൩||
स्वेदस्वापश्वयथवः शोणिते||३३||
🔊 Audio coming soon
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
ശോണിതസ്ഥിതേ സ്വേദാദയഃ|| ൩൩||
Adhikarana മാംസഗതകുഷ്ഠലക്ഷണമ് (൩൪) · Śloka ൧
പാണിപാദാശ്രിതാഃ സ്ഫോടാഃ ക്ലേദഃ സന്ധിഷു ചാധികമ്||൧||
पाणिपादाश्रिताः स्फोटाः क्लेदः सन्धिषु चाधिकम्||१||
🔊 Audio coming soon
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
പാണിപാദസ്ഫോടാദയോ മാംസഗേ|| ൩൪||
Adhikarana മേദോഗതകുഷ്ഠലക്ഷണമ് (൩൫) · Śloka ൩൫
കൌണ്യം ഗതിക്ഷയോऽങ്ഗാനാം ദൂലനം സ്യാച്ച മേദസി||൩൫||
कौण्यं गतिक्षयोऽङ्गानां दूलनं स्याच्च मेदसि||३५||
🔊 Audio coming soon
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
കൌണ്യാദയോ മിദഃസ്ഥിതേ| കൌണ്യം വികലപാണിത്വമ്|| ൩൫||
Adhikarana അസ്ഥിമജ്ജഗതകുഷ്ഠ ലക്ഷണമ് (൩൬) · Śloka ൩൬
നാസാഭങ്ഗോऽസ്ഥിമജ്ജസ്ഥേ നേത്രരാഗഃ സ്വരക്ഷയഃ| ക്ഷതേ ച കൃമയഃ ||൩൬||
नासाभङ्गोऽस्थिमज्जस्थे नेत्ररागः स्वरक्षयः| क्षते च कृमयः ||३६||
🔊 Audio coming soon
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
നാസാഭങ്ഗോ നേത്രരാഗഃ സ്വരക്ഷയഃ ക്ഷതേ ച കൃമയശ്ചേത്യേതദസ്ഥിസ്ഥേ മജ്ജസ്ഥേ ച|| ൩൬||
Adhikarana ശുക്രഗതകുഷ്ഠലക്ഷണമ് (൩൭) · Śloka ൩൭
ശുക്രേ സ്വദാരാപത്യബാധനമ്||൩൭||
शुक्रे स्वदारापत्यबाधनम्||३७||
🔊 Audio coming soon
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
സ്വദാരാണാമപത്യാനാം ച ബാധനം കുഷ്ഠസമ്ഭവഃ ശുക്രാശ്രിതേ കുഷ്ഠേ ഭവതി|| ൩൭||
Adhikarana രക്താദ്യാശ്രിതകുഷ്ഠേഷു യഥാപൂര്വം ലിങ്ഗാനാഞ്ച സമ്ഭവഃ (൩൮) · Śloka ൩൮
യഥാപൂര്വഞ്ച സര്വാണി സ്യുര്ലിങ്ഗാന്യസൃഗാദിഷു||൩൮||
यथापूर्वञ्च सर्वाणि स्युर्लिङ्गान्यसृगादिषु||३८||
🔊 Audio coming soon
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
അസൃഗാദിസ്ഥിതേ കുഷ്ഠേ യഥാപൂര്വം ലിങ്ഗാനി സ്യുഃ| യസ്മിന് ധാതൌ സ്ഥിതം തസ്യ യഃ പൂര്വോ ധാതുഃ തല്ലിങ്ഗാന്യപി തത്ര ഭവന്തീത്യര്ഥഃ| തേന രക്താശ്രയേ ത്വഗ്ലിങ്ഗാന്യപി തത്ര ഭവന്തി| മാംസാശ്രയേ കുഷ്ഠേ ത്വഗ്രക്താശ്രയാണി| മേദോഗേ ത്വഗ്രക്തമാംസാശ്രയാണി| അസ്ഥിഗേ ത്വഗാദിമേദോऽന്താശ്രയാണി ലക്ഷണാനി| ഏവം യാവച്ഛുക്രമ്| ശുക്രഗേ സര്വാണ്യേവ ലിങ്ഗാനി ഭവന്തീത്യുക്തം കുഷ്ഠമ്|| ൩൮||
Adhikarana ശ്വിത്രസ്യ നിദാനാദി (൩൯) · Śloka ൩൯
കുഷ്ഠൈകസമ്ഭവം ശ്വിത്രം കിലാസം ചാരുണഞ്ച തത്| നിര്ദിഷ്ടമപരിസ്രാവിത്രിധാതൂദ്ഭവസംശ്രയമ്||൩൯||
कुष्ठैकसम्भवं श्वित्रं किलासं चारुणञ्च तत्| निर्दिष्टमपरिस्रावित्रिधातूद्भवसंश्रयम्||३९||
🔊 Audio coming soon
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
കുഷ്ഠൈകസമ്ഭവമിത്യാദിനാ ശ്വിത്രമുച്യതേ| കുഷ്ഠേനൈകഃ സദൃശോ നിദാനദോഷദൂഷ്യസമ്പ്രാപ്ത്യാദികം സമ്ഭവോ യസ്യ തത് തഥോക്തമ്| തച്ച ശ്വിത്രം നാമ്നാ കിലാസം ചാരുണമപരിസ്രാവി ച നിര്ദിഷ്ടമാചാര്യ്യൈഃ| തഥാ ത്രിധാതൂദ്ഭവസംശ്രയം ത്രയോ ധാതവോ വാതപിത്തശ്ലേഷ്മാണ ഉദ്ഭവഃ ത്രയസ്യ| ധാതവോ രക്തമാംസമേദോലക്ഷണാ ആശ്രയോ യസ്യ തത്തഥോക്തമ്| ധാതുശബ്ദേനോഭയമുദ്ഭവശ്ച സംശ്രയശ്ച ഗൃഹ്യതേ|| ൩൯||
Adhikarana ശ്വിത്രേ ദോഷഭേദേന വര്ണഭേദഃ (൪൦) · Śloka ൪൦
വാതാദ്രൂക്ഷാരുണം പിത്താത്താമ്രം കമലപത്രവത്| സദാഹം രോമവിധ്വംസികഫാച്ഛ്വേതം ഘനം ഗുരുഃ| സകണ്ഡൂ ച ക്രമാദ്രക്തമാംസമേദസ്സു ചാദിശേത്||൪൦||
वाताद्रूक्षारुणं पित्तात्ताम्रं कमलपत्रवत्| सदाहं रोमविध्वंसिकफाच्छ्वेतं घनं गुरुः| सकण्डू च क्रमाद्रक्तमांसमेदस्सु चादिशेत्||४०||
🔊 Audio coming soon
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
വാതാദിത്യാദിനോദ്ഭവധാതുത്രയക്രമേണ ലക്ഷണമുച്യതേ| സംശ്രയധാതുഷു വര്ണേനൈവേദൃക്ക്രമേണൈവാദിശേത്| തേന രൂക്ഷാരുണം വര്ണേന രക്താശ്രിതം ശ്വിത്രമ്| താമ്രം മാംസഗതമ്| ശ്വേതം മേദോഗതമിതി|| ൪൦||
Adhikarana ശ്വിത്രേ യഥോത്തരം കൃച്ഛ്രത്വമ് (൪൧) · Śloka ൪൧
വര്ണേനൈവേദൃഗുഭയം കൃച്ഛ്രം തച്ചോത്തരോത്തരമ്||൪൧||
वर्णेनैवेदृगुभयं कृच्छ्रं तच्चोत्तरोत्तरम्||४१||
🔊 Audio coming soon
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
ഉഭയം ക്രമേണ കൃച്ഛ്രമ്| തച്ചോത്തരോത്തരമ്| ഉഭയം വാതാദ്യുദ്ഭവം രക്താദിസംശ്രയം ചോത്തരോത്തരം കൃച്ഛ്രസാധ്യമ്| തേന വാതജം രക്താശ്രിതം കൃച്ഛ്രമ്| തതോऽപി പിത്തജം മാംസാശ്രിതമ്| തതോऽപി കഫജം മേദോഗതമ്|| ൪൧||
Adhikarana സാധ്യശ്വിത്രലക്ഷണമ് (൪൨) · Śloka ൪൨
അശുക്ലരോമാ ബഹുലമസംസൃഷ്ടം മിഥോനവമ്| അനഗ്നിദഗ്ധജം സാധ്യം ശ്വിത്രം ||൪൨||
अशुक्लरोमा बहुलमसंसृष्टं मिथोनवम्| अनग्निदग्धजं साध्यं श्वित्रं ||४२||
🔊 Audio coming soon
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
അശുക്ലരോമത്വാദിയുക്തം ശ്വിത്രം സാധ്യമ്|| ൪൨||
Adhikarana അസാധ്യശ്വിത്രലക്ഷണമ് (൪൩) · Śloka ൪൩
വര്ജ്യമതോऽന്യഥാ| ഗുഹ്യപാണിതലോഷ്ഠേശു ജാതമപ്യചിരന്തനമ്| വര്ജനീയം വിശേഷേണ കിലാസം സിദ്ധിമിച്ഛതാ||൪൩||
वर्ज्यमतोऽन्यथा| गुह्यपाणितलोष्ठेशु जातमप्यचिरन्तनम्| वर्जनीयं विशेषेण किलासं सिद्धिमिच्छता||४३||
🔊 Audio coming soon
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
തദ്വിപര്യയേ വര്ജ്യമ്| ഗുഹ്യാദിഷു ജാതമചിരന്തമപി വര്ജ്യമ്|
Adhikarana സര്വരോഗാണാം സങ്ക്രാമകത്വമ് (൪൪) · Śloka ൪൪
സ്പര്ശൈകാഹാരശ്യ്യാദിസേവനാത് പ്രായശോ ഗദാഃ| സര്വേ സഞ്ചാരിണോ നേത്രത്വഗ്വികാരാവിശേഷതഃ||൪൪||
स्पर्शैकाहारश्य्यादिसेवनात् प्रायशो गदाः| सर्वे सञ्चारिणो नेत्रत्वग्विकाराविशेषतः||४४||
🔊 Audio coming soon
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
പ്രസങ്ഗേനാഹ-സ്പര്ശേത്യാദി| സുബോധമ്| ഇതി ശ്വിത്രമുക്തമ്|
Adhikarana കൃമീണാം ദ്വൈവിധ്യമ് (൪൫) · Śloka ൪൫
കൃമയസ്തു ദ്വിധാ പ്രോക്താ ബാഹ്യാഭ്യന്തരഭേദതഃ||൪൫||
कृमयस्तु द्विधा प्रोक्ता बाह्याभ्यन्तरभेदतः||४५||
🔊 Audio coming soon
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
കൃമയ ഉച്യന്തേ| ദ്വിവിധാഃ കൃമയഃ| ബാഹ്യാ അഭ്യന്തരശ്ച|| ൪൫||
Adhikarana കൃമീണാം ചാതുര്വിധ്യമ് (൪൬) · Śloka ൪൬
ബഹിര്മലകഫാസൃഗ്വിഡ്ജന്മഭേദാച്ചതുര്വിധാഃ||൪൬||
बहिर्मलकफासृग्विड्जन्मभेदाच्चतुर्विधाः||४६||
🔊 Audio coming soon
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
ജന്മഭേദേന ചതുര്വിധാഃ കേചിദ്ബഹിര്മലജാഃ| കേചിത്കഫജാഃ കേചിദസൃഗ്ജാഃ| കേചിദ്വിഡ്ജാഃ| ഇതി ബഹിര്മലാഃ ശരീരബാഹ്യഃ കേശവസ്ത്രാദിമലഃ|| ൪൬||
Adhikarana കൃമീണാം സങ്ഖ്യാ (൪൭) · Śloka ൪൭
നാമതോ വിംശതിവിധാഃ ||൪൭||
नामतो विंशतिविधाः ||४७||
🔊 Audio coming soon
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
പുനര്നാമഭേദേന സര്വേ വിംശതിവിധാഃ|| ൪൭||
Adhikarana ബാഹ്യകൃമിനിദാനപ്രമാണാദി (൪൮) · Śloka ൪൮
ബാഹ്യാസ്തത്രാമൃതോദ്ഭവാഃ| തിലപ്രമാണസംസ്ഥാനവര്ണാഃ കേശാമ്ബരാശ്രയാഃ| ബഹുപാദാശ്ച സൂക്ഷ്മാശ്ച യൂകാ ലിക്ഷാശ്ച നാമതഃ| ദ്വിധാ തേ കോഠപിടകാകണ്ഡൂകണ്ഡാന് പ്രകുര്വതേ||൪൮||
बाह्यास्तत्रामृतोद्भवाः| तिलप्रमाणसंस्थानवर्णाः केशाम्बराश्रयाः| बहुपादाश्च सूक्ष्माश्च यूका लिक्षाश्च नामतः| द्विधा ते कोठपिटकाकण्डूकण्डान् प्रकुर्वते||४८||
🔊 Audio coming soon
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
തത്ര ബാഹ്യാ ബഹിര്മലജാഃ| തേ ഹ്യമൃജാഹേതുകാഃ|| ൪൮||
Adhikarana ആന്തരകൃമീണാം കാരണാത്കുഷ്ഠോത്പത്തിഃ (൪൯) · Śloka ൪൯
കുഷ്ഠൈകസമ്ഭവോऽന്തര്ജാഃ||൪൯||
कुष्ठैकसम्भवोऽन्तर्जाः||४९||
🔊 Audio coming soon
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
കുഷ്ഠേത്യാദി| അന്തര്ജാഃ കഫാദിജന്മാനഃ| സര്വേ കുഷ്ഠൈകഹേതവഃ|
Adhikarana ശ്ലേഷ്മജകൃമീണാം വിശേഷനിദാനമ് (൫൦) · Śloka ൫൦
ശ്ലേഷ്മജാസ്തേഷു ചാധികമ്| മധുരാന്നഗുഡക്ഷീരദധിസക്തുനവോദനൈഃ||൫൦||
श्लेष्मजास्तेषु चाधिकम्| मधुरान्नगुडक्षीरदधिसक्तुनवोदनैः||५०||
🔊 Audio coming soon
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
തേഷു ചാന്തരേഷു മധ്യേ ശ്ലേഷ്മജാ അധികം മധുരാദിഭിര്ഭവന്തി|
Adhikarana പുരീഷജകൃമീണാം വിശേഷനിദാനമ് (൫൧) · Śloka ൫൧
ശകൃജ്ജാ ബഹുവിഡ്ധാന്യപര്ണശാകൌകുലാദിഭിഃ||൫൧||
शकृज्जा बहुविड्धान्यपर्णशाकौकुलादिभिः||५१||
🔊 Audio coming soon
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
ശകൃജ്ജാ ബഹുവിഡ്ധാന്യാദിഭിര്ജായന്തേ| ഓകുലം കൃതാന്ന ഉക്തമ്| കാണ്ഡസ്ഥാന്യപക്വാനി ഭൃഷ്ടാനി സ്യാനീതി|| ൫൧||
Adhikarana കഫജകൃമീണാം സമ്ഭവസ്ഥാനാനി (൫൨) · Śloka ൫൨
കഫാദാऽऽമാശയേ ജാതാ ബദ്ധാ സര്പന്തി സര്വതഃ| പൃഥുബ്രധ്നനിഭാഃ കേചിത്കേചിത് ഗണ്ഡൂപദോപമാഃ| രൂഢധാന്യാങ്കുരാകാരാസ്തനുദീര്ഘാസ്തഥാണവഃ| ശ്വേതാ താമ്രാവഭാസാശ്ച നാമതഃ സപ്തധാ തു തേ| അന്ത്രാദാ ഉദരവേഷ്ടാഹൃദയാദാ മഹാരൂഹാഃ| ചുരവോ ദര്ഭകുസുമാഃ സുഗന്ധാഃ തേ തു കുര്വതേ| ഹൃല്ലാസമാസ്യസ്രവണമവിപാകമരോചകമ്| മൂര്ച്ഛാച്ഛര്ദിജ്വരാനാഹകാര്ശ്യക്ഷവഥുപീനസാന്||൫൨||
कफादाऽऽमाशये जाता बद्धा सर्पन्ति सर्वतः| पृथुब्रध्ननिभाः केचित्केचित् गण्डूपदोपमाः| रूढधान्याङ्कुराकारास्तनुदीर्घास्तथाणवः| श्वेता ताम्रावभासाश्च नामतः सप्तधा तु ते| अन्त्रादा उदरवेष्टाहृदयादा महारूहाः| चुरवो दर्भकुसुमाः सुगन्धाः ते तु कुर्वते| हृल्लासमास्यस्रवणमविपाकमरोचकम्| मूर्च्छाच्छर्दिज्वरानाहकार्श्यक्षवथुपीनसान्||५२||
🔊 Audio coming soon
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
കഫാദിത്യാദി| തത്ര കഫജാ ആമാശയേ ജാതാഃ| വൃദ്ധാഃ സന്തഃ പശ്ചാത്സര്വജഠരേ സര്പന്തി| സുബോധമ്|
Adhikarana രക്തജകൃമീണാം സ്ഥാനമാകൃതിശ്ച (൫൩) · Śloka ൫൩
രക്തവാഹിസിരാസ്ഥാനാരക്തജാ ജന്തവോഷ്ണവഃ| അപാദാവൃത്തതാമ്രാശ്ച സൌക്ഷ്മ്യാത്കേചിദദര്ശനാഃ||൫൩||
रक्तवाहिसिरास्थानारक्तजा जन्तवोष्णवः| अपादावृत्तताम्राश्च सौक्ष्म्यात्केचिददर्शनाः||५३||
🔊 Audio coming soon
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
രക്തവാഹീത്യാദി| രക്തജാ ജന്തവഃ അണവഃ സൂക്ഷ്മാസ്തേഷാം രക്തവാഹിന്യഃ സിരാഃ സ്ഥാനമ്|| ൫൩||
Adhikarana രക്തജകൃമീണാം നാമാനി (൫൪) · Śloka ൫൪
കേശാദാ ലോമവിധ്വംസാ ലോമദ്വീപാ ഉദുമ്ബരാഃ| ഷട് തേ കുഷ്ഠൈകകര്മാണഃ സഹസൌരസമാതരഃ||൫൪||
केशादा लोमविध्वंसा लोमद्वीपा उदुम्बराः| षट् ते कुष्ठैककर्माणः सहसौरसमातरः||५४||
🔊 Audio coming soon
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
തേ ച കേശാദാദയശ്ചത്വാരഃ| സഹസൌരസമാതര ഇതി ദ്വൌ| ഏവം ഷട്| ഏകേ സൌരസാഃ| അപരേ മാതരഃ|| ൫൪||
Adhikarana പുരീഷജകൃമീണാം സ്ഥാനമ് (൫൫) · Śloka ൫൫
പക്വാശയേ പുരീഷോത്ഥാ ജായന്തേऽധോവിസര്പിണഃ||൫൫||
पक्वाशये पुरीषोत्था जायन्तेऽधोविसर्पिणः||५५||
🔊 Audio coming soon
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
പക്വേത്യാദി| പുരീഷോത്ഥാഃ കൃമയഃ പക്വാശയേ ജായന്തേ| അധോമുഖാശ്ച ഭവന്തി|| ൫൫||
Adhikarana പുരീഷജകൃമീണാം വൃദ്ധൌ ലക്ഷണാനി (൫൬) · Śloka ൫൬
വൃദ്ധാസ്തേ സ്യുര്ഭവേയുശ്ച തേ യദാമാശയോന്മുഖാഃ| തദാऽസ്യോദ്ഗാരനിഃശ്വാസാവിഡ്ഗന്ധാനുവിധായിനഃ||൫൬||
वृद्धास्ते स्युर्भवेयुश्च ते यदामाशयोन्मुखाः| तदाऽस्योद्गारनिःश्वासाविड्गन्धानुविधायिनः||५६||
🔊 Audio coming soon
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
തേഷു ച വൃദ്ധത്വാദ്യദാऽऽമാശയോന്മുഖതാ ഭവതി തദാऽസ്യ പുരുഷസ്യോദ്ഗാരനിഃശ്വാസാ വിഡ്ഗന്ധാനുവിധായിനോ ഭവന്തി|| ൫൬||
Adhikarana പുരീഷജകൃമീണാമാകൃതിര്വര്ണശ്ച (൫൭) · Śloka ൫൭
പുഥുവൃത്തതനുസ്ഥൂലാഃ ശ്യാവപീതസിതാസിതാഃ||൫൭||
पुथुवृत्ततनुस्थूलाः श्यावपीतसितासिताः||५७||
🔊 Audio coming soon
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
തേ ച പൃഥ്വാദിഗുണാഃ|| ൫൭||
Adhikarana പുരീഷജകൃമീണാം നാമാനി (൫൮) · Śloka ൫൮
തേ പഞ്ച നാമ്നാ കൃമയഃ കകേതുകമകേരുകാഃ| സൌസുരാദാഃ സലൂനാഖ്യാ ലേഹിഹാഃ||൫൮||
ते पञ्च नाम्ना कृमयः ककेतुकमकेरुकाः| सौसुरादाः सलूनाख्या लेहिहाः||५८||
🔊 Audio coming soon
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
കകേരുകാദയഃ ലേലിഹാന്താശ്ചേതി പഞ്ച നാമാനഃ|| ൫൮||
Adhikarana പുരീഷജകൃമിവികാരാഃ (൫൯-൧൪) · Śloka ൧൪
ജനയന്തി ച| വിഡ്ഭേദശൂലവിഷ്ടമ്ഭകാര്ശ്യപാരുഷ്യപാണ്ഡുതഃ| രോമഹര്ഷാഗ്നിസദനഗുദകണ്ഡൂവിനിര്ഗമാന്||൫൯|| ഇതി വൈദ്യപതിസിംഹഗുപ്തസ്യ സൂനോര്വാഗ്ഭടസ്യ കൃതാവഷ്ടാങ്ഗ- സംഗ്രഹസംഹിത്യാം നിദാനസ്ഥാനേ കുഷ്ഠശ്വിത്രകൃമി- നിദാനംനാമ ചതുര്ദശോऽധ്യായഃ||൧൪||
जनयन्ति च| विड्भेदशूलविष्टम्भकार्श्यपारुष्यपाण्डुतः| रोमहर्षाग्निसदनगुदकण्डूविनिर्गमान्||५९|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्ग- संग्रहसंहित्यां निदानस्थाने कुष्ठश्वित्रकृमि- निदानंनाम चतुर्दशोऽध्यायः||१४||
🔊 Audio coming soon
ശശിലേക വ്യാഖ്യാ (ഇന്ദു കൃത)
ഏതേ വിഡ്ഭേദാദീന് ജനയന്തി| ഏവം വിംശതിഃ കൃമയഃ| ദ്വൌ ബഹിര്മലജൌ| സപ്ത കഫജാഃ| ഷഡ്രക്തജാഃ| പഞ്ച പുരീഷജാഃ ഇതി|| ൫൯|| ഇതി ശ്രീമന്മഹാമഹോപാധ്യായേന്ദുവിരചിതായാമ് അഷ്ടാങ്ഗസംഗ്രഹ- വ്യാഖ്യായാം ശശിലേഖായാം നിദാനസ്ഥാനേ ചതുര്ദശോऽധ്യായഃ