Adhikarana ಅಥ ಕುಷ್ಠಶ್ವಿತ್ರಕೃಮಿನಿದಾನಂ ನಾಮ ಚತುರ್ದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ | ಪ್ರತಿಜ್ಞಾ (೧) · Śloka ೧
ಅಥಾತಃ ಕುಷ್ಠಶ್ವಿತ್ರಕೃಮಿನಿದಾನ ನಾಮಾಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ|
ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ||೧||
View original
अथातः कुष्ठश्वित्रकृमिनिदान नामाध्यायं व्याख्यास्यामः|
इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಧಾತೂಪಧಾತುತ್ವಗೇಕದೋಷಸಾಮಾನ್ಯಾದ್ವಿಸರ್ಪಾಽನನ್ತರಂ ಕುಷ್ಠಾದಿನಿರ್ಣಯಾಯಾಧ್ಯಾಯಾರಮ್ಭಃ|| ೧||
Adhikarana ಕುಷ್ಠನಿದಾನಂ ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಿಶ್ಚ (೨) · Śloka ೨
ಮಿಥ್ಯಾಹಾರವಿಹಾರೇಣ ವಿಶೇಷೇಣ ವಿರೋಧಿನಾ|
ಸಾಧುನಿನ್ದಾವಧಾನ್ಯಸ್ವಹರಣಾದ್ಯೈಶ್ಚ ಸೇವಿತೈಃ|
ಪಾಪ್ಮಭಿಃ ಕರ್ಮಭಿಃ ಸದ್ಯಃ ಪ್ರಾಕ್ತನೈರ್ವೇರಿತಾ ಮಲಾಃ|
ಸಿರಾಃ ಪ್ರಪದ್ಯ ತಿರ್ಯ್ಯಗ್ಗಾಸ್ತ್ವಗ್ಲಸೀಕಾಸೃಗಾಮಿಷಮ್|
ದೂಷಯನ್ತಃ ಶ್ಲಥೀಕೃತ್ಯ ನಿಶ್ಚರನ್ತಸ್ತತೋ ಬಹಿಃ|
ತ್ವಚಃ ಕುರ್ವನ್ತಿ ವೈವರ್ಣ್ಯಂ ದುಷ್ಟಾಃ ಕುಷ್ಠಮುಶನ್ತಿ ತತ್||೨||
View original
मिथ्याहारविहारेण विशेषेण विरोधिना|
साधुनिन्दावधान्यस्वहरणाद्यैश्च सेवितैः|
पाप्मभिः कर्मभिः सद्यः प्राक्तनैर्वेरिता मलाः|
सिराः प्रपद्य तिर्य्यग्गास्त्वग्लसीकासृगामिषम्|
दूषयन्तः श्लथीकृत्य निश्चरन्तस्ततो बहिः|
त्वचः कुर्वन्ति वैवर्ण्यं दुष्टाः कुष्ठमुशन्ति तत्||२||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸರ್ವಕುಷ್ಠಾನಾಂ ಸಾಮಾನ್ಯೇನ ಹೇತುಮಾಹ-ಮಿಥ್ಯಾಹಾರೇತ್ಯಾದಿನಾ| ಮಿಥ್ಯಾಹಾರಾದಿನಾ ತಥಾ ಸಾಧುನಿನ್ದಾವಧಾದಿಭಿರ್ನಾನಾವಿಧೈಃ ಪಾಪ್ಮಭಿಃ ಕರ್ಮಭಿಃ ಸದ್ಯಃ ಕೃತೈಃ ಪ್ರಾಕ್ತನೈರ್ಜನ್ಮಾನ್ತರಕೃತೈರ್ವಾ| ಮಲಾ ದುಷ್ಟಾಸ್ತ್ವಚೋ ವೈವರ್ಣ್ಯಂ ಯತ್ಕುರ್ವನ್ತಿ ತತ್ ಕುಷ್ಠಮುಶನ್ತಿ ಮುನಯ ಇತಿ ಶೇಷಃ| ಸಿರಾಃ ಪ್ರಪದ್ಯೇತ್ಯಾದಿನಾ ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಿಃ|| ೨||
Adhikarana ಕುಷ್ಠಶಬ್ದನಿರ್ವಚನಮ್ (೩) · Śloka ೩
ಕಾಲೇನೋಪೇಕ್ಷಿತಂ ಯಸ್ಮಾತ್ಸರ್ವಂ ಕುಷ್ಣಾತಿ ತದ್ವಪುಃ||೩||
View original
कालेनोपेक्षितं यस्मात्सर्वं कुष्णाति तद्वपुः||३||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಕಾಲೇನೇತ್ಯಾದಿನಾ ಕುಷ್ಠಶಬ್ದಸ್ಯಾರ್ಥಃ|| ೩||
Adhikarana ಬಾಹ್ಯಕುಷ್ಠಸ್ಯ ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಿಃ (೪) · Śloka ೪
ಪ್ರಪದ್ಯ ಧಾತೂನ್ ವ್ಯಾಪ್ಯಾನ್ತಃ ಸರ್ವನ್ ಸಂಕ್ಲೇದ್ಯ ಚಾವಹೇತ್|
ಸಸ್ವೇದಕ್ಲೇದಸಙ್ಕೋಥಾನ್ ಕೃಮೀನ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾನ್ ಸುದಾರುಣಾನ್|
ಲೋಮತ್ವಕ್ಸ್ನಾಯುಧಮನೀಸ್ತರುಣಾಽಸ್ಥೀನಿ ಯೈಃ ಕ್ರಮಾತ್|
ಭಕ್ಷಯೇಚ್ಛ್ವಿತ್ರಮಸ್ಮಾಚ್ಚ ಕುಷ್ಠಂ ಬಾಹ್ಯಮುದಾಹೃತಮ್||೪||
View original
प्रपद्य धातून् व्याप्यान्तः सर्वन् संक्लेद्य चावहेत्|
सस्वेदक्लेदसङ्कोथान् कृमीन् सूक्ष्मान् सुदारुणान्|
लोमत्वक्स्नायुधमनीस्तरुणाऽस्थीनि यैः क्रमात्|
भक्षयेच्छ्वित्रमस्माच्च कुष्ठं बाह्यमुदाहृतम्||४||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಪ್ರಪದ್ಯೇತ್ಯಾದಿ ಕಾಲೇನೋಪೇಕ್ಷಿತಮಿತ್ಯನುವರ್ತತೇ| ತತ್ ಕುಷ್ಠಂ ಧಾತೂನ್ ಪ್ರಪದ್ಯತಾಂಶ್ಚ ಸಂಕ್ಲೇದ್ಯ ಕೃಮೀನಾವಹೇಚ್ಛರೀರೇ| ಯೈಃ ಕೃಮಿಭಿಃ ಕರಣಭೂತೈರ್ಲೋಮಾದೀನಿ ಕ್ರಮಾತ್ ಕುಷ್ಠಂ ಭಕ್ಷಯೇತ್| ತರುಣಾಸ್ಥೀನಿ ಕರ್ಣನಾಸಾದಿಗತಾನೀಹ ಯಾನ್ಯುಕ್ತಾನಿ| ಅಸ್ಮಾತ್ ಕಾರಣಾತ್ ಶ್ವಿತ್ರಂ ಬಾಹ್ಯಕುಷ್ಠಶಬ್ದೇನೋಚ್ಯತೇ| ಕ್ಲೇದಕೃಮ್ಯಾದ್ಯಭಾವಾತ್| ಸತ್ಯಾಪಿ ತ್ವಗ್ರೋಗತ್ವ ಇತ್ಯರ್ಥಃ| ಸುಬೋಧಮ್|| ೪||
Adhikarana ಕುಷ್ಠಪ್ರಭೇದಾಃ (೫) · Śloka ೫
ಕುಷ್ಠಾನಿ ಸಪ್ತಧಾ ದೋಷೈಃ ಪೃಥಙ್ಮಿಶ್ರೈಃ ಸಮಾಗತೈಃ||೫||
View original
कुष्ठानि सप्तधा दोषैः पृथङ्मिश्रैः समागतैः||५||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಪೃಥಗ್ದೋಷೈಃ ತ್ರೀಣಿ| ಸಂಸರ್ಗೇಣ ಚ ತ್ರೀಣಿ| ಸನ್ನಿಪಾತೇನೈಕಮಿತಿ ಸಪ್ತವಿಧಾನಿ ಕುಷ್ಠಾನಿ|| ೫||
Adhikarana ತ್ರಿದೋಷಜತ್ವೇಽಪಿ ಕುಷ್ಠಾನಾಂ ದೋಷಾಧಿಕ್ಯಾನುರೋಧೇನ ವ್ಯಪದೇಶಃ (೬) · Śloka ೬
ಸರ್ವೇಷ್ವಪಿ ತ್ರಿದೋಷೇಷು ವ್ಯಪದೇಶೋಽಧಿಕತ್ವತಃ||೬||
View original
सर्वेष्वपि त्रिदोषेषु व्यपदेशोऽधिकत्वतः||६||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ನನ್ವೇವಂ ಸತ್ಯೇಕದೋಷಜಂ ದ್ವಿದೋಷಜಂ ಚ ಕುಷ್ಠಂ ನ ಸರ್ವಂ ತ್ರಿದೋಷಜಂ ಸ್ಯಾದಿತ್ಯತ ಆಹ-ಸರ್ವೇಷ್ವಪೀತ್ಯಾದಿ| ಸರ್ವೇಷ್ವಪಿ ಕುಷ್ಠೇಷು ಸನ್ನಿಪಾತಜೇಷ್ವಧಿಕತ್ವೇನ ವ್ಯಪದೇಶಃ| ಸನ್ನಿಪಾತಸ್ಯ ಸಮವಿಷಮಾತ್ಮಕತ್ವಾತ್||೬||
Adhikarana ಕುಷ್ಠಪ್ರಭೇದೇಷು ದೋಷಾಧಿಕ್ಯಾನ್ಮಹಾಕುಷ್ಠಾನಿ (೭) · Śloka ೭
ವಾತೇನ ಕುಷ್ಠಂ ಕಾಪಾಲಂ ಪಿತ್ತಾದೌದುಮ್ಬರಂ ಕಫಾತ್|
ಮಣ್ಡಲಾಖ್ಯಂ ವಿಚರ್ಚೀ ಚ ಋಶ್ಯಾಖ್ಯಂ ವಾತಪಿತ್ತಜಮ್|
ಚರ್ಮೈಕಕುಷ್ಠಕಿಟಿಭಸಿಧ್ಮಾಲಸವಿಪಾದಿಕಾಃ|
ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮೋದ್ಭವಾಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಪಿತ್ತಾದ್ರುದ್ದಶತಾರುಷೀ|
ಪುಣ್ಡರೀಕಂ ಸವಿಸ್ಫೋಟಂ ಪಾಮಾ ಚರ್ಮದಲಂ ತಥಾ|
ಸರ್ವೈಃ ಸ್ಯಾತ್ಕಾಕಣಂ ಪರ್ವಂ ತ್ರಿಕಂ ದದ್ರು ಸಕಾಕಣಮ್|
ಪುಣ್ಡರೀಕರ್ಶ್ಯಜಿಹ್ವೇ ಚ ಮಹಾಕುಷ್ಠಾನಿ ಸಪ್ತ ತು||೭||
View original
वातेन कुष्ठं कापालं पित्तादौदुम्बरं कफात्|
मण्डलाख्यं विचर्ची च ऋश्याख्यं वातपित्तजम्|
चर्मैककुष्ठकिटिभसिध्मालसविपादिकाः|
वातश्लेष्मोद्भवाः श्लेष्मपित्ताद्रुद्दशतारुषी|
पुण्डरीकं सविस्फोटं पामा चर्मदलं तथा|
सर्वैः स्यात्काकणं पर्वं त्रिकं दद्रु सकाकणम्|
पुण्डरीकर्श्यजिह्वे च महाकुष्ठानि सप्त तु||७||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ವಾತೇನೇತ್ಯಾದಿನಾ ಸಪ್ತವಿಧಸ್ಯ ಕುಷ್ಠಸ್ಯ ನಾಮಾನ್ಯುಚ್ಯನ್ತೇ| ಯಾನ್ಯಾಶ್ರಿತ್ಯ ಲಕ್ಷಣಂ ವಿಧೀಯತೇ| ವಾತಾದೇಕಂ ಪಿತ್ತಾದೇಕಂ ದ್ವೇ ಕಫಾತ್| ಏಕಂ ವಾತಪಿತ್ತಾತ್| ಷಡ್ ವಾತಕಫಾತ್| ಷಟ್ ಕಫಪಿತ್ತಾತ್| ಏಕಂ ಸನ್ನಿಪಾತಾದೇವಮೇತಾನ್ಯಷ್ಟದಶ ಕುಷ್ಠಾನಿ| ಏಷಾಂ ಮಧ್ಯೇ ಕಪಾಲೌದುಮ್ಬರಮಣ್ಡಲದದ್ರುಕಾಕಣಪುಣ್ಡರೀಕರ್ಶ್ಯಜಿಹ್ವಾನಿ ಸಪ್ತ ಮಹಾಕುಷ್ಠಾನ್ಯುಚ್ಯನ್ತೇ|| ೭||
Adhikarana ಕುಷ್ಠಪೂರ್ವರೂಪಮ್ (೮) · Śloka ೮
ಅತಿಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಖರಸ್ಪರ್ಶಸ್ವೇದಾಸ್ವೇದವಿವರ್ಣತಾಃ|
ದಾಹಃ ಕಣ್ಡೂಸ್ತ್ವಚಿ ಸ್ವಾಪಸ್ತೋದಃ ಕೋಠೋನ್ನತಿಃ ಶ್ರಮಃ|
ವ್ರಣಾನಾಮಧಿಕಂ ಶೂಲಂ ಶೀಘ್ರೋತ್ಪತ್ತಿಶ್ಚಿರಸ್ಥಿತಿಃ|
ರೂಢಾನಾಮಪಿ ರೂಕ್ಷತ್ವಂ ನಿಮಿತ್ತೇಽಲ್ಪೇಽಪಿ ಕೋಥನಮ್|
ರೋಮಹರ್ಷೋಽಸೃಜಃ ಕಾರ್ಷ್ಣ್ಯಂ ಕುಷ್ಠಲಕ್ಷಣಮಗ್ರಜಮ್||೮||
View original
अतिश्लक्ष्णखरस्पर्शस्वेदास्वेदविवर्णताः|
दाहः कण्डूस्त्वचि स्वापस्तोदः कोठोन्नतिः श्रमः|
व्रणानामधिकं शूलं शीघ्रोत्पत्तिश्चिरस्थितिः|
रूढानामपि रूक्षत्वं निमित्तेऽल्पेऽपि कोथनम्|
रोमहर्षोऽसृजः कार्ष्ण्यं कुष्ठलक्षणमग्रजम्||८||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅತಿಶ್ಲಕ್ಷ್ಣೇತ್ಯಾದಿನಾ ಸರ್ವಕುಷ್ಠಪೂರ್ವರೂಪಮ್| ಅಸ್ವೇದೋಽಯನ್ತಂ ಸ್ವೇದಾಭಾವಃ| ಕೋಠಾ ಉತ್ಸನ್ನಾನಿ ಮಣ್ಡಲಾನಿ| ವ್ರಣಾನಾಂ ಭಿನ್ನಸ್ಫೋಟಭವಾನಾಂ ಕೋಥನಮ್| ರೂಢಾನಾಮಪಿ ವ್ರಣಾನಾಂ ಪುನಃ|| ೮||
Adhikarana ಕಾಪಾಲಕುಷ್ಠಲಕ್ಷಣಮ್ (೯) · Śloka ೯
ಕೃಷ್ಣಾರುಣಕಪಾಲಾಭಂ ರೂಕ್ಷಂ ಸುಪ್ತಂ ಖರಂ ತನು|
ವಿಸ್ತೃತಾಸಮಪರ್ಯ್ಯನ್ತಂ ಹೃಷಿತೈರ್ಲೋಮಭಿಶ್ಚಿತಮ್|
ತೋದಾಢ್ಯಮಲ್ಪಕಣ್ಡೂಕಂ ಕಾಪಾಲಂ ಶೀಘ್ರಸರ್ಪಿ ಚ||೯||
View original
कृष्णारुणकपालाभं रूक्षं सुप्तं खरं तनु|
विस्तृतासमपर्य्यन्तं हृषितैर्लोमभिश्चितम्|
तोदाढ्यमल्पकण्डूकं कापालं शीघ्रसर्पि च||९||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅಥ ಕ್ರಮೇಣಾಷ್ಟಾದಶಾನಾಂ ಕುಷ್ಠಾನಾಂ ಲಕ್ಷಣಮುಚ್ಯತೇ-ಕೃಷ್ಣಾರುಣೇತ್ಯಾದಿನಾ| ಕಪಾಲೋ ಘಟಾಕರ್ಪರಃ| ಸುಪ್ತಮಚೇತನಮ್| ವಿಸ್ತೃತಾನಿ ವಿಸ್ತೀರ್ಣಾನಿ| ಅಸಮಾನಿ ಹ್ರಸ್ವದೀರ್ಘಾಣಿ ಪರ್ಯ್ಯನ್ತಾನಿ ಯಸ್ಯ ತತ್ತಥೋಕ್ರಮ್| ಶೀಘ್ರಸರ್ಪಿ ಚ ಕ್ಷಿಪ್ರವ್ಯಾಪೀತಿ ಕಾಪಾಲಮ್|| ೯||
Adhikarana ಔದುಮ್ಬರಕುಷ್ಠಲಕ್ಷಣಮ್ (೧೦) · Śloka ೧೦
ಪಕ್ವೋದುಮ್ಬರತಾಮ್ರತ್ವಗ್ರೋಮಗೌರಸಿರಾಚಿತಮ್|
ಬಹಲಂ ಬಹುಲಕ್ಲೇದಂ ರಕ್ತಂ ದಾಹರುಜಾಕರಮ್|
ಆಶೂತ್ಥಾನಾವದರಣಕೃಮಿವಿದ್ಯಾದುದುಮ್ಬರಮ್||೧೦||
View original
पक्वोदुम्बरताम्रत्वग्रोमगौरसिराचितम्|
बहलं बहुलक्लेदं रक्तं दाहरुजाकरम्|
आशूत्थानावदरणकृमिविद्यादुदुम्बरम्||१०||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಪಕ್ವೋದುಮ್ಬರಫಲವತ್ ತಾಮ್ರಾಣಿ ತ್ವಗ್ಲೋಮಾನಿ ಚ ಯಸ್ಯ ತತ್ತಥೋಕ್ತಮ್| ಬಹಲಂ ಘನಮ್| ಆಶೂತ್ಥಾನಾದೀನಿ ಯಸ್ಯ ತದೇವಮ್| ಅವದರಣಂ ಕೋಥನಮ್|| ೧೦||
Adhikarana ಮಣ್ಡಲಕುಷ್ಠಲಕ್ಷಣಮ್ (೧೧) · Śloka ೧೧
ಸ್ಥಿರಂ ಸ್ತ್ಯಾನಂ ಗುರು ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಶ್ವೇತರಕ್ತಮನಾಶುಗಮ್|
ಅನ್ಯೋನ್ಯಾಸಕ್ತಮುತ್ಸನ್ನಂ ಬಹುಕಣ್ಡೂಸ್ರುತಿಕ್ರಿಮೀ|
ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಪೀತಾಭಪರ್ಯ್ಯನ್ತಂ ಮಣ್ಡಲಂ ಪರಿಮಣ್ಡಲಮ್||೧೧||
View original
स्थिरं स्त्यानं गुरु स्निग्धं श्वेतरक्तमनाशुगम्|
अन्योन्यासक्तमुत्सन्नं बहुकण्डूस्रुतिक्रिमी|
श्लक्ष्णपीताभपर्य्यन्तं मण्डलं परिमण्डलम्||११||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸ್ಥಿರತ್ವಾದಿಯುತಂ ಮಣ್ಡಲಂ ವಿದ್ಯಾದಿತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ಬಹುಕಣ್ಡ್ವಾದಿಕಂ ಯತ್ರ ತತ್ತಥೋಕ್ತಮ್| ಪರಿಮಣ್ಡಲಂ ವರ್ತುಲಮ್|| ೧೧||
Adhikarana ವಿಚರ್ಚಿಕಾಕುಷ್ಠಲಕ್ಷಣಮ್ (೧೨) · Śloka ೧೨
ಸಕಣ್ಡೂಪಿಟಕಾಶ್ಯಾವಾಲಸೀಕಾಢ್ಯಾ ವಿಚರ್ಚಿಕಾ||೧೨||
View original
सकण्डूपिटकाश्यावालसीकाढ्या विचर्चिका||१२||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸಕಣ್ಡಿವತ್ಯಾದಿನಾ ವಿಚರ್ಚಿಕಾ| ಲಸೀಕಾ ಜಲಪ್ರಾಯಃ|| ೧೨||
Adhikarana ಋಷ್ಯಜಿಹ್ವಕುಷ್ಠಲಕ್ಷಣಮ್ (೧೩) · Śloka ೧೩
ಪರುಷಂ ತನುರಕ್ತಾನ್ತಮನ್ತಃ ಶ್ಯಾವಂ ಸಮುನ್ನತಮ್|
ಸತೋದದಾಹಸೃಕ್ಕ್ಲೇದಂ ಕರ್ಕಶೈಃ ಪಿಟಕೈಶ್ಚಿತಮ್|
ಋಷ್ಯಜಿಹ್ವಾಕೃತಿಪ್ರೋಕ್ತಮೃಷ್ಯಜಿಹ್ವಂ ಬಹಿಕೃಮಿ||೧೩||
View original
परुषं तनुरक्तान्तमन्तः श्यावं समुन्नतम्|
सतोददाहसृक्क्लेदं कर्कशैः पिटकैश्चितम्|
ऋष्यजिह्वाकृतिप्रोक्तमृष्यजिह्वं बहिकृमि||१३||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಪರುಷಮಿತ್ಯಾದಿನಾ ಋಷ್ಯಜಿಹ್ವಮ್| ಋಷ್ಯಜಿಹ್ವಾ ರೋಹಿಜಿಹ್ವಾ|
Adhikarana ಚರ್ಮೈಕಕುಷ್ಠಲಕ್ಷಣಮ್ (೧೪) · Śloka ೧೪
ಹಸ್ತಿಚರ್ಮಖರಸ್ಪರ್ಶಂ ಚರ್ಮ ||೧೪||
View original
हस्तिचर्मखरस्पर्शं चर्म ||१४||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಹಸ್ತಿಚರ್ಮೇತ್ಯಾದಿನಾ ಚರ್ಮ|| ೧೪||
Adhikarana ಏಕಾಖ್ಯಕುಷ್ಠಲಕ್ಷಣಮ್ (೧೫) · Śloka ೧೫
ಏಕಾಖ್ಯಂ ಮಹಾಶ್ರಯಮ್|
ಅಸ್ವೇದಂ ಮತ್ಸ್ಯಶಕಲಸನ್ನಿಭಂ ||೧೫||
View original
एकाख्यं महाश्रयम्|
अस्वेदं मत्स्यशकलसन्निभं ||१५||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಏಕಾಖ್ಯಮಿತ್ಯಾದಿನಾ ಏಕಾಖ್ಯಮ್| ಮಹಾಶ್ರಯಂ ಗಮ್ಭೀರಮೂಲಮ್| ಮತ್ಸ್ಯಶಕಲಸನ್ನಿಭಾನ್ತಂ ಚ|| ೧೫||
Adhikarana ಕಿಟಿಭಕುಷ್ಠಲಕ್ಷಣಮ್ (೧೬) · Śloka ೧೬
ಕಿಟಿಭಂ ಪುನಃ|
ರೂಕ್ಷಂ ಕಿಣಖರಸ್ಪರ್ಶಂ ಕಣ್ಡೂಮತ್ಪರುಷಾಸಿತಮ್||೧೬||
View original
किटिभं पुनः|
रूक्षं किणखरस्पर्शं कण्डूमत्परुषासितम्||१६||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಕಿಟಿಭಮಿತ್ಯಾದಿನಾ ಕಿಟಿಭಮ್| ಕಿಣಮಙ್ಗೇ ಘರ್ಷಣಾತ್ ಗ್ರನ್ಥಿಸ್ತದ್ವತ್ ಖರಸ್ಪರ್ಶಮ್|| ೧೬||
Adhikarana ಸಿಧ್ಮಕುಷ್ಠಲಕ್ಷಣಮ್ (೧೭) · Śloka ೧೭
ಸಿಧ್ಮಂ ರೂಕ್ಷಂ ಬಹಿಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಮನ್ತರ್ಘೃಷ್ಟಂ ರಜಃ ಕಿರೇತ್|
ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಸ್ಪರ್ಶಂ ತನುಶ್ವೇತತಾಮ್ರಂ ದೌಗ್ಧಿಕಪುಷ್ಪವತ್|
ಪ್ರಾಯೇಣ ಚೋರ್ಧ್ವಕಾಯೇ ಸ್ಯಾತ್ ||೧೭||
View original
सिध्मं रूक्षं बहिः स्निग्धमन्तर्घृष्टं रजः किरेत्|
श्लक्ष्णस्पर्शं तनुश्वेतताम्रं दौग्धिकपुष्पवत्|
प्रायेण चोर्ध्वकाये स्यात् ||१७||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ರೂಕ್ಷಮಿತ್ಯಾದಿನಾ ಸಿಧ್ಮಮ್|| ೧೭||
Adhikarana ಅಲಸಕುಷ್ಠಲಕ್ಷಣಮ್ (೧೮) · Śloka ೧೮
ಗಣ್ಡೈಃ ಕಣ್ಡೂಯುತೈಶ್ಚಿತಮ್|
ರಕ್ತೈರಲಸಕಂ ||೧೮||
View original
गण्डैः कण्डूयुतैश्चितम्|
रक्तैरलसकं ||१८||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಗಣ್ಡೈಃ ಕಣ್ಡೂಯುತೈಶ್ಚಿತಮಿತ್ಯೇವಮನ್ತರ್ಲಕ್ಷಣಮ್| ಅಲಸಕಂ ರಕ್ತೈರ್ಗಣ್ಡೈರ್ಭವತಿ|| ೧೮||
Adhikarana ವಿಪಾದಿಕಾಕುಷ್ಠಲಕ್ಷಣಮ್ (೧೯) · Śloka ೧೯
ಪಾಣಿಪಾದದಾರ್ಯೋ ವಿಪಾದಿಕಾಃ|
ತೀವ್ರಾತ್ಯೋ ಮನ್ದಕಣ್ಡ್ವಶ್ಚ ಸರಾಗಪಿಟಕಾಚಿತಾಃ||೧೯||
View original
पाणिपाददार्यो विपादिकाः|
तीव्रात्यो मन्दकण्ड्वश्च सरागपिटकाचिताः||१९||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಪಾಣಿಪಾದದರಣಾದಿ ವಿಪಾದಿಕಾಲಕ್ಷಣಮ್|| ೧೯||
Adhikarana ದದ್ರುಕುಷ್ಠಲಕ್ಷಣಮ್ (೨೦) · Śloka ೨೦
ದೀರ್ಘಪ್ರತಾನಾ ದೂರ್ವಾವದತಸೀಕುಸುಮಚ್ಛವಿಃ|
ಉತ್ಸನ್ನಮಣ್ಡಲಾ ದದ್ರುಃ ಕಣ್ಡೂಮತ್ಯನುಷಙ್ಗಿಣೀ||೨೦||
View original
दीर्घप्रताना दूर्वावदतसीकुसुमच्छविः|
उत्सन्नमण्डला दद्रुः कण्डूमत्यनुषङ्गिणी||२०||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ದದ್ರುಲಿಙ್ಗಮಾಹ| ದೀರ್ಘಪ್ರತಾನಾ ದೂರ್ವಾವತ್ ಶಾದ್ವಲಕಾಣ್ಡವತ್| ಉತ್ಸನ್ನಂ ಮಣ್ಡಲಂ ಯಸ್ಯಾಃ| ಅನುಷಙ್ಗಿಣೀ ಬಹುಕಾಲಸ್ಥಾ|| ೨೦||
Adhikarana ಶತಾರುಕುಷ್ಠಮ್ (೨೧) · Śloka ೨೧
ಸ್ಥೂಲಮೂಲಂ ಸದಾಹಾರ್ತಿರಕ್ತಶ್ಯಾವಂ ಬಹುವ್ರಣಮ್|
ಶತಾರುಃ ಕ್ಲೇದಜನ್ತ್ವಾಢ್ಯಂ ಪ್ರಾಯಶಃ ಪೂರ್ವಜನ್ಮ ಚ||೨೧||
View original
स्थूलमूलं सदाहार्तिरक्तश्यावं बहुव्रणम्|
शतारुः क्लेदजन्त्वाढ्यं प्रायशः पूर्वजन्म च||२१||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಶರುಃ ಸ್ಥೂಲಮೂಲತ್ವಾದಿಲಿಙ್ಗಮ್| ಜನ್ತವಃ ಕೃಮಯಃ| ಪರ್ವಾಣ್ಯಸ್ಥಿಸನ್ಧೀನಿ|| ೨೧||
Adhikarana ಪುಣ್ಡರೀಕಕುಷ್ಠಮ್ (೨೨) · Śloka ೨೨
ರಕ್ತಾನ್ತಮನ್ತರಾಪಾಣ್ಡುಕಣ್ಡೂದಾಹರುಜಾನ್ವಿತಮ್|
ಸೋತ್ಸೇಧಮಾಚಿತಂ ರಕ್ತೈಃ ಪದ್ಮಪತ್ರಮಿವಾಂಶುಭಿಃ|
ಘನಭೂರಿಲಸೀಕಾಸೃಕ್ಪ್ರಾಯಮಾಶು ಬಿಭೇದಿ ಚ|
ಪುಣ್ಡರೀಕಮ್ ||೨೨||
View original
रक्तान्तमन्तरापाण्डुकण्डूदाहरुजान्वितम्|
सोत्सेधमाचितं रक्तैः पद्मपत्रमिवांशुभिः|
घनभूरिलसीकासृक्प्रायमाशु बिभेदि च|
पुण्डरीकम् ||२२||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ರಕ್ತಾನ್ತಾದಿ ಪುಣ್ಡರೀಕಲಕ್ಷಣಮ್| ಅನ್ತರ್ಮಧ್ಯೇ ಆಪಾಣ್ಡುಃ| ಅಂಶವೋ ರಜಾಂಸಿ ತೈರಾಚಿತಮ್|| ೨೨||
Adhikarana ವಿಸ್ಫೋಟಕುಷ್ಠಮ್ (೨೩) · Śloka ೨೩
ತನುತ್ವಗ್ಭಿಶ್ಚಿತಂ ಸ್ಫೋಟೈಃ ಸಿರಾರುಣೈಃ|
ವಿಸ್ಫೋಟಃ ||೨೩||
View original
तनुत्वग्भिश्चितं स्फोटैः सिरारुणैः|
विस्फोटः ||२३||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತನುತ್ವಗ್ಭಿರಿತ್ಯಾದಿವಿಸ್ಫೋಟಲಕ್ಷಣಮ್| ವಿಸ್ಫೋಟಾಸ್ತನುತ್ವಚಃ|
Adhikarana ಪಾಮಾಕುಷ್ಠಲಕ್ಷಣಮ್ (೨೪) · Śloka ೨೪
ಪಿಟಕಾಃ ಪಾಮಾಕಣ್ಡೂಕ್ಲೇದರುಜಾಧಿಕಾಃ|
ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಃ ಶ್ಯಾವಾರುಣಾಃ ಬಹ್ವಯಃ ಪ್ರಾಯಃ ಸ್ಫಿಕ್ಪಾಣಿಕೂರ್ಪರೇ||೨೪||
View original
पिटकाः पामाकण्डूक्लेदरुजाधिकाः|
सूक्ष्माः श्यावारुणाः बह्वयः प्रायः स्फिक्पाणिकूर्परे||२४||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಪಿಟಕಾ ಇತ್ಯಾದಿಪಾಮಾಲಕ್ಷಣಮ್| ಕಣ್ಡ್ವಾದ್ಯನ್ವಿತಾಃ ಪಿಟಕಾಃ ಪಾಮಾ ಇತ್ಯುಚ್ಯನ್ತೇ| ತಚ್ಚ ಪಾಮಾಖ್ಯಂ ಸ್ಫಿಗಾದೌ ಪ್ರಾಯೋ ಭವತಿ|| ೨೪||
Adhikarana ಚರ್ಮದಲಕುಷ್ಠಲಕ್ಷಣಮ್ (೨೫) · Śloka ೨೫
ಸಸ್ಫೋಟಮಸ್ಪರ್ಶಸಹಂ ಕಣ್ಡ್ವಾತೋದದಾಹವತ್|
ರಕ್ತಂ ದಲಚ್ಚರ್ಮದಲಃ ||೨೫||
View original
सस्फोटमस्पर्शसहं कण्ड्वातोददाहवत्|
रक्तं दलच्चर्मदलः ||२५||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸಸ್ಫೋಟಮಿತ್ಯಾದಿನಾ ಚರ್ಮದಲಮ್|| ೨೫||
Adhikarana ಕಾಕಣಕುಷ್ಠಲಕ್ಷಣಮ್ (೨೬) · Śloka ೨೬
ಕಾಕಣಂ ತೀವ್ರದಾಹರುಕ್|
ಪೂರ್ವಂ ರಕ್ತಞ್ಚ ಕೄಷ್ಣಞ್ಚ ಕಾಕನನ್ದೀಫಲೋಪಮಮ್|
ಕುಷ್ಠಲಿಙ್ಗೈರ್ಯುತಂ ಸರ್ವೈರ್ನೈಕವರ್ಣಂ ತತೋ ಭವೇತ್||೨೬||
View original
काकणं तीव्रदाहरुक्|
पूर्वं रक्तञ्च कॄष्णञ्च काकनन्दीफलोपमम्|
कुष्ठलिङ्गैर्युतं सर्वैर्नैकवर्णं ततो भवेत्||२६||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತೀವ್ರದಾಹಯುತತ್ವಾದಿ ಕಾಕಣಲಕ್ಷಣಮ್| ಕಾಕನನ್ದೀ ಗುಞ್ಜಾ| ತತ್ಫಲಮರ್ಧೇ ಕೃಷ್ಣಮರ್ಧೇ ರಕ್ತಂ ಭವತಿ| ತಚ್ಚ ಸರ್ವದೋಷಜತ್ವಾತ್ ಸರ್ವಲಿಙ್ಗಮನೇಕವರ್ಣಂ ಚ ಭವೇದಿತಿ|| ೨೬||
Adhikarana ಕುಷ್ಠೇಷು ದೋಷೋಲ್ಬಣತಾಂ ತತ್ತಲ್ಲಿಙ್ಗಕರ್ಮಭಿರ್ವಿದ್ಯಾತ್ (೨೭) · Śloka ೨೭
ದೋಷಭೇದೀಯವಿಹಿತೈರಾದಿಶೇಲ್ಲಿಙ್ಗಕರ್ಮಭಿಃ|
ಕುಷ್ಠೇಷು ದೋಷೋಲ್ಬಣತಾಂ ||೨೭||
View original
दोषभेदीयविहितैरादिशेल्लिङ्गकर्मभिः|
कुष्ठेषु दोषोल्बणतां ||२७||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಏತೇಷು ಚ ಕಾಪಾಲಾದ್ಯೇಷು ಕುಷ್ಠೇಷು ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ವಾತಾದ್ಯನ್ಯತಮದೋಷೋಲ್ಬಣತಾಂ (ಅ. ಸಂ. ಸೂ. ಅ. - ೨೦) ದೋಷಭೇದೀಯವಿಹಿತೈರ್ವಾತಾದೀನಾಂ ಲಿಙ್ಗೈಃ ಕರ್ಮಭಿಶ್ಚಾದಿಶೇತ್| ಅಸ್ಮಿನ್ ಕುಷ್ಠವಿಶೇಷೇ ಇಯಾನ್ ದೋಷಕೋಪ ಇತಿ| ದೋಷಾಣಾಂ ಲಿಙ್ಗಕರ್ಮಭಿಃ ಸ್ರಂಸವ್ಯಾಸಾದಿಭಿಃ (ಅ. ಸಂ. ಸೂ. ಅ. - ೨೦) ಪರಿಪೂರ್ಣಾಪರಿಪೂರ್ಣೈರಧ್ಯವಸ್ಯೇತ್|| ೨೭||
Adhikarana ಕುಷ್ಠೇ ಅಸಾಧ್ಯಂ ಕುಷ್ಠಮ್ (೨೮) · Śloka ೨೮
ಸರ್ವದೋಷೋಲ್ಬಣಂ ತ್ಯಜೇತ್|
ರಿಷ್ಟೋಕ್ತಂ ಯಚ್ಚ ಯಚ್ಚಾಸ್ಥಿಮಜ್ಜಶುಕ್ರಸಮಾಶ್ರಯಮ್||೨೮||
View original
सर्वदोषोल्बणं त्यजेत्|
रिष्टोक्तं यच्च यच्चास्थिमज्जशुक्रसमाश्रयम्||२८||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತತ್ರ ಯಸ್ಮಿನ್ ಸರ್ವ ಉವೋಲ್ಬಣಾಸ್ತಂ ತ್ಯಜೇತ್| ರಿಷ್ಟೋಕ್ತಂ (ಅ. ಸಂ. ಶಾ. - ೭೧೫) 'ಕುಷ್ಠಂ ವಿಶೀರ್ಯ್ಯಮಾಣಾಙ್ಗಂ' ಇತ್ಯಾದಿನಾ ಅಸ್ಥ್ಯಾದ್ಯಾಶ್ರಯಂ ಯತ್ತಚ್ಚ ತ್ಯಜೇತ್| ಅಸ್ಥ್ಯಾದ್ಯಾಶ್ರಯಸ್ಯಾತ್ರೈವ ಲಕ್ಷಣಂ ವಕ್ಷ್ಯತೇ (ಅ. ಸಂ. ವಿ. - ೫೫೯) ಇತ್ಯೇತತ್ಸರ್ವಮಸಾಧ್ಯಮ್|| ೨೮||
Adhikarana ಯಾಪ್ಯಕುಷ್ಠಮ್ (೨೯) · Śloka ೨೯
ಯಾಪ್ಯಂ ಮೇದೋಗತಂ ||೨೯||
View original
याप्यं मेदोगतं ||२९||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಮೇದೋಗತಂ ಯಾಪ್ಯಮ್|| ೨೯||
Adhikarana ಕೃಚ್ಛ್ರಕುಷ್ಠಮ್ (೩೦) · Śloka ೩೦
ಕೃಚ್ಛ್ರಂ ಪಿತ್ತಾದ್ವನ್ದ್ವಾಸ್ರಮಾಂಸಗಮ್||೩೦||
View original
कृच्छ्रं पित्ताद्वन्द्वास्रमांसगम्||३०||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಪಿತ್ತಾದಿವಿಶಿಷ್ಟಂ ಕೃಚ್ಛ್ರಮ್|| ೩೦||
Adhikarana ಸುಖಸಾಧ್ಯಂ ಕುಷ್ಠಮ್ (೩೧) · Śloka ೩೧
ಅಕೃಚ್ಛ್ರಂ ಕಫವಾತಢ್ಯಂ ತ್ವಕ್ಸ್ಥಮೇಕಮಲಞ್ಚ ಯತ್||೩೧||
View original
अकृच्छ्रं कफवातढ्यं त्वक्स्थमेकमलञ्च यत्||३१||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಕಫವಾತಜಮಕೃಚ್ಛ್ರಂ ಸುಖಮಿತ್ಯರ್ಥಃ| ತಥಾ ತ್ವಗಾಶ್ರಯಮೇಕದೋಷಂ ಚ|| ೩೧||
Adhikarana ತ್ವಗ್ಗತಕುಷ್ಠಲಕ್ಷಣಮ್ (೩೨) · Śloka ೩೨
ತತ್ರ ತ್ವಚಿ ಸ್ಥಿತೇ ಕುಷ್ಠೇ ತೋದವೈವರ್ಣ್ಯರೂಕ್ಷತಾಃ||೩೨||
View original
तत्र त्वचि स्थिते कुष्ठे तोदवैवर्ण्यरूक्षताः||३२||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತತ್ರೇತ್ಯಾದಿನಾ ತ್ವಗಾದ್ಯಾಶ್ರಯವಿಶೇಷವಶೇನ ಕುಷ್ಠಲಕ್ಷಣಮುಚ್ಯತೇ| ತೇಷು ಮಧ್ಯೇ ತ್ವಚಿ ಸ್ಥಿತೇ ಕುಷ್ಠೇ ತೋದಾದಯಃ|| ೩೨||
Adhikarana ತ್ವಗ್ಗತಕುಷ್ಠಲಕ್ಷಣಮ್ (೩೩) · Śloka ೩೩
ಸ್ವೇದಸ್ವಾಪಶ್ವಯಥವಃ ಶೋಣಿತೇ||೩೩||
View original
स्वेदस्वापश्वयथवः शोणिते||३३||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಶೋಣಿತಸ್ಥಿತೇ ಸ್ವೇದಾದಯಃ|| ೩೩||
Adhikarana ಮಾಂಸಗತಕುಷ್ಠಲಕ್ಷಣಮ್ (೩೪) · Śloka ೧
ಪಾಣಿಪಾದಾಶ್ರಿತಾಃ ಸ್ಫೋಟಾಃ ಕ್ಲೇದಃ ಸನ್ಧಿಷು ಚಾಧಿಕಮ್||೧||
View original
पाणिपादाश्रिताः स्फोटाः क्लेदः सन्धिषु चाधिकम्||१||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಪಾಣಿಪಾದಸ್ಫೋಟಾದಯೋ ಮಾಂಸಗೇ|| ೩೪||
Adhikarana ಮೇದೋಗತಕುಷ್ಠಲಕ್ಷಣಮ್ (೩೫) · Śloka ೩೫
ಕೌಣ್ಯಂ ಗತಿಕ್ಷಯೋಽಙ್ಗಾನಾಂ ದೂಲನಂ ಸ್ಯಾಚ್ಚ ಮೇದಸಿ||೩೫||
View original
कौण्यं गतिक्षयोऽङ्गानां दूलनं स्याच्च मेदसि||३५||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಕೌಣ್ಯಾದಯೋ ಮಿದಃಸ್ಥಿತೇ| ಕೌಣ್ಯಂ ವಿಕಲಪಾಣಿತ್ವಮ್|| ೩೫||
Adhikarana ಅಸ್ಥಿಮಜ್ಜಗತಕುಷ್ಠ ಲಕ್ಷಣಮ್ (೩೬) · Śloka ೩೬
ನಾಸಾಭಙ್ಗೋಽಸ್ಥಿಮಜ್ಜಸ್ಥೇ ನೇತ್ರರಾಗಃ ಸ್ವರಕ್ಷಯಃ|
ಕ್ಷತೇ ಚ ಕೃಮಯಃ ||೩೬||
View original
नासाभङ्गोऽस्थिमज्जस्थे नेत्ररागः स्वरक्षयः|
क्षते च कृमयः ||३६||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ನಾಸಾಭಙ್ಗೋ ನೇತ್ರರಾಗಃ ಸ್ವರಕ್ಷಯಃ ಕ್ಷತೇ ಚ ಕೃಮಯಶ್ಚೇತ್ಯೇತದಸ್ಥಿಸ್ಥೇ ಮಜ್ಜಸ್ಥೇ ಚ|| ೩೬||
Adhikarana ಶುಕ್ರಗತಕುಷ್ಠಲಕ್ಷಣಮ್ (೩೭) · Śloka ೩೭
ಶುಕ್ರೇ ಸ್ವದಾರಾಪತ್ಯಬಾಧನಮ್||೩೭||
View original
शुक्रे स्वदारापत्यबाधनम्||३७||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸ್ವದಾರಾಣಾಮಪತ್ಯಾನಾಂ ಚ ಬಾಧನಂ ಕುಷ್ಠಸಮ್ಭವಃ ಶುಕ್ರಾಶ್ರಿತೇ ಕುಷ್ಠೇ ಭವತಿ|| ೩೭||
Adhikarana ರಕ್ತಾದ್ಯಾಶ್ರಿತಕುಷ್ಠೇಷು ಯಥಾಪೂರ್ವಂ ಲಿಙ್ಗಾನಾಞ್ಚ ಸಮ್ಭವಃ (೩೮) · Śloka ೩೮
ಯಥಾಪೂರ್ವಞ್ಚ ಸರ್ವಾಣಿ ಸ್ಯುರ್ಲಿಙ್ಗಾನ್ಯಸೃಗಾದಿಷು||೩೮||
View original
यथापूर्वञ्च सर्वाणि स्युर्लिङ्गान्यसृगादिषु||३८||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅಸೃಗಾದಿಸ್ಥಿತೇ ಕುಷ್ಠೇ ಯಥಾಪೂರ್ವಂ ಲಿಙ್ಗಾನಿ ಸ್ಯುಃ| ಯಸ್ಮಿನ್ ಧಾತೌ ಸ್ಥಿತಂ ತಸ್ಯ ಯಃ ಪೂರ್ವೋ ಧಾತುಃ ತಲ್ಲಿಙ್ಗಾನ್ಯಪಿ ತತ್ರ ಭವನ್ತೀತ್ಯರ್ಥಃ| ತೇನ ರಕ್ತಾಶ್ರಯೇ ತ್ವಗ್ಲಿಙ್ಗಾನ್ಯಪಿ ತತ್ರ ಭವನ್ತಿ| ಮಾಂಸಾಶ್ರಯೇ ಕುಷ್ಠೇ ತ್ವಗ್ರಕ್ತಾಶ್ರಯಾಣಿ| ಮೇದೋಗೇ ತ್ವಗ್ರಕ್ತಮಾಂಸಾಶ್ರಯಾಣಿ| ಅಸ್ಥಿಗೇ ತ್ವಗಾದಿಮೇದೋಽನ್ತಾಶ್ರಯಾಣಿ ಲಕ್ಷಣಾನಿ| ಏವಂ ಯಾವಚ್ಛುಕ್ರಮ್| ಶುಕ್ರಗೇ ಸರ್ವಾಣ್ಯೇವ ಲಿಙ್ಗಾನಿ ಭವನ್ತೀತ್ಯುಕ್ತಂ ಕುಷ್ಠಮ್|| ೩೮||
Adhikarana ಶ್ವಿತ್ರಸ್ಯ ನಿದಾನಾದಿ (೩೯) · Śloka ೩೯
ಕುಷ್ಠೈಕಸಮ್ಭವಂ ಶ್ವಿತ್ರಂ ಕಿಲಾಸಂ ಚಾರುಣಞ್ಚ ತತ್|
ನಿರ್ದಿಷ್ಟಮಪರಿಸ್ರಾವಿತ್ರಿಧಾತೂದ್ಭವಸಂಶ್ರಯಮ್||೩೯||
View original
कुष्ठैकसम्भवं श्वित्रं किलासं चारुणञ्च तत्|
निर्दिष्टमपरिस्रावित्रिधातूद्भवसंश्रयम्||३९||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಕುಷ್ಠೈಕಸಮ್ಭವಮಿತ್ಯಾದಿನಾ ಶ್ವಿತ್ರಮುಚ್ಯತೇ| ಕುಷ್ಠೇನೈಕಃ ಸದೃಶೋ ನಿದಾನದೋಷದೂಷ್ಯಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತ್ಯಾದಿಕಂ ಸಮ್ಭವೋ ಯಸ್ಯ ತತ್ ತಥೋಕ್ತಮ್| ತಚ್ಚ ಶ್ವಿತ್ರಂ ನಾಮ್ನಾ ಕಿಲಾಸಂ ಚಾರುಣಮಪರಿಸ್ರಾವಿ ಚ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಮಾಚಾರ್ಯ್ಯೈಃ| ತಥಾ ತ್ರಿಧಾತೂದ್ಭವಸಂಶ್ರಯಂ ತ್ರಯೋ ಧಾತವೋ ವಾತಪಿತ್ತಶ್ಲೇಷ್ಮಾಣ ಉದ್ಭವಃ ತ್ರಯಸ್ಯ| ಧಾತವೋ ರಕ್ತಮಾಂಸಮೇದೋಲಕ್ಷಣಾ ಆಶ್ರಯೋ ಯಸ್ಯ ತತ್ತಥೋಕ್ತಮ್| ಧಾತುಶಬ್ದೇನೋಭಯಮುದ್ಭವಶ್ಚ ಸಂಶ್ರಯಶ್ಚ ಗೃಹ್ಯತೇ|| ೩೯||
Adhikarana ಶ್ವಿತ್ರೇ ದೋಷಭೇದೇನ ವರ್ಣಭೇದಃ (೪೦) · Śloka ೪೦
ವಾತಾದ್ರೂಕ್ಷಾರುಣಂ ಪಿತ್ತಾತ್ತಾಮ್ರಂ ಕಮಲಪತ್ರವತ್|
ಸದಾಹಂ ರೋಮವಿಧ್ವಂಸಿಕಫಾಚ್ಛ್ವೇತಂ ಘನಂ ಗುರುಃ|
ಸಕಣ್ಡೂ ಚ ಕ್ರಮಾದ್ರಕ್ತಮಾಂಸಮೇದಸ್ಸು ಚಾದಿಶೇತ್||೪೦||
View original
वाताद्रूक्षारुणं पित्तात्ताम्रं कमलपत्रवत्|
सदाहं रोमविध्वंसिकफाच्छ्वेतं घनं गुरुः|
सकण्डू च क्रमाद्रक्तमांसमेदस्सु चादिशेत्||४०||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ವಾತಾದಿತ್ಯಾದಿನೋದ್ಭವಧಾತುತ್ರಯಕ್ರಮೇಣ ಲಕ್ಷಣಮುಚ್ಯತೇ| ಸಂಶ್ರಯಧಾತುಷು ವರ್ಣೇನೈವೇದೃಕ್ಕ್ರಮೇಣೈವಾದಿಶೇತ್| ತೇನ ರೂಕ್ಷಾರುಣಂ ವರ್ಣೇನ ರಕ್ತಾಶ್ರಿತಂ ಶ್ವಿತ್ರಮ್| ತಾಮ್ರಂ ಮಾಂಸಗತಮ್| ಶ್ವೇತಂ ಮೇದೋಗತಮಿತಿ|| ೪೦||
Adhikarana ಶ್ವಿತ್ರೇ ಯಥೋತ್ತರಂ ಕೃಚ್ಛ್ರತ್ವಮ್ (೪೧) · Śloka ೪೧
ವರ್ಣೇನೈವೇದೃಗುಭಯಂ ಕೃಚ್ಛ್ರಂ ತಚ್ಚೋತ್ತರೋತ್ತರಮ್||೪೧||
View original
वर्णेनैवेदृगुभयं कृच्छ्रं तच्चोत्तरोत्तरम्||४१||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಉಭಯಂ ಕ್ರಮೇಣ ಕೃಚ್ಛ್ರಮ್| ತಚ್ಚೋತ್ತರೋತ್ತರಮ್| ಉಭಯಂ ವಾತಾದ್ಯುದ್ಭವಂ ರಕ್ತಾದಿಸಂಶ್ರಯಂ ಚೋತ್ತರೋತ್ತರಂ ಕೃಚ್ಛ್ರಸಾಧ್ಯಮ್| ತೇನ ವಾತಜಂ ರಕ್ತಾಶ್ರಿತಂ ಕೃಚ್ಛ್ರಮ್| ತತೋಽಪಿ ಪಿತ್ತಜಂ ಮಾಂಸಾಶ್ರಿತಮ್| ತತೋಽಪಿ ಕಫಜಂ ಮೇದೋಗತಮ್|| ೪೧||
Adhikarana ಸಾಧ್ಯಶ್ವಿತ್ರಲಕ್ಷಣಮ್ (೪೨) · Śloka ೪೨
ಅಶುಕ್ಲರೋಮಾ ಬಹುಲಮಸಂಸೃಷ್ಟಂ ಮಿಥೋನವಮ್|
ಅನಗ್ನಿದಗ್ಧಜಂ ಸಾಧ್ಯಂ ಶ್ವಿತ್ರಂ ||೪೨||
View original
अशुक्लरोमा बहुलमसंसृष्टं मिथोनवम्|
अनग्निदग्धजं साध्यं श्वित्रं ||४२||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅಶುಕ್ಲರೋಮತ್ವಾದಿಯುಕ್ತಂ ಶ್ವಿತ್ರಂ ಸಾಧ್ಯಮ್|| ೪೨||
Adhikarana ಅಸಾಧ್ಯಶ್ವಿತ್ರಲಕ್ಷಣಮ್ (೪೩) · Śloka ೪೩
ವರ್ಜ್ಯಮತೋಽನ್ಯಥಾ|
ಗುಹ್ಯಪಾಣಿತಲೋಷ್ಠೇಶು ಜಾತಮಪ್ಯಚಿರನ್ತನಮ್|
ವರ್ಜನೀಯಂ ವಿಶೇಷೇಣ ಕಿಲಾಸಂ ಸಿದ್ಧಿಮಿಚ್ಛತಾ||೪೩||
View original
वर्ज्यमतोऽन्यथा|
गुह्यपाणितलोष्ठेशु जातमप्यचिरन्तनम्|
वर्जनीयं विशेषेण किलासं सिद्धिमिच्छता||४३||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತದ್ವಿಪರ್ಯಯೇ ವರ್ಜ್ಯಮ್| ಗುಹ್ಯಾದಿಷು ಜಾತಮಚಿರನ್ತಮಪಿ ವರ್ಜ್ಯಮ್|
Adhikarana ಸರ್ವರೋಗಾಣಾಂ ಸಙ್ಕ್ರಾಮಕತ್ವಮ್ (೪೪) · Śloka ೪೪
ಸ್ಪರ್ಶೈಕಾಹಾರಶ್ಯ್ಯಾದಿಸೇವನಾತ್ ಪ್ರಾಯಶೋ ಗದಾಃ|
ಸರ್ವೇ ಸಞ್ಚಾರಿಣೋ ನೇತ್ರತ್ವಗ್ವಿಕಾರಾವಿಶೇಷತಃ||೪೪||
View original
स्पर्शैकाहारश्य्यादिसेवनात् प्रायशो गदाः|
सर्वे सञ्चारिणो नेत्रत्वग्विकाराविशेषतः||४४||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಪ್ರಸಙ್ಗೇನಾಹ-ಸ್ಪರ್ಶೇತ್ಯಾದಿ| ಸುಬೋಧಮ್| ಇತಿ ಶ್ವಿತ್ರಮುಕ್ತಮ್|
Adhikarana ಕೃಮೀಣಾಂ ದ್ವೈವಿಧ್ಯಮ್ (೪೫) · Śloka ೪೫
ಕೃಮಯಸ್ತು ದ್ವಿಧಾ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ಬಾಹ್ಯಾಭ್ಯನ್ತರಭೇದತಃ||೪೫||
View original
कृमयस्तु द्विधा प्रोक्ता बाह्याभ्यन्तरभेदतः||४५||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಕೃಮಯ ಉಚ್ಯನ್ತೇ| ದ್ವಿವಿಧಾಃ ಕೃಮಯಃ| ಬಾಹ್ಯಾ ಅಭ್ಯನ್ತರಶ್ಚ|| ೪೫||
Adhikarana ಕೃಮೀಣಾಂ ಚಾತುರ್ವಿಧ್ಯಮ್ (೪೬) · Śloka ೪೬
ಬಹಿರ್ಮಲಕಫಾಸೃಗ್ವಿಡ್ಜನ್ಮಭೇದಾಚ್ಚತುರ್ವಿಧಾಃ||೪೬||
View original
बहिर्मलकफासृग्विड्जन्मभेदाच्चतुर्विधाः||४६||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಜನ್ಮಭೇದೇನ ಚತುರ್ವಿಧಾಃ ಕೇಚಿದ್ಬಹಿರ್ಮಲಜಾಃ| ಕೇಚಿತ್ಕಫಜಾಃ ಕೇಚಿದಸೃಗ್ಜಾಃ| ಕೇಚಿದ್ವಿಡ್ಜಾಃ| ಇತಿ ಬಹಿರ್ಮಲಾಃ ಶರೀರಬಾಹ್ಯಃ ಕೇಶವಸ್ತ್ರಾದಿಮಲಃ|| ೪೬||
Adhikarana ಕೃಮೀಣಾಂ ಸಙ್ಖ್ಯಾ (೪೭) · Śloka ೪೭
ನಾಮತೋ ವಿಂಶತಿವಿಧಾಃ ||೪೭||
View original
नामतो विंशतिविधाः ||४७||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಪುನರ್ನಾಮಭೇದೇನ ಸರ್ವೇ ವಿಂಶತಿವಿಧಾಃ|| ೪೭||
Adhikarana ಬಾಹ್ಯಕೃಮಿನಿದಾನಪ್ರಮಾಣಾದಿ (೪೮) · Śloka ೪೮
ಬಾಹ್ಯಾಸ್ತತ್ರಾಮೃತೋದ್ಭವಾಃ|
ತಿಲಪ್ರಮಾಣಸಂಸ್ಥಾನವರ್ಣಾಃ ಕೇಶಾಮ್ಬರಾಶ್ರಯಾಃ|
ಬಹುಪಾದಾಶ್ಚ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಶ್ಚ ಯೂಕಾ ಲಿಕ್ಷಾಶ್ಚ ನಾಮತಃ|
ದ್ವಿಧಾ ತೇ ಕೋಠಪಿಟಕಾಕಣ್ಡೂಕಣ್ಡಾನ್ ಪ್ರಕುರ್ವತೇ||೪೮||
View original
बाह्यास्तत्रामृतोद्भवाः|
तिलप्रमाणसंस्थानवर्णाः केशाम्बराश्रयाः|
बहुपादाश्च सूक्ष्माश्च यूका लिक्षाश्च नामतः|
द्विधा ते कोठपिटकाकण्डूकण्डान् प्रकुर्वते||४८||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತತ್ರ ಬಾಹ್ಯಾ ಬಹಿರ್ಮಲಜಾಃ| ತೇ ಹ್ಯಮೃಜಾಹೇತುಕಾಃ|| ೪೮||
Adhikarana ಆನ್ತರಕೃಮೀಣಾಂ ಕಾರಣಾತ್ಕುಷ್ಠೋತ್ಪತ್ತಿಃ (೪೯) · Śloka ೪೯
ಕುಷ್ಠೈಕಸಮ್ಭವೋಽನ್ತರ್ಜಾಃ||೪೯||
View original
कुष्ठैकसम्भवोऽन्तर्जाः||४९||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಕುಷ್ಠೇತ್ಯಾದಿ| ಅನ್ತರ್ಜಾಃ ಕಫಾದಿಜನ್ಮಾನಃ| ಸರ್ವೇ ಕುಷ್ಠೈಕಹೇತವಃ|
Adhikarana ಶ್ಲೇಷ್ಮಜಕೃಮೀಣಾಂ ವಿಶೇಷನಿದಾನಮ್ (೫೦) · Śloka ೫೦
ಶ್ಲೇಷ್ಮಜಾಸ್ತೇಷು ಚಾಧಿಕಮ್|
ಮಧುರಾನ್ನಗುಡಕ್ಷೀರದಧಿಸಕ್ತುನವೋದನೈಃ||೫೦||
View original
श्लेष्मजास्तेषु चाधिकम्|
मधुरान्नगुडक्षीरदधिसक्तुनवोदनैः||५०||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತೇಷು ಚಾನ್ತರೇಷು ಮಧ್ಯೇ ಶ್ಲೇಷ್ಮಜಾ ಅಧಿಕಂ ಮಧುರಾದಿಭಿರ್ಭವನ್ತಿ|
Adhikarana ಪುರೀಷಜಕೃಮೀಣಾಂ ವಿಶೇಷನಿದಾನಮ್ (೫೧) · Śloka ೫೧
ಶಕೃಜ್ಜಾ ಬಹುವಿಡ್ಧಾನ್ಯಪರ್ಣಶಾಕೌಕುಲಾದಿಭಿಃ||೫೧||
View original
शकृज्जा बहुविड्धान्यपर्णशाकौकुलादिभिः||५१||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಶಕೃಜ್ಜಾ ಬಹುವಿಡ್ಧಾನ್ಯಾದಿಭಿರ್ಜಾಯನ್ತೇ| ಓಕುಲಂ ಕೃತಾನ್ನ ಉಕ್ತಮ್| ಕಾಣ್ಡಸ್ಥಾನ್ಯಪಕ್ವಾನಿ ಭೃಷ್ಟಾನಿ ಸ್ಯಾನೀತಿ|| ೫೧||
Adhikarana ಕಫಜಕೃಮೀಣಾಂ ಸಮ್ಭವಸ್ಥಾನಾನಿ (೫೨) · Śloka ೫೨
ಕಫಾದಾಽಽಮಾಶಯೇ ಜಾತಾ ಬದ್ಧಾ ಸರ್ಪನ್ತಿ ಸರ್ವತಃ|
ಪೃಥುಬ್ರಧ್ನನಿಭಾಃ ಕೇಚಿತ್ಕೇಚಿತ್ ಗಣ್ಡೂಪದೋಪಮಾಃ|
ರೂಢಧಾನ್ಯಾಙ್ಕುರಾಕಾರಾಸ್ತನುದೀರ್ಘಾಸ್ತಥಾಣವಃ|
ಶ್ವೇತಾ ತಾಮ್ರಾವಭಾಸಾಶ್ಚ ನಾಮತಃ ಸಪ್ತಧಾ ತು ತೇ|
ಅನ್ತ್ರಾದಾ ಉದರವೇಷ್ಟಾಹೃದಯಾದಾ ಮಹಾರೂಹಾಃ|
ಚುರವೋ ದರ್ಭಕುಸುಮಾಃ ಸುಗನ್ಧಾಃ ತೇ ತು ಕುರ್ವತೇ|
ಹೃಲ್ಲಾಸಮಾಸ್ಯಸ್ರವಣಮವಿಪಾಕಮರೋಚಕಮ್|
ಮೂರ್ಚ್ಛಾಚ್ಛರ್ದಿಜ್ವರಾನಾಹಕಾರ್ಶ್ಯಕ್ಷವಥುಪೀನಸಾನ್||೫೨||
View original
कफादाऽऽमाशये जाता बद्धा सर्पन्ति सर्वतः|
पृथुब्रध्ननिभाः केचित्केचित् गण्डूपदोपमाः|
रूढधान्याङ्कुराकारास्तनुदीर्घास्तथाणवः|
श्वेता ताम्रावभासाश्च नामतः सप्तधा तु ते|
अन्त्रादा उदरवेष्टाहृदयादा महारूहाः|
चुरवो दर्भकुसुमाः सुगन्धाः ते तु कुर्वते|
हृल्लासमास्यस्रवणमविपाकमरोचकम्|
मूर्च्छाच्छर्दिज्वरानाहकार्श्यक्षवथुपीनसान्||५२||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಕಫಾದಿತ್ಯಾದಿ| ತತ್ರ ಕಫಜಾ ಆಮಾಶಯೇ ಜಾತಾಃ| ವೃದ್ಧಾಃ ಸನ್ತಃ ಪಶ್ಚಾತ್ಸರ್ವಜಠರೇ ಸರ್ಪನ್ತಿ| ಸುಬೋಧಮ್|
Adhikarana ರಕ್ತಜಕೃಮೀಣಾಂ ಸ್ಥಾನಮಾಕೃತಿಶ್ಚ (೫೩) · Śloka ೫೩
ರಕ್ತವಾಹಿಸಿರಾಸ್ಥಾನಾರಕ್ತಜಾ ಜನ್ತವೋಷ್ಣವಃ|
ಅಪಾದಾವೃತ್ತತಾಮ್ರಾಶ್ಚ ಸೌಕ್ಷ್ಮ್ಯಾತ್ಕೇಚಿದದರ್ಶನಾಃ||೫೩||
View original
रक्तवाहिसिरास्थानारक्तजा जन्तवोष्णवः|
अपादावृत्तताम्राश्च सौक्ष्म्यात्केचिददर्शनाः||५३||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ರಕ್ತವಾಹೀತ್ಯಾದಿ| ರಕ್ತಜಾ ಜನ್ತವಃ ಅಣವಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಸ್ತೇಷಾಂ ರಕ್ತವಾಹಿನ್ಯಃ ಸಿರಾಃ ಸ್ಥಾನಮ್|| ೫೩||
Adhikarana ರಕ್ತಜಕೃಮೀಣಾಂ ನಾಮಾನಿ (೫೪) · Śloka ೫೪
ಕೇಶಾದಾ ಲೋಮವಿಧ್ವಂಸಾ ಲೋಮದ್ವೀಪಾ ಉದುಮ್ಬರಾಃ|
ಷಟ್ ತೇ ಕುಷ್ಠೈಕಕರ್ಮಾಣಃ ಸಹಸೌರಸಮಾತರಃ||೫೪||
View original
केशादा लोमविध्वंसा लोमद्वीपा उदुम्बराः|
षट् ते कुष्ठैककर्माणः सहसौरसमातरः||५४||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತೇ ಚ ಕೇಶಾದಾದಯಶ್ಚತ್ವಾರಃ| ಸಹಸೌರಸಮಾತರ ಇತಿ ದ್ವೌ| ಏವಂ ಷಟ್| ಏಕೇ ಸೌರಸಾಃ| ಅಪರೇ ಮಾತರಃ|| ೫೪||
Adhikarana ಪುರೀಷಜಕೃಮೀಣಾಂ ಸ್ಥಾನಮ್ (೫೫) · Śloka ೫೫
ಪಕ್ವಾಶಯೇ ಪುರೀಷೋತ್ಥಾ ಜಾಯನ್ತೇಽಧೋವಿಸರ್ಪಿಣಃ||೫೫||
View original
पक्वाशये पुरीषोत्था जायन्तेऽधोविसर्पिणः||५५||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಪಕ್ವೇತ್ಯಾದಿ| ಪುರೀಷೋತ್ಥಾಃ ಕೃಮಯಃ ಪಕ್ವಾಶಯೇ ಜಾಯನ್ತೇ| ಅಧೋಮುಖಾಶ್ಚ ಭವನ್ತಿ|| ೫೫||
Adhikarana ಪುರೀಷಜಕೃಮೀಣಾಂ ವೃದ್ಧೌ ಲಕ್ಷಣಾನಿ (೫೬) · Śloka ೫೬
ವೃದ್ಧಾಸ್ತೇ ಸ್ಯುರ್ಭವೇಯುಶ್ಚ ತೇ ಯದಾಮಾಶಯೋನ್ಮುಖಾಃ|
ತದಾಽಸ್ಯೋದ್ಗಾರನಿಃಶ್ವಾಸಾವಿಡ್ಗನ್ಧಾನುವಿಧಾಯಿನಃ||೫೬||
View original
वृद्धास्ते स्युर्भवेयुश्च ते यदामाशयोन्मुखाः|
तदाऽस्योद्गारनिःश्वासाविड्गन्धानुविधायिनः||५६||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತೇಷು ಚ ವೃದ್ಧತ್ವಾದ್ಯದಾಽಽಮಾಶಯೋನ್ಮುಖತಾ ಭವತಿ ತದಾಽಸ್ಯ ಪುರುಷಸ್ಯೋದ್ಗಾರನಿಃಶ್ವಾಸಾ ವಿಡ್ಗನ್ಧಾನುವಿಧಾಯಿನೋ ಭವನ್ತಿ|| ೫೬||
Adhikarana ಪುರೀಷಜಕೃಮೀಣಾಮಾಕೃತಿರ್ವರ್ಣಶ್ಚ (೫೭) · Śloka ೫೭
ಪುಥುವೃತ್ತತನುಸ್ಥೂಲಾಃ ಶ್ಯಾವಪೀತಸಿತಾಸಿತಾಃ||೫೭||
View original
पुथुवृत्ततनुस्थूलाः श्यावपीतसितासिताः||५७||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತೇ ಚ ಪೃಥ್ವಾದಿಗುಣಾಃ|| ೫೭||
Adhikarana ಪುರೀಷಜಕೃಮೀಣಾಂ ನಾಮಾನಿ (೫೮) · Śloka ೫೮
ತೇ ಪಞ್ಚ ನಾಮ್ನಾ ಕೃಮಯಃ ಕಕೇತುಕಮಕೇರುಕಾಃ|
ಸೌಸುರಾದಾಃ ಸಲೂನಾಖ್ಯಾ ಲೇಹಿಹಾಃ||೫೮||
View original
ते पञ्च नाम्ना कृमयः ककेतुकमकेरुकाः|
सौसुरादाः सलूनाख्या लेहिहाः||५८||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಕಕೇರುಕಾದಯಃ ಲೇಲಿಹಾನ್ತಾಶ್ಚೇತಿ ಪಞ್ಚ ನಾಮಾನಃ|| ೫೮||
Adhikarana ಪುರೀಷಜಕೃಮಿವಿಕಾರಾಃ (೫೯-೧೪) · Śloka ೧೪
ಜನಯನ್ತಿ ಚ|
ವಿಡ್ಭೇದಶೂಲವಿಷ್ಟಮ್ಭಕಾರ್ಶ್ಯಪಾರುಷ್ಯಪಾಣ್ಡುತಃ|
ರೋಮಹರ್ಷಾಗ್ನಿಸದನಗುದಕಣ್ಡೂವಿನಿರ್ಗಮಾನ್||೫೯||
ಇತಿ ವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸ್ಯ ಸೂನೋರ್ವಾಗ್ಭಟಸ್ಯ ಕೃತಾವಷ್ಟಾಙ್ಗ- ಸಂಗ್ರಹಸಂಹಿತ್ಯಾಂ ನಿದಾನಸ್ಥಾನೇ ಕುಷ್ಠಶ್ವಿತ್ರಕೃಮಿ- ನಿದಾನಂನಾಮ ಚತುರ್ದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೧೪||
View original
जनयन्ति च|
विड्भेदशूलविष्टम्भकार्श्यपारुष्यपाण्डुतः|
रोमहर्षाग्निसदनगुदकण्डूविनिर्गमान्||५९||
इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्ग- संग्रहसंहित्यां निदानस्थाने कुष्ठश्वित्रकृमि- निदानंनाम चतुर्दशोऽध्यायः||१४||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಏತೇ ವಿಡ್ಭೇದಾದೀನ್ ಜನಯನ್ತಿ| ಏವಂ ವಿಂಶತಿಃ ಕೃಮಯಃ| ದ್ವೌ ಬಹಿರ್ಮಲಜೌ| ಸಪ್ತ ಕಫಜಾಃ| ಷಡ್ರಕ್ತಜಾಃ| ಪಞ್ಚ ಪುರೀಷಜಾಃ ಇತಿ|| ೫೯|| ಇತಿ ಶ್ರೀಮನ್ಮಹಾಮಹೋಪಾಧ್ಯಾಯೇನ್ದುವಿರಚಿತಾಯಾಮ್ ಅಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹ- ವ್ಯಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಶಶಿಲೇಖಾಯಾಂ ನಿದಾನಸ್ಥಾನೇ ಚತುರ್ದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ