௨௪. ஶிரோரோகப்ரதிஷேதாத்யாயஃ

Adhikarana ஶிரோரோகப்ரதிஷேதாத்யாயஃ||௨௪|| வாதஜே ஶிரோபிதாபே வாதவ்யாதிவிதிஃ (௨-௧) · Śloka ௧

அதைதச்சிகித்ஸிதஂ வ்யாக்யாதுமாஹ அதாதஃ ஶிரோரோகப்ரதிஷேதஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ| (கத்யஸூத்ரே|௨| ) ஶிரோபிதாபேऽநிலஜே வாதவ்யாதிவிதிஂ சரேத்| |௧|

Adhikarana வாதஜே ஶிரோபிதாபே அப்யக்தஶிரஸோ ராத்ரௌ கதபாநாதி வாதஜே ஶிரோபிதாபே மாஷாதீநாஂ பக்ஷணம் வாதஜே ஶிரோபிதாபே பிண்டோபநாஹஸ்வேதாஃ வாதஜே ஶிரோபிதாபே வாதக்நாதிஸித்தக்ஷீரேண ஸேசநம் வாதஜே ஶிரோபிதாபே ஸ்நிக்தஂ நஸ்யாதிகம் (௧-௪) · Śloka ௪

| கதமக்தஶிரா ராத்ரௌ பிபேதுஷ்ணபயோநுபஃ||௧|| மாஷாந் குலத்தாந் முத்காந் வா தத்வத்காதேத்ததாந்விதாந்| தைலஂ திலாநாஂ கல்கஂ வா க்ஷீரேண ஸஹ பாயயேத்||௨|| பிண்டோபநாஹஸ்வேதாஶ்ச மாஂஸதாந்யகதா ஹிதாஃ| வாதக்நதஶமூலாதிஸித்தக்ஷீரேண ஸேசநம்||௩|| ஸ்நிக்தஂ நஸ்யஂ ததா தூமஃ ஶிரஃஶ்ரவணதர்பணம்| |௪|

Adhikarana வாதஜே ஶிரோபிதாபே வரணாதிஸித்தகதேந நஸ்யம் வாதஜே ஶிரோபிதாபே வரணாதிபக்வகதஸ்ய பாநம் (௪-௬) · Śloka ௬

| வரணாதௌ கணே க்ஷுண்ணே க்ஷீரமர்தோதகஂ பசேத்||௪|| க்ஷீராவஶிஷ்டஂ தச்சீதஂ மதித்வா ஸாரமாஹரேத்| ததோ மதுரகைஃ ஸித்தஂ நஸ்யஂ தத் பூஜிதஂ ஹவிஃ||௫|| வர்கேऽத்ர பக்வஂ க்ஷீரே ச பேயஂ ஸர்பிஃ ஸஶர்கரம்| |௬|

Adhikarana வாதஜே ஶிரோபிதாபே கார்பாஸமஜ்ஜாதிநா நஸ்யம் வாதஜே ஶிரோபிதாபே பித்தரக்தாந்வயே ஶர்கராதிகதேந நஸ்யம் (௬-௭) · Śloka ௭

| கார்பாஸமஜ்ஜா த்வங்முஸ்தா ஸுமநஃகோரகாணி ச||௬|| நஸ்யமுஷ்ணாம்புபிஷ்டாநி ஸர்வமூர்தருஜாபஹம்| ஶர்கராகுங்குமஶதஂ கதஂ பித்தாஸகந்வயே||௭||

Adhikarana வாதஜே ஶிரோபிதாபே குஷ்டாதிபிஃ ப்ரலேபஃ வாதஜே ஶிரோபிதாபே அத்ர ரக்தஸ்ராவோ ந கார்யஃ வாதஜே ஶிரோபிதாபே இத்யஶாந்தௌ சலே கபே ச தாஹஃ அர்தாவபேதகேऽப்யேஷா க்ரியா (௮-௯) · Śloka ௯

ப்ரலேபஃ ஸகதைஃ குஷ்டகுடிலோத்பலசந்தநைஃ| வாதோத்ரேகபயாத்ரக்தஂ ந சாஸ்மிந்நவஸேசயேத்||௮|| இத்யஶாந்தௌ சலே தாஹஃ கபே சேஷ்டோ யதோதிதஃ| அர்தாவபேதகேऽப்யேஷா ததா தோஷாந்வயாத்க்ரியா||௯||

Adhikarana அர்தாவபேதகே ஶிரீஷபீஜாதிநஸ்யம் அர்தாவபேதகே ப்ரபுந்நாடாதிலேபஃ ஸூர்யாவர்தேऽப்யேஷா க்ரியா ரக்தஸ்ராவஶ்ச (௧௦-௧௧) · Śloka ௧௧

ஶிரீஷபீஜாபாமார்கமூலஂ நஸ்யஂ பிடாந்விதம்| ஸ்திராரஸோ வா, லேபே து ப்ரபுந்நாடோऽம்லகல்கிதஃ||௧௦|| ஸூர்யோவர்தேऽபி தஸ்மிஂஸ்து ஸிரயாऽபஹரேதஸக்| |௧௧|

Adhikarana பித்தஜே ஶிரோபிதாபே ஸிராவ்யதஃ அர்தாவபேதகே ஶீதாஃ ஶிரோமுகாலேபாதயஃ அர்தாவபேதகே ஜீவநீயகதக்ஷீரயோஃ பாநஂ நஸ்யஂ ச ரக்தஜே ஶிரோபிதாபேऽப்யேஷா க்ரியா ஶங்ககே ப்ரத்யாக்யாயைஷா க்ரியா (௧௧-௧௩) · Śloka ௧௩

| ஶிரோபிதாபே பித்தோத்தே ஸ்நிக்தஸ்ய வ்யதயேத்ஸிராம்||௧௧|| ஶீதாஃ ஶிரோமுகாலேபஸேகஶோதநபஸ்தயஃ| ஜீவநீயஶதே க்ஷீரஸர்பிஷீ பாநநஸ்யயோஃ||௧௨|| கர்தவ்யஂ ரக்தஜேऽப்யேதத் ப்ரத்யாக்யாய ச ஶங்ககே| |௧௩|

Adhikarana கபஜே ஶிரோபிதாபே வமநம் கபஜே ரூக்ஷாதித்ரவ்யைஃ ஸ்வேதாதயஃ கபஜே உபவாஸஃ ஸந்நிபாதஜே ஶிரோபிதாபே மிஶ்ரஃ க்ரமஃ (௧௩-௧௪) · Śloka ௧௪

| ஶ்லேஷ்மாபிதாபே ஜீர்ணாஜ்யஸ்நேஹிதஃ கடுகைர்வமேத்||௧௩|| ஸ்வேதப்ரலேபநஸ்யாத்யா ரூக்ஷதீக்ஷ்ணோஷ்ணபேஷஜைஃ| ஶஸ்யந்தே சோபவாஸோऽத்ர நிசயே மிஶ்ரமாசரேத்||௧௪||

Adhikarana கமிஜே ஸந்நிபாதஜே ஶிரோபிதாபே ஶோணிதேந நஸ்யம் கமிஜே கமிநிர்ஹரணம் கமிஜே விடங்காதிஸித்தேந ஸர்ஷபாதிதைலேந நஸ்யம் (௧௫-௧௭) · Śloka ௧௭

கமிஜே ஶோணிதஂ நஸ்யஂ தேந மூர்ச்சந்தி ஜந்தவஃ| மத்தாஃ ஶோணிதகந்தேந நிர்யாந்தி க்ராணவக்த்ரயோஃ||௧௫|| ஸுதீக்ஷ்ணநஸ்யதூமாப்யாஂ குர்யாந்நிர்ஹரணஂ ததஃ| விடங்கஸ்வர்ஜிகாதந்தீஹிங்குகோமூத்ரஸாதிதம்||௧௬|| கடுநிம்பேங்குதீபீலுதைலஂ நஸ்யஂ பதக் பதக்| |௧௭|

Adhikarana கமிஜே கமிஜ்ஜிந்நஸ்யம் கமிஜே நஸ்யபேஷஜைர்தூமஃ (௧௭-௧௮) · Śloka ௧௮

| அஜாமூத்ரத்ருதஂ நஸ்யஂ கமிஜித் கமிஜித்பரம்||௧௭|| பூதிமத்ஸ்யயுதைஃ குர்யாத் தூமஂ நாவநபேஷஜைஃ| |௧௮|

Adhikarana கமிஜே ரக்தஂ ந நிர்ஹரேத் ஶிரஃகம்பே வாதாபிதாபக்ரமஃ (௧௮-௧௯) · Śloka ௧௯

| கமிபிஃ பீதரக்தத்வாத்ரக்தமத்ர ந நிர்ஹரேத்||௧௮|| வாதாபிதாபவிஹிதஃ கம்பே தாஹாத்விநா க்ரமஃ| |௧௯|

Adhikarana உபஶீர்ஷகே நவே வாதவ்யாதிக்ரியா உபஶீர்ஷகே பக்வே வித்ரதிக்ரியா வித்ரதௌ,பிடிகாயாஂ , அர்புதே ச ஆமபக்வே யதாயோக்யஂ கர்ம (௧௯-௨௦) · Śloka ௨௦

| நவே ஜந்மோத்தரஂ ஜாதே யோஜயேதுபஶீர்ஷகே||௧௯|| வாதவ்யாதிக்ரியாஂ, பக்வே கர்ம வித்ரதிசோதிதம்| ஆமபக்வே யதாயோக்யஂ வித்ரதீபிடிகார்புதே||௨௦||

Adhikarana அரூஂஷிகாயாஂ ரக்தஸ்ராவஃ அரூஂஷிகாயாஂ அஶ்வஶகத்ரஸைர்லேபஃ அரூஂஷிகாயாஂ படோலாதிபத்ரைர்லேபஃ (௨௧-௨௨) · Śloka ௨௨

அருஂஷிகா ஜலௌகோபிர்ஹதாஸ்ரா நிம்பவாரிணா| ஸிக்தா ப்ரபூதலவணைர்லிம்பேதஶ்வஶகத்ரஸைஃ||௨௧|| படோலநிம்பபத்ரைர்வா ஸஹரித்ரைஃ ஸுகல்கிதைஃ| கோமூத்ரஜீர்ணபிண்யாகககவாகுமலைரபி||௨௨||

Adhikarana அரூஂஷிகாயாஂ கபாலபஷ்டகுஷ்டலேபஃ அரூஂஷிகாயாஂ இந்த்ரலுப்தே ச மாலத்யாதிதைலேநாப்யங்கஃ (௨௩-௨௪) · Śloka ௨௪

கபாலபஷ்டஂ குஷ்டஂ வா சூர்ணிதஂ தைலஸஂயுதம்| ரூஂஷிகாலேபநஂ கண்டூக்லேததாஹார்திநாஶநம்||௨௩|| மாலதீசித்ரகாஶ்வக்நநக்தமாலப்ரஸாதிதம்| சாசாரூஂஷிகயோஸ்தைலமப்யங்கஃ க்ஷுரகஷ்டயோஃ||௨௪||

Adhikarana அரூஂஷிகாயாஂ அஶாந்தௌ வமநாதிபிஃ ஶிரஃஶுத்திஃ தாருணகே ஶிராவேதஃ தாருணகே மஜாநஸ்யமூர்த்தபஸ்தீநாஂ ஶீலநம் தாருணகே ப்ரியாலாதிபிர்லாக்ஷாதிபிஶ்ச லேபஃ தாருணகே கோத்ரவக்ஷாரஜலேந ப்ரக்ஷாலநம் (௨௫-௨௭) · Śloka ௨௭

அஶாந்தௌ ஶிரஸஃ ஶுத்த்யை யதேத வமநாதிபிஃ| வித்யேச்சிராஂ தாருணகே லாலாட்யாஂ, ஶீலயேந்மஜாம்||௨௫|| நாவநஂ மூர்த்தபஸ்திஂ ச, லேபயேச்ச ஸமாக்ஷிகைஃ| ப்ரியாலபிஜமதுககுஷ்டமாஷைஃ ஸஸர்ஷபைஃ||௨௬|| லாக்ஷாஶம்யாகபத்ரைடகஜதாத்ரீபலைஸ்ததா| கோரதூஷதணக்ஷாரவாரிப்ரக்ஷாலநஂ ஹிதம்||௨௭||

Adhikarana இத்ரலுப்தே ஸிராஂ வித்வா ப்ரச்சாய காஸீஸாதிபிர்லேபயேத் இத்ரலுப்தே ஹஸ்திதந்தமஷீலேபஃ (௨௮-௩௧) · Śloka ௩௧

இந்த்ரலுப்தே யதாஸந்நஂ ஸிராஂ வித்வா ப்ரலேபயேத்| ப்ரச்சாய காடஂ காஸீஸமநோஹ்வாதுத்தகோஷணைஃ||௨௮|| வந்யாமரதருப்யாஂ வா குஞ்ஜாமூலபலைஸ்ததா| ததா லாங்கலிகாமூலைஃ கரவீரரஸேந வா||௨௯|| ஸக்ஷௌத்ரக்ஷுத்ரவார்தாகஸ்வரஸேந ரஸேந வா| தத்தூரகஸ்ய பத்ராணாஂ பல்லாதகரஸேந வா||௩௦|| அதவா மாக்ஷிகஹவிஸ்திலபுஷ்பத்ரிகண்டகைஃ| தைலாக்தா ஹஸ்திதந்தஸ்ய மஷீ சாசௌஷதஂ பரம்||௩௧||

Adhikarana இத்ரலுப்தே ஶுக்லரோமோத்கமே மேஷவிஷாணமஷீலேபஃ இத்ரலுப்தே ஆரோமோத்பூதேர்ஜலஸேகோ வர்ஜ்யஃ (௩௨) · Śloka ௩௨

ஶுக்லரோமோத்கமே தத்வந்மஷீ மேஷவிஷாணஜா| வர்ஜயேத்வாரிணா ஸேகஂ யாவத்ரோமஸமுத்பவஃ||௩௨||

Adhikarana கலதௌ, பலிதே , வல்யாஂ ,ஹரில்லோம்நி ச ஶோதநஂ நஸ்யவக்ரஶிரோப்யங்கப்ரதேஹாஶ்ச இத்ரலுப்தே பஹத்யாதிதைலேந நஸ்யம் இத்ரலுப்தே நிம்பதைலேந நஸ்யம் (௩௩-௩௪) · Śloka ௩௪

கலதௌ பலிதே வல்யாஂ ஹரில்லோம்நி ச ஶோதிதம்| நஸ்யவக்த்ரஶிரோப்யங்கப்ரதேஹைஃ ஸமுபாசரேத்||௩௩|| ஸித்தஂ தைலஂ பஹத்யாத்யைர்ஜீவநீயைஶ்ச நாவநம்| மாஸஂ வா நிம்பஜஂ தைலஂ க்ஷீரபுங்நாவயேத்யதிஃ||௩௪||

Adhikarana பலிதே நீல்யாதிதைலேந நஸ்யம் பலிதே க்ஷீராதிதைலேந நஸ்யம் (௩௫-௩௮) · Śloka ௩௮

நீலீஶிரீஷகோரண்டபங்கஸ்வரஸபாவிதம்| ஶேல்வக்ஷதிலராமாணாஂ பீஜஂ காகாண்டகீஸமம்||௩௫|| பிஷ்ட்வாऽऽஜபயஸா லோஹால்லிப்தாதர்காஶுதாபிதாத்| தைலஂ ஸ்ருதஂ க்ஷீரபுஜோ நாவநாத் பலிதாந்தகத்||௩௬|| க்ஷீராத்ஸாஹசராத் பங்கரஜஸஃ ஸௌரஸாத்ரஸாத்| ப்ரஸ்தைஸ்தைலஸ்ய குடவஃ ஸித்தோ யஷ்டிபலாந்விதஃ||௩௭|| நஸ்யஂ ஶைலாஸநே பாண்டே ஶங்கே மேஷஸ்ய வா ஸ்திதஃ| |௩௮|

Adhikarana பலிதே துக்திகாகரவீரகலேபஃ ஹரில்லோமவலீஷு க்ஷீராதீநாஂ வக்த்ரலேபஃ (௩௮-௪௦) · Śloka ௪௦

| க்ஷீரேண ஶ்லக்ஷ்ணபிஷ்டை வா துக்திகாகரவீரகௌ||௩௮|| உத்பாட்ய பலிதஂ தேயாவாஶயே பலிதாபஹௌ| க்ஷீரஂ ப்ரியாலஂ யஷ்ட்யாஹ்வஂ ஜீவநீயோ கணஸ்திலாஃ||௩௯|| கஷ்ணாஃ ப்ரலேபோ வக்த்ரஸ்ய ஹரில்லோமவலீஹிதஃ| |௪௦|

Adhikarana கேஶபஂஹணரஞ்ஜகஸ்திலாதீநாஂ மூர்த்தலேபஃ கேஶஸஂவர்தநாநி மாஂஸ்யாதீநி (௪௦-௪௨) · Śloka ௪௨

| திலாஃ ஸாமலகாஃ பத்மகிஞ்ஜல்கோ மதுகஂ மது||௪௦|| பஂஹயேத்ரஞ்ஜயேச்சைதத் கேஶாந் மூர்த்தப்ரலேபநாத்| மாஂஸீ குஷ்டஂ திலாஃ கஷ்ணாஃ ஸாரிவா நீலமுத்பலம்||௪௧|| க்ஷௌத்ரஂ ச க்ஷீரபிஷ்டாநி கேஶஸஂவர்தநஂ பரம்| |௪௨|

Adhikarana கேஶரஞ்ஜநஂ அயோரஜஆதி கேஶரஞ்ஜநஂ மாஷகாதியவாகூஃ (௪௨-௪௪) · Śloka ௪௪

| அயோரஜோ பங்கரஜஸ்த்ரிபலா கஷ்ணமத்திகா||௪௨|| ஸ்திதமிக்ஷுரஸே மாஸஂ ஸமூலஂ பலிதஂ ரஜேத்| மாஷகோத்ரவதாந்யாம்லைர்யவாகூஸ்த்ரிதிநோஷிதா||௪௩|| லோஹஶுக்லோத்கடா பிஷ்டா பலாகாமபி ரஞ்ஜயேத்| |௪௪|

Adhikarana ஸர்வஶிரோரோகே பலிதே ச ப்ரபௌண்டரீகாதிதைலம் (௪௪-௪௫) · Śloka ௪௫

| ப்ரபௌண்டரீகமதுகபிப்பலீசந்தநோத்பலைஃ||௪௪|| ஸித்தஂ தாத்ரீரஸே தைலஂ நஸ்யேநாப்யஞ்ஜநேந ச| ஸர்வாந் மூர்தகதாந் ஹந்தி பலிதாநி ச ஶீலிதம்||௪௫||

Adhikarana ஸர்வஶிரோரோகே பலிதே ச வந்யாதியமகேந நஸ்யம் (௪௬) · Śloka ௪௬

வரீஜீவந்திநிர்யாஸபயோபிர்யமகஂ பசேத்| ஜீவநீயைஶ்ச தந்நஸ்யஂ ஸர்வஜத்ரூர்த்வரோகஜித்||௪௬||

Adhikarana ஸர்வஶிரோரோகே பலிதே ச மாயூரஂ கதம் (௪௭-௪௯) · Śloka ௪௯

மயூரஂ பக்ஷபித்தாந்த்ரபாதவிட்துண்டவர்ஜிதம்| தஶமூலவலாராஸ்நாமதுகைஸ்த்ரிபலைர்யுதம்||௪௭|| ஜலே பக்த்வா கதப்ரஸ்தஂ தஸ்மிந் க்ஷீரஸமஂ பசேத்| கல்கிதைர்மதுரத்ரவ்யைஃ ஸர்வஜத்ரூர்த்வரோகஜித்||௪௮|| ததப்யாஸீகதஂ பாநபஸ்த்யப்யஞ்ஜநநாவநைஃ| |௪௯|

Adhikarana ஸர்வஶிரோரோகே பலிதே ச மஹாமாயூரஂ கதம் (௪௯-௫௬) · Śloka ௫௬

| ஏதேநைவ கஷாயேண கதப்ரஸ்தஂ விபாசயேத்||௪௯|| சதுர்குணேந பயஸா கல்கைரேபிஶ்ச கார்ஷிகைஃ| ஜீவந்தீத்ரிபலாமேதாமத்வீகர்த்திபரூஷகைஃ||௫௦|| ஸமங்காசவிகாபார்கீகாஶ்மரீகர்கடாஹ்வயைஃ| ஆத்மகுப்தாமஹாமேதாதாலகர்ஜூரமஸ்தகைஃ||௫௧|| மணாலபிஸகர்ஜூரயஷ்டீமதுகஜீவகைஃ| ஶதாவரீவிதாரீக்ஷுபஹதீஸாரிவாயுகைஃ||௫௨|| மூர்வாஶ்வதஂஷ்ட்ரர்ஷபகஶங்காடககஸேருகைஃ| ராஸ்நாஸ்திராதாமலகீஸூக்ஷ்மைலாஶடிபௌஷ்கரைஃ||௫௩|| புநர்நவாதவக்ஷீரீகாகோலீதந்வயாஸகைஃ| மதூகாக்ஷோடவாதாமமுஞ்ஜாதாபிஷுகைரபி||௫௪|| மஹாமாயுரமித்யேதந்மாயூராததிகஂ குணைஃ| தாத்விந்த்ரியஸ்வரப்ரஂஶஶ்வாஸகாஸார்திதாபஹம்||௫௫|| யேந்யஸக்ஶுக்ரதோஷேஷு ஶஸ்தஂ வந்த்யாஸுதப்ரதம்| |௫௬|

Adhikarana ஸர்வஶிரோரோகே பலிதே ச மூஷகாதிபிரேவஂ கல்பயேத் ஜத்ரூர்த்வஜா ஏகத்ரிஂஶச்சதத்வயமிதா வ்யாதயஃ (௫௬-௫௭) · Śloka ௫௭

| ஆகுபிஃ குக்குடைர்ஹஂஸைஃ ஶஶைஶ்சேதி ப்ரகல்பயேத்||௫௬|| ஜத்ரூர்த்வஜாநாஂ வ்யாதீநாமேகத்ரிஂஶச்சதத்வயம்| பரஸ்பரமஸங்கீர்ணஂ விஸ்தரேண ப்ரகாஶிதம்||௫௭||

Adhikarana மூலப்ரஹாரிணாஂ ரோகாணாஂ த்வரிதமுபக்ரமஃ (௫௮) · Śloka ௫௮

ஊர்த்வமூலமதஃஶாகமஷயஃ புருஷஂ விதுஃ| மூலப்ரஹாரிணஸ்தஸ்மாத் ரோகாந் ஶீக்ரதரஂ ஜயேத்||௫௮||

Adhikarana உத்தமாங்கஸ்ய ரக்ஷணே ஸாவதாநதா (௫௯-௨௪) · Śloka ௨௪

ஸர்வேந்த்ரியாணி யேநாஸ்மிந் ப்ராணா யேந ச ஸஂஶ்ரிதாஃ| தேந தஸ்யோத்தமாங்கஸ்ய ரக்ஷாயாமாததோ பவேத்||௫௯|| இதி ஶ்ரீவைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸூநுஶ்ரீமத்வாக்பட- விரசிதாயாமஷ்டாங்கஹதயஸஂஹிதாயாஂ ஷஷ்டே உத்தர- ஸ்தாநே ஶிரோரோகப்ரதிஷேதோ நாம- சதுர்விஂஶோऽத்யாயஃ||௨௪||